GIÁO dục kỹ NĂNG mềm TRONG môi TRƯỜNG kỹ THUẬT ở TRƯỜNG TRUNG học kỹ THUẬT THỰC HÀNH THEO ĐỊNH HƯỚNG TUYỂN DỤNG của DOANH NGHIỆP NHẬT tại VIỆT NAM

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠOTRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ HUỲNH THỊ TRÚC MAI GIÁO DỤC KỸ NĂNG MỀM TRONG MÔI TRƯỜNG KỸ THUẬT Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC KỸ THUẬ

Trang 1

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ HUỲNH THỊ TRÚC MAI

GIÁO DỤC KỸ NĂNG MỀM TRONG MÔI TRƯỜNG

KỸ THUẬT Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC KỸ THUẬT

CỦA DOANH NGHIỆP NHẬT

TẠI VIỆT NAM

NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 60140101

Tp Hồ Chí Minh, năm 2016

S K C0 0 4 9 2 3

Trang 2

GIÁO DỤC KỸ NĂNG MỀM TRONG MÔI TRƯỜNG KỸ THUẬT Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC KỸ THUẬT THỰC HÀNH THEO

ĐỊNH HƯỚNG TUYỂN DỤNG CỦA DOANH

NGHIỆP NHẬT TẠI VIỆT NAM

TP Hồ Chí Minh, tháng 07/2016

Trang 3

GIÁO DỤC KỸ NĂNG MỀM TRONG MÔI TRƯỜNG KỸ THUẬT Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC KỸ THUẬT THỰC HÀNH THEO

ĐỊNH HƯỚNG TUYỂN DỤNG CỦA DOANH

NGHIỆP NHẬT TẠI VIỆT NAM

Hướng dẫn khoa học:

TS BÙI VĂN HỒNG

TP Hồ Chí Minh, tháng 07/2016

Trang 4

i

LÝ LỊCH KHOA HỌC

I LÝ LỊCH SƠ LƯỢC:

Họ & tên: Huỳnh Thị Trúc Mai Giới tính: Nữ

Ngày, tháng, năm sinh: 06/02/1986 Nơi sinh: Hội Bài Quê quán: Long Đất, Bà Rịa – Vũng Tàu Dân tộc: Kinh

Điện thoại: 099 555 3877

E-mail: maihuynhbr@gmail.com

II QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO:

1 Trung học chuyên nghiệp:

Hệ đào tạo: Thời gian đào tạo từ …/… đến …/…

Ngành học: Giáo dục học

Tên luận văn: Giáo dục kỹ năng mềm trong môi trường kỹ thuật ở trường Trung học Kỹ thuật Thực hành theo định hướng tuyển dụng của doanh nghiệp Nhật tại Việt Nam

Ngày & nơi bảo vệ luận văn: 23/07/2016, Viện Sư Phạm Kỹ Thuật, 484 Lê Văn Việt, Phường Tăng Nhơn Phú A, quận 9, Tp HCM

Người hướng dẫn: TS Bùi Văn Hồng

III QUÁ TRÌNH CÔNG TÁC CHUYÊN MÔN KỂ TỪ KHI TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC:

Thời gian Nơi công tác Công việc đảm nhiệm

Trang 5

ii

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi

Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công

bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tp Hồ Chí Minh, ngày 01 tháng 07 năm 2016

Huỳnh Thị Trúc Mai

Trang 6

biệt là TS Bùi Văn Hồng, người đã trực tiếp hướng dẫn và giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này Đồng thời, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Ban giám hiệu nhà trường, quý thầy cô trong Viện Sư phạm kỹ thuật, các thầy cô và anh chị trong Phòng Đào tạo – Sau đại học đã nhiệt tình hướng dẫn, giúp đỡ và tạo điều kiện

thuận lợi cho tôi trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu tại trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TPHCM

