Cẩm nang luyện thi đh cđ và THPT quốc gia môn ngữ văn 2018 ( phần 4)

Thai dp ciia Huah Cao the hi?n ve d^p van hoa va tinh than nghia hif p sang ngoi cua mpt tam long be ban, loi khuyen cua Huah Cao mang y nghla sau sac: Cai D?p khong the chung song voi e

TUYỂN TẬP ĐỀ THI TÀI LIỆU ÔN THI MÔN VĂN HỌC

ĐỊNH HƯỚNG CHUNG:

A/ Những vấn đề chung

I/ Phạm vi và yêu cầu của phần đọc – hiểu trong kì thi THPTQG

1/ Phạm vi:

 Văn bản văn học (Văn bản nghệ thuật):

o Văn bản trong chương trình (Nghiêng nhiều về các văn bản đọc thêm)

o Văn bản ngoài chương trình (Các văn bản cùng loại với các văn bản được học trong chương trình)

 Văn bản nhật dụng (Loại văn bản có nội dung gần gũi, bức thiết đối với cuộc sống trước mắt của con người

và cộng đồng trong xã hội hiện đại như: Vấn dề chủ quyền biển đảo, thiên nhiên, môi trường, năng lượng, dân số, quyền trẻ em, ma tuý, Văn bản nhật dụng có thể dùng tất cả các thể loại cũng như các kiểu văn bản song có thể nghiêng nhiều về loại văn bản nghị luận và văn bản báo chí)

 Xoay quanh các vấn đề liên quan tới:

o Tác giả

o Nội dung và nghệ thuật của văn bản hoặc trong SGK hoặc ngoài SGK

 50% lấy trong SGK (và 50% ngoài SGK)

 Dài vừa phải Số lượng câu phức và câu đơn hợp lý Không có nhiều từ địa phương, cân đối giữa nghĩa đen

và nghĩa bóng

2/ Yêu cầu cơ bản của phần đọc – hiểu

 Nhận biết về kiểu (loại), phương thức biểu đạt, cách sử dụng từ ngữ, câu văn, hình ảnh, các biện pháp tu từ,…

 Hiểu đặc điểm thể loại, phương thức biểu đạt, ý nghĩa của việc sử dụng từ ngữ, câu văn, hình ảnh, biện pháp

tu từ

 Hiểu nghĩa của một số từ trong văn bản

 Khái quát được nội dung cơ bản của văn bản, đoạn văn

 Bày tỏ suy nghĩ bằng một đoạn văn ngắn

II/ Những kiến thức cần có để thực hiện việc đọc – hiểu văn bản

 Các loại câu phân loại theo cấu tạo ngữ pháp

 Các loại câu phân loại theo mục đích nói (trực tiếp, gián tiếp)

 Câu tỉnh lược, câu đặc biệt, câu khẳng định, câu phủ định,…

3/ Kiến thức về các biện pháp tu từ:

 Tu từ về ngữ âm: điệp âm, điệp vần, điệp thanh, tạo âm hưởng và nhịp điệu cho câu,…

 Tu từ về từ: So sánh, nhân hóa, ẩn dụ, hoán dụ, tương phản, chơi chữ, nói giảm, nói tránh, thậm xưng,…

 Tu từ về câu: Lặp cú pháp, liệt kê, chêm xen, câu hỏi tu từ, đảo ngữ, đối, im lặng,…

 Phần đọc hiểu thường là câu 2 điểm trong bài thi

 Đề ra thường là chọn những văn bản phù hợp (Trong cả chương trình lớp 11 và 12 hoặc là một đọan văn, thơ, một bài báo, một lời phát biểu trong chương trình thời sự… ở ngoài SGK) phù hợp với trinh độ nhận thức và năng lực của học sinh

b/ Các câu hỏi phần đọc hiểu chủ yếu là kiến thức phần Tiếng Việt Cụ thể:

 Về ngữ pháp, cấu trúc câu, phong cách ngôn ngữ

 Kết cấu đọan văn; Các biện pháp nghệ thuật đặc sắc và tác dụng của biện pháp đó trong ngữ liệu đưa ra ở đề bài

* Hoặc tập trung vào một số khía cạnh như:

 Nội dung chính và các thông tin quan trọng của văn bản?

 Ý nghĩa của văn bản? Đặt tên cho văn bản?

