Trong đó việc thiết kế, xây dựng hệ thống câu hỏi hấp dẫn,phù hợp đối tượng học sinh, hình thức đa dạng, phong phú, từ vấn đáp gợi mởi,tạo tình huống có vấn đề hay dự án, bài tập lớ
Trang 2SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT CHUYÊN LAM SƠN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TẠO HỨNG THÚ HỌC LỊCH SỬ LỚP 12
BẰNG HỆ THỐNG CÂU HỎI VÀ TRÒ CHƠI
“VƯỢT CHƯỚNG NGẠI VẬT” TRONG BÀI GIẢNG
Người thực hiện: Nguyễn Thị Bạch Tuyết Chức vụ:Giáo viên
SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Lịch Sử
THANH HÓA NĂM 2016
Trang 32 Khai thác hệ thống câu hỏi từ nội dung bài học 7
3 Khai thác kỹ năng diễn đạt và tự luận 8
2.4 Giới thiệu một số hệ thống câu hỏi khả dụng. 9
Trang 4đề một cách tự nhiên, gây sự tò mò, tạo hứng thú trong việc nhận thức tìnhhuống, nhận thức vấn đề và từ đó giúp học sinh tự mình tìm câu giải đáp chovấn đề đặt ra, tự mình giải quyết tình huống đó Tuy nhiên, nếu không thiết kế,sử lý khéo léo thì rất dễ dẫn đến việc đổi mới một cách hình thức (chỉ là sự “ẩnđi” của các phương pháp dạy truyền thống mà thôi!) Bên cạnh đó phải chốngviệc học nhồi nhét sẽ chỉ làm môn học càng trở nên nặng nề, mất đi tính hấp dẫnvốn có trong nội tại của chính môn Lịch sử và làm tê liệt sự thông minh sángtạo, hứng thú học tập của học sinh.
Để đạt được kết quả tốt trong quá trình dạy và học trong trường phổ thôngnói chung, môn Lịch Sử nói riêng ta phải đổi mới phương pháp, biện pháp dạy
và học Nhưng đổi mới thế nào? Câu trả lời sẽ đến từ chính đội ngũ giáo viên và
“sự” học của học sinh khi mà thầy và trò cùng phối hợp và cộng hưởng trongquá trình dạy và học Trong đó việc thiết kế, xây dựng hệ thống câu hỏi hấp dẫn,phù hợp đối tượng học sinh, hình thức đa dạng, phong phú, từ vấn đáp gợi mởi,tạo tình huống có vấn đề hay dự án, bài tập lớn … được kết hợp khéo léo, nhuầnnhuyễn với cách tổ chức trò chơi mô phỏng các Show game “Hot” hiện nay sẽgiúp học sinh lĩnh hội kiến thức một cách tự giác chủ động và ngày càng yêuthích say mê môn học Biết học Sử, biết tư duy có phê phán, phân tích những sựkiện của quá khứ và hiện tại, biết khái quát và tranh luận các vấn đề lịch sử
Một trong những kỹ thuật quan trọng để phát huy tính tích cực và gâyhứng thú cho học sinh trong giờ học nói chung, giờ học lịch sử nói riêng, đó là
kỹ thuật xây dựng hệ thống câu hỏi để phát huy tính tích cực và gây hứng thúcho học sinh trong học tập và kết thúc mỗi vấn đề được đề cập đến bởi trò chơi
“Vượt chướng ngại vật”–Trích từ Game show “ĐƯỜNG LÊN ĐỈNH
Trang 5OLIMPIA” Quá trình hoạt động này cần có sự thống nhất giữa thầy và trò mộtcách nhịp nhàng, chủ động sẽ làm học sinh nắm vững hơn những tri thức, hìnhthành kĩ năng và bồi dưỡng phẩm chất đạo đức và nhân cách đạo đức cho cácem.