Sau cùng, tôi xin cảm ơn tất cả bạn bè cùng những người thân đã luôn quan

tâm động viên và ủng hộ tôi trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu Do thời gian thực hiện luận văn có hạn và kiến thức còn những hạn chế nên luận văn không tránh khỏi những sai sót nhất định Kính mong sự đóng góp ý kiến của Ban giám hiệu, quý thầy cô giáo và các anh chị học viên cùng các bạn để luận văn này được hoàn thiện hơn

Trang 7

iv

TÓM TẮT

Ngày nay, bất cứ một quốc gia nào cũng không thể hoạt động độc lập mà không

có sự giao lưu kinh tế với các quốc gia khác, trong quan hệ quốc tế, vấn đề hợp tác trí tuệ luôn được xem là yếu tố quan trọng đặc biệt Muốn hợp tác trí tuệ đòi hỏi phải

có một nguồn nhân lực dồi dào, luôn thích nghi và chủ động thích nghi để phù hợp với tốc độ phát triển của khoa học, kinh tế và công nghệ Tuy nhiên, thực trạng cho thấy, ngày nay sinh viên ra trường thường vẫn lúng túng trước tình huống thực tế, sự

thất bại này một phần quan trọng là do sinh viên thiếu kỹ năng mềm Nhật Bản được xem là một trong những đối tác kinh tế hàng đầu của Việt Nam Làm việc với doanh nghiệp Nhật mang lại cơ hội thăng tiến và mức lương cao hấp dẫn, tuy nhiên, doanh nghiệp Nhật luôn nổi tiếng với những yêu cầu tiêu chuẩn khắt khe

về mặt kỹ năng mềm

Đề tài: “Giáo dục kỹ năng mềm trong môi trường kỹ thuật ở trường Trung học

Kỹ thuật Thực hành theo định hướng tuyển dụng của doanh nghiệp Nhật tại Việt Nam” góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục kỹ năng mềm cho học sinh trường Trung

học Kỹ thuật Thực hành

Cấu trúc luận văn gồm những phần chính

- Chương I: Cơ sở lý luận về kỹ năng mềm trong môi trường kỹ thuật theo định hướng tuyển dụng của doanh nghiệp Nhật tại Việt Nam

- Chương II: Thực trạng về giáo dục kỹ năng mềm trong môi trường kỹ thuật

ở trường Trung học Kỹ thuật Thực hành theo định hướng tuyển dụng của doanh nghiệp Nhật tại Việt Nam

- Chương III: Giải pháp giáo dục KNM trong môi trường kỹ thuật cho học sinh trường Trung học Kỹ thuật Thực hành theo định hướng tuyển dụng của doanh nghiệp Nhật tại Việt Nam

Kết luận và kiến nghị

Kết quả của đề tài đã đề xuất bốn giải pháp thiết thực nhằm giáo dục kỹ năng mềm cho học sinh trường Trung học Kỹ thuật Thực hành và hướng phát triển của đề tài

Trang 8

v

ABSTRACT

Nowadays, it is impossible for countries to develop independently without economic exchanges, the international economic relations have required human resources that can adapt and raise the sense of initiative in all work have been an important factor However, almost graduates have lost their confidence in actual situation because of lacking the soft skills Japan is considered to be one of the most important economic partners of Vietnam Working with Japanese business offers opportunities and higher salaries, however, Japanese companies are known for rigorous standards required in terms of soft skills

The subject: “Training soft skills in environment engineering at the Technical Practice College orients to recruitment of Japanese enterprises in Viet Nam” contributes to improving the quality of education in soft skills for students at the Technical Practice College

This subject has three chapters:

- Chapter I: Basis theory of soft skills in environment engineering orienting

to recruitment of Japanese enterprises in Viet Nam

- Chapter II: Current status of soft skills education in environment

engineering for students at the Technical Practice College orients to recruitment of Japanese enterprises in Viet Nam

- Chapter III: Solutions of soft skills education in environment engineering

for students at the Technical Practice College orient to recruitment of Japanese enterprises in Viet Nam

