Giáo dục kỹ năng chủ động lựa chọn nghề nghiệp, việc làm cho học sinh THPT nguyễn hoàng khi dạy tiết 2 bài 11 GDCD lớp 11

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓATRƯỜNG THPT NGUYỄN HOÀNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM “ GIÁO DỤC KĨ NĂNG CHỦ ĐỘNG LỰA CHỌN NGHỀ NGHIỆP, VIỆC LÀM CHO HỌC SINH THPT NGUYỄN HOÀNG KHI DẠY TIẾT 2- B

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

TRƯỜNG THPT NGUYỄN HOÀNG

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

“ GIÁO DỤC KĨ NĂNG CHỦ ĐỘNG LỰA CHỌN NGHỀ NGHIỆP, VIỆC LÀM CHO HỌC SINH THPT NGUYỄN HOÀNG KHI DẠY TIẾT 2- BÀI 11- GDCD LỚP 11”

Người thực hiện : Bùi Thị Mai Chức vụ : Giáo viên SKKN môn : Giáo Dục Công Dân

THANH HÓA NĂM 2016

MỤC LỤC

I MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

II NỘI DUNG

1 Cơ sở lí luận

2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.

3 Các sáng kiến kinh nghiệm và giải pháp sử dụng để giải quyết vấn đề 3.1 Những sáng kiến kinh nghiệm đã có liên quan đến giáo dục kĩ năng sống.

3.2 Giải pháp thực hiện để giải quyết vấn đề của đề tài.

4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, bản thân, đồng nghiệp và nhà trường.

4.1.Đối với hoạt động giáo dục.

4.2.Đối với bản thân.

4.3.Đối với đồng nghiệp.

4.4.Đối với nhà trường.

III KẾT LUẬN

1 KẾT LUẬN.

2 KIẾN NGHỊ

I MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Trong chính sách giáo dục và đào tạo của Đảng và Nhà nước ta đã chỉ rõ

ba nhiệm vụ cơ bản của giáo dục và đào tạo đó là: “Nâng cao dân trí- Đào tạo

nhân lực- Bồi dưỡng nhân tài” Như vậy đào tạo nhân lực, tức là đào tạo nguồn

lao động, đặc biệt là lao động có trình độ chuyên môn cao đang là một trongnhững nhiệm vụ cấp bách của nước ta hiện nay

Bên cạnh đó khoa học, kĩ thuật ngày nay đang phát triển như vũ bão, xuthế quốc tế hoá và toàn cầu hoá, hội nhập và hợp tác giữa các nước là xu thếchung của thời đại Vì vậy để thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hoá

và hiện đại hoá Đảng ta đã xác định: “Giáo dục, đào tạo toàn diện cả về tri

thức, sức khoẻ, đạo đức, tư tưởng chính trị, năng động, sáng tạo, học phải đi đôi với hành, lí luận phải gắn với thực tiễn cuộc sống”, thực chất đây cũng

chính là giáo dục kĩ năng sống cho học sinh mà trong đó “ kĩ năng chủ động lựa

chọn nghề nghiệp, việc làm” trong xã hội ta hiện nay là vô cùng quan trọng và

cần thiết

Môn giáo dục công dân( GDCD) là một môn học tích hợp để hình thànhthế giới quan và nhân sinh quan cho học sinh, không chỉ vậy nội dung môn họcGDCD lại rất gần với thực tiễn xã hội vì đó là những chủ trương, chính sách,pháp luật của Đảng và Nhà nước cho nên rất thuận lợi cho việc giáo dục các kĩnăng sống cho học sinh như: Bảo vệ môi trường, phòng chống ma tuý,HIV/AIDS, phòng chống tai nạn thương tích… và đặc biệt là kĩ năng chủ độnglựa chọn nghề nghiệp và việc làm cho học sinh THPT sau khi tốt nghiệp ratrường để các em có thể lựa chọn cho mình một ngành nghề và việc làm phù

hợp với: “ Khả năng, sở thích và điều kiện” của mình trong tương lai.