Từ nhận thức trên và thực tiễn giảng dạy, quá trình tích lũy kinh nghiệmcủa bản thân, tôi xin đề xuất một phần vào việc đổi mới phương pháp dạy học
nói chung và dạy học Lịch Sử nói riêng bằng đề tài: “Tạo sự hứng thú học
Lich sử lớp 12 bằng hệ thống câu hỏi và trò chơi “Vượt chướng ngai vật” trong bài giảng”
Hy vọng rằng sẽ giúp được phần nào cho đồng nghiệp khi thực hiện tiếtdạy môn Lịch Sử 12 đạt hiệu quả cao, học sinh tích cực chủ động việc tiếp thu,lĩnh hội kiến thức một cách sinh động
2 Đối tượng nghiên cứu:
Đề tài xoay quanh việc nghiên cứu cách thiết kế hệ thống câu hỏi cho mỗi
bài học và vận dụng trò chơi vào bài giảng và học tập của học sinh từ “Tạo sự
hứng thú học Lich sử lớp 12 bằng hệ thống câu hỏi và trò chơi “Vượt chướng ngai vật” trong bài giảng”
3 Phạm vi nghiên cứu:
Học sinh khối lớp 12 trường THPT chuyên và không chuyên theo chươngtrình chuẩn và chuẩn kiến thức, kỹ năng ở một số bài học cụ thể
4 Phương pháp nghiên cứu:
Để thực hiện tốt đề tài này tôi sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu hổ trợ
- Kỹ thuật xây dựng hệ thống câu hỏi theo các mức độ nhận thức:Nhận biết, thông hiểu, vận dụng
- Nội dung và kỹ thuật xây dựng ô chữ và cách thức dẫn dắt trò chơi
- Thao giảng, dự giờ trao đổi ý kiến với các đồng nghiệp trong quá trình giảng dạy
- Áp dụng kinh nghiệm phương pháp mới trên lớp
- Kiểm tra đánh giá kết quả học sinh và làm bài để từ đó có điềuchỉnh và bổ sung
Trang 6Phần thứ hai - NỘI DUNG ĐỀ TÀI 2.1 Cơ sở lý luận của đề tài.
Để góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục và đào tạo học sinh trở thànhnhững con người năng động, độc lập và sáng tạo, tiếp thu được những tri thứckhoa học hiện đại, biết chủ động lĩnh hội kiến thức và vận dụng những kiến thức
đã học vào thực tiễn, biết yêu Lịch sử dân tộc, hiểu biết cơ bản về lịch sử thếgiới góp phần rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh, chuẩn bị hành trang cho các
em trong cuộc sống sau này như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng dạy:
"Dân ta phải biết Sử ta Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam"
là điều mong muốn của tác giả khi thực hiện đề tài này
2.1.1 Cơ sở khoa học.
Bản thân lịch sử xã hội loài người và bộ môn Lịch Sử có nhiều ưu thếtrong việc giáo dục thế hệ trẻ và tạo cho họ sự tò mò, hứng thú thật sự Bởi vìqua môn học này tầm nhìn của họ đối với cuộc sống quá khứ - hiện tại - tươnglai được mở rộng hơn, họ tìm thấy trong dĩ vãng nhiều câu trả lời xác đáng chohôm nay và ngày mai
Bởi mỗi con người, mỗi sự kiện, mỗi đất nước, mỗi vùng lãnh thể đềucó nguồn gốc, có quá trình hình thành, phát triển Biết được cội nguồn – hiệntại và hướng tới tương lai vừa là biết người, biết ta, biết được những gì đã có đãlàm được, chưa làm được để điều chỉnh, để phát huy, để tự hào về đất nước vềcon người mà từ đó hướng tới tương lai tốt đẹp hơn
Như vậy, có thể khẳng định giáo dục lịch sử nói chung, dạy học Lịch Sử ởtrường phổ thông nói riêng luôn có vai trò đặc biệt quan trọng trong nền giáodục và xây dựng bản sắc dân tộc, đặc biệt là đối với thế hệ trẻ để hòa nhập trong
sự phát triển của một thế giới phẳng nhưng vẫn không làm mất đi bản sắc độcđáo của dân tộc
Do đó, việc phát triển tư duy gây hứng thú học tập cho học sinh, tạo chohọc sinh sự ham mê tìm hiểu, khám phá về đất nước, con người và trước hết làhọc tập tốt khi còn ngồi trên ghế nhà trường là một trong những yêu cầu tất yếutrong sự ”Dạy” và ”Học” môn Lịch sử nói chung và Lịch sử lớp 12 nói riêng
