Một số kinh nghiệm giúp giáo viên chủ nhiệm giáo dục học sinh cá biệt về đạo đức ở trường THCSTHPT thống nhất

Hiện nay trong các nhà trường nói chung và trường THCS&THPT Thống Nhất nói riêng đều có một bộ phận nhỏ học sinh không chấp hành tốt nội qui nhà trường, học tập không nghiêm túc, gâ

MỘT SỐ KINH NGHIỆM GIÚP GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM

GIÁO DỤC HỌC SINH “CÁ BIỆT” VỀ ĐẠO ĐỨC

Ở TRƯỜNG THCS&THPT THỐNG NHẤT

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lý do chọn đề tài:

Gần đây trên các phương tiện thông tin báo chí, truyền hình, mạng internet đã phản ánh khá nhiều về tình hình học sinh cá biệt về đạo đức Hiện nay trong các nhà trường nói chung và trường THCS&THPT Thống Nhất nói riêng đều có một bộ phận nhỏ học sinh không chấp hành tốt nội qui nhà trường, học tập không nghiêm túc, gây gổ đánh nhau, sống buông thả, vô lễ … Học sinh cá biệt dù không nhiều nhưng đã làm ảnh hưởng đến nền nếp và chất lượng học tập của lớp, của trường, gây ít nhiều khó khăn trong giảng dạy của các giáo viên bộ môn và tạo nên sự mệt mỏi của đội ngũ giáo viên chủ nhiệm

Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 Hội nghị Trung ương 8 khóa

XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã đề ra mục tiêu tổng quát: “Tạo chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả giáo dục, đào tạo; đáp ứng ngày càng tốt hơn công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và nhu cầu học tập của nhân dân Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả”

Để có được mục tiêu đó, đòi hỏi người giáo viên trong mỗi nhà trường gắn liền với hai nhiệm vụ: Vừa dạy chữ vừa dạy người, đào tạo ra những học sinh vừa có kiến thức văn hóa, vừa có nhân cách

Bản thân là cán bộ quản lý, đã trải qua nhiều năm làm công tác chủ nhiệm, tôi dần nắm bắt được tâm lý học trò, hiểu được những khó khăn của đội ngũ giáo viên chủ nhiệm khi lớp có học sinh cá biệt về đạo đức Mặc dù việc giáo dục học sinh cá biệt là một vấn đề khá nan giải, phức tạp và hết sức nhạy cảm Nhưng tôi vẫn thường xuyên chia sẻ kinh nghiệm của mình, giúp đội ngũ GVCN cảm hóa và giáo dục học sinh cá biệt có hiệu quả

Trường THCS&THPT Thống Nhất là Trường có mô thức THCS và THPT, đứng chân ở vùng trung du giáp 4 huyện: Yên Định – Thọ Xuân – Ngọc Lặc – Cẩm Thuỷ Học sinh của trường là con em đồng bào dân tộc Mường huyện Ngọc Lặc, huyện Cẩm Thuỷ và của xã miền núi huyện Yên Định, Thọ Xuân Chất lượng tuyển sinh chưa cao, nên qua quá trình học tập một bộ phận học sinh đã có tình trạng như thường xuyên không thuộc bài, không làm bài tập, bỏ học, bỏ giờ, mê chơi game, không chấp hành nội quy nề nếp trường lớp,

từ đó dẫn đến các tiêu cực khác và trở thành học sinh cá biệt Những học sinh cá biệt về đạo đức dù số lượng không nhiều, nhưng gây không ít khó khăn trong công tác của đội ngũ giáo viên chủ nhiệm Với quyết tâm giúp đội ngũ

thầy cô làm công tác chủ nhiệm tôi mạnh dạn viết đề tài “Một số kinh nghiệm giúp giáo viên chủ nhiệm giáo dục học sinh cá biệt về đạo đức ở trường THCS&THPT Thống Nhất”.

1.2 Mục đích nghiên cứu:

Nghiên cứu của tôi giúp giáo viên chủ nhiệm có phương pháp tốt trong giáo dục đạo đức học sinh, đồng thời làm cho những học sinh cá biệt về đạo đức có sự chuyển biến, thay đổi ý thức trong học tập rèn luyện theo hướng tích cực Giúp các em biết tự tôn trọng bản thân mình và nhận thức tốt hơn việc học tập tu dưỡng

Tôi cũng mong rằng qua đề tài này, phần nào giúp cho các thầy cô thấy

rõ hơn về vai trò, trách nhiệm của mình đối công tác chủ nhiệm Đồng thời giúp cho một số ít thầy cô xóa đi tư tưởng kỳ thị, phân biệt đối xử lạnh lùng, khắt khe với những học sinh chưa ngoan

1.3 Đối tượng nghiên cứu:

Trong đề tài này tôi chỉ nghiên cứu về công tác giáo dục học sinh cá biệt về đạo đức ở trường THCS&THPT Thống Nhất trong các năm học gần đây

1.4 Phương pháp nghiên cứu :

- Phương pháp quan sát các hoạt động tập thể của học sinh, trò chuyện với học sinh để hiểu rõ tâm tư nguyên vọng

- Phương pháp khảo sát: khảo sát các hoạt động chủ nhiệm lớp của một số đồng nghiệp cùng trường và khác trường

- Phương pháp so sánh, đối chiếu: so sánh, đối chiếu kết quả tu dưỡng rèn luyện ở những tập thể lớp có sự quan tâm của giáo viên chủ nhiệm so với các lớp chưa được giáo viên chủ nhiệm quan tâm

- Phương pháp điều tra, thống kê : Điều tra thái độ và phân tích kết quả rèn luyện của học sinh Ngoài ra, tôi còn nghiên cứu tài liệu, thu thập thêm thông tin từ tài liệu, internet

2 NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm

Năm 2015, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã nêu rõ nội dung Giáo dục của

Chương trình giáo dục mới là: “Tiếp tục tập trung vào những giá trị cơ bản của văn hoá, truyền thống và đạo lý dân tộc, tinh hoa văn hoá nhân loại; bảo

đảm yêu cầu cơ bản, hiện đại, phù hợp với đặc điểm tâm - sinh lý lứa tuổi của

HS các cấp học”

Giáo dục đạo đức cho học sinh là một vấn đề hết sức quan trọng, muốn trở thành người có ích cho xã hội thì cần phải hội đủ hai điều kiện : đức

và tài như Bác Hồ đã từng nói :“ Có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó , còn có tài mà không có đức thì là người vô dụng ”

Từ xưa, ông cha ta đã đúc kết một cách sâu sắc kinh nghiệm về giáo dục:

“ Tiên học lễ, hậu học văn” Ngày nay, phương châm “ Dạy người, dạy chữ, dạy nghề” cũng thể hiện rõ tầm quan trọng của hoạt động giáo dục đạo đức, như Bác Hồ đã dạy: “ Dạy cũng như học, phải chú trọng cả tài lẫn đức Đức là đạo đức cách mạng, đó là cái gốc quan trọng Nếu thiếu đạo đức, con người sẽ không phải là con người bình thường và cuộc sống xã hội sẽ không phải là cuộc sống xã hội bình thường, ổn định ”

Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản nhằm hình thành nhân

cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân Một trong những tư tưởng đổi mới giáo dục đào tạo trong giai đoạn hiện nay là tăng cường giáo dục đạo đức cho học sinh bởi vì dạy học không chỉ dạy chữ mà dạy làm người, đi học không phải chỉ học chữ mà học làm người

Đối với học sinh PTTH độ tuổi tâm sinh lí có nhiều thay đổi, tuổi nhanh nhẹn, sôi nổi, có nhu cầu hiểu biết, tìm tòi, khám phá, thích giao lưu để khẳng định mình, tuổi có nhiều ước mơ Do sự phát triển của nền kinh tế thị trường, bên cạnh mặt tích cực không tránh khỏi các mặt tiêu cực làm cho một bộ phận học sinh có biểu hiện sa sút về đạo đức, nhận thức lệch lạc, thiếu ý thức cộng đồng, tình trạng bạo lực còn diễn ra… Các em chưa có ý thức trách nhiệm cao về hành vi của mình dễ dẫn đến những sai phạm Thực trạng đó khiến công tác chủ nhiệm gặp nhiều khó khăn, đòi hỏi giáo viên chủ nhiệm phải có những kĩ năng, phương pháp và cả tấm lòng thì mới có thể giáo dục các em có hiệu quả

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

Trong những năm gần đây, sự phát triển Kinh tế - Xã hội đã mang lại không ít những thuận lợi cho công tác giáo dục trong nhà trường Sự quan tâm đầu tư của Đảng, Nhà nước cùng với sự hỗ trợ tích cực từ xã hội, cơ sở vật chất, trang thiết bị giáo dục của nhà trường ngày một khang trang, đảm bảo cho việc dạy và học Bên cạnh đó, sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin đã hỗ trợ cho giáo viên và phụ huynh trong việc liên lạc, trao đổi, nắm bắt nhanh những thông tin cần thiết trong phối hợp giáo dục; đồng thời hỗ trợ tích cực cho hoạt động giáo dục của giáo viên chủ nhiệm

Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi kể trên, công tác chủ nhiệm lớp còn gặp không ít những khó khăn, thách thức Trong thời đại khoa học công nghệ

và kinh tế thị trường hiện nay, ngoài những tiện ích to lớn mà nó mang đến cho nhân loại thì kèm theo đó là hàng loạt các tác động tiêu cực đến đối tượng học sinh: xu hướng đua đòi chưng diện theo trang phục, mái tóc của các ca sĩ, diễn viên trong phim ảnh không lành mạnh và đặc biệt là game online… Chính những vấn đề này ảnh hưởng không ít đến việc học tập, việc hình thành nhân cách, đạo đức của học sinh và gây ra rất nhiều khó khăn cho giáo viên chủ nhiệm trong công tác giáo dục đạo đức, quản lí học sinh