Trong khi đó vấn đề giáo dục hướng nghiệp cho học sinh hiện nay đãđược rất nhiều trường quan tâm, tuy nhiên việc thực hiện chưa đạt kết quả cao vìchủ yếu vẫn dừng lại ở cách thức hướng nghiệp tập trung, chưa đi sâu vàonhững biện pháp, lĩnh vực cụ thể Vì thế học sinh khi tiếp cận còn rất lúng túng,cho nên khi lên đến lớp 12 các em không tham gia xét tuyển đại học chẳng biếtphải làm gì khi ra trường, còn những em xét tuyển đại học thì chọn trường, chọnngành rất khó khăn và lúng túng

Trước tình hình trên, bản thân tôi là một giáo viên rất gần gũi và quan tâm

đến học sinh, lại đang đảm nhiệm dạy một môn học rất đặc thù đó là mônGDCD để hình thành quan điểm sống cho các em Vì vậy tôi mạnh dạn chọn đề

tài sáng kiến kinh nghiệm cho năm học này là: “Giáo dục kĩ năng chủ động lựa

chọn nghề nghiệp, việc làm cho học sinh THPT Nguyễn Hoàng khi dạy tiết 2, bài 11- GDCD lóp 11” Đây cũng chính là tâm nguyện của tôi để có một thế hệ

học sinh có kĩ năng lựa chọn nghề nghiệp và việc làm một cách chủ động trongtương lai

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Mục đích nghiên cứu của đề tài là nhằm đưa ra những giải pháp để giúpcho học sinh THPT nói chung và trường Nguyễn Hoàng nói riêng có định hướngđúng đắn để tự mình chủ động lựa chọn một nghề nghiệp cũng như việc làm phùhợp cho tương lai

3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

Đó là làm rõ những phương hướng trong chính sách giải quyết việc làmcủa Nhà nước với những ví dụ cụ thể có thật trong đời sống xã hội, đặc biệt là ởtỉnh Thanh Hoá và địa phương Hà Trung, ngoài ra còn là những học sinh củatrường THPT Nguyễn Hoàng Từ đó các em có thể thấy được có nhiều cơ hội,nhiều ngành nghề để học tập và đi làm sau này phù hợp với mình chứ khôngphải con đường duy nhất cho tương lai là nhất thiết phải tham gia thi đại họctheo trào lưu vừa không có khả năng mà lại mất đi cơ hội cho tìm việc làm sớm

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Tôi đã sử dụng những phương pháp đặc trưng của bộ môn GDCD như: Sosánh, phân tích, tổng hợp,liên hệ thực tế … kết hợp với sự hỗ trợ của công nghệthông tin để tìm ra được những ví dụ đắt nhất thể hiện bằng những hình ảnhminh hoạ sinh động có chú thích để góp phần làm sáng tỏ vấn đề và đặc biệt làgiúp bài dạy trở nên hấp dẫn, phát huy tối đa khả năng tích cực, chủ động củahọc sinh để bài học thực sự trở thành một cơ sở quan trọng, rèn luyện cho các

em kĩ năng lựa chọn nghề nghiệp, việc làm để ứng dụng vào thực tế sau này

II NỘI DUNG

1 Cơ sở lí luận:

Bác Hồ đã từng dạy chúng ta rằng: “Học phải đi đôi với hành” và “Thực

tiễn mà không có lí luận là thực tiễn mù quáng, lí luận mà không có thực tiễn là

lí luận suông” hay “Nhiệt tình cộng với ngu dốt là kẻ phá hoại” Ngoài ra tại

Điều 23 luật giáo dục năm 2005 đã khẳng định: “Mục tiêu của giáo dục phổ

thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ

và các kĩ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân…”

Từ những lời dạy của Bác Hồ và quan điểm về giáo dục của Đảng vàNhà nước ta như vậy có thể cho thấy việc trang bị cho học sinh những cơ sở líluận cần thiết hay nói cách khác đó là những kiến thức cơ bản về kĩ năng sống

để làm hành trang cho các em bước vào xã hội sau khi rời ghế nhà trường THPT

và làm một công dân thực sự là điều vô cùng cần thiết và cấp bách hiện nay

Trong các kĩ năng sống cần trang bị cho học sinh thì “kĩ năng chủ động lựa

chọn nghề nghiệp và việc làm” là một trong những kĩ năng không thể thiếu được

cho học sinh với tư cách là những công dân bắt đầu bước vào giai đoạn trưởngthành được đánh dấu bằng việc chủ động lựa chọn nghề nghiệp cho mình

Thuật ngữ “kĩ năng sống” (KNS) bắt đầu xuất hiện ở nước ta từ

những năm 1995- 1996 và những năm vừa qua giáo dục phổ thông nước ta luônđổi mới cả về mục tiêu, nội dung và phương pháp day học gắn với bốn trụ cột

giáo dục của thế kỉ XXI là: “Học để biết, học để làm, học để tự khẳng định, học

để cùng chung sống” mà thực chất đây là một cách tiếp cận KNS Vậy KNS là

gì?