Để đạt được, đáp ứng được các yêu cầu trên thì trước hết cần gợi cho học
sinh cách phát hiện vấn đề cần tìm hiểu, hay nói một cách khác “Đặt học sinh
vào tình huống có vấn đề” trên cơ sở dẫn dắt kiến thức, dẫn dắt hoạt động để tạo
sự hứng thú, hấp dẫn trong học tập Có nhiều hình thức và kỹ thuật để tạo tìnhhuống có vấn đề và giải quyết vấn đề như so sánh, phân tích, đặt câu hỏi sử
Trang 7dụng các loại tư liệu tham khảo, đồ dùng trực quan, công nghệ thông tin… từthấp đến cao tùy theo theo đối tượng học sinh, tùy theo yêu cầu cụ thể của bàigiảng và thực tiễn để xây dựng hệ thống câu hỏi cho phù hợp đối tượng, đạt hiệuquả trong giảng dạy và học tập …
Khi câu hỏi đặt ra quá đơn giản, chỉ cần trả lời “có” hoặc ”không”,
”đúng” hay ”sai” sẽ không giúp ích gì trong việc tạo hứng thú cho hoc sinh
Trái lại câu hỏi quá khó không vừa sức thì dễ làm các em nản chí, chính
vì vậy hệ thống câu hỏi được lựa chọn phải vừa đóng vừa mở, phải vừa sức, hợpyêu cầu truyền đạt kiến thức theo hướng lấy học sinh làm trung tâm
Để đạt được điều đó, giáo viên cần nắm chắc “Lý thuyết tình huống trongdạy học”, Các “mức độ nhận thức trên cơ sở thang đánh giá của Bloom (1956)”
và ưu, nhược điểm, phạm vi sử dụng của các loại hình câu hỏi tự luận, trắcnghiệm khách quan …
Tóm lại, mục đích của việc dạy học Lịch sử ở trường THPT không chỉgiúp cho học sinh hình dung, nhìn nhận quá khứ và ghi nhớ các sự kiện, hiệntượng của lịch sử mà quan trọng hơn là phải hiểu được lịch sử tức là nắm đượcbản chất của sự kiện Trong phát triển tư duy của học sinh, việc sử dụng các thaotác lôgic có ý nghĩa rất quan trọng Thông thường người giáo viên thường sửdụng các thao tác chủ yếu như: So sánh để tìm ra sự giống và khác nhau về bảnchất các sự kiện; hay phân tích và tổng hợp giúp học sinh khái quát các sự kiện
Để thực hiện được các thao tác như vậy có thể dùng nhiều cách, nhiều phươngtiện khác nhau (đồ dùng trực quan, tài liệu giải thích ), song việc hỏi và trả lờiphù hợp với trình độ, yêu cầu của học sinh sẽ đưa lại kết quả khả quan Đâycũng chính là một trong những biện pháp rất quan trọng trong giờ dạy học Lịchsử vì nó phát huy tối đa trí và lực của học sinh
2.1.2 Cơ sở thực tiễn.
Là một giáo viên đã dạy học lịch sử lâu năm, tôi đã cố gắng tìm tòi nhữngcách thức, phương pháp giúp học sinh học bài đạt kết quả Tôi đề cao việchướng dẫn học sinh phương pháp nắm được kiến thức nhanh nhất, sâu sắc nhất
và nhớ lâu bằng những cách thức vừa đơn giản vừa dễ hiểu và có sự gắn kếtlogic chặt chẽ; nhờ đó học sinh có thể vận dụng học và làm bài hiệu quả
Qua thực tế giảng dạy, tôi nhận thấy việc hướng dẫn học sinh xây dựng hệthống kiến thức, tổng hợp kiến thức bằng hệ thống câu hỏi và các trò chơi phùhợp luôn có tác dụng rất lớn, nhất là với một môn học có nhiều sự kiện như môn
Lịch sử Phương pháp và kỹ thuật ”Xây dựng hệ thống câu hỏi kết hợp nhuần nhuyễn với trò chơi” sẽ vừa là đòi hỏi, vừa có tác dụng và hiệu quả cao:
- Với giáo viên: Nâng cao hiệu quả hoạt động dạy học, nâng cao năng lực
chuyên môn của mình và đòi hỏi đầu tư nhiều hơn cho chuyên môn, nghiệp vụ
Trang 8- Với học sinh: Giúp học sinh nắm được hiểu một cách hệ thống những kíên
thức cơ bản về lịch sử để dễ nhớ, nhớ lâu, hiểu sâu sắc lịch sử và vận dụng làmbài tập, bài thi hiệu quả
