Một số kinh nghiệm lồng ghép lịch sử địa phương hậu lộc vào dạy học lịch sử ở trường THPT đinh chương dương

Qua đó, không những giúp cho học sinh nắm vững lịch sử dântộc mà còn giúp học sinh trường tôi biết được Hậu Lộc một mảnh đất dày sâutrầm tích văn hóa – lịch sử, là vùng đất sản sinh ra n

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

TRƯỜNG THPT ĐINH CHƯƠNG DƯƠNG

- -SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT VÀI KINH NGHIỆM LỒNG GHÉP LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG HẬU LỘC TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG THPT ĐINH CHƯƠNG DƯƠNG

MỤC LỤC

1 MỞ ĐẦU Trang 1

1.1 Lý do chọn đề tài Trang 11.2 Mục đích nghiên cứu Trang 21.3 Đối tượng nghiên cứu Trang 21.4 Phương pháp nghiên cứu Trang 2

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM Trang 3

2.1 Cơ sở lý luận Trang 32.2 Thực trạng của việc lồng ghép lịch sử địa phương Hậu Lộc vào dạy học lịch sử ở trường THPT Đinh Chương Dương .Trang 32.3 Một số kinh nghiệm lồng ghép lịch sử địa phương Hậu Lộc vào dạy học lịch

sử ở trường THPT Đinh Chương Dương Trang 42.3.1 Một số yêu cầu khi lồng ghép lịch sử địa phương Hậu Lộc trong dạy học lịch sử Trang 42.3.2 Một số kinh nghiệm lồng ghép lịch sử địa phương Hậu lộc vào dạy học lịch sử ở trường THPT Đinh Chương Dương Trang 52.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm Trang 132.4.1 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục Trang 132.4.2 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với bản thân, đồng nghiệp

và nhà trường Trang 14

3 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ Trang 15

- Kết luận Trang 15

- Kiến nghị Trang 15TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài

“Giáo dục phổ thông phải gắn liền với lịch sử, thiên nhiên, xã hội, con ngườiđịa phương, làm cho việc giảng dạy và học tập của nhà trường thấm đượm hơncuộc đời thực, học sinh lúc đi học đã học, đã sống thực với xã hội xungquanh”[3] Đây chính là lời dạy, là nhiệm vụ của cố thủ tướng Phạm Văn Đồnggiao cho giáo dục phổ thông hiện nay mà đặc biệt là đối với việc giảng dạy bộmôn lịch sử ở các trường

Để thực hiện được lời dạy đó, là một giáo viên lịch sử tôi nhận thấy rằngbiện pháp tối ưu nhất là lồng ghép lịch sử địa phương vào mỗi bài dạy lịch sửdân tộc Tại trường THPT Đinh Chương Dương, trong các tiết dạy lịch sử dântộc tôi thường xuyên lồng ghép lịch sử địa phương Thanh Hóa và lịch sử địaphương Hậu Lộc Qua đó, không những giúp cho học sinh nắm vững lịch sử dântộc mà còn giúp học sinh trường tôi biết được Hậu Lộc một mảnh đất dày sâutrầm tích văn hóa – lịch sử, là vùng đất sản sinh ra nhiều anh hùng dân tộc, văn

sĩ và các nhà hoạt động chính trị nổi tiếng, làm sáng tỏ những đóng góp củanhân dân Hậu lộc vào sự nghiệp chung của đất nước Qua đó để hun đúc tìnhyêu, niềm tự hào về quê hương giàu truyền thống văn hóa

Tuy nhiên, việc sử dụng tài liệu lịch sử địa phương đặc biệt là lịch sử địaphương Hậu Lộc vào trong dạy học lịch sử gặp rất nhiều khó khăn Đã có một sốtác phẩm viết về lịch sử địa phương Hậu Lộc nhưng giáo viên ít đầu tư thời gian,công sức để sưu tầm, lựa chọn tài liệu cần thiết để sử dụng Nếu có sử dụngcũng chỉ dừng ở mức độ minh họa, làm rõ thêm các sự kiện chứ chưa xem đây lànguồn kiến thức cần phải có trong mỗi bài giảng Vì vậy, chưa nâng cao chấtlượng giáo dục bộ môn lịch sử để dẫn đến một thực tế đáng buồn là khi hỏi tớimột địa danh hay một danh nhân của địa phương thì học sinh đều trả lời làkhông biết

Xuất phát từ thực tế trên, cùng với việc thực hiện nghiêm túc tinh thần dạy

học theo phương pháp đổi mới, hưởng ứng việc xây dựng đề án “Nâng cao chất lượng công tác tuyên truyền, giáo dục lịch sử truyền thống, văn hóa địa phương cho học sinh trong các nhà trường trên địa bàn huyện” của ban Tuyên giáo

Huyện ủy với kinh nghiệm vốn có của mình, năm học này tôi chọn đề tài: “Một vài kinh nghiệm lồng ghép lịch sử địa phương Hậu Lộc trong dạy học lịch sử

ở trường THPT Đinh Chương Dương”.

