Sử dụng niên biểu hệ thống hoá kiến thức nhằm nâng cao hiệu quả dạy học lịch sử việt nam giai đoạn 1919 1975 ở trường THPT lam kinh

Có rất nhiều biện pháp như: sử dụng đồ dùng trực quan, sử dụng hệ thống câu hỏi gợi mở, thảo luận nhóm… Nhưng việc hệ thống hóa kiến thức bằng bảng biểu trong dạy học lịch sử là một biện

A MỞ ĐẦU

I Lí do chọn đề tài

Lịch sử là môn khoa học nghiên cứu, tái hiện lại một cách chân thực quá khứ của xã hội loài người Trong phạm vi nhà trường, lịch sử là môn học có tác dụng tốt nhất trong việc giáo dục đạo đức truyền thống yêu nước của dân tộc cho học sinh, hơn thế nữa là sự biết ơn sâu sắc, kính trọng không chỉ đối với ông cha, các vị anh hùng dân tộc mà còn là sự biết ơn, kính trọng đối với những người có cống hiến lớn cho nhân loại

Mặc dù có tầm ảnh hưởng quan trọng trong việc giáo dục thế hệ trẻ Song thực tế đáng buồn hiện nay là đa số học sinh không thích học môn lịch sử, xem nhẹ môn lịch sử, các em tiếp thu kiến thức lịch sử một cách hời hợt, thiếu chính xác, thiếu hệ thống, có một số em có tinh thần học tập với môn học này thì gặp phải khó khăn như: Học trước quên sau hoặc học xong rồi không nhớ gì cả hoặc

có khi học thuộc rồi nhưng vẫn lúng túng trong quá trình làm bài Điều này dẫn đến kết quả học tập môn lịch sử cũng như kết quả thi của học sinh trong những năm gần đây qua các kì thi điểm rất thấp

Trong những năm gần đây, vấn đề dạy và học lịch sử đang thu hút sự quan tâm chú ý của toàn xã hội Thực trạng của việc dạy và học lịch sử đang là một đề tài “nóng” sau mỗi kỳ thi tốt nghiệp THPT, thi Đại học, hiện nay là kì thi Quốc gia Trước sự quan tâm ấy, chúng tôi - những giáo viên dạy môn lịch sử luôn trăn trở về việc dạy học của mình Làm thế nào để nâng cao chất lượng dạy

và học môn lịch sử, làm sao để các em học sinh yêu thích môn lịch sử và học môn lịch sử ngày càng có hiệu quả hơn

Vậy làm thế nào để học lĩnh hội được kiến thức trọng tâm của môn lịch sử? Có rất nhiều biện pháp như: sử dụng đồ dùng trực quan, sử dụng hệ thống câu hỏi gợi mở, thảo luận nhóm… Nhưng việc hệ thống hóa kiến thức bằng bảng biểu trong dạy học lịch sử là một biện pháp rất quan trọng, giúp học sinh nắm vững hơn những kiến thức bài học, hiểu sâu hơn các sự kiện lịch sử

Sử dụng bảng hệ thống kiến thức trong dạy học lịch sử không phải là một phương pháp mới Vấn đề này đã được đề cập trong một số công trình nghiên cứu khoa học Tiêu biểu:

* Phan Ngọc Liên - Trần Văn Trị, Phương pháp dạy học lịch sử, NXB Giáo dục, 1999

* Phan Ngọc Liên (chủ biên), Các loại bài thi học sinh giỏi môn lịch sử, NXB hà Nội, 2007

Đó là những công trình nghiên cứu chung về phương pháp dạy học lịch sử hoặc các loại bài thi lịch sử Tại đây, các tác giả đã chú trọng đến vị trí và tầm quan trọng của việc lập bảng niên biểu hệ thống kiến thức nhưng chưa chuyên sâu Hiện tại chưa có tài liệu hoặc chuyên đề nghiên cứu nào bàn sâu vào vấn đề này

Để góp phần vào việc đổi mới phương pháp dạy học nói chung, dạy học

lịch sử nói riêng, tôi xin mạnh dạn trình bày đề tài: “Sử dụng niên biểu hệ

thống hoá kiến thức nhằm nâng cao hiệu quả dạy - học lịch sử Việt Nam giai đoạn 1919 - 1975 ở trường THPT Lam Kinh”