2.2 Thực trạng của vấn đề.
Thực tế ở các trường THPT hiện nay, đa số học sinh chưa say mê mônhọc Lịch Sử mà thường học đối phó, sự say mê và hứng thú thật sự thì chưa có
Vì vậy, việc ghi nhớ các sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử còn yếu; đa số các
em chưa độc lập suy nghĩ để trả lời câu hỏi mà phải lệ thuộc vào sách giáo khoa,hay chỉ nêu một số mốc thời gian mà không diễn tả được thời gian đó nói lên sựkiện gì, thậm chí đọc nguyên sách giáo khoa để trả lời câu hỏi Hoặc các em chỉtrả lời được những câu hỏi dễ, đơn giản và thường rất lúng túng khi gặp dạngcâu hỏi tổng hợp, phân tích, giải thích tại sao hay so sánh Vì thế, việc khaithác tốt hình thức phát vấn đối với học sinh thông qua hệ thống câu hỏi sẽ khơidậy tinh thần tự giác và khả năng sáng tạo của học sinh Mặt khác, vẫn còn giáoviên chưa thực sự chú ý đến cải tiến nội dung và phương pháp dạy học Dẫn đến
sự nhàm chán, học một cách thụ động, dẫn đến chất lượng một số lớp còn thấp,
tỉ lệ học sinh yếu, kém còn nhiều
Để khắc phục trình trạng trên và nhằm nâng cao chất lượng dạy và học ởtrường, bản thân tác giả đã cố gắng tìm hiểu và áp dụng các phương pháp giảngdạy, học tập tích cực và mang lại sự hứng thú cho các em Vấn đề tác giả nghiêncứu tuy không mới mẻ nhưng có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao ý thứccủa học sinh trong việc chủ động lĩnh hội kiến thức Qua đó giúp các em yêuthích học bộ môn Lịch sử hơn
Từ những cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn và thực trạng của vấn đề nêu trên.Xuất phát từ mong muốn góp một phần nhỏ vào việc nâng cao hiệu quả dạy học
bộ môn Lịch sử ở trường THPT, tác giả mạnh dạn chọn đề tài “Tạo sự hứng
thú học Lich sử lớp 12 bằng hệ thống câu hỏi và trò chơi “Vượt chướng ngai vật” trong bài giảng” làm sáng kiến kinh nghiệm dạy học của mình.
Tuy nhiên, vì điều kiện và hạn chế của phạm vi đề tài Tôi chỉ xin trìnhbày nội dung đề tài trong một số bài nhất định
2.3 Các giải pháp thực hiện đề tài.
2.3.1 Nguyên tắc xây dựng hệ thống câu hỏi.
- Khai thác tốt hệ thống câu hỏi mở;
- Khai thác kho tư liệu từ Intenet, từ tài liệu tham khảo;
- Bám sát lý thuyết hoạt động và các mức độ nhận thức trên cơ sở tâm lý giáo dục và kiến thức về kỹ năng sống về hiểu biết xã hội;
- Nắm chắc sự phát triểm tâm sinh lý lứa tuổi;
Trang 9- Khái niệm về các mức độ nhận thức Nhận biết, Thông hiểu, Vận dụng;
2.3.2 Các giải pháp cụ thể.
1 Khai thác hệ thống câu hỏi mở.
a Thiết kế câu hỏi gợi mở để nêu vấn đề trọng tâm của bài học.
Loại câu hỏi này thường xuất hiện vào phần đầu bài giảng Bởi vì bất kìmột sự kiện, hiện tượng lịch sử nào cũng đều xuất phát trong hoàn cảnh lịch sửnhất định, đều có nguyên nhân phát sinh của nó Đây cũng là một đặc điểm tưduy của Lịch sử cần hình thành từng bước cho học sinh
Loại câu hỏi này vừa có thể kiểm tra bài cũ nhanh vừa giúp định hướngnhận thức cho học sinh Các câu hỏi đưa ra vào đầu giờ có tác dụng thu hút sựchú ý, tập trung của học sinh đồng thời huy động năng lực nhận thức của họcsinh vào việc theo dõi bài giảng để tìm câu trả lời của vấn đề đặt ra
Khi vận dụng khéo léo thì có thể tạo sự định hướng về vấn đề cơ bản,trọng tâm của của bài học mà học sinh phải nắm được Đây chính là loại câu hỏithường dùng khi dẫn dắt mở đầu cho bài học mới với mục đích là nhằm chuẩn bịcho việc tiếp thu một sự kiện lịch sử đáng chú ý của bài sắp học
Mức độ nhận thức của dạng câu hỏi này thường thuộc mức độ Nhận biết
b Thiết kế câu hỏi gợi mở để giải quyết câu hỏi nhận thức.