Mặt khác, nhiều gia đình do quá bận rộn với công việc làm ăn nên thời gian dành cho việc giáo dục con cái không nhiều, gần như phó mặc cho nhà trường và xã hội Học sinh thiếu thốn tình cảm, thiếu sự quan tâm của gia đình,

dễ bị kẻ xấu lôi cuốn sa ngã Một số em do được chiều chuộng nên nảy sinh tính ích kỉ, ương bướng, khó bảo

Thực tế công tác chủ nhiệm là kiêm nhiệm, chưa có một khoá đào tạo chính thức nào về nghiệp vụ cho GVCN Vì vậy, GV làm chủ nhiệm chủ yếu bằng kinh nghiệm của bản thân, cộng với trao đổi học hỏi đồng nghiệp trong nhà trường Bên cạnh đó, số tiết dành cho GVCN còn ít, chưa tương xứng với công sức giáo viên đầu tư vào công tác chủ nhiệm, dẫn đến nhiều giáo viên chưa hăng say với công tác chủ nhiệm Nội dung chương trình giảng dạy còn nặng về kiến thức thuần tuý, số tiết giành cho giáo dục công dân, giáo dục đạo

đức học sinh còn quá ít Hơn nữa tuổi học sinh là tuổi có nhiều nhu cầu hiểu biết, tìm tòi, bắt chước, thích giao lưu, đua đòi, thích sự khẳng định mình , trong khi kiến thức về xã hội, gia đình, sự hiểu biết về pháp luật còn hạn chế, nếu không có phương pháp giáo dục tốt thì chiều hướng học sinh hư, lười học,

vi phạm đạo đức ngày càng nhiều

Bên cạnh đó nhiều giáo viên chủ nhiệm tiến hành công việc khá cảm tính, chưa có phương pháp sáng tạo thích hợp Có người quá nghiêm khắc, có người quá dễ dãi Người nghiêm khắc gò ép học sinh theo khuôn khổ một cách máy móc Và như thế, về mặt tâm lí thì cả giáo viên và học sinh đều như bị áp lực

*Một số nguyên nhân dẫn đến học sinh cá biệt về đạo đức:

- Do tác động của xã hội, bị bè bạn không tốt lôi kéo

- Sự kích động của phim ảnh, các trò trơi bạo lực từ game

- Chưa có sự quan tâm của cha mẹ đến việc học của con cái

- Do gia đình khá giả, chỉ biết cung cấp tiền cho con mà không quan tâm đến kết quả học tập của con mình, dẫn đến tính ỷ lại

- Do hoàn cảnh gia đình khó khăn, phải làm thêm giúp gia đình nên thường xuyên bỏ học, học lực sa sút

- Do cho mẹ ly hôn, dẫn đến buồn chán

- Do GVCN chưa có phương pháp giáo dục hiệu quả…

*Một số biểu hiện của học sinh cá biệt về đạo đức :

- Bỏ học, bỏ tiết, đi học muộn

- Không mặc đồng phục, không đeo phù hiệu

- Đầu tóc dị hình dị màu

- Luôn có tư tưởng quấy phá, gây mất trật tự trong giờ học

- Không chú ý nghe thầy cô giảng dạy

- Thiếu văn hóa (nói tục, chửi thề)

- Đùa giỡn, chọc ghẹo, thiếu lễ phép, thích trêu ngươi người khác

- Sách vở không đầy đủ, thường xuyên không chép bài

- Mê chơi game, lôi kéo, rủ rê bè bạn

- Hay cãi lí với bố mẹ và thầy cô; Sẵn sàng bỏ học đi chơi cùng bạn

- Thường nói dối, thậm chí nói láo với người trên …

Khắc phục những khó khăn trên trong công tác giáo dục đạo đức học sinh cá biệt không phải là điều dễ dàng và đơn giản Tuy nhiên, tôi xin được đưa ra một số kinh nghiệm để chia sẻ cùng đội ngũ GVCN

2.3 Một số kinh nghiệm giúp GVCN giáo dục học sinh cá biệt về đạo đức 2.3.1 Luôn có phương châm “Tất cả vì học sinh thân yêu”

- Bản thân người GVCN phải luôn là tấm gương sáng, luôn có tâm, sống và làm việc mẫu mực và hiểu biết tâm lý từng học sinh mình chủ nhiệm

- Người GVCN phải có tinh thần trách nhiệm cao, yêu nghề, yêu thương học sinh và luôn luôn xác định phương châm “Tất cả vì học sinh thân yêu”