Conclusions and recommendations

Results of the research have proposed four solutions to improve the quality

of education in soft skills for students at the Technical Practice College and

the trend of the project

Trang 9

vi

Mục lục

Quyết định giao đề tài

LÝ LỊCH KHOA HỌC i

LỜI CAM ĐOAN ii

LỜI CẢM ƠN iii

TÓM TẮT iv

ABSTRACT v

Mục lục vi

Danh sách các chữ viết tắt xi

Danh sách các hình xiii

Danh sách các bảng xiv

Danh sách các biểu đồ xv

PHẦN MỞ ĐẦU 1

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1

II MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 3

III NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 3

IV ĐỐI TƯỢNG VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU 4

1 Đối tượng nghiên cứu 4

2 Khách thể nghiên cứu 4

V GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU 4

VI PHẠM VI NGHIÊN CỨU 4

VII PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 4

1 Phương pháp nghiên cứu lý thuyết 4

2 Phương pháp khảo sát 4

3 Phương pháp chuyên gia 5

PHẦN NỘI DUNG 6

Trang 10

vii

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KNM TRONG MÔI TRƯỜNG KỸ THUẬT THEO ĐỊNH HƯỚNG TUYỂN DỤNG CỦA DOANH NGHIỆP NHẬT TẠI

VIỆT NAM 6

1.1 TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 6

1.1.1 Nghiên cứu ngoài nước 6

1.1.2 Nghiên cứu trong nước 12

1.2 MỘT SỐ KHÁI NIỆM ĐƯỢC SỬ DỤNG TRONG ĐỀ TÀI 15

1.2.1 Môi trường kỹ thuật 15

1.2.2 Kỹ năng 16

1.2.3 Kỹ năng mềm 16

1.2.4 Kỹ năng mềm trong môi trường kỹ thuật 17

1.3 KỸ NĂNG MỀM TRONG MÔI TRƯỜNG KỸ THUẬT THEO ĐỊNH HƯỚNG TUYỂN DỤNG CỦA DOANH NGHIỆP NHẬT TẠI VIỆT NAM 17

1.3.1 Kỹ năng mềm và năng lực của người học 17

1.3.2 Các yếu tố của môi trường kỹ thuật 22

1.3.3 Kỹ năng mềm trong môi trường kỹ thuật theo định hướng tuyển dụng của doanh nghiệp Nhật tại Việt Nam 27

1.3.3.1 Tác phong công nghiệp, kỷ luật lao động và đạo đức nghề nghiệp 28

1.3.3.2 Kỹ năng giao tiếp 34

1.3.3.3 Kỹ năng quản lý nhà xưởng 40

1.4 Đặc điểm nhận thức của học sinh Trung cấp chuyên nghiệp 44

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 47

Chương 2: THỰC TRẠNG VỀ GIÁO DỤC KỸ NĂNG MỀM TRONG MÔI TRƯỜNG KỸ THUẬT Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC KỸ THUẬT THỰC HÀNH THEO ĐỊNH HƯỚNG TUYỂN DỤNG CỦA DOANH NGHIỆP NHẬT TẠI VIỆT NAM 48

2.1 Khái quát về trường THKTTH 48

Trang 11

viii

2.1.1 Đặc điểm chương trình đào tạo 48

2.1.2 Tầm nhìn 48

2.1.3 Sứ mạng 49

2.1.4 Chuẩn đầu ra 49

2.1.5 Cấu trúc khung chương trình đào tạo 50

2.2 Mục đích đánh giá 50

2.3 Đối tượng và nội dung đánh giá 50

2.3.1 Đối tượng 50

2.3.2 Nội dung đánh giá 50

2.4 Phương pháp và công cụ khảo sát 51

2.5 Đánh giá kết quả khảo sát 51

2.5.1 Thống kê mẫu khảo sát 51

2.5.2 Xử lý thông tin, số liệu 51

2.5.3 Nhận định của giáo viên về những KNM cần phải được trang bị cho người học ngành kỹ thuật để đáp ứng nhu cầu tuyển dụng từ phía doanh nghiệp Nhật 51