Việc sử dụng loại câu hỏi nêu vấn đề này sẽ làm cho học sinh dễ nhậnthấy bản chất của những sự kiện, hiện tượng lịch sử hay của một giai đoạn Lịchsử mà các em thấy cần phải chú ý đồng thời cũng tạo ra được tình huống có vấn
đề để học sinh có sự chuẩn bị cho bài học mới và gỡ dần những nút thắt trongvấn đề được đặt ra
Mức độ nhận thức của dạng câu hỏi đặt ra ở phần này là Nhận biết mứccao và thường sử dụng hình thức ”Điền khuyết” hoặc ”Nhiều lựa chọn”
2 Khai thác hệ thống câu hỏi từ nội dung bài học.
a Loại câu hỏi về quá trình, diễn biến của sự kiện, hiện tượng lịch sử.
Đây là loại câu hỏi ít suy luận song lại đòi hỏi trí nhớ của học sinh Đồngthời nó đòi hỏi người Thầy phải biết nhiều sự kiện, địa danh, nhân vật vàchuyển đỏi khéo léo để giúp học sinh phát triển trí nhớ
Đối với loại câu hỏi này cũng cần chia câu hỏi thành nhiều câu hỏi nhỏ,đồng thời lập các bảng niên biểu và mối liên hệ giữa các sự kiện để học sinhthuận lợi trong việc theo dõi bài học
Hình thức câu hỏi thường ở dạng ”Điền khuyết” hoặc câu hỏi ”Ghép đôi”
và mức độ nhận thức được xác định là Thông hiểu mức thấp
b Loại câu hỏi tìm hiểu kết quả, nguyên nhân dẫn đến kết quả đó và ý nghĩa lịch sử của sự kiện
Trang 10Dạng câu hỏi được dùng ở đây thường dành cho đối tượng học sinh trungbình trở lên Tuy nhiên, qua quá trình thảo luận nhóm loại câu hỏi này cũng có thể áp dụng cho đối tượng học sinh yếu, kém và có tính ”Phổ thông”.
Lịch sử chính là quá trình phát triển liên tục, đan xen nhau giữa các sựkiện hoặc một hiện tượng hay một quá trình lịch sử nào đó Giáo viên cần chohọc sinh thấy rõ được kết quả của sự vận động đó, nguyên nhân thắng lợi haythất bại và ảnh hưởng của nó đối với quá trình phát triển của lịch sử
Hình thức câu hỏi thường được sử dụng là ”Câu đúng – sai”, ”Câu trả lờingăn” hoặc ”Câu có nhiều lựa chọn” Mức độ nhận thức có thể xác định từ Nhậnbiết đến Thông hiểu (căn cứ vào nội dung bài học và đối tượng học sinh)
c Loại câu hỏi so sánh, đối chiếu và liên hệ.
Trong quá trình giảng dạy giáo viên phải biết đặt ra và giúp học sinh giảiquyết các câu hỏi có tính chất nhận thức kiến thức Một hệ thống câu hỏi tốt nêu
ra trong quá trình giảng dạy phải phù hợp với khả năng của các em, có tác dụngkích thích tư duy phát triển Đồng thời với việc hỏi và trả lời câu hỏi phải tạo rađược mối liên hệ bên trong của học sinh và giữa học sinh với giáo viên Tức làkhi mỗi câu hỏi đưa ra, mỗi học sinh và cả giáo viên phải thấy rõ vì sao trả lờiđược? Vì sao không trả lời được? Câu hỏi quá khó hay chưa đủ sự kiện, tư liệu
để các em trả lời Và lúc đó người giáo viên phải làm nhiệm vụ hướng dẫn họcsinh, khơi gợi tư duy cho học sinh về câu hỏi đưa ra Làm được điều này cũng làthành công của người giáo viên trong việc phối hợp nhịp nhàng và hiệu quả củaquá trình làm việc tích cực giữa thầy và trò
Hình thức câu hỏi thường sử dụng là ”Câu đúng – sai”, ”câu điền khuyết”,
”Câu ghép đôi” Mức độ nhận thức thường ở mức Thông hiểu
3 Khai thác kỹ năng diễn đạt và tự luận.
a Loại câu hỏi phân tích, giải thích.