- Biết kiềm chế, bình tĩnh trong mọi tình huống, có sự nhạy cảm sư phạm, biết dùng yếu tố tình cảm như một nghệ thuật sư phạm để cảm hóa học sinh cá biệt

- Luôn tìm hiểu nguyên nhân một cách cặn kẽ mỗi sự việc, hiện tượng, tìm hiểu

sở trường, tính cách, hoàn cảnh của HS

a) Những điều nên tránh:

- Tuyệt đối không cô lập học sinh cá biệt đối với tập thể

- Tuyệt đối không xúc phạm danh dự của học sinh trước tập thể

- Không nên quá khắt khe bằng những hình thức kỷ luật nặng nề, không nên đe

dọa, không dùng lời lẽ chỉ trích, nói như một nhà sư phạm “không được dùng búa để mổ một con gà”

- Tuyệt đối không được đánh học sinh, theo lời giáo sư Nguyễn Cảnh Toàn, thì

“Quả đấm không phải là khoa học”.

- Không nên phủ nhận những chuyển biến tích cực dù là nhỏ của HS cá biệt

b) Những điều nên làm:

- Đối với HS cá biệt, người GVCN phải biết nhìn bằng con mắt của tình thương và sự thông cảm, nên có sự bao dung của người mẹ, người cha, sự gần gũi cảm thông của người anh, người chị và cái thân thiết của một người bạn

- Giành thời gian để tâm tình, gặp gỡ, trao đổi với các em, với gia đình, người thân của các em

- Nhẹ nhàng phân tích những mặt ưu, khuyết, đúng sai trong nhận thức, suy nghĩ của các em Giúp các em nhận biết những ưu điểm của mình để phát huy Không nên nói những câu phũ phàng, như : “ở em chẳng có điểm nào tốt cả”, “Người như em thật chẳng ra gì!” Hoặc bi đát hơn “cuộc đời em rồi chẳng

ra làm sao đâu”

- GVCN phải tìm cách giúp học sinh cá biệt khắc phục sửa chữa những sai phạm của mình và động viên khích lệ kịp thời, vì một lời khen học sinh cá biệt

sẽ có tác dụng hơn là một tờ tự kiểm

Trong sự nghiệp trồng người thì học sinh cá biệt giống như trồng cái cây không mọc thẳng, đòi hỏi mỗi GVCN phải dày công dạy dỗ Đổi lại sự vất vả

là niềm vui thật sự khi biện pháp giáo dục của mình thành công, khi người học sinh chưa ngoan của mình biết nhận lỗi một cách thành khẩn, khi cái tâm thanh thản khi ta đã cố gắng hết khả năng của mình

2.3.2 Sưu tầm các vở kịch ngắn để học sinh cá biệt cùng tham gia đóng vai

a Tác dụng

Giúp học sinh cá biệt có thêm kỹ năng hòa nhập, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng ứng xử, từ vai diễn học sinh đặt mình vào vị trí của người khác để từ đó biết điều chỉnh hành vi, cách thức ứng xử của mình trong lớp

Không cần sử dụng những câu nhắc nhở suông, nhàm chán như trước đây, việc đóng vai thông qua những lời đối thoại, những động tác biểu diễn, giúp các em tự tiếp thu một cách nhẹ nhàng, thoải mái, thay đổi nhận thức một cách nhanh chóng, đồng thời còn tạo ra tiếng cười vui vẻ của thầy và trò khi bước vào giờ học mới

b Quy trình thực hiện

Giờ sinh hoạt 15 phút, hoặc sinh hoạt cuối tuần GVCN giành thời gian giới thiệu cho học sinh câu chuyện ngắn, tình huống mà các em sẽ đóng vai, Phân vai cho các học sinh ( để HS cá biệt được đóng vai ) Các “diễn viên” đọc

kịch bản và chuẩn bị lên biểu diễn trước tập thể lớp GVCN Trao đổi rút ra bài học kinh nghiệm cần thiết

Ví dụ : Nội dung vở kịch ngắn “ Vết thương”

Một cậu bé có tính xấu là rất hay nổi nóng Một hôm cha cậu đưa cho cậu một túi đinh và nói rằng mỗi khi con nổi nóng thì hãy chạy ra đằng sau nhà đóng một cái đinh lên hàng rào gỗ Ngày đầu tiên, cậu bé đã đóng 37 cái đinh lên hàng rào Nhưng sau vài tuần cậu bé đã tập kiềm chế cơn giận của mình và

số lượng đinh cậu đóng lên hàng rào mỗi ngày một ít đi Cậu nhận thấy rằng kiềm chế cơn giận của mình thì dễ hơn là phải đóng cây đinh lên hàng rào