II Mục đích nghiên cứu

Giúp học sinh hệ thống được kiến thức qua từng bài, từng chương khi học phần lịch sử Việt Nam giai đoạn 1919 - 1975 trong chương trình Lịch sử lớp 12 qua đó học sinh sẽ nắm được nội dung kiến thức trọng tâm đã học

Giúp bản thân nâng cao chất lượng giảng dạy và năng lực chuyên môn Chia sẻ kinh nghiệm và tâm huyết của bản thân với các đồng nghiệp về một cách thức hướng dẫn học sinh ôn tập có hiệu quả

III Đối tượng nghiên cứu

Do điều kiện và thời gian có hạn nên trong phạm vi đề tài này tôi chỉ đi vào nghiên cứu việc giảng dạy của giáo viên và học tập của học sinh với bảng niên biểu hệ thống kiến thức trong dạy học lịch sử Việt Nam giai đoạn 1919

-1975 ở trường THPT Đối tượng nghiên cứu mà tôi áp dụng cho đề tài này là học sinh lớp 12C5 và 12C6 của trường THPT Lam Kinh

IV Phương pháp nghiên cứu

Để nghiên cứu đề tài này, tôi sử dụng một số các phương pháp: phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết, nghiên cứu các tài liệu về phương pháp dạy học lịch sử Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin, thao giảng, dự giờ, trao đổi rút kinh nghiệm trong giảng dạy môn lịch sử Phương pháp thống kê, xử lý số liệu, sử dụng các câu hỏi điều tra có thể đáp ứng được đầy đủ các yêu cầu của việc đánh giá khả năng lĩnh hội kiến thức của học sinh trong việc giảng dạy môn lịch sử lớp 12

B NỘI DUNG

I Cơ sở lí luận

Bảng niên biểu còn được gọi là bảng hệ thống kiến thức lịch sử Thực chất đó là bảng kiến thức theo thứ tự thời gian, hoặc nêu các mối liên hệ giữa các sự kiện cơ bản của một nước hay nhiều nước trong một thời kì lịch sử.Vì vậy việc sử dụng phương pháp hệ thống hoá kiến thức qua bảng hệ thống kiến thức có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với các em học sinh:

Thứ nhất, giúp học sinh hệ thống được kiến thức trọng tâm của từng mục,

từng bài hoặc từng chương sau khi đã học xong

Thứ hai, qua phương pháp học này giúp các em nhớ lâu, nhớ sâu kiến

thức lịch sử

Thứ ba, qua phương pháp này giúp các em có thể phát triển khả năng

quan sát, khả năng tư duy lôgic, liên hệ tìm ra bản chất của sự kiện, nội dung lịch sử

Thứ tư, vận dụng làm các bài tập đòi hỏi kĩ năng thực hành hoặc yêu cầu

tổng hợp kiến thức lịch sử

Thứ năm, với phương pháp này còn giúp các em có thể rèn luyện và phát

triển khả năng nói, khả năng diễn đạt và trình bày các sự kiện lịch sử

Thứ sáu, phương pháp này còn là một phương tiện thay cho khối lượng

lớn kiến thức về từ ngữ, giúp các em phát triển tư duy để học tập tốt hơn bộ môn lịch sử

Với tất cả những ý nghĩa trên, việc sử dụng hệ thống hoá kiến thức qua bảng biểu trong dạy học lịch sử (đặc biệt là lịch sử lớp 12), góp phần to lớn trong việc nâng cao chất lượng bộ môn và hiệu quả ôn tập của học sinh

II.Thực trạng vấn đề

1 Tình hình giảng dạy môn lịch sử đơn vị

a Thuận lợi

Nhà trường đã xây dựng và trang bị 03 phòng học bộ môn, hệ thống máy chiếu tại 8/24 phòng học và các phương tiện khác hỗ trợ nên giáo viên có điều kiện thay đổi phương pháp giảng dạy của mình theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh thông qua các phương tiện dạy học như: ứng dụng công nghệ thông tin, sử dụng dồ dùng trực quan, sử dụng phương pháp dạy học nêu vấn đề, thuyết trình… Giáo viên tích cực hướng dẫn học sinh thảo luận nhóm, hỗ trợ kiến thức cho nhau Trong quá trình giảng dạy, giáo viên kết hợp và khai thác các đồ dùng và phương tiện dạy học như tranh ảnh, bản đồ, sơ đồ, ứng dụng công nghệ thông tin… Đa số học sinh tham gia tích cực trong việc thảo luận nhóm và đã có hiệu quả trong quá trình lĩnh hội kiến thức

b Khó khăn

Như trên đã nói do đặc thù của bộ môn lịch sử là môn học có nhiều sự kiện, niên đại nên rất khó học, khó nhớ, đặc biệt đối với các em học sinh khối