Vì đây là loại câu hỏi nêu lên đặc trưng bản chất của các sự kiện, hiệntượng lịch sử bao gồm sự giải thích, phân tích có thêm cả những đánh giá nhậnđịnh của học sinh đối với sự kiện hiện tượng lịch sử nào đó Loại câu hỏi nàythường áp dụng cho những học sinh khá giỏi Tuy nhiên trong quá trình thảoluận để đưa ra ý kiến, những học sinh khá giỏi có thể bổ trợ kiến thức cho đốitượng học sinh trung bình và yếu kém
Về hình thức thường được sử dụng ở các dạng câu hỏi ”Nhiều lựa chọn” ,
”Câu trả lời ngắn” và ”Tự luận” Mức độ nhận thức của loại câu hỏi này thường
ở mức Thông hiểu và Vận dụng mức thấp
b Loại câu hỏi tổng hợp, đánh giá.
Loại câu hỏi này thường được sử dụng khi tổng kết một bài học, mộtchương hay một giai đoạn lịch sử cụ thể Đây cũng loại câu hỏi khó dùng cho
Trang 11học sinh khá, giỏi hay quá trình ôn luyện đội tuyển học sinh giỏi, ôn thi THPTQuốc gia Những dạng câu hỏi này đòi hỏi học sinh phải độc lập tư duy để tìm rahướng giải quyết Loại câu hỏi này sẽ phát huy được tối đa năng lực sáng tạocủa học sinh.
Hình thức câu hỏi có thể sử dụng hiệu quả là câu hỏi ”Trả lời ngắn”, ”Câuhỏi điền khuyết”, ”Câu hỏi tự luận” và có thể kết hợp để tạo ra những câu hỏimang tính suy luận logic Mức độ nhận thức thường được xác định ở mức từThông hiểu mức cao đến Vận dụng mức cao
Tuy nhiên, bằng cách sắp đặt, thiết kế nội dung một cách hợp lý có thể sửdụng trong các trò chơi dành cho tất cả các đối tượng học sinh
2.4 Giới thiệu một số hệ thống câu hỏi khả dụng.
Trong sách giáo khoa, thường sau mỗi mục, mỗi bài đều có một số câuhỏi, những câu hỏi này là cơ sở để giáo viên xác định kiến thức trọng tâm củaphần học, bài học Đồng thời trên cơ sở của những câu hỏi đó, giáo viên xâydựng thêm hệ thống câu hỏi của bài học Để làm được điều này, giáo viên phảicó sự chuẩn bị từ khâu soạn giáo án, phải có dự kiến nêu câu hỏi ra khi nào?Học sinh sẽ trả lời được đến mức độ nào? Giáo viên phải định hướng và giảithích cụ thể ra sao? Như vậy, rõ ràng việc khai thác hệ thống câu hỏi và hìnhthức phát vấn trong dạy học là cả một nghệ thuật trong giảng dạy
Chương trình lịch sử lớp 12 gồm 2 phần: Lịch sử thế giới hiện đại 2000), lịch sử việt nam 1919-2000 Các phần này kế tiếp chương trình lớp 11, vìthế khi học tập học sinh không chỉ cần nắm những kiến thức từng giai đoạn,từng nội dung cụ thể, mà còn phải tìm hiểu mối quan hệ giữa các sự kiện trong
(1945-sự phát triển chung Học sinh phải biết sử dụng kiến thức đã học để tiếp nhậnkiến thức mới, biết quá khứ để tìm hiểu hiện tại Yêu cầu học sinh phải nắmvững kiến thức cơ bản, bao gồm những sự kiện, nhân vật lịch sử, không gian,thời gian …
2.4.1 Hệ thống câu hỏi Bài 1 (Lịch sử 12): ”Sự hình thành trật tự mới sau
chiến tranh Thế giới thứ hai (1945 – 1949)”;
+ Giáo viên thiết kế hệ thống câu hỏi (Phần I Hội nghị Ianta (2/1945) và những thỏa thuận của ba cường quốc) theo trình tự sau:
Câu 1: Trật tự thế giới mới sau Chiến tranh thế giới thứ hai được hình thành
Câu 2: Hội nghị Ianta được triệu tập trong bối cảnh lịch sử nào?