Một ngày kia, cậu đã không nổi giận một lần nào suốt cả ngày Cậu nói với cha và ông bảo cậu: “ nếu ngày nào con không nổi nóng con hãy nhổ một cái đinh ra khỏi hàng rào” Ngày lại ngày trôi qua, rồi cũng đến một bữa cậu bé báo rằng đã không còn một cái đinh nào trên hàng rào nữa Cha cậu đã cùng cậu đến bên hàng rào và nói với cậu rằng "Con đã làm rất tốt, nhưng hãy nhìn những lỗ đinh trên hàng rào Hàng rào đã không thể giống như xưa nữa rồi Nếu con nói điều gì trong cơn giận dữ, những lời nói đó cũng giống như những

lỗ đinh này, để lại những vết sẹo trong lòng người khác Dù sau đó con có nói xin lỗi bao nhiêu lần đi nữa, vết thương đó vẫn còn ở lại Vết thương tinh thần cũng đau đớn như những vết thương thể xác vậy Những người xung quanh ta, bạn bè ta là những viên đá quý Họ giúp con cười và giúp con trong mọi chuyện Họ nghe con nói khi con gặp khó khăn, cổ vũ con và luôn sẵn sàng mở rộng tấm lòng mình cho con Hãy nhớ lấy lời cha "

Tình huống trên muốn gửi tới học sinh một thông điệp rất ý nghĩa Trong cuộc sống, mỗi người biết kiềm chế sự nóng giận của mình, đừng vội vàng nổi nóng buộc người khác phải theo ý mình một cách máy móc Chúng ta phải đặt mình vào vị trí của người khác khi họ bất đồng quan điểm với mình thì mối quan hệ với mọi người sẽ hài hòa hơn, cuộc sống sẽ tươi đẹp hơn Học sinh “

cá biệt” được tham gia đóng vai sẽ tự nhìn ra con người mình, tự rút kinh nghiệm cho mình và có cách xử sự đúng với mọi người

Tương tự như vậy, GVCN có thể sưu tầm trên mạng, hoặc tự xây dựng các vở kịch, tiểu phẩm giáo dục HS biết chấp hành các quy định về an toàn giao thông, biết lễ phép giúp đỡ người lớn tuổi, không tham gia trò chơi bạo lực, giữ vệ sinh môi trường

2.3.3 Kể những câu chuyện có giá trị giáo dục

Việc kể chuyện luôn tạo không khí vui vẻ thoải mái, có tác dụng giáo dục cao nhưng nhẹ nhàng Vừa nâng cao vốn hiểu biết về xã hội, cuộc sống cho học sinh vừa phát huy tính tích cực trong hoạt động và học tập và quan trọng nhất là hình thành nhân cách cho học sinh

GVCN Chọn những câu chuyện ngắn, hấp dẫn, có nội dung phù hợp với mục đích cần đạt được Khi kể không nói tên chuyện, có thể đặt câu hỏi có liên quan đến các tình huống trong chuyện Kết thúc câu chuyện, yêu cầu học sinh đặt cho câu chuyện vừa nghe theo các cách thể hiện khác nhau

Ví dụ 1: GVCN Yêu cầu cả lớp lắng nghe và đặt tên cho câu chuyện.

Trong quá trình kể cô sẽ hỏi các em về diễn biến của câu chuyện

Thời kỳ "oai hùng" của Nguyễn Vũ Xuân Trường kéo dài khá lâu nhưng

"lừng lẫy" nhất là lúc học lớp 10 Đá bóng trong sân trường, đi học muộn, bỏ giờ, chơi điện tử, tóc húi cua, phá bàn ghế, đánh nhau là những chuyện thường xuyên có mặt Trường

Từ hồi Trường còn bé, người mẹ tội nghiệp của Trường đã nhiều lần phải tới trường với tư cách không lấy gì làm tự hào cho lắm - phụ huynh của một học sinh cá biệt Luôn tiên phong trong các trò nghịch ngợm, Trường cũng

"tiên phong" trong hàng ngũ đội sổ của lớp - một kỷ lục mà nhiều năm liền anh không chịu "nhường" cho ai Năm lớp 10, điểm của Trường chỉ vừa đủ để không bị lưu ban, tức chỉ 3,5 điểm và hơn một tí cho tất cả các môn

Cho rằng việc học không quan trọng, Trường đã bỏ học ngay đầu năm lớp 11 và sau hai năm lao động tự do

(Câu hỏi 1: Sau 2 năm lao động Trường có cảm nhận như thế nào?)

Một ngày nọ, khát vọng trở lại trường học cháy bỏng trong Trường Hai năm bỏ bê đèn sách, mất kiến thức căn bản, và 18 tuổi để bắt đầu đi học trở lại đó là những khó khăn thách thức Trường trên con đường mới

Ngay khi còn chưa biết phải làm gì thì cô giáo chủ nhiệm của anh tại Trung tâm giáo dục thường xuyên đã dìu anh những bước đầu tiên khó nhọc Ngoài giờ học trên lớp, giờ ra chơi, sau giờ tan học, hay những buổi tối tại nhà,

cô và trò đã từng bước khuất phục sự "khiêu khích" đáng ghét của môn Hóa -môn yếu nhất của Trường

(Câu hỏi 2: Hãy dự đoán xem kết quả học tập của Trường sẽ như thế nào?)