2.5.4 Mức độ giáo dục KNM cho người học tại trường THKTTH 56

2.5.5 Mức độ hiểu biết của học sinh về những yêu cầu KNM từ phía doanh nghiệp Nhật 59

Chương 3: GIẢI PHÁP GIÁO DỤC KỸ NĂNG MỀM TRONG MÔI TRƯỜNG KỸ THUẬT CHO HỌC SINH TRƯỜNG TRUNG HỌC KỸ THUẬT THỰC HÀNH THEO ĐỊNH HƯỚNG TUYỂN DỤNG CỦA DOANH NGHIỆP NHẬT TẠI VIỆT NAM 63

3.1 Nguyên tắc chỉ đạo đề xuất xây dựng giải pháp giáo dục kỹ năng mềm cho học sinh trường THKTTH 63

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu 63

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa 63

Trang 12

ix

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống 63

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 64

3.2 Đề xuất các giải pháp giáo dục KNM trong môi trường kỹ thuật theo định hướng tuyển dụng của doanh nghiệp Nhật tại Việt Nam cho học sinh trường THKTTH 64

3.2.1 Giải pháp 1: Xây dựng nội dung môn học KNM trong môi trường kỹ thuật theo định hướng tuyển dụng của doanh nghiệp Nhật tại Việt Nam 64

3.2.1.1 Mục đích 64

3.2.1.2 Nội dung 65

3.2.1.3 Cách thức thực hiện 65

3.2.2 Giải pháp 2: Tích hợp KNM với dạy học bộ môn, nhất là dạy học thực hành xưởng 67

3.2.2.1 Mục đích 67

3.2.2.2 Nội dung 68

3.2.2.4 Ví dụ minh họa 1 69

3.2.2.5 Ví dụ minh họa 2 74

3.2.3 Giải pháp 3: Tổ chức cho học sinh tham quan hướng nghiệp, thực tập tại nhà máy (trong đó có doanh nghiệp Nhật) 82

3.2.3.1 Mục đích 82

3.2.3.2 Nội dung 83

3.2.4 Giải pháp 4: Mời đại diện doanh nghiệp (trong đó có doanh nghiệp Nhật) về trường bồi dưỡng chuyên môn và KNM cho học sinh 85

3.2.4.1 Mục đích 85

3.2.4.2 Nội dung 85

3.3 Khảo nghiệm kết quả nghiên cứu bằng phương pháp chuyên gia 87

3.3.1 Mục đích 87

Trang 13

x

3.3.2 Công cụ và đối tượng 87

3.3.3 Nội dung khảo nghiệm 87

3.3.4 Đánh giá kết quả khảo nghiệm 87

3.3.4.1 Kết quả đánh giá của giáo viên và cán bộ quản lý về tính hợp lý của các giải pháp 87

3.3.4.2 Kết quả đánh giá của giáo viên và cán bộ quản lý về tính khả thi của các giải pháp 89

3.3.4.3 Nhận xét chung 90

PHẦN KẾT LUẬN 92

1 KẾT LUẬN 92

2 HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA ĐỀ TÀI 93

3 KIẾN NGHỊ 93

TÀI LIỆU THAM KHẢO 95

PHỤ LỤC 101

Phụ lục 1 101

Phụ lục 2 106

Phụ lục 3 108

Phụ lục 4 115

Phụ lục 5 171

Phụ lục 6 173

Phụ lục 7 191

Trang 14

CNH : công nghiệp hóa

HDH : hiện đại hóa

XHCN : xã hội chủ nghĩa

TCVN : tiêu chuẩn Việt Nam

OECD : Organization for Economic Co-operation and

Development (Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế) FDI : Foreign Direct Investment (Đầu tư trực tiếp nước ngoài)

ODA : Official Development Assistance (Hỗ trợ phát triển

chính thức) G7 : Group of Seven

GED : General Educational Development

IQ : Intelligence Quotient (Chỉ số thông minh)

UNESCO : United Nations Educational Scientific and Cultural

Organization (Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hiệp quốc)

ECPD : European Center for Peace and Development

ESCAP : Economic and Social Commission for Asia and the

Pacific (Ủy ban Kinh tế Xã hội châu Á Thái Bình Dương Liên Hiệp Quốc)