Câu 3: Hội nghị Ianta đã đưa ra những quyết định quan trọng nào?
(Câu trả lời ngắn)
Câu 4: Hãy cho biết nhứng nhận xét của mình về Hội nghị Ianta?
(Câu tìm hiểu kết quả)
Trang 12Câu 5: Tên thường gọi trật tự thế giới mới sau Chiến tranh thế giới thứ 2 là gì?
+ Giáo viên thiết lập sơ đồ sau để xây dựng hệ thống câu hỏi giúp học
sinh nắm được toàn bộ kiến thức về tổ chức Liên Hợp Quốc (Phần II Sự thành lập Liên Hợp Quốc)
-Thúc đẩy quan
hệ hữu nghị, hợp tác giữa các quốc gia…
Nguyên tắc hoạt động
- Tôn trọng quyền bình đẳng giữa các quốc gia và…
- Tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ và độc lập chính trị
- Giải quyết tranh chấp bằng …
- Không can thiệp nội bộ…
- Chung sống hòa bình…
Vai trò
- Là diễn đàn quốc tế vủa hợp tác,vừa đấu tranh nhằm…
- Thúc đẩy hợp tác trên các lĩnh vực…
- Giải quyết tranh chấp giữa các quốc gia, khu vực…
Sơ đồ kiến thức về sự thành lập tổ chức Liên Hợp Quốc
Câu 6: Hoàn cảnh ra đời của tổ chức Liên Hợp Quốc? hay Nguyên nhân nào
dẫn đến sự ra đời của tổ chức Liên Hợp Quốc? (Câu trả lời ngắn)
Câu 7: Mục đích của Liên Hợp Quốc là gì? hay Tổ chức Liên Hợp Quốc ra đời
nhằm những mục đích gì? hay Mục đích cao cả của LHQ là gì?
Có thể lựa chọn câu hỏi dạng Nhiều lựa chọn sau: Trong các phương án sau, phương án nào nêu lên mục đích thành lập tổ chức Liên Hợp Quốc?
A Duy trì hòa bình an ninh thế giới.
B Thúc đẩy quan hệ hợp tác giữa các quốc gia…
C Phục vụ cho mục tiêu của một cường quốc
D Hỗ trợ các nước châm phát triển về kinh tế (Câu nhiều lựa chọn)
Câu 8: Em biết gì về những nguyên tắc hoạt động của Liên Hợp Quốc?
- Có bao nhiêu nguyên tắc hoạt động của LHQ?
- Hãy nêu các nguyên tắc mà em biết?
Hoặc lựa chọn cách hỏi sau: Trong các nguyên tắc sau đây, nguyên tắc nào là nguyên tắc hoạt động của LHQ?
A Tôn trọng quyền bình đẳng giữa các quốc gia và…
B Tôn trọng độc lập chính trị và…
C Giải quyết tranh chấp bằng
TỔ CHỨC LIÊN HỢP QUỐC
Trang 13D Không can thiệp nội bộ…
E Chung sống hòa bình…
F Giải quyết tranh chấp ở Biển Đông bằng biện pháp hòa bình và thượng tôn
Câu 9: Nguyên tắc đảm bảo sự nhất trí giữa 5 nước lớn (Liên Xô, Mỹ, Anh,
Pháp, Trung Quốc) có tác dụng gì? (Câu Phân tích)
Câu 10: Hãy nêu các vai trò của tổ chức LHQ? hay Tổ chức LHQ có những vai
trò gì? Hoặc sử dụng câu hỏi dạng Đúng – Sai sau: Hãy điền Đ vào những câu nói về vai trò của LHQ và S vào những câu bạn xác định không phải là vai trò của LHQ trong các câu được nêu ra dưới đây?
1/ Là diễn đàn quốc tế vủa hợp tác,vừa đấu tranh nhằm…
2/ Thúc đẩy hợp tác trên các lĩnh vực…
3/ Giải quyết tranh chấp giữa các quốc gia, khu vực…
4/ Giúp đỡ các dân tộc về kinh tế, Văn hóa, giáo dục, y tế, nhân đạo
5/ Giáo viên chủ động chọn phương án gây nhiễu
+ Giáo viên thiết lập hoạt động nhóm (Phần III Sự hình thành hai hệ thống TBCN và XHCN);
Các câu hỏi sau cần sự hoạt động tập thể và kiểm tra khả năng phân tích, giải thích, tổng hợp kết quả và diễn thuyết (Cho phép kiểm tra KNS của HS)
Câu 11: Việc giải quyết vấn đề nước Đức sau chiến tranh được thực hiện như
thế nào? Tại sao ở Đức lại hình thành 2 nhà nước riêng biệt theo 2 chế độ chính trị đối lập nhau?