Cứ thế, ngoài việc đi làm thêm, Trường lại vùi đầu vào sách vở Một học

kỳ, rồi thêm một học kỳ, từ chỗ mất căn bản, anh học trò lớn tuổi nhất lớp này đã tiến thẳng lên tốp khá của lớp, điểm số môn nào cũng cao Nhưng điều mà

có lẽ khó để một học sinh cá biệt nào có thể làm được chính là đỗ vào Trường Đại Học

GV Yêu cầu học sinh đặt tên cho câu chuyện: ( Sự thức tỉnh của một học sinh cá biệt; tương lai rộng mở với những người có nghị lực …)

Qua câu chuyện, học sinh nhất là những học sinh cá biệt nhận thức rõ rằng, nếu mình có quyết tâm, có nghị lực thì cánh cửa tương lai sẽ rộng mở Mình phải cố gắng thực hiện quyết tâm đó khi còn chưa muộn

Sau khi sử dụng phương pháp này, tôi đã thấy được sự chuyển biến tích cực, từ việc các học sinh cá biệt nghỉ học thường xuyên, không xin phép, đến xin phép khi vắng học và sau đó các em đi học đầy đủ Các em đã có cố gắng học bài và làm bài đầy đủ từ đó kết quả học tập có sự tiến bộ, phong trào thi đua của lớp được nâng lên Ngoài ra, các em cũng tự tin, cởi mở hơn khi giao tiếp với bạn bè, thầy cô, mạnh dạn hỏi về những vấn đề mình chưa hiểu rõ

Ví dụ 2: Giáo viên kể câu chuyện

Một buổi tối, Lý cãi nhau với mẹ, rồi không mang gì theo, cô đùng đùng

ra khỏi nhà Trong lúc đang lang thang trên đường, cô mới nhớ ra rằng mình chẳng có đồng bạc nào trong túi, thậm chí không có đủ mấy xu để gọi điện về nhà Cùng lúc đó, cô đi ngang qua một quán mì, mùi thơm bốc lên ngào ngạt làm cô chợt cảm thấy đói ngấu Cô thèm một tô mì lắm nhưng lại không có

tiền Người bán mì thấy cô đứng tần ngần trước quầy hàng bèn hỏi: “ Này cô

bé, cô có muốn ăn một tô mì không?”

(Câu hỏi 1: Cô bé sẽ trả lời như thế nào?)

“ Nhưng … nhưng cháu không mang theo tiền…” – cô thẹn thùng trả lời

“ Được rồi, chú sẽ đãi cháu – người bán nói – Vào đây, chú cho cháu một tô mì”

Mấy phút sau, chủ quán bưng tới cho cô một tô mì bốc khói Ngồi ăn được mấy miếng, Lý lại bật khóc

“ Có chuyện gì vậy?” – ông ta hỏi

“ Không có gì Tại cháu cảm động quá!” – Lý vừa nói vừa lấy tay quẹt nước mắt

“ Thậm chí một người không quen ngoài đường còn cho cháu một tô mì, còn

mẹ cháu, sau khi cháu cự cãi đã đuổi cháu ra khỏi nhà Chú là người lạ mà còn

tỏ ra quan tâm đến cháu, còn mẹ cháu…bả ác độc quá!” – Cô bé nói với người bán mì

(Câu hỏi 2: Chủ quán sẽ nói gì với cô bé ?)

Nghe Lý nói, ông chủ quán thởi dài: “ Này cô bé, sao lại nghĩ như vậy? Chú mới chỉ đãi cháu có một tô mì mà cháu đã cảm động như vậy, còn mẹ cháu đã nuôi cháu từ khi cháu còn nhỏ xíu, sao cháu lại không biết ơn mà còn dám cãi lời mẹ nữa?”

Lý giật mình ngạc nhiên khi nghe điều đó “ Tại sao mình lại không nghĩ

ra nhỉ? Một tô mì của người lạ mà mình cảm thấy mang ơn, còn mẹ mình đã nuôi mình hàng bao năm qua mà thậm chí mình chưa bào giờ tỏ ra quan tâm đến mẹ dù chỉ một chút Chỉ vì một chuyện nhỏ, mình lại cự cãi với mẹ”, mình sai rồi

Trên đường về, cô thầm nghĩ trong đầu những điều cô sẽ nói với mẹ: “

mẹ ơi, con xin lỗi Con biết đó là lỗi của con, xin mẹ tha thứ cho con…”

( Câu hỏi 3: Đoán xem, cô bé sẽ nhìn thấy điều gì khi về đến nhà?)