+ Giúp đồng nghiệp trong trường và địa bàn huyện Hậu Lộc có được tư liệutinh lồng ghép vào các đơn vị kiến thức cụ thể để áp dụng vào quá trình giảngdạy của bản thân.

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là các tư liệu lịch sử địa phương của huyện Hậu lộc ápdụng vào quá trình dạy học lịch sử ở các khối lớp 10, 12 ở trường THPT ĐinhChương Dương Các giáo viên dạy lịch sử trên địa bàn huyện tham khảo và vậndụng

1.4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp thống kê: Nghiên cứu chương trình sách giáo khoa lịch sử lớp

10,11,12 và tìm hiểu tác phẩm “Địa chí hậu Lộc” các tài liệu liên quan đến lịch

sử địa phương Hậu Lộc như chương trình: “Đất và người xứ Thanh”, các tài

liệu trên internet

- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế: Điều tra khảo sát học sinh bằng phiếutrắc nghiệm về lịch sử địa phương; phỏng vấn, trao đổi với các giáo viên bộ mônlịch sử

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lí luận

Lịch sử địa phương là một bộ phận hữu cơ của lịch sử dân tộc, tri thứclịch sử địa phương là một bộ phận hợp thành, là một biểu hiện cụ thể và phongphú của tri thức lịch sử dân tộc Do đó, việc dạy học lịch sử Việt Nam và lịch sửđịa phương có mối quan hệ chặt chẽ với nhau “Những chất liệu lịch sử địaphương sẽ làm cho bài học về lịch sử dân tộc, thậm chí cả lịch sử thế giới thêmsống động, cụ thể và thực hơn, tạo nên những xúc cảm thật của học sinh hoặcthầy giáo trong mỗi bài học lịch sử”[3]

Sử dụng lồng ghép tài liệu lịch sử địa phương trong dạy học lịch sử ViệtNam giúp học sinh có sự hình dung đa dạng về quá khứ, tạo được biểu tượngsinh động, chính xác về các sự kiện, hiện tượng lịch sử Từ đó các em có thể dễdàng lĩnh hội các thuật ngữ, hình thành các khái niệm lịch sử, nắm được nhữngkết luận khoa học mang tính khái quát

Mặt khác, nó còn có tác dụng trong việc giáo dục tư tưởng, tình cảm đạođức cho HS Mỗi sự kiện lịch sử địa phương đều gắn liền với tên đất, tên người

cụ thể, gần gũi với cuộc sống, qua đó lòng tự hào về những truyền thống tốt đẹpcủa quê hương, góp phần bồi dưỡng tình yêu quê hương - cội nguồn của lòngyêu nước, tự hào dân tộc; giáo dục ý thức bảo vệ, giữ gìn di sản văn hóa, di tíchlịch sử của quê hương Không có hình thức nào giáo dục ý thức về truyền thốngquê hương cho học sinh tốt bằng giáo dục qua lịch sử địa phương

Không những vậy, sử dụng việc lồng ghép lịch sử địa phương vào dạy họclịch sử còn giúp học sinh thấy được mối quan hệ giữa cái chung, các phổ biếnvới cái đặc thù Qua đó góp phần vào phát triển tư duy học sinh

Vì vậy, dạy lịch sử địa phương không chỉ bó hẹp theo phân phối chươngtrình: khối 10 – 1 tiết, khối 11 – 1 tiết, khối 12 – 2 tiết mà phải lồng ghép trongchương trình giảng dạy lịch sử dân tộc

2.2 Thực trạng của việc lồng ghép lịch sử địa phương Hậu lộc vào dạy học lịch sử ở trường THPT Đinh Chương Dương.

Để thấy được thực trạng của việc sử dụng tài liệu lịch sử địa phương HậuLộc trong dạy học lịch sử ở trường THPT Đinh Chương Dương, trong khi thựchiện đề tài, tôi đã tiến hành điều tra những giáo viên dạy lịch sử và học sinh cáccác lớp theo ban khoa học xã hội của trường Kết quả điều tra cho thấy:

- Về phía giáo viên: 100% cho rằng việc lồng ghép lịch sử địa phương Hậu Lộcvào quá trình dạy học lịch sử là rất cần thiết và có ý nghĩa quan trọng Bởi theo

phân phối chương trình, tiết dạy lịch sử địa phương là quá ít: khối 10 có 1 tiết,khối 11: 1 tiết, khối 12: có 2 tiết Ở một tiết dạy lịch sử địa phương, chỉ tìm hiểuđược một khía cạnh của lịch sử địa phương trong khi đó khối lượng kiến thứclịch sử địa phương rất phong phú và đa dạng Do vậy, trong giảng dạy thầy cô cóđưa những đơn vị kiến thức lịch sử địa phương vào bài giảng nhưng chỉ dừng lại

ở mức độ nhắc đến để minh họa bởi các nguồn tài liệu lịch sử địa phương Hậulộc không có sẵn trong thư viện trường đồng thời khối lượng kiến thức lịch sửdân tộc trong các bài dạy rất nhiều

- Về phía học sinh: Học sinh rất hứng thú, chăm chú lắng nghe khi giáo viênlồng ghép các tư liệu lịch sử địa phương vào trong các tiết dạy vì những địadanh, nhân vật lịch sử đó có tại ngay trên mảnh đất quê hương các em đang sinhsống Nhưng khi đi hỏi sâu vào kiến thức lịch sử địa phương Hậu lộc thì hiểubiết của các em rất hạn chế, đặc biệt các em đang được học dưới ngôi trườngmang tên chí sĩ yêu nước Đinh Chương Dương nhưng khi hỏi về Đinh ChươngDương thì chỉ một số em trả lời được quê quán, năm sinh, năm mất

Từ thực trạng trên, tôi thấy rằng cần đa dạng các hình thức để giảng dạylịch sử địa phương Hậu Lộc Trong các hình thức đó, tôi đề cao việc lồng ghéplịch sử địa phương Hậu lộc vào quá trình dạy học lịch sử bởi sự thiết thực, hiệuquả của hình thức này Để qua từng tiết dạy, bồi đắp thêm cho học sinh nhữngkiến thức bổ ích về lịch sử truyền thống văn hóa của địa phương, từ đó hìnhthành ý thức tu dưỡng tài, đức để xây dựng quê hương Hậu lộc ngày càng giàuđẹp hơn

2.3 Một số kinh nghiệm lồng ghép lịch sử địa phương Hậu lộc trong dạy học lịch sử ở trường THPT Đinh Chương Dương.

2.3.1 Một số yêu cầu khi lồng ghép lịch sử địa phương Hậu Lộc trong dạy học lịch sử.

Trên cơ sở nghiên cứu bài học, nghiên cứu các nguồn tài liệu lịch sử địaphương ở Hậu Lộc, giáo viên phải xác định được bài dạy nào có nội dung lồngghép, thời điểm lồng ghép, cách lồng ghép như thế nào cho phù hợp với bài dạy

Giáo viên phải biết chọn lọc, linh hoạt vận dụng dùng hình ảnh tư liệu,nội dung tài liệu liên quan đến lịch sử địa phương Hậu Lộc vào bài giảng Khi

áp dụng phương pháp này giáo viên phải chú ý đến thời gian phân bố trong tiếthọc Tuyệt đối giáo viên không được “tham” kiến thức, tránh biến giờ dạy lịch

sử dân tộc thành tiết dạy, tiết kể chuyện về lịch sử địa phương

Khi lồng ghép lịch sử địa phương Hậu lộc trong dạy học lịch sử dân tộc

có thể thông qua nhiều hình thức Trong một bài dạy có thể dùng hình ảnh, tưliệu, phim tư liệu, kể chuyện để lồng ghép nhằm làm sinh động hơn cho tiết dạy,truyền thụ kiến thức lịch sử ở địa phương gắn với các mốc lịch sử của lịch sửdân tộc, để giáo dục truyền thống quê hương đối với học sinh Giáo viên có thểlồng ghép trong các tiểu mục, phần tổng kết, bài tập về nhà liên hệ thực tiễn Tại trường THPT Đinh Chương Dương, nội dung giảng dạy các tiết lịch sử địaphương như sau:

Khối 10 – 1 tiết: Tìm hiểu về khởi nghĩa bà Triệu năm 248 và di tích lịch sử Đền

Bà Triệu

Khối 11 – 1 tiết: Tìm hiểu về khởi nghĩa Ba Đình

Khối 12 – 2 tiết: Tìm hiểu về: Đóng góp của Thanh Hóa trong kháng chiếnchống Pháp (1945 – 1954) và đóng góp của Thanh Hóa trong kháng chiến chống

Mĩ cứu nước (1954 – 1975)

Ngoài các nội dung lịch sử địa phương Hậu Lộc được tìm hiểu tại các tiết lịch sửđịa phương (khởi nghĩa bà Triệu – đền Bà Triệu; Phạm Bành, Hoàng Bật Đạt –hai người con Hậu lộc tham gia lãnh đạo khởi nghĩa Ba Đình) tôi đã sưu tầm,chọn lọc những tư liệu quý về lịch sử địa phương Hậu Lộc để đưa vào quá trìnhdạy học lịch sử Sau đây, là một số phương pháp lồng ghép lịch sử địa phươngHậu Lộc vào dạy học lịch sử

2.3.2 Một số kinh nghiệm lồng ghép lịch sử địa phương Hậu lộc vào dạy học lịch sử ở trường THPT Đinh Chương Dương.

* Lồng ghép lịch sử địa phương Hậu Lộc vào dạy học lịch sử để học sinh biết Hậu Lộc là mảnh đất dày sâu trầm tích văn hóa lịch sử.

- Khi dạy bài 13 chương trình lịch sử lớp 10: Việt Nam thời nguyên thủy.

Trong phần tổng kết lại bài, trong phần khái quát lại các giai đoạn phát triển (cácnền văn hóa) của thời kỳ nguyên thuỷ ở Việt Nam, tôi lồng ghép nội dung lịch

sử Hậu Lộc, để thấy rằng Hậu Lộc là mảnh đất có lịch sử lâu đời, cách ngày nayhàng vạn năm đã có con người sinh sống

Ở Hậu Lộc các nhà khảo cổ học đã tìm thấy các di chỉ khảo cổ, các nềnvăn hóa để giải đáp về sự phát triển liên tục của thời kì nguyên thủy ở Việt Nam

đó là di chỉ văn hóa Gò Trũng (Phú Lộc – Hậu Lộc) và di chỉ văn hóa Hoa Lộc(Hoa Lộc – Hậu Lộc)

Di chỉ văn hóa Gò Trũng: Hiện nay các nhà khảo cổ học nước ta xếp GòTrũng vào hậu kỳ đá mới và coi là di tích tiêu biểu cho giai đoạn muộn của vănhoá Đa Bút, một trong những văn hoá sau Hoà Bình góp phần quan trọng vào sựchắp nối đường dây phát triển liên tục giữa văn hoá Hoà Bình và văn hoá ĐôngSơn Gò Trũng là một cồn cát thuộc xã Phú Lộc, cách bờ biển hiện tại hơn 1 km

về phía tây và cách di chỉ Đa Bút (Vĩnh Lộc) khoảng 40 km về phía đông [1]

Nền văn hóa ở Hậu lộc để lại nhiều dấu ấn đậm nét có sức ảnh hưởng vàlan tỏa đến nhiều vùng miền đó là văn hóa Hoa Lộc Chủ nhân văn hoá Hoa Lộc

đã biết đến kim khí Văn hóa Hoa Lộc là văn hoá khảo cổ thuộc sơ kỳ thời đạikim khí

Những di tích được phát hiện cho thấy cư dân Hoa Lộc là những người làmnông nghiệp, khai thác thủy sản và săn bắn, nhưng chủ yếu và quan trọng nhấttrong nền kinh tế của họ là nông nghiệp Nghề làm gốm của người Hoa Lộc đãphát triển với trình độ kỹ thuật cao, có phần trội hơn các nhóm di tích cùng thời

và thực sự là những tác phẩm nghệ thuật có giá trị

Văn hoá Hoa Lộc là nhân tố đầu tiên đóng góp vào sự hình thành văn minhĐông Sơn và bộ Cửu Chân thời các Vua Hùng dựng nước ở khu vực sông Mã.Đồng thời tôi trình chiếu các hiện vật bằng đá và đồ gốm tìm thấy ở di chỉ vănhóa Hoa Lộc để học sinh thấy được kĩ thuật chế tác đá và đồ gốm đạt trình độcao của cư dân Hoa Lộc

(Ảnh: Phụ lục I)

* Lồng ghép lịch sử địa phương Hậu Lộc vào dạy học lịch sử để học sinh biết Hậu Lộc là mảnh đất quật cường trong kháng chiến chống ngoại xâm.