 Sửa lỗi văn bản…

B/ Nội dung ôn tập

→ Đọc hiểu là đọc kết hợp với sự hình thành năng lực giải thích, phân tích, khái quát, biện luận đúng- sai

về logic, nghĩa là kết hợp với năng lực, tư duy và biểu đạt

b/ Mục đích:

Trong tác phẩm văn chương, đọc hiểu là phải thấy được:

 Nội dung của văn bản

 Mối quan hệ ý nghĩa của văn bản do tác giả tổ chức và xây dựng

 Ý đồ, mục đích?

 Thấy được tư tưởng của tác giả gửi gắm trong tác phẩm

 Giá trị đặc sắc của các yếu tố nghệ thuật

 Ý nghĩa của từ ngữ được dùng trong cấu trúc văn bản

 Thể lọai của văn bản?Hình tượng nghệ thuật?

II, Phong cách chức năng ngôn ngữ:

1 Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt:

 Khái niệm: Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt là phong cách được dùng trong giao tiếp sinh hoạt hằng ngày, thuộc hoàn cảnh giao tiếp không mang tính nghi thức, dùng để thông tin, trao đổi ý nghĩ, tình cảm đáp ứng những nhu cầu trong cuộc sống

 Đặc trưng:

o Giao tiếp mang tư cách cá nhân

o Nhằm trao đổi tư tưởng, tình cảm của mình với người thân, bạn bè, hàng xóm, đồng nghiệp

 Nhận biết:

o Gồm các dạng: Chuyện trò, nhật kí, thư từ

o Ngôn ngữ: Khẩu ngữ, bình dị, suồng sã, địa phương

d?p rieng cho mQi lua tuoi" Day chinh la niem tin manh li^t vao nhung gia trj

CO truyen Nha van con dem hinh anh cay si c6 thy vao phan cuoi cua truy^n

voi thai dp ngoi ca nhan vat voi su tran trpng nhirng gia tri tarn linh Cay si bait

go'c do len mai den Ngpc San nhung nho vao tinh yeu va niem tin cua con

nguai ma no da song lai Su song lai cay c6 thu la niem lac quan tin tuang cua

tac gia vao su phuc hoi nhiing gia tri tinh than cua Ha Npi Nhung gia tri van

hoa ben vung se khong ma't di, nha van ao uoc nhimg gia tri ay se hoa than

vao hi^n tai "Mpt nguai nhu c6 phai chet di that tiec, mot hat bui vang cua Ha

Npi rai xuo'ng chim sau vao lop da't c6 Nhirng hat bui vang lap lanh dau do 6

moi goc pho' Ha Npi hay mupn gio ma bay len cho dat kinh ky lung linh choi

sang nhirng anh vang"

Lam nen thanh cong cua tac pham noi chung va xay dung nhan vat ba Hien

noi rieng la nha vao ngon ngu ke chuy^n dac sac, c6 tinh ca the hoa Nha van it

mieu ta, chii yeu la ke, ke bang quan sat, phan tich va binh luan sac sao giau y

nghia Gipng di^u tran thuat mang tinh trai doi, tu nhien, trlu nang suy tu, giau

chat khai quat, da thanh, mang dam yeu to' tu truyf n qua "cai toi", (gipng ke tu

tin xen Ian hoai nghi, ty hao xen Ian tu nhien tang rinh chan that, khach quan)

Tom lai, qua nhan vat ba Hien, nha van khang djnh sue song ben bi cua cac

gia tri van hoa mang net d?p Ha Npi Qua do tac gia gui gam niem thiet tha

gin giii cac gia tri ay cho hom nay va cho ca mai sau Tu do chung ta them yeu

quy, tu hao ve van hoa, da't nuoc, con nguai Viet Nam trong moi quan hf chat

che vai Ijch su, vai qua khu dan tpc, voi quan h$ gia dinh va noi tie'p the he

Nhan vat ba Hien la "Mpt nguoi Ha Npi" mai mai la hat bui vang trong be

vang tram tich ciia van hoa xu so

»-11/ 1 j v n j i ivii V uvvti i^nang vtft

Chuy^de2

DANG Ot SO SANH & cAu TRUC BAI LAM

I K H A I Q U A T C H U N G Trong cac ky thi D H tu nam 2009 cho den nay Bp Giao Due va Dao Tao da lien tuc ra de thi theo huang mo Dac bif t eo dang de so sanh la dang de dang

fat Vam kho cho thi sinh hifn nay Tuy nhien, dang de nay da dupe nguoi viet

bien soan theo cau triie chuan dap an cua Bp Nam dupe cau true nay hpc sinh

ge khong con phai bo nga voi de thi mai nira Tu do biet ap dung cho timg de thi va npi dung eu the ma de thi yeu cau