Khi bước lên thềm cửa, cô nhìn thấy mẹ đang mệt mỏi và lo lắng vì đã tìm kiếm cô khắp nơi Nhìn thấy Lý, mẹ cô mừng rỡ nói: “ Lý, vào nhà đi con Chắc con đói bụng lắm rồi phải không? Cơm nước mẹ nấu xong nảy giờ rồi, vào mà ăn ngay cho nóng…” Không thể kiềm giữ được cảm xúc, Lý òa khóc trong tay mẹ

GVCN Yêu cầu học sinh rút ra bài học từ câu chuyện.

Trong cuộc sống, đôi khi chúng ta dễ cảm kích với những hành động nhỏ

mà một số người xung quanh làm cho chúng ta, nhưng đối với những người thân thuộc, nhất là cha mẹ, thầy cô … chúng ta lại xem sự hy sinh của họ như chuyện đương nhiên

Tình yêu và sự quan tâm lo lắng của cha mẹ là món quà quý giá nhất mà chúng ta được tặng từ khi mới chào đời Cha mẹ không mong đợi chúng ta trả công nuôi dưỡng, nhưng…Liệu có bao giờ cúng ta biết quý trọng sự hy sinh vô điều kiện này của cha mẹ chúng ta chưa?

GVCN Yêu cầu học sinh đặt tên cho câu chuyện: học sinh đã đặt

nhiều tên khác nhau, giáo viên đều ghi lại những tên đó lên bảng, ghi cả tên

chuyện mà giáo viên đã chuẩn bị: ( tô mì của người lạ, tình mẫu tử, chữ hiếu…)

Sau khi thực hiện phương pháp này, tôi nhận thấy học sinh tham gia vào việc trả lời câu hỏi và đặt tên chuyện rất tích cực Điều này chứng tỏ các em rất chú ý vào câu chuyện tôi kể, rất hào hứng và thoải mái khi tham gia, phát huy được tính tích cực của học sinh

Qua câu chuyện, học sinh được giáo dục về tình cảm gia đình, lòng biết

ơn, thái độ ứng xử với đấng sinh thành Bên cạnh đó, khai thác một tình tiết nhỏ khi cô bé được hỏi có muốn ăn một tô mì không? Cô bé đã trung thực trả lời là cháu không mang theo tiền Đây là tình tiết giáo dục học sinh về tính trung thực trong cuộc sống ngay cả khi mình rất cần đến nó nhưng vẫn trả lời ngay thẳng không gian dối

2.3.4 Giáo dục học sinh cá biệt về đạo đức bằng “đòn tâm lý”:

Đối với học sinh cá biệt việc gần gũi với các em quả là một vần đề không đơn giản, nếu GVCN thiếu tế nhị thì khó mà có thể gần gũi với các em được, chẳng hạn thường xuyên phê bình, dùng nhiều lới xúc phạm đến các

em đều có thể làm tổn thương đến mối quan hệ này Hơn nữa vì các em thường xuyên vi phạm nên các em càng lẩn tránh tiếp xúc với giáo viên chủ nhiệm lớp

Để thấy được hết cá tính của học sinh, GVCN cần tạo đựơc mối quan hệ gần gũi với các em, thật sự là chỗ dựa đáng tin cậy của các em Chú ý khi giao tiếp với các em ta phải luôn cởi mở, chân tình, vui vẻ dễ cảm hóa được các em, khi có được mối quan hệ tốt các em sẽ thổ lộ những tâm tư tình cảm với GVCN mà không một chút ngần ngại Những lời khuyên răn dạy bảo của chúng ta sẽ có tác dụng lớn đối với các em

Ví dụ : Trường hợp Em Hồ Phượng Hoàng là một HS nằm trong một

hoàn cảnh đặc biệt, cha mất sớm, một mình mẹ nuôi em ăn học, vất vả vì công việc, thu nhập ít, đời sống vô cùng chật vật, không có thời giờ để quan tâm nhiều đến em Hoàng theo bạn, bỏ học, đánh lộn, chơi điện tử, bi da, có hôm lấy trộm tiền của các bạn trong lớp