12, việc ôn luyện kiến thức môn lịch sử chuẩn bị cho các kì thi: tốt nghiệp, đại học là vấn đề thường xuyên đối với các em, nhất là những em theo khối C

Tuy nhiên thực tế hiện nay nhiều em chưa tìm ra được phương pháp học thích hợp, chưa biết cách hệ thống kiến thức để có thể nhớ lâu, hiểu sâu kiến thức Tình trạng trên dẫn đến học sinh chán học, học không có hứng thú vì học trước quên sau, hoặc học nhưng chỉ là qua loa đại khái, khi thi chỉ trông chờ vào điều may mắn, hay bịa viết lung tung, dẫn đến sai kiến thức lịch sử một cách nghiêm trọng

Với học sinh trường THPT Lam Kinh, là trường thuộc khu vực trung du, tiếp giáp 2 huyện miền núi là Ngọc Lặc và Thường Xuân, đa số học sinh là con

em nông dân, một số là con em công nhân của công ti mía đường Lam Sơn và nhà máy giấy Mục Sơn Mục tiêu của các em là học khối A và D nên việc nhận thức, tiếp thu kiến thức lịch sử là cả một vấn đề đối với các em.Vì vậy việc tìm

ra được những phương pháp học tập mới, hay và có hiệu quả cho học sinh đòi hỏi giáo viên phải có sự đầu tư nghiên cứu

Thực tế vấn đề sử dụng phương pháp hệ thống hoá kiến thức trong dạy học lịch sử đã có sách đề cập đến, tuy nhiên hệ thống kiến thức qua bảng biểu thì ít người đề cập đến, có chăng chỉ sơ qua hoặc lồng gép.Còn đối với giáo viên thì một số giáo viên có tâm huyết với nghề đã nhìn nhận được việc sử dụng phương pháp hệ thống hoá kiến thức lịch sử bằng bảng biểu là phương pháp học tập hữu ích cho học sinh, nên rất đầu tư cho việc tìm hiểu, nghiên cứu phương pháp này, đặc biệt với phương pháp này càng thuận tiện hơn khi sử dụng công nghệ thông tin Tuy nhiên, vẫn còn một số giáo viên quan niệm sai lệch cho rằng việc sử dụng phương pháp này mất nhiều thời gian đầu tư nên chỉ hệ thống bằng cách trình bày xuông, hoặc nếu có sử dụng chỉ là qua loa đại khái, mà không giúp học sinh thấy được từ việc hệ thống hoá kiến thức qua bảng biểu có thể giúp các em khái quát được kiến thức trọng tâm của bài và đặc biệt khắc phục được tình trạng nhầm lẫn kiến thức

c Điều tra cụ thể

Trong quá trình vừa giảng dạy vừa nghiên cứu đặc điểm tình hình học tập

bộ môn của học sinh vừa tiến hành rút kinh nghiệm qua mỗi tiết dạy.Việc điều tra được thực hiện thông qua kiểm tra 15 phút, kiểm tra chất lượng đầu năm …

số

2 Kết quả thực trạng

Qua điều tra, đa số học sinh làm bài chưa tốt, chưa biết vận dụng và liên

hệ kiến thức giữa các bài các chương, chưa nắm rõ các sự kiện lịch sử qua các giai đoạn hay lẫn lộn giữa sự kiện này với sự kiện khác Từ đó chất lượng bộ môn lịch sử chưa cao còn nhiều điểm dưới trung bình

Từ thực trạng trên đã dẫn đến chất lượng bộ môn lịch sử tại trường THPT Lam Kinh nói riêng và các nhà trường THPT nói chung trong các kì thi đại học

những năm gần đây còn thấp, nhiều em hầu như không xác định được kiến thức trọng tâm, học trước quên sau, không hiểu và nắm được bản chất của sự kiện lịch sử Mặt khác có em nhớ lẫn lộn giữa kiến thức lịch sử thế giới với lịch sử Việt Nam, kiến thức bài này nhầm sang kiến thức bài khác Đặc biệt sau khi học xong một phần, một bài, hoặc một chương yêu cầu các em hệ thống lại kiến thức trọng tâm nhiều em không làm được