- Khi dạy bài 16 chương trình lịch sử lớp 10: Thời Bắc thuộc và các cuộc đấu

tranh giành độc lập dân tộc, phần II- Cuộc đấu tranh giành độc lập (từ thế

kỉ I đến đầu thế kỉ X), mục 1 Khái quát phong trào đấu tranh từ thế kỉ I đến đầu thế kỉ X.

Ở mục này tôi lập bảng thống kê các phong trào đấu tranh của nhân dân ta

từ thế kỉ I đến thế kỉ X Trong đó, tôi lồng ghép đưa lịch sử địa phương Hậu Lộc

để phân tích thêm cho học sinh về cuộc khởi nghĩa của Bà Triệu năm 248 – cuộckhởi nghĩa diễn ra ngay trên mảnh đất Phú Điền – Hậu Lộc

Sau khởi nghĩa Hai Bà Trưng ở Mê Linh với sự hưởng ứng của "65 huyệnthành", khởi nghĩa của Triệu Thị Trinh (Bà Triệu) ở Thanh Hoá nổ ra năm 248

được nhân dân cả quận Giao Chỉ và Cửu Chân hưởng ứng, giết chết viên thứ sửGiao Châu, khiến sử Ngô cũng phải ghi chép : Năm 248 "toàn thể châu Giao đềuchấn động" Cuộc khởi nghĩa cuối cùng thất bại trước sự đàn áp dã man của kẻthù Bà đã anh dũng hy sinh trên núi Tùng (Phú Điền, Triệu Lộc, Hậu Lộc,Thanh Hoá) Tuy nhiên hình ảnh và sự tích về Bà vẫn không phai nhạt trong tâmtưởng của nhân dân Hậu Lộc:

"Ru con con ngủ cho lành,

Để mẹ gánh nước rửa bành con voi

Muốn coi lên núi mà coi,

Có Bà Triệu tướng cưỡi voi bành vàng"

Tương truyền đền bà Triệu được xây dựng lên từ thời Tiền Lý (Lý NamĐế) Khi nhà vua đem quân đi dẹp giắc ở phương nam, qua đây trú quân lại mộtđêm Được Bà Triệu báo mộng, lúc thắng giặc trở về, nhà vua cho sửa sang lạilăng mộ và lập đền thờ Bà tại Phú Điền (Triệu Lộc- Hậu Lộc) Đến năm 2011,đền Bà Triệu là di tích lịch sử được công nhận là di tích Quốc gia đặc biệt

+ Chiến thắng Lạch Trường (5/8/1864): chiến thắng đầu tiên chống chiến tranhphá hoại của giặc Mỹ Lần đầu tiên quân và dân Miền Bắc đã hạ “Uy thế khônglực Hoa Kỳ”

Lúc 14 giời 45 phút ngày 5-8-1964, lực lượng không quân Mỹ từ hạm đội

7 bay vào đánh phá từ đảo hòn Nẹ huyện Hậu Lộc đến cửa Lạch Trường huyệnHoằng Hoá tỉnh Thanh Hoá Ngay sau khi máy bay Mỹ xuất hiện bắn phá cửaLạch Trường và công kích vào các tàu hải quân ta Đơn vị dân quân các xã NgưLộc, Đa Lộc, Minh Lộc, Hoà Lộc thuộc huyện Hậu Lộc; xã Hoằng Trườnghuyện Hoằng Hoá; tự vệ đánh cá Lạch Trường; Đại đội 19 Phòng không bảo vệtrạm ra đa; đồn công an vũ trang… nhanh chóng vào vị trí sẵn sàng chiến đấu

12 cô gái dân quân xã Hoà Lộc huyện Hậu Lộc đã chiến đấu ngoan cườngvới lũ giặc trời Hai cô gái Nguyễn Thị Vy 17 tuổi; Lê Thị Thảo 20 tuổi chưa

từng quen với sóng cả nhưng vẫn xung phong vượt sóng ra khơi dưới làn bomđạn địch để cứu chữa thương binh, tiếp đạn cho tàu hải quân chiến đấu Đoànviên thanh niên Tô Thị Đạo không tiếc thân mình nhiều lần tiếp máu cứu sốngthương binh