1 Cdc dang so s^nh thudng gap 1^:

a So sanh hai chi tiet ngh? thuat: H >^

Vi dy: De thi D H nam 2010 - Khoi D Cam nhan cua anh/chi ve chi tiet "bat chao hanh" ma nhan v^t Thi Na

mang cho Chi Pheo {Chi Pheo - Nam Cao) va ehi tiet "am nuoc day va nuoe hay con am" ma nhan vat Tu danh sin cho Hp (Dot Thiia - Nam Cao)

b Cam nhan hai nhan vat:

Vi dy: De thi D H nam 2013 - Khoi C

Co y kieh cho rang; su nhan nhuc cua nhan vat Tie (Dai thica - Nam Cao) khong dang trdch chi dang thuomg; con su nhan nhuc cua nguai dan ba hang chai (Chiec

thuyen ngoai xa - Nguyen Minh Chan) thi vita dang thuomg vita dang trdch

Tu cam nhan cua minh ve hai nhan v|t nay, anh (eh;) hay binh luan y kieh tren

c Cam nhan hai do^n tho, hai doan van:

If^i du: De thi D H nam 2010 - Khoi C Cau Ill.a Theo chuong trinh Chuan (5,0 diem) Cam nhan cua anh/chj ve hai doan tho sau:

Gio theo lot gio, may du&ng may Dong nuac buon thiu, hoa bap lay Thuyen ai dau ben song trang do

Co chff trang vekip toi nay?

(Day thon V i D? - Han M^e Tu, Ngif v&n 11, Tap hai,

NXB Giao dye, 2008, tr 39)

L&p lap may cao dim nui bqc, Chim nghieng cdnh nho: bong chieu sa .-

.un , „ n, x luuru ihi da, hoc ^gU Van - fhan uatin tJteu

Long que den dan vai con nude, Khong khoi hoang hon cung nhd nha '

(Trang giang - Huy Can, Ngif van i j

Cau Ill.b Theo chtrong trinh Nang cao (5,0 diem)

C a m nhan cua anh/chi ve hai doan van sau:

( ) Con Song Da tudn dai tudn dai nhu mot dng toe trie tinh, dau toe ehan toe an

hien trong may trcri Tdy Bae bung na hoa ban hoa gao thdng hai vd euon cum mii khoi

niii Meo dot nuang xudn Toi da nhin say sua Idn may miia xudn bay tren Song Da

toi da xuyen qua ddm may mua thu ma nhin xudhg dong nuac Song Da Miia xudn

dong xanh ngge bich, chit nuac Song Da khong xanh mdu xanh canh hen eua Song

Gam, Song Lo Miia thu nuac Song Dd lit lit chin do nhu da mat mot nguai bam di vi

rugu biea, lit lie cdi mdu do gian die a mot nguai bat man bue bgi gi moi do thu ve{ )

van 12 Nang cao,Tap mot, NXB Giao dye, 2009; tr 157)

( ) Tie Tuan veddy, song Huang van di trong du vang cua Truang San, vugt

qua mot long vuc sau dieai ehan niii Ngoc Trdn desdc nuac tra nen xanh thdm, vd tit

do no troi di giiea hai day doi sirng simg nhu thdnh qudch, vai nhimg diem cao dot

ngot nhu Vong Canh, Tam Thai, Luu Bdo md tie do, nguai ta luon luon nhin thay

dong song mem nhu tam lua, vai nhieng chiec thuyen xuoi ngugc chi be vita bang con

thoi Nhiimg nggn doi nay tqo nen nhiimg mdng phdn quang nhieu mdu sac tren nen

trbi tdy nam thdnh pho, "sam xanh, trita vdng, chieu tim" nhu nguai Hue thiecmg

mieu td ( )

(Ai da dat ten cho dong song? - Hoang

2 CSiu true So Sdnh dirge cy thi h6a theo d^n y nhu sau:

I M O B A I Neu van de (thuong tim diem chung nhat)