Từ thực trạng kết quả trên, để công việc dạy - học môn lịch sử đạt kết quả cao hơn tôi mạnh dạn cải tiến phương pháp dạy học bằng việc sử dụng bảng niên biểu hệ thống hoá kiến thức trong dạy - học Lịch sử Việt Nam từ 1919 đến

1975 trong chương trình lịch sử lớp 12

II Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

Từ kết quả thực trạng trên, để khắc phục và hạn chế được tình trạng đó, điều đầu tiên cần phải làm trước hết ở cán bộ giáo viên trực tiếp giảng dạy môn lịch sử phải thực sự đầu tư để tạo ra được những kiểu niên biểu đa dạng để hệ thống hoá kiến thức cho học sinh một cách dễ hiểu nhất, phù hợp cho từng mục, từng bài họăc từng chương trong nội dung chương trình bộ môn lịch sử ở trường THPT

Qua thực tế giảng dạy, nghiên cứu và thực nghiệm, tôi đã sử dụng một số giải pháp sau:

1 Phân loại niên biểu hệ thống hoá kiến thức

Niên biểu được tạm chia thành 3 loại chính

a Niên biểu tổng hợp

Là bảng liệt kê những sự kiện lớn xảy ra trong thời gian dài Loại niên biểu này giúp học sinh không chỉ ghi nhớ những sự kiện chính mà còn nắm được các mốc thời gian đánh dấu mối quan hệ của các sự kiện quan trọng Ví dụ như: Niên biểu những thắng lợi của quân dân ta trong kháng chiến chống Pháp

91946 - 1954); niên biểu những thắng lợi trên mặt trận quân sự của quân dân

miền Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ (1961 – 1968)

Nội dung

Các

giai đoạn

Những thắng lợi tiêu biểu Kết quả - Ý nghĩa

1961 –

1965

ẤpBắc (2/1/1963)

Chứng minh khả năng quân dân miền Nam có thể đánh bại “Chiến tranh đặc biệt” Mở ra cao trào “Thi đua Ấp Bắc, giết giặc lập công”

(Đông – Xuân

1964 – 1965)

Làm phá sản về cơ bản chiến lược “Chiến tranh đặc biệt”, quân dân miền Nam đẩy mạnh tiến công Xuân – Hè 1965

1965 -1968

Vạn Tường ((18/8/1965)

-Mở ra khả năng thắng Mỹ và đánh bại “Chiến tranh cục bộ”

-Mở đầu cao trào “Tìm Mỹ mà đánh, tìm Ngụy

mà diệt”

Đập tan hai - Làm phá sản mục tiêu “tìm diệt” và "bình

Nội dung

Các

giai đoạn

Những thắng lợi tiêu biểu Kết quả - Ý nghĩa

cuộc phản công mùa khô (1965 - 1966,

1966 - 1967)

định "

- Chiến lược “Chiến tranh cục bộ” thất bại về

cơ bản

Tổng tiến công

và nổi dậy Tết Mậu thân 1968

- Mỹ thừa n hận sự thất bại của chiến lược

“Chiến tranh cục bộ”, chấm dứt “chiến tranh phá hoại” miền Bắc và chấp nhận đàm phán với ta ở Hội nghị Pari

b Niên biểu chuyên đề

Đi sâu trình bày nội dung một vấn đề quan trọng nổi bật nào đó của một thời kì lịch sử nhất định nhờ đó mà học sinh hiểu được bản chất sự kiện một cách toàn diện, đầy đủ Ví dụ: Niên biểu Cách mạng tháng Tám năm 1945; niên biểu chiến dịch Điện Biên Phủ 1954; niên biểu cuộc tổng tiến công nổi dậy mùa Xuân 1975