ACFE : Association of Certified Fraud Examiners

Trang 15

xii

JPC-SED : Japan Productivity Center for Socio - Economic

Development JICA : The Japan International Cooperation Agency (Cơ quan

Hợp tác Quốc tế Nhật Bản) APO : Asian Productivity Organization (Tổ chức Năng suất

Châu Á) VJCC : Vietnam – Japan Human Resources Cooperation Center VDI : The Association of German Engineers

Trang 16

xiii

Danh sách các hình

Hình 1.1 Các yếu tố quan trọng hình thành kỹ năng giao tiếp của một người (Schulz,

2008, tr.148) 7Hình 1.2 Biểu đồ thực nghiệm về kỹ năng nhận thức và phi nhận thức đối với 3 đối tượng: học sinh bỏ học cấp ba, học sinh thi GED, học sinh tốt nghiệp THPT (từ Heckman, 2012-13, tr.5-6) 10Hình 1.3 Các thành phần của năng lực (từ Meier và Cường, 2014, tr.68) 19Hình 1.4 Phát triển năng lực là mục tiêu giáo dục (từ Meier và Cường, 2014, tr.69) 19Hình 1.5 Mô hình năng lực theo OECD (từ Tuấn, 2010) 20Hình 1.6 Hệ thống năng lực trong quản trị nhân sự (từ “Mô hình năng lực”, 2013) 21Hình 1.7 Các yếu tố của môi trường kỹ thuật 23Hình 1.8 Cấu trúc KNM trong môi trường kỹ thuật 27Hình 1.9 Các kiểu chào của người Nhật 38

Trang 17

xiv

Danh sách các bảng

Bảng 2.1: Nhận xét của giáo viên về việc đưa KNM thành môn học chung bắt buộc

cho tất cả học sinh trường THKTTH 51

Bảng 2.2: Đánh giá của giáo viên về mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến hoạt động

rèn luyện KNM của học sinh 51

Bảng 2.3: Mức độ cần thiết của các hình thức giáo dục KNM (ý kiến của giáo viên)

53

Bảng 2.4: Mức độ cần thiết của những KNM trong việc đáp ứng nhu cầu tuyển dụng

từ phía doanh nghiệp Nhật (ý kiến của giáo viên) 54

Bảng 2.5: Mức độ KNM tương tác kèm trong mỗi môn học 57 Bảng 2.6: Nhu cầu làm việc tại doanh nghiệp Nhật của học sinh trường THKTTH

59

Bảng 2.7: Mức độ tự tin của học sinh trường THKTTH khi tham gia phỏng vấn tuyển

dụng vào doanh nghiệp Nhật 59

Bảng 2.8: Lý do học sinh trường THKTTH không tự tin để trở thành nguồn lao động

cho doanh nghiệp Nhật 59

Bảng 2.9: Nhu cầu về hình thức đào tạo KNM theo nhu cầu tuyển dụng của doanh

nghiệp Nhật của học sinh trường THKTTH 60

Bảng 3.1: Mức độ hợp lý của các giải pháp 87 Bảng 3.2: Tính khả thi của các giải pháp 89

Trang 18

xv

Danh sách các biểu đồ

Biểu đồ 2.1 Mức độ cần thiết của các hình thức giáo dục KNM (ý kiến của giáo viên) 53Biểu đồ 2.2 Mức độ cần thiết của những KNM trong việc đáp ứng nhu cầu tuyển dụng

từ phía doanh nghiệp Nhật (ý kiến của giáo viên) 55Biểu đồ 2.3 Mức độ KNM tương tác kèm trong mỗi môn học 58Biểu đồ 2.4 Nhu cầu về hình thức đào tạo KNM theo nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp Nhật của học sinh trường THKTTH 60Biểu đồ 3.1 Mức độ hợp lý của các giải pháp 88Biểu đồ 3.2 Tính khả thi của các giải pháp 89

Định dạng
Số trang	22
Dung lượng	1,47 MB