15 giờ 15 phút trận chiến đấu tại Lạch Trường kết thúc, quân và dân khuvực Lạch Trường phối hợp chiến đấu ngoan cường bắn rơi 2 máy bay giặc Mỹ.Chiến thắng Lạch Trường ngày 5-8-1964 ở Thanh Hoá cũng như cả nước cótiếng vang lớn trên thế giới Loài người tiến bộ trên thế giới đều thấy rõ hànhđộng dã man của đế quốc Mỹ và ngạc nhiên, khâm phục chiến công kỳ diệu củaquân và dân ta Ngày 12-10-1964, Đại sứ quán Cu-ba tại Hà Nội đã vào thămThanh Hoá, tặng cờ lưu niệm cho 2 xã Hoà Lộc huyện Hậu Lộc và xã HoằngTrường huyện Hoằng Hoá [3] Nhân dân Cu-ba còn ví Chiến thắng LạchTrường như chiến thắng Hiron của mình

+ Chiến công của đội nữ dân quân Hoa Lộc, Hậu Lộc

Đơn vị nữ dân quân gái Hoa Lộc gồm 14 chiến sĩ, do đồng chí Hoàng ThịMợi làm trung đội trưởng Những cô gái này tuổi đời còn rất trẻ, hầu hết ở độtuổi 18, đôi mươi, có người còn đang ngồi trên ghế nhà trường Nghe theo tiếnggọi thiêng liêng của Tổ quốc, vì độc lập, tự do của dân tộc, họ đã gác lại mọi mơước riêng tư của mình để nhận nhiệm vụ bảo vệ bầu trời, kho thóc và tuyếnđường huyết mạch giao thông quan trọng từ Bắc vào Nam

Theo kế hoạch, trung đội được huấn luyện trong 11 ngày, vừa học lý thuyết, vừathực hành về cách sử dụng súng Đội nữ dân quân đã được cấp trên giao cho 3khẩu súng phòng không 12,7mm và chọn khu đất cồn bãi ở khu Đông Ngàn(Hậu Lộc) làm căn cứ luyện tập

Khu vực kênh De là nơi trọng điểm, địch tập trung đánh phá rất ác liệt,nên toàn trung đội thống nhất chọn làm nơi bố trí trận địa, miệt mài ngày đêmtheo dõi, quan sát để rút ra quy luật hoạt động của chúng

Khoảng 15h chiều ngày 16/6/1967, trong khi cả trung đội đang luyện tập thì

trên bầu trời bất ngờ xuất hiện hai tốp máy bay của địch từ biển Lạch Trườngbay vòng vào trận địa Ba khẩu súng 12,7mm đồng loạt nhả 21 viên đạn Chiếcmáy bay A4D trúng đạn, loạng choạng lao xuống đất Thấy vậy, cả tốp máy bayquay đầu tháo chạy ra biển

Chiến công bắn rơi máy bay A4D của các nữ dân quân Hoa Lộc làm nức

lòng quân, dân cả nước Đây là đơn vị nữ đầu tiên trên miền Bắc độc lập bắn rơimáy bay Mỹ bằng súng bộ binh Ngay sau chiến công đó, Trung đội nữ dân quân

Hoa Lộc được Bác Hồ gửi thư khen ngợi và gửi tặng cho mỗi thành viên trongtrung đội một huy hiệu của Người.

Chiến công nối tiếp chiến công 5 tháng sau, ngày 2/11/1967 đơn vị lập công

bắn rơi chiếc máy bay Mỹ thứ 2;

(Khi Mĩ tiến hành chiến tranh phá hoại miền Bắc lần hai, ngày 30/7/1972 đơn vị

lại tiếp tục bắn rơi chiếc máy bay Mỹ thứ ba.)

Chiến công của những nữ dân quân Hoa Lộc đã đóng góp vào rừng chiếncông của các nữ dân quân miền Bắc trong những năm chiến đấu ác liệt, chốnggiặc Mỹ bắn phá miền Bắc, giai đoạn 1965 - 1968 Đó là minh chứng hùng hồn

về khả năng cách mạng vĩ đại của phụ nữ Việt Nam nói chung và phụ nữ ThanhHóa nói riêng chẳng những sản xuất giỏi mà chiến đấu cũng giỏi, rất xứng đángvới truyền thống của quê hương Bà Triệu anh hùng

Với những thành tích đặc biệt này, đến năm 1973, trung đội dân quân gáiHoa Lộc đã được Quốc hội và Chính phủ tuyên dương đơn vị Anh hùng lựclượng vũ trang nhân dân

(Trình chiếu hình ảnh – phụ lục III)

* Lồng ghép lịch sử địa phương Hậu Lộc vào dạy học lịch sử để học sinh biết Hậu lộc là mảnh đất có những làng nghề trăm tuổi.