Chiến dịch

Nội dung

Chiến dịch Tây Nguyên

Chiến dịch Huế - Đà Nẵng

Chiến dịch

Hồ Chí Minh

Thời gian 4/3 - 24/3/1975 21 - 29/3/1975 26 - 30/4/1975 Diễn biến chính - 4/3, quân ta đánh

nghi binh ở Plâyku

và Kon Tum

- 10/3, ta tấn công Buôn Ma Thuột và giành thắng lợi

- 12/3, địch phản công chiếm lại Buôn

Ma Thuột nhưng không thành

- 14/3, Nguyễn Văn Thiệu ra lệnh rút toàn bộ lực lượng khỏi Tây Nguyên, về giữ vùng duyên hải miền Trung Trên đường rút chạy, chúng bị quân ta truy

- 21/3, ta tấn công Huế và 26/3 giải phóng Huế và toàn tỉnh Thừa Thiên

- Sáng 29/3 quân

ta tiến công Đà Nẵng, đến 3 giờ chiều ta chiếm

toàn bộ thành phố.

- Từ cuối tháng 3 đến tháng 4, các tỉnh còn lại ven biển miền Trung, Nam Tây Nguyên, một số tỉnh ở Nam

Bộ được giải phóng

- 17 giờ ngày

26/4, quân ta nổ

súng mở đầu chiến dịch, 5 cánh quân ta vượt qua tuyến phòng thủ vòng ngoài, tiến vào trung tâm Sài Gòn, đánh chiếm các cơ quan chính quyền của địch

- 10 giờ 45 phút

ngày 30/4, xe

tăng của ta tiến vào Dinh Độc Lập, bắt sống

Chiến dịch

Nội dung

Chiến dịch Tây Nguyên

Chiến dịch Huế - Đà Nẵng

Chiến dịch

Hồ Chí Minh

phủ Trung ương Sài Gòn

- 11 giờ 30 phút cùng ngày, chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng Kết quả 24/3, Tây Nguyên

được giải phóng với

60 vạn dân

Diệt 5 sư đoàn chủ lực địch, xoá bỏ quân khu I

Sài Gòn hoàn toàn giải phóng Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng

Ý nghĩa - Mở ra quá trình sụp

đổ hoàn toàn của quân đội và chính quyền Sài Gòn

- Chuyển cuộc kháng chiến chống Mĩ, cứu nước từ tiến công chiến lược ở Tây Nguyên phát triển thành tổng tiến công chiến lược trên toàn miền Nam

Gây nên tâm lí tuyệt vọng trong quân đội và chính quyền Sài Gòn, đưa cuộc Tiến công và nổi dậy của nhân dân ta tiến lên một bước mới với sức mạnh

áp đảo

Tạo điều kiện vô

cùng thuận lợi cho quân dân ta tiến công và nổi dậy giải phóng các tỉnh còn lại

c Niên biểu so sánh

Dùng để đối chiếu, so sánh các sự kiện xảy ra cùng một lúc trong lịch sử, hoặc ở thời gian khác nhau nhưng có những điểm tương đồng, dị biệt nhằm làm nổi bật bản chất đặc trưng của các sự kiện ấy, hoặc để rút ra một kết luận khái quát Ví dụ: Niên biểu so sánh Cương lĩnh chính trị (2/1930) và Luận cương chính trị (10/1930) của Đảng Cộng sản Việt Nam

Nội dung (Nguyễn Ái Quốc, 2/1930) Cương lĩnh (Trần Phú, 10/1930) Luận cương

Chiến lược

cách mạng

Tư sản dân quyền cách mạng

và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản

Cách mạng tư sản dân quyền và cách mạng xã hội chủ nghĩa

Nhiệm vụ

cách mạng

Chống đế quốc, chống phong kiến

Đánh đổ phong kiến, đánh đổ

đế quốc

Nội dung (Nguyễn Ái Quốc, 2/1930) Cương lĩnh (Trần Phú, 10/1930) Luận cương

Lực lượng

cách mạng

Công - nông, liên lạc với trí thức, tiểu tư sản, trung nông

Công - nông

Vai trò lãnh

đạo của đảng

Nhân tố quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam

Nhân tố quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam

Vị trí

cách mạng

Là một bộ phận của cách mạng thế giới

Quan hệ mật thiết với cách mạng thế giới

Phương thức

cách mạng

Tập hợp tổ chức quần chúng đấu tranh

2 Các thức lập niên biểu hệ thống hoá kiến thức

Chúng ta có thể tiến hành việc lập niên biểu theo các bước như sau:

Thứ nhất, Giáo viên tìm hoặc hướng dẫn học sinh tìm những vấn đề,

những nội dung có thể hệ thống hoá bằng cách lập bảng Đó là các sự kiện theo trình tự thời gian, các lĩnh vực Tuy nhiên chỉ nên chọn những vấn đề tiêu biểu giúp việc nắm kiến thức tốt nhất, đơn giản nhất, không nên đưa ra quá nhiều các loại bảng làm việc hệ thống kiến thức trở nên rối

Thứ hai, lựa chọn hình thức lập bảng với các tiêu chí phù hợp.