“Kĩ năng sống” là khả năng để có hành vi thích ứng và tích cực giúp

các cá nhân có thể ứng sử có hiệu quả trước các nhu cầu và thách thức của cuộc

sống hàng ngày Còn “kĩ năng chủ động lựa chọn nghề nghiệp, việc làm” có

nghĩa là: Khả năng tích cực, chủ động lựa chọn ngành nghề phù hợp với khảnăng, sở thích và điều kiện của mình để học và làm việc có hiệu quả sau khi tốtnghiệp THPT Như vậy điều này hoàn toàn phù hợp với xu hướng chung của xã

hội và phong trào thi đua do Bộ Giáo Dục và Đào Tạo phát động đó là: “Xây

dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”

Từ những cơ sở lí luận trên tôi thấy đề tài của tôi có tính khách quan,khoa học, tính thực tiễn và hiệu quả cao

2 Thực trạng của vấn trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:

Như chúng ta biết lứa tuổi học sinh THPT là lứa tuổi giàu ước mơ,

hoài bão, ham hiểu biết, thích tìm tòi, khám phá nhưng còn thiếu hiểu biết sâusắc về xã hội, thiếu kinh nghiệm sống nên chưa làm chủ được bản thân, vì thế dễ

bị lôi kéo, kích động Hơn nữa hiện nay do đời sống vật chất và tinh thần củangười dân được nâng cao cho nên nhiều gia đình đã rất quan tâm đến việc họchành của con cái Bên cạnh đó nước ta đang trong quá trình công nghiệp hoá,hiện đại hoá có rất nhiều công ty sản xuất được xây dựng ở các vùng nông thôn

vì cần lao động gấp nên tuyển lao động không cần có bằng cấp, tay nghề đã làmcho các em nhận thức mơ hồ rằng không cần học nghề cũng đi làm được màkhông nghĩ đên tương lai lâu dài về yêu cầu trình độ lao động ngày càng cao Chính từ những lí do trên mà thực trạng hiện nay đa số học sinhchọn ngành nghề theo ba xu hướng sau: Thứ nhất là theo trào lưu cùng bạn bè,thứ hai là đi theo sự sắp đặt của gia đình, thứ ba là không học nghề gì chỉ cầnđậu tốt nghiệp rồi sẽ vào các công ty đi làm Dù là theo xu hướng nào thì hậuquả sau này để lại cho xã hội sẽ rất nghiêm trọng vì nó sẽ làm cho năng suất vàhiệu quả công việc không cao, đặc biệt sẽ không đáp ứng được yêu cầu của sựnghiệp công nghiệp hoá và hiện đại hoá

Học sinh trường THPT Nguyễn Hoàng nói riêng và những trường

ở vùng nông thôn nói chung, các em ở đây đa số là học sinh loại hai, loại ba nên

có trình độ học vấn còn thấp, cho nên các em đều có tư tưởng không dự thi đạihọc mà chủ yếu là thi tốt nghiệp, sau đó đi học nghề hoặc đi làm ( năm học2015- 2016, khối 12 của trường THPT Nguyễn Hoàng có hơn 200 em nhưng chỉ

có khoảng hơn 40 em thi và xét tuyển đại học) Từ đó cho thấy việc giáo dục kĩnăng lựa chọn ngành nghề, việc làm cho các em ngay từ năm học lớp 11 là điềurất cần thiết để đến năm lớp 12 các em sẽ chủ động lựa chọn cho mình mộtngành nghề phù hợp để học mà không phải lúng túng trước khi đi làm Điều nàygóp phần nâng cao chất lượng nguồn lao động cho nước ta hiện nay, đặc biệt làlao động có trình độ chuyên môn hoá và tay nghề cao