II T H A N B A I

2, Lam ro tung doi tugtig

a C a m nhan ve doi tugmg thu nhat

Cty TNHH MTV DWH Khang Vi$t

3 So sanh s^f tuong dong va khac bif t 0,5

- S y tuong dong

- S u khac bi^t

K E T B A I danh gia chung ve npi dung va nghe thuat

I I H U O N G D A N M O T S O D £

m 7.Binh luan canh vugt thac trong Nguai lai do Song Dd va canh ch7

chu trong ChU nguai ttt tu Q u a do, chi ro s u thay doi ve phong each ngh^

thuat cua Nguyen Tuan truoc va sau Cach mang

H I / 6 N G D A N C H I T I E T

(Tham khao bai viet ciia C o L e Thi T h u Giang,

I M 6 B A I

Nguyen Tuan la nha van c6 nhieu trang viet rat song dpng ve nhiing eon nguai phi thuong, tinh each phi thuong Nhan vat cua ong moi khi da xuat hien thi dut khoat phai c6 dau ah dac biet Canh vupt thac cua ong lai do song

Da trong Nguai lai dd song Dd va canh cho chii cua Huah Cao trong Chie nguai

tie til la hai chi tiet nghe thuat dac sSe Qua canh cho chir va canh vup-t thac,

Nguyen Tuan da mang den cho ban dpc nhung trang van tuy^t but nhat mpi thoi dai

II T H A N B A I

1 V a i net ve tac gia, tac pham:

- Nguyen Tuan la mot trong nhijng nha van xuat sac nhat cua van hoc

Vi?t Nam hifn dai Trong van nghi^p ciia Nguyen Tuan, truyen ngan Chie

ftguai tie tii (trong tap Vang bong mot thai - sang tac truoc each mang) va Nguai '«! do song Dd (trong tuy but Song D a - sang tac trong chuyeh di thue te len Tay

B^c 1958) la hai thanh cong noi bat, tieu bieu cho phong each ngh§ thuat cua

gia 6 hai giai doan sang tac Dae biet la cAnh cho chtr va canh vugt thac

*^WQIC xem la nhiSng ang van dep nhat trong van hoe Vi^t Nam

Npi dung cam nhan (Lam ro timg doi tu<?ng):

Trong tac pham Chii nguai tii tii Nguyen T u a n da rat dung cong vao

^'?c mieu ta buc tranh cho chii "mpt canh tugng xua nay chua timg c6"

mat npi dung: Canh cho chii nam 6 phan cuol truyf n ngan Chii nguai tii

Cau ehuy^n la cuoc gap go giira hai eon nguai trong mot tinh huohg v6

l^^'^g hi hiiu: Mgt ben la Huah Cao c6 tai vie't chu nhanh va d^p, van v6 song

nhung lai la ke phan nghich lanh an tu hinh; mpt ben la vien quan rtgue thue thi phap luat dang giam giir H u ^ Cao nhung l?i la nguoi c6 tam

long biet nhdn lien tai, yeu quy cai D^p Tren binh dien xa hpi, h p doi lap

nhau, nhung tren binh di§n nghe thuat, h p deu la nhung ngh# sT chan chinh

Su gap go giiia hai con nguoi ay trong chon de lao tao ra mpt tinh huohg day

kich tinh, kich tinh cang dupe day den cao trao khi quan nguc bong nhan dupe

cong van khan va biet sang sam mai Huan Cao da bi giai ra phap trucmg Li^u

cai so nguyen thie't tha aia vien quan nguc la c6 dupe chu Huah Cao de treo

trong nha c6 thuc hi^n dupe khong? Li^u tarn long bif t nhan lien tai cua ong

CO dupe Huah Cao thau hieu? Lieu eon nguoi tai hoa Huah Cao truoc khi tu

gia eoi doi c6 kjp de lai cho doi nhij-ng dong chu cuo'i eung? Dat trong dong

cot truyen, trong ket cau cua tac pham, canh cho chu eo vai tro "coi nut", gi^j

toa Tu day, noi bat len ve d?p ky vT cua nhan vat, noi bat ly tuang tham my

cua nguoi nghe sT Nguyen Tuan

Dung nhu nhan dinh cua Nguyin Tuan: CAnh cho chu - "mpt cdnh tupng

xua nay chua tvmg c6"

Vi sao lai nhu vay? Vi Thu phap la mpt thii choi tao nha mang net d^p cua

van hoa phuang Dong No thuong dien ra trong thu phong hoac trong khung

canh son thiiy huu tinh, troi trong gio mat, c6 tra, eo rupu, eo hoa Vay ma

canh cho chii 6 day lai dien ra trong dem khuya, ngay trong nha giam tarn toi

chat hep, am uot, tuong day mang nh^n, nen day phan chupt phan gian , trai

ngupe voi nhiing cai tarn toi ban thiu ay, noi bat len anh sang do rue eiia mpt

bo duo'e, khoi toa ra nhu dam chay nha, tarn lua trang tinh, chau muc thorn

that dung la mpt hoan canh, thoi gian, khong gian "xua nay chua tung c6"