Với bảng niên biểu sự kiện: Có thể lập theo các tiêu chí thời gian, sự kiện, kết quả, ý nghĩa Ví dụ: Niên biểu chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954

Với niên biểu tổng hợp: Tuỳ vấn đề mà xác định tiêu chí phù hợp Ví dụ, với bảng niên biểu những thành tựu của quân dân Việt Nam trong kháng chiến chống Pháp (1946 - 1954), có thể lập với các tiêu chí: Lĩnh vực, thành tựu, kết quả, ý nghĩa; niên biểu những thắng lợi trên mặt trận quân sự trong kháng chiến chống Pháp (1946 - 1954) với các tiêu chí: Thời gian, chiến thắng, kết quả, ý nghĩa

Với niên biểu so sánh: Các nội dung so sánh càng cụ thể thì kết quả càng cao Vấn đề được đặt ra để làm nổi bật bản chất sự kiện lịch sử Có thể so sánh ở các mặt:

Tích cực tiến bộ với tích cực, tiến bộ

Tích cực tiến bộ với tiêu cực, phản động

Tiêu cực , phản động với tiêu cực, phản động

Nhờ đó giúp học sinh nhận thức được chân lí lịch sử một cách cụ thể, có tính thuyết phục Nếu là bảng so sánh hai phong trào có thểlạp các tiêu chí: Nhiệm vụ - Mục tiêu, lãnh đạo, lãnh đạo, động lực, kết quả, xu hướng phát triển So sánh các chiến dịch có thể lạp các tiêu chí: Hoàn cảnh, diễn biến, kết quả, ý nghĩa

Thứ ba, lựa chọn kiến thức, đảm bảo các yêu cầu cơ bản, chính xác, ngắn

gọn Có rất nhiều sự kiện, vì vậy phải biết chọn những gì cơ bản nhất, sử dụng

từ ngữ chính xác, cô động nhất Không nên ôm đồm quá nhiều kiến thức khiến việc lập bảng trở nên nặng nề, khó theo dõi các nội dung và logic vấn vấn ddề Điều kiệ lập bảng niên biểu càng cụ thể, phong phú thì kết quả giáo dục, giáo dưỡng, phát triển càng cao Điều kiện đó là:

Sự kiện hình thành phải rõ ràng, chân thực

Số liệu phải chính xác, đầy đủ, có chọn lọc

Vấn đề đưa ra cần được phân tích sâu sắc, biện chứng để rút ra nhận xét, chính xác, khoa học

3 Sử dụng niên biểu hệ thống hoá kiến thức có hiệu quả trong dạy học lịch sử

Chương trình lịch sử Việt Nam 1919 - 1975 là chương trình lịch sử lớp 12 gồm các giai đoạn: 1919-1930, 1930-1945, 1945-1954, 1954-1975 Các phần này kế tiếp chương trình lớp 11, vì thế khi học tập học sinh không thể nắm những kiến thức từng giai đoạn, từng nội dung cụ thể, mà còn phải tìm hiểu mối quan hệ giữa các sự kiện trong sự phát triển chung Học sinh phải biết sử dụng kiến thức đã học để tiếp nhận kiến thức mới, biết quá khứ để tìm hiểu hiện tại Yêu cầu học sinh phải nắm vững kiến thức cơ bản, bao gồm những sự kiện, nhân vật lịch sử, không gian, thời gian …