3 Các sáng kiến kinh nghiệm và giải pháp sử dụng để giải quyết vấn đề.

3.1 Những sáng kiến kinh nghiệm đã có liên quan đến giáo dục KNS.

Hiện nay đã có trên 155 quốc gia trên thế giới đưa KNS vào nhàtrường Ở nước ta giáo dục KNS cho học sinh được tích hợp vào tất cả các mônhọc, chủ yếu là các môn xã hội đặc biệt là môn giáo dục công dân Vì thế đã cónhiều đề tài sáng kiến kinh nghiệm của môn giáo dục công dân được tích hợp đểgiáo dục KNS cho học sinh như:

- “Tích hợp giáo dục KNS cho học sinh” trong bài 13- GDCD lớp 10

- Giáo dục một số KNS cho học sinh trong công tác chủ nhiệm vàmôn GDCD

- Tích hợp giáo dục KNS cho học sinh thông qua nội dung môn họcGDCD 10

- ………

Tuy nhiên theo sự tìm hiểu của tôi về nội dung các sáng kiến kinh nghiệm

về KNS đã có, tôi thấy rằng tất cả những đề tài trên chỉ dừng lại ở việc giáo dụcKNS mang tính chất chung chung, phạm vi còn rộng mà chưa đi vào từng lĩnhvực, vấn đề cụ thể như: Bảo vệ môi trường, phòng tránh tệ nạn xã hội hay chủđộng lưa chọn nghề nghiệp, việc làm…Chính vì thế tôi thấy cần thiết phải có

một đề tài đi sâu giáo dục kĩ năng “ chủ động lựa chọn nghề nghiệp, việc làm”

cho học sinh THPT nhất là với học sinh trường tôi, để chuẩn bị cho các emnhững hành trang vững chắc nhất cho mình sau khi tốt nghiệp THPT có mộtnghề nghiệp và công việc ổn định

3.2.Giải pháp thực hiện để giải quyết vấn đề của đề tài:

Tôi nhận thấy rằng môn GDCD có rất nhiều bài có thể tích hợp để giáo

dục kĩ năng “ chủ động lựa chọn nghề nghiệp và việc làm” như: Bài 7- GDCD

lớp 10, bài 7, bài 11- GDCD lớp 11 hay bài 4, bài 8- GDCD lớp 12 Tuy nhiên

dựa vào nội dung của từng bài, tôi thấy tiết 2, bài 11: “ Chính sách dân số và

giải quyết việc làm” là phù hợp nhất Bởi lẽ đây là bài nói về chủ trương, chính

sách của nhà nước ta về nghề nghiệp và việc làm, từ đó làm cơ sở vững chắcgiúp học sinh lựa chọn việc làm và nghề nghiệp theo đúng quan điểm của Đảng

và Nhà nước đề ra để có định hướng nghề nghiệp đúng đắn và chủ động tìmkiếm việc làm

Giải pháp mà tôi sử dụng để tích hợp “ giáo dục kĩ năng chủ động lựa

chọn nghề nghiệp, việc làm” vào tiết học này đó là: Phương pháp nêu và giải

quyết vấn đề, kết hợp với đàm thoại, liên hệ thực tế và sự trợ giúp của công nghệ

thông tin bằng những hình ảnh sinh động về những tấm gương sản xuất kinhdoanh giỏi cũng như các làng nghề truyền thống của xứ Thanh để làm rõ nội

dung trọng tâm của bài học đó là: Phương hướng cơ bản của chính sách giải

+ Tích hợp một phần nội dung của bài

Khi dạy tiết 2, bài 11- GDCD 11 tôi đã lựa chọn hình thức tích hợp một phần nội dung c a b i C th a ch tích h p b ng sau:ủa bài Cụ thể địa chỉ tích hợp ở bảng sau: ài Cụ thể địa chỉ tích hợp ở bảng sau: ụ thể địa chỉ tích hợp ở bảng sau: ể địa chỉ tích hợp ở bảng sau: địa chỉ tích hợp ở bảng sau: ỉ tích hợp ở bảng sau: ợp ở bảng sau: ở bảng sau: ảng sau:

Lớp Tên bài Địa chỉ tích

hợp

Nội dung giáo dục về kĩnăng chủ động lựa chọnnghề nghiệp, việc làm

phương hướng

cơ bản củachính sách giảiquyết việc làm

- Phương hướng 1: Tăngcường sản xuất và dịchvụ

- Phương hướng 2:

Khuyến khích hành nghềtheo pháp luật, phát triểncác nghề truyền thống

-Phương hướng 3: Đẩymạnh xuất khẩu lao động

- Phương hướng 4: Sửdụng có hiệu quả nguồnvốn của nhà nước để giảiquyết việc làm

- Sử dung cáchình ảnh minhhoạ cho cácphương

- Học sinh hiểu được tình hình việc làm ở nước ta hiện nay, các phươnghướng cũng như trách nhiệm của công dân trong việc thực hiện chính sách giảiquyết việc làm.

Phương tiện dạy học để sử dụng khi dạy trong bài:

- Máy chiếu, máy tính

-Tranh ảnh, những câu chuyện có liên quan đến nội dung tích hợp

Các hoạt động dạy học

* Ổn định lớp:

* Kiểm tra bài cũ:

* Dạy bài mới: Nước ta là một nước có dân số đông, nhưng lại là nước

có dân số trẻ, vì vậy nguồn lao động rất dồi dào và yêu cầu việc làm cũng rấtlớn.Vậy nhà nước ta đã và đang có những chính sách gì để giải quyết vấn đề

việc làm, chúng ta cùng tìm hiểu tiếp tiết 2 của bài 11: “Chính sách giải quyết

việc làm”

Hoạt động của thầy và trò Nội dung chính

- GV đưa ra một số số liệu

về tình hình việc làm hiện

nay ở nước ta cũng như chất

lượng nguồn lao động Từ

đó yêu cầu học sinh đưa ra:

“Mục tiêu của chính sách

giải quyết việc làm hiện nay

ở nước ta là gì”?

(Theo báo lao động điện tử:

Năm 2015 Việt Nam có trên

48 triệu người trong độ tuổi

I Chính sách dân số.

II Chính sách giải quyết việc làm

a Mục tiêu của chính sách giải quyết việc làm.

Có bốn mục tiêu như sau:

-Tập trung sức giải quyết việc làm cho cả nôngthôn và thành thị

-Phát triển nguồn nhân lực

-Mở rộng thị trường lao động

-Giảm tỉ lệ thất nghiệp, tăng tỉ lệ người lao động

đã qua đào tạo

lao động, trong đó số người

(PLO) đánh giá Việt Nam là

nước có năng suất lao động

Nhà nước ta luôn tạo điều

kiện thuận lợi về cơ chế,

chính sách ( như giảm thuế),

cải cách các thủ tục hành

chính để cho các nhà đầu tư

b Phương hướng cơ bản của chính sách giải quyết việc làm.

Để thực hiện được các mục tiêu trên, trong chínhsách giải quyết việc làm Nhà nước ta đã đưa ranhững phương hướng sau:

-Phương hướng thứ nhất : Thúc đẩy sản xuất và

dịch vụ

Ngày 1/1/2016 Nhà nước ta đã giảm thuế thu

trong và ngoài nước mở

rộng sản xuất kinh doanh có

hiệu quả tạo ra nhiều việc

làm cho người lao động

+Gv chốt lại: Như hiện nay

UBND tỉnh Thanh Hoá đã

và đang tạo điều kiện thuận

lợi cho các doanh nghiệp

trong và ngoài nước( tập

đoàn FLC) đầu tư vào khu

kinh tế Nghi Sơn- Tĩnh Gia

như: Điện công nghiệp, sửa

chũa cơ khí, hướng dẫn viên

du lịch, đầu bếp, lễ tân… để

có cơ hội xin việc làm ở các

khu công nghiệp và dịch vụ :

Nghi Sơn, Sầm Sơn với mức

lương tương đối cao ( như

công nhân nhà máy lọc dầu

Nghi Sơn lương từ 6 triệu

đến 8 triệu/tháng, hay sửa

chữa tàu ở cảng Nghi Sơn

nhập doanh nghiệp xuống chỉ còn 20% để thúc đẩy các hoạt động sản xuất và dịch vụ của các doanh nghiệp phát triển và mở rộng.