- Khi dạy bài 22 chương trình lịch sử 10: “Tình hình kinh tế ở các thế kỉ

XVI-XVIII”, mục 2 Sự phát triển của thủ công nghiệp.

Về sự phát triển của các làng nghề thủ công truyền thống, tôi liên hệ ngayvới làng nghề thủ công truyền thống trên quê hương Hậu Lộc

Tôi đọc câu ca dao, yêu cầu học sinh cho biết nội dung câu ca dao nói về nghềthủ công truyền thống nào? Nơi phát tích của câu dao đó?

Muốn ăn cơm trắng cá thènLên đây quẫy bễ đi rèn với anh

Đó là câu ca dao của người dân Hậu Lộc nói về một nghề truyền thống ởquê mình đó là nghề rèn sắt Tất Tác (Tiến Lộc – Hậu Lộc) Tương truyền cụ tổcủa nghề rèn sắt ở Tất Tác là cụ Lê Cao Sơn người gốc Bắc di cư vào ThanhHóa từ thế kỉ XVII Khi đến chân núi Bần thấy dân cư nghèo khó cụ liền dạycho nghề rèn Từ đó nghề rèn bắt đầu hình thành, phát triển và bám rễ sâu gốc,làm kế sinh nhai cho dân làng Tất Tác

Làng rèn Tất Tác sánh ngang với các làng rèn nổi tiếng Đa Hội (Hà Bắc),

Đa Sĩ (Hà Sơn Bình), Nho Lâm (Nghệ Tĩnh), Vân Chàng (Hà Nam Ninh) Những công cụ cần thiết do Tất Tác sản xuất (như con dao, cái dựa, cái liềm, cái

cuốc, cái thuổng, cái cày, cái bừa ) có mặt trên khắp các chợ xứ Thanh và nhiềuvùng miền khác.

Ngoài ra, tôi mở rộng thêm, ở Hậu lộc còn có nghề đóng thuyền Quân Phú: Những con thuyền Vích do thợ đóng thuyền làng Quân Phú (nay là Phú

Mỹ - Xuân Lộc) đóng khá chắc chắn và xinh đẹp (có bánh lái, buồng lái, mũithuyền có hai mắt thuyền khá đẹp, có mui che và cột buồm, xuất phát từ cửaLạch Trường chảy đi nhiều nơi trong tỉnh và các tỉnh ở Bắc Bộ [1] Hậu Lộc còn

có nghề đan bao manh Vũ Xá, nghề làm nón ở Xuân lộc, làm muối ở Tam Hòa(Hòa Lộc), nghề nấu rượu ở làng Chi Nê (Cầu Lộc)

Hiện nay, bên cạnh một số làng nghề đã bị mai một thì nhiều làng nghềvẫn tiếp tục phát triển, trở thành thương hiệu riêng của quê hương Hậu Lộc nhưnghề rèn Tiến Lộc, rượu Chi Nê

* Lồng ghép lịch sử địa phương Hậu Lộc vào dạy học lịch sử để học sinh biết về tình hình kinh tế - văn hóa của Hậu Lộc thời phong kiến.

- Khi dạy bài 18 chương trình lịch sử lớp 10 “Công cuộc xây dựng và phát

triển kinh tế trong các thế kỉ X- XV”, mục 3 Sự phát triển thương nghiệp,

tôi đã liên hệ với lịch sử địa phương Hậu Lộc để lấy những dẫn chứng sát thực

để học sinh thấy rõ sự phát triển thương nghiệp của nước ta đương thời

Về nội thương: chợ làng, chợ huyện, chợ chùa mọc lên ở nhiều nơi Ở các thế kỉ

X-XV, ở Hậu Lộc có nhiều chợ, như:

Chợ phủ: Có từ thời nhà Lý, chợ đặt ở lị sở phủ Hà Trung (cũ) nên được gọi là

chợ Phủ Chợ có 4 cái đình to vừa là nơi thờ cúng, vừa làm nơi họp chợ ChợPhủ một tháng họp sáu phiên vào các ngày 5, 10, 15, 20, 25, 30 (sáng) Riêngchợ chiều ngày nào cũng họp từ trưa đến tối Chợ nổi tiếng có nhiều hàng dòchả, bánh dầy, hàng mã Chợ Phủ ở làng Duy Tinh xã Văn Lộc.[1]

Duy Tinh giáp bộ, giáp phường Giáp cầu, giáp chợ, giáp đường giao thông

Vui thay trên bến dưới sông Thuyền bè tấp nập theo dòng về đây.