Sử dụng niên biểu hệ thống hoá kiến thức có thể thực hiện trong quá trình dạy hoặc thực hiện sau khi đã học xong, tuỳ vào lượng kiến thức cũng như thời lượng học tập và phải phù hợp với đối tượng học sinh Nó thường được áp dụng cho những bài ôn tập, tổng kết, hoặc những nội dung mang tính chất so sánh, liệt kê các sự kiện Việc sử dụng niên biểu hệ thống hoá kiến thức giúp học sinh liệt kê được các sự kiện chính trong từng mục, từng bài hoặc từng chương, hoặc giúp các em có thể so sánh, đối chiếu giữa nội dung này với nội dung kia, giai đoạn này, giai đoạn khác , đặc biệt với phương pháp này sẽ giúp các em khắc phục được tình trạng nhầm lẫn kiến thức giữa nội dung sự kiện này với nội dung sự kiện khác, kiến thức trọng tâm giai đoạn lịch sử này với giai đoạn lịch sử khác Từ đó giúp các em hiểu sâu được bản chất của lịch

sử, quy luật phát triển của lịch sử và nhất là hiểu được ý nghĩa của việc học môn lịch sử và dần yêu thích môn lịch sử hơn.Với phương pháp này giáo viên cũng

có thể lưu ý với học sinh có thể sử dụng vào bài kiểm tra, bài thi khi đề bài yêu cầu

Ví dụ 1 : Bài 12 mục II phần 3: Hoạt động của Nguyễn Ái Quốc Sau khi

trình bày xong quá trình hoạt động của Người từ 1919-1925 trên lược đồ, giáo viên có thể hướng dẫn học sinh hệ thống lại toàn bộ kiến thức bằng bảng niên biểu sau :

1911 Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước

1917 CMT10 thành công, Người quay trở lại Pháp

Thời gian Sự kiện

1919 Gửi bản yêu sách 8 điểm tới hội nghị Véc xai

7/1920 Người đọc bản Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn

đề dân tộc và thuộc địa của Lê Nin

12/1920 Người dự Đại hội toàn quốc của Đảng Xã hội Pháp tại thành

phố Tua, gia nhập Quốc tế Cộng sản, thành lập Đảng Cộng sản Pháp

1921 Thành lập Hội Liên hiệp thuộc địa ở Pari, Ra báo Người cùng

khổ

6/1923

-7/1924

Người đi Liên Xô dự Hội nghị Quốc tế Nông dân và Đại hội V Quốc tế Cộng sản

11/1924 Người về Quảng Châu (Trung Quốc) mở lớp huấn luyện đào

tạo cán bộ và tuyên truyền giáo dục lý luận

6/1925 Thành lập tổ chức Hội Việt Nam Cách mạng thanh niên

Với bảng hệ thống này trước hết giúp học sinh có thể nhớ và liệt kê được các sự kiện hoạt động của Người Từ đó rút ra được vai trò của Người đối với cách mạng Việt Nam trong giai đoạn này

Cũng dạng hệ thống theo kiểu bảng niên biểu này giáo viên có thể áp dụng cho những phần khác như hệ thống diễn biến của phong trào cách mạng

1930 - 1931, diễn biến phong trào dân chủ 1936 - 1939 hoặc diễn biến của cách mạng tháng Tám năm 1945 hoặc hoạt động của Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh

từ 1911 đến 1945

Ví dụ 2: Khi dạy xong mục I bài 13: Phong trào dân tộc dân chủ ở Việt

Nam từ năm 1925 đến năm 1930, giáo viên có thể yêu cầu hoặc hướng dẫn học sinh hệ thống hoá kiến thức những vấn đề cơ bản của từng mục trong bài theo bảng niên biểu sau:

Nội

dung

Hội Việt Nam cách mạng thanh

niên

Việt Nam quốc dân Đảng

Tân Việt cách mạng Đảng

Thời

gian

6/1925 – 8/1929 25/12/1927 – 2/1930 14/7/1928 – 9/1929

Lãnh

đạo

Nguyễn Ái Quốc,

Hồ Tùng Mậu, Lê

Hồng Sơn

Nguyễn Thái Học, Phạm Tuấn Tài, Phó Đức Chính

Lê Văn Huân, Nguyễn Đình Kiên Tôn Quang Phiệt, Đạng Thai Mai Lực

lượng

Tiểu tư sản trí thức:

Thanh niên, học

sinh

Địa chủ, thân hào, binh lính người Việt trong quân đội Pháp,

tư sản, tiểu tư sản

Trí thức và thanh niêu tiểu tư sản yêu nước,

Xu

hướng

Vô sản Dân chủ tư sản lấy chủ

nghĩa Tam dân làm

Dân chủ tư sản  vô sản