Sau khi theo dõi và tìm hiểu phân tích hoàn cảnh của Hoàng, tôi cùng GVCN đã gặp riêng em để khuyên nhủ em, bắt đầu từ việc hỏi thăm gia đình

em, mẹ em thế nào? hiện nay còn đi bán Dứa không? vừa qua mẹ em bị ốm nặng bây giờ thế nào rồi trước sự quan tâm chân tình của chúng tôi với bản tính lương thiện của trẻ em- Hoàng nói chuyện chân tình Khi thấy em không ngần ngại gì trong tâm sự, GVCN bắt đầu gợi ý nhắc nhở từng vi phạm của em, GVCN dùng tình cảm của người mẹ để tâm sự cùng em: Em là niềm an ủi duy nhất đối với mẹ - mẹ là chỗ dựa duy nhất của em, mẹ tần tảo nuôi em ăn học là muốn em trở thành người tốt, bao vất vả nặng nhọc mẹ đều gánh chịu để em được có điều kiện tốt mà học tập bằng bạn bằng bè, vừa rồi mẹ em bị ốm là do biết em theo các bạn bỏ học, trộm cắp em không thương mẹ sao? đến đây, đôi mắt Hoàng chớp chớp, rưng rưng Từ đó GVCN đã đã cảm hoá được em, thường xuyên trao đổi với em, mỗi lần trao đổi riêng GVCN tìm cách cách

khen ngợi những tiến bộ của em Từ đó em đã ngoan ngoãn, đi học chuyên cần

và bỏ được các thói hư

Một trường hợp khác, Em Lê Trung Huy gia đình kinh tế khá giả, cha

mẹ buôn bán, lo việc kinh doanh không quan tâm đến việc học tập của con, Huy là một học sinh học khá từ những năm tiểu học, lên THCS Huy theo bạn

bè hay bỏ học, được cha mẹ thường xuyên cho tiền nên Huy tha hồ chơi điện

tử, thường xuyên bỏ học Với Huy tôi hướng dẫn GVCN dùng biện pháp khác tôi và GVCN theo dõi em nhiều hơn, hễ em có vi phạm gì là chúng tôi biết ngay và mỗi lần trao đổi với em GVCN đều đưa ra những chi tiết rất chính xác, ví dụ chiều nay em bỏ học tiết 2, 3 đi chơi điện tử ở quán với em , sáng thứ ba em xin nghỉ học với lý do ốm nhưng cô biết em chơi điện tử với bạn lớp Tất cả việc làm của em cô đều biết, em biết vì sao cô biết nhiều về

em như vậy không? em biết vì sao cô quan tâm tới em nhiều không? Cha,

mẹ bận bịu công việc cốt tạo sự nghiệp và cũng là tạo điều kiện để em ăn học,

lo cho tương lai của em, nhiều bạn gia đình vất vả mà các bạn vẫn cố gắng học tốt như bạn Trinh, bạn Thơm còn em có điều kiện tốt mà không lo học tập Chơi bời với các bạn thời gian rồi sẽ chán, em có thể chơi cả đời được không? nếu bây giờ không lo học thì sau này em có thể làm được gì? rồi cha mẹ em sẽ

ra sao? có xấu hổ với mọi người vì đã có một đứa con như em không? Dần dần Huy thấy được cái sai của mình và Huy cũng đã sửa đổi

Với học sinh cá biệt, GVCN phải biết đứng về phía các em, quan tâm điều các em nghĩ, bàn về những đề tài các em thích Thỉnh thoảng, sử dụng

“thuật ngữ” của các em Đó là cách mang các em đến gần mình hơn Khi mối quan hệ đủ thân thiện, khi niềm tin đủ lớn, người thầy sẽ thuận lợi trong việc uốn nắn hành vi,

khai sáng tư duy, định hướng nhận thức

Nên xử lý mềm mỏng, nếu học sinh có thói hư tật xấu phạm lỗi trầm trọng cũng có thể tùy trường hợp hay tùy đối tượng mà xử lí, GVCN không xử lí một cách cứng nhắc Dù lỗi lầm lớn nhưng nếu em đó biết nhận lỗi và sửa lỗi thì luôn tạo cho học sinh đó cơ hội tự làm chủ bản thân, có niềm tin nghị lực để vươn lên Thế nhưng đối với những học sinh lỗi vi phạm không đáng kể nhưng lại vi phạm thường xuyên thì không thể bỏ qua mà xử lí một cách linh động tùy theo từng đối tượng Dù các em vi phạm ở mức độ lỗi lớn hay nhỏ cũng xử lí trên cơ sở giáo dục các em, cụ thể cho em đó biết chuộc lỗi, làm một việc tốt, giao cho em đó thời gian thử thách, không ép các em vào đường cùng

Thường GVCN không giao nhiệm vụ cho những học sinh cá biệt, vì cho rằng những học sinh này sẽ không làm được gì, coi thường các em mà chỉ luôn quát nạt, nhắc nhở là chính Điều đó không khéo dễ làm hỏng các em hơn, cho nên đối với những HS này, GVCN nên tạo cho các em một cơ hội để các em thấy được vai trò của mình trong tập thể, đồng thời phát huy tính làm chủ của các em và nhận thấy rằng mình không bị lạc lõng, không bị bỏ rơi Như tham gia các hoạt động văn hóa văn nghệ, tham gia các trò chơi dân gian, các hoạt động thể thao, tham gia làm báo tường, cắm trại nhân các ngày lễ hội của