Câu 12: CNXH đã vượt ra khỏi phạm vi một nước (Liên Xô) và trở thành hệ
thống thế giới như thế nào?
Câu 13: Các nước Tây Âu TBCN đã bị Mỹ khống chế như thế nào?
+ Giáo viên điều hành củng cố bài học bằng câu hỏi ghép đôi sau:
Câu 14: Hãy nối thời gian với sự kiện sao cho đúng?
2.4.2 Hệ thống câu hỏi Bài 17 (Lịch sử 12): "Nước Việt Nam dân chủ cộng
hòa từ sau ngày 2 - 9 - 1945 đến trước ngày 19 - 12 - 1946";
+ Giáo viên đưa ra câu hỏi nhận thức sau:
Câu 1: Thành quả nhân dân ta giành được trong Cách mạng tháng Tám là gì?
Đảng ta, nhân dân ta đã tiến hành xây dựng và bảo vệ chính quyền như thế nào
Trang 14sau Cách mạng tháng Tám? (Câu hỏi đặt vấn đề - gợi mở)
+ Giáo viên dặt câu hỏi dẫn dắt vào Phần 1 ”Tình hình nước ta sau Cách mạng tháng Tám 1945”;
Câu 2: Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vừa ra đời đã phải đối mặt với
Câu 3: Hãy nêu những thuận lợi cơ bản mà ta có được sau Cách mạng tháng
Tám? Thuận lợi nào là quan trọng nhất? (Câu trả lời ngắn)
Câu 4: Từ những thuận lợi và khó khăn, Đảng-Hồ Chí Minh đã lãnh đạo nhân
dân vượt qua khó khăn thử thách như thế nào? (Câu phân tích-chuyển tiếp)
Câu 5: Theo em, đâu là nhiệm vụ trước mắt cần phải giải quyết cấp bách của
cách mạng nước ta lúc này?
A Xây dựng chính quyền cách mạng;
B Giải quyết nạn đói, nạn dốt;
C Giải quyết khó khăn về tài chính;
D Đấu tranh với Trung Hoa Dân quốc và bọn phản động ở miền Bắc.
Câu 6: Đảng ta đã lãnh đạo nhân dân làm gì để xây dựng và giữ vững chính
Câu 7: Kết quả của công tác xây dựng chính quyền có ý nghĩa gì?
Câu 8: Những thành quả đạt được trong việc giải quyết nạn đói, nạn dốt và khó
khăn về tài chính? (Câu hỏi dùng cho hoạt động nhóm)
Câu 9: Bên cạnh việc giải quyết các vấn đề cấp bách trước mắt, Đảng và Nhân
dân ta còn phải đối mặt với những khó khăn, thử thách nào khác? Hãy khoanh tròn vào kết quả đúng:
A Kháng chiến chống thực dân Pháp trở lại xâm lược Nam Bộ;
B Đấu tranh với Trung Hoa Dân quốc;
C Đấu tranh với bọn phản động ở miền Bắc:
D Kí hòa ước với Pháp để đẩy quân Trung Hoa Dân quốc ra khỏi nước ta;
E Phương án gây nhiễu khác (giáo viên chọn cho phù hợp)
Câu 10: Trong số các kẻ thù có mặt trên đất nước ta lúc này thì đâu là kẻ thù
nguy hiểm nhất? Vì sao?
Câu 11: Với từng kẻ thù ta đã đối phó như thế nào?
Câu 12: Tại sao ta lại chủ trương tạm thời hòa haonx với quân tưởng?
Câu 13: Nguyên nhân nào dẫn đến Hiệp ước sơ bộ 6/3/1946? Giải pháp này có
lợi gì cho ta? Tại sao?
Câu 14: Em hãy nêu ý nghĩa của việc ta kí Hiệp định sơ bộ với Pháp?
Câu 15: Trong các câu sau, đâu là sách lược của Đang, Hồ Chí Minh với
Tưởng và Pháp trước và sau 6/3/1946?