Chợ Nghè: Có từ thời Lý Nam Đế, đầu tiên gọi là chợ Đàn, sau chuyển sang

bên Nghè, gọi là chợ Nghè Chợ rộng một mẫu rưỡi đất, mỗi tháng họp 12phiên, vào các ngày 2, 5, 7, 10, 12, 15, 17, 20, 22, 25, 27 và 30 Chợ có nhièuchủ hàng bề thế, nhưng nhiều hơn cả ở chợ Nghè là củi (còn gọi là chợ củi).Trong chợ có tới vài chục nhà buôn củi, chuyên đưa từ Thăng Đường (Hà

Trung) về đây bán chợ sáng Nay chợ Nghè đã hoà nhập vào chợ Cồn Cao, ở đất

xã Hoa Lộc.[1]

Chợ Dầu: Xuất hiện sau chợ Phủ, chợ Nghè nhưng là chợ đông khách, nhiều

hàng hoá Nhất là hàng tạp hoá, thực phẩm đặc biệt chợ có bán các hàng đặcsản nổi tiếng như sò huyết, phi, hầu và các loại chim như két, mòng, diệc chợDầu nay ở thị trấn huyện Hậu Lộc

- Về ngoại thương: Một trong những vùng cảng quan trọng là Lạch Trường.

Theo các thư tịch cổ Lạch Trường còn có tên gọi cổ là Y Bích (Cửa Lạch Trườngphía Hậu Lộc có sông Y Bích chảy vào nên còn gọi là cửa Y Bích) Nhiềuthuyền buôn của người trong huyện, người ngoài bắc, người Hoa đã vào rabuôn bán Viết về Lạc Trường, An Nam tức sự nhận xét: “ Thuyền bè các nướcngoài đến họp ở đây, mở chợ ngay trên thuyền, thật là thịnh vượng” Như vậyvới cửa Y Bích – cửa Lạch Trường mà thương nghiệp Hậu Lộc, thương nghiệpThanh Hóa phát triển rất mạnh

- Khi dạy bài 20 chương trình lịch sử 10: “Xây dựng và phát triển văn hóa

dân tộc trong các thế kỉ X-XV”, mục I- Tư tưởng, tôn giáo.

Bàn về sự sùng Phật, sự thịnh hành của Phật giáo thời Lí- Trần, ngoàinguồn minh chứng như trong sách giáo khoa đã nêu tôi liên hệ thêm về sự pháttriển của Phật giáo ở Hậu Lộc Thời kì này ở Hậu Lộc thì chùa mọc lên ở nhềunơi như chùa Vích (Hải Lộc- Hậu Lộc), chùa Ngọc Đới (Tuy Lộc – Hậu Lộc),chùa Sùng Nghiêm (Văn Lộc – Hậu Lộc) Đặc biệt, làng Duy Tinh – Văn Lộc –Hậu Lộc là một trung tâm chính trị và phật giáo ở quận Cửu Chân trấn ThanhHoá

Giáo viên trình chiếu hình ảnh chùa Sùng Nghiêm và tạo biểu tượng vềchùa: Năm 1116, trên cơ sở một ngôi chùa cổ chùa được trùng tu xây dựng lại đểghi nhớ sự kiện vua Lý Nhân Tông đi tuần phương Nam đi tuần phương Namđến địa hạt châu Ái đã về làng Duy Tinh – là lị sở của trấn Thanh Hóa lúc bấygiờ Sau khi vua hồi cung để phúc đáp ơn vua và chúc quốc vận trường tồn,thông phán Chu Công đã triệu tập các bô lão trong làng quyết định xây dựng,trùng tu lại chùa Đến năm 1118 là xây dựng xong

Chùa Sùng Nghiêm không những có quy mô khá đồ sộ, bố trí mặt bằnghài hoà, cân đối mà nghệ thuật xây dựng đạt đến trình độ tuyệt mỹ thể hiện sựtinh tế của nghệ thuật thời Lí- Trần: “Ngắm xem: Rường nhà cong cong nhưcầu vồng nhô ra sau cơn mưa; ngói uyên ương phơi dưới gió như sập sè múa