Tu the cua nguoi cho chu va nhan chu lai eang "chua tung eo" hem nua:

Nguoi cho chu la ke tu tu ehi sang som mai da ra phap truong, eo van deo gong,

chan vuong xieng dang dam to nhijng net ehii' vuong tuoi tan tren tam lua bach

trang tinh con nguyen v^n Ian ho Nhung thu gong xieng quai ae ay eang to dam

len ve d?p hien ngang, hanh dpng nghla hi^p, thieng lieng eua nguoi cho chiJ

Tuong phan voi tu the^ hanh dpng nay la nguoi dupe nhan chir: vien quan nguc

lai khiim niim, thay tho lai gay go thi run run bung chau myc

Trong canh nay eo rat nhieu dieu trai voi trat tu thong thuong: nha lao - nai

ngu tri cua bong to'i, cai xau, cai ae tro thanh noi de sang tao ngh^ thu$t - san

sinh ra cai D^p; nguoi tu vupt len su troi bupc ciia gong xieng tro thanh nguo'

ngh^ SI voi niem cam hung sang tao nghe thuat manh lift, ong hi#n len mpt

each uy nghi, dinh dac, duong hoang Do chinh la sy len ngoi cua cai d?p gii^^

chon nguc tii, la chieh thang cua cai D^p, cai cao thupng, cai thien luong trong

lanh doi voi nhi>ng eai xau, cai ae, cai thap hen

Hai con nguoi 6 nhiing vj tri doi khang tro thanh hai nguoi ban tri am Ca'

D?p da dua hp den voi nhau, khong eon ranh gioi giua pham nhan va quan

nguc ma la mpt tam long dap lai mpt tam long Vi thye sxf coi nhau la tri ai^'

o chu xong, Huah Cao con do quan ngyc day va noi voi ong nhiing 161 Ijiuyen chan thanh, tam huye't: " Thay Quan nen tim ve que ma o, thay hay jjioat khoi cai nghe nay da roi hay nghl den chuyfn choi chir O day kho giu thien luong cho lanh vimg va roi ciing den nhem nhuo'c mat cai doi lucmg

^hi?n di Nguc quan cam dpng, chap tay vai nguoi tu: Ke me mupi nay xin bai

llnh" Thai dp ciia Huah Cao the hi?n ve d^p van hoa va tinh than nghia hif p sang ngoi cua mpt tam long be ban, loi khuyen cua Huah Cao mang y nghla

sau sac: Cai D?p khong the chung song voi eai ae, eai xau, cai goe cua chu

nghla chinh la thien luong, nguoi nghf sT say me cai d?p truoc het phai giir dupe thien luong Truoc liie gia tu coi doi, Huah Cao da de lai loi di huah ay voi niem thie't tha mong moi con nguoi con song sang ra le do Niem mong

gia tri Do ciing chinh la ly tuong tham my ciia Nguyen Tuan ve su thong nhat giua TAM va TAI, giiia THIEN va MY

Ve mat ngh^ thuat: Va de tao nen sy "chua tung c6 ay", Nguyen Tuan da

huy dpng von ngh| thuat uyen tham ciia minh de tao dyng Biit phap tucmg phan rat dam net: bong toi doi lap voi anh saiig lam nen canh cho ehii dam net

bi trang, thieng lieng tu duong net den mau sac den hinh anh Doan van da the hi?n tai nghe cua Nguyen Tuan trong viec dung canh, tao khong khi, gipng van trang trpng, c6 kinh, van dung khai thac trif t de thii phap tuong phan de dtmg nen mpt canh tupng dung la "xua nay chua tung eo, canh cho ehii la mpt trong nhung ang van d^p nhat cua van hpc Vif t Nam hif n dai, la mpt diem sang gop

phan khong nho lam nen thanh eong eho tae pham Chu nguai tie tu Canh cho

ehii dem den mpt ket thiie c6 hau, giiip nguoi dpc them yeu men mpt net d^p trong van hoa dan toe, cam phue truoc mpt tai nang, nhan each cao ca, gieo vao long nguoi mpt niem tin bat dif t vao chieh thang ciia thien luong

b Phan tich canh vupt thac trong Nguai lai dd song Da:

Truoc het ve mat npi dung: Ong do trong tac pham la mpt nguai lao

<l9ng, la hinh anh ciia eon nguoi Tay Bae trong cong cupe lao dpng, xay dyng cupc song moi, dong thoi ciing la mpt ngh? sT trong nghf thu^t vupt thac leo Shenh De hieu dupe tai nghf sieu pham eiia ong do, truoc het ehiing ta phai

•^oi den song Da - doi tupng ma ong chinh phue, tae gia da mieu ta ong do

*rong the tuong phan voi the lye thien nhien hiing hau song Da - mpt nhan vat

^0 ciing song dpng - mang difn mao va tam dja ciia thii ke thu so' mpt doi voi

^on nguoi (di?n mao do dupe the hifn qua dia the hiem tro: Bo da, ghenh, '^oay nuoe, dang long Ipn giiia rung tre niia do lua Dang gam hon ca la tam

"^ia cvia no qua each bay binh bo tran nham hiem vai v6 so nhung boong-ke

phao dai da noi, ba lop triing vi th^ch tr^n

365

De chinh phyc mpt doi thu cao tay nhu the^ doi h6i d nguoi lai do mpt si^

tung trai, day dan kinh nghi^m, mpt ban ITnh gan da can truong, mpt su thong

minh khon kheo va dac bi^t la tai nang sieu vi§t Su am hieu ky cang ve doi

tupng chinh la mpt yeu to quan trpng giiip cho ong c6 dupe t u the chu dpng

trong cupc chien v o i song Da Canh vupt thac chinh la tam diem nong

nhat, mpt tran thuy ch eh v6 cung ac li$t, gay can, day khong khi chien tran, tu

do lam noi bat ve dep ciia ong do: nguoi lao dpng - ngh^ si tai ba

T u do ta thay canh vugrt thac cung la canh "xua nay chua timg c6": Khong

khi tran mac ngay t u cau van mo dau canh vupt thac: "Thach tran dan bay vira

xong thi cai thuyen vut toi Pho'i hpp voi da, thac nuoc reo ho lam thanh vi^n

cho da" Canh hon chien ac li^t dien ra "mat nuoc ho la vang day, ua vao ma be

gay can cheo, song nude nhu the quan lieu mang xong vao ma "da trai" ma

"thiic goi vao bung va hong thuyen Co liic chiing dpi ca thuyen len" Song

thac da danh mie'ng don hiem dpc nhat bop chat lay ha bp "khien cho ong do

dau dieng mat meo bech di Nguy hiem la vay nhung ong lai do van co nen vet

thuong, hai chan kep chat cuong lai, binh tinh "hai tay giir mai cheo khoi bi hat

len khoi song" van nghe tieng chi huy ngan gpn, tinh tao, cua nguoi cam lai, con

thuyen thoat khoi nguy hiem Vay la pha xong cai triing v i thach tran thu nhat

The nhung tran chien chua dirng 6 do ma moi liic cang quyet l i ^ t hon

Khong mpt chiit nghi tay nghi mat, phai pha luon vong vay t h u hai va phai

thay doi chien thuat Nho kinh nghiem gia dan, ong da nam chac binh phap

ciia than song than da, nam virng quy luat phuc kich cua l i i da noi ai nuoc

nguy hiem nay: Triing vi t h u hai tang them nhieu cua t u hon danh lira con

thuyen, cira sinh lai bo' tri l^ch qua phia bo hiru ngan: "Dong thac hiim beo

dang hong hoc te'manh tren song da" Ong lai do bat dau cupc tan cong bang

each "nam chat dupe cai bom song diing luong roi" ong cho eon thuyen "phong

nhanh vao cira sinh ma lai miet mpt duong cheo ve phia cira da ay" Bpn tuong

da, dua thi "ong tranh ma rao boi cheo len", dua thi bi "ong de san len ma chat

doi ra de mo duong tie'n" Cuoi ciing ong thang con bpn da tuong that bai

tham hgi "tiu nghiu cai mat xanh le that vpng"

Triing v i thir ba, ben phai ben trai deu la "luong chet ca" Da vay, con bo tn

luong song ngay giira bpn da hau vf" Ong lai do m u u t r i "phong thang con

thuyen, ehpe thiing cira giira do" roi dua thuyen "viit qua cong da canh vno

canh khep" "Chiec thuyen n h u mpt miii ten tre xuyen nhanh qua hoi nuo"^/

vira xuyen vira t u dpng lai lupn dupe" The la het thac That la tai tinh het cho

noi Tai ngh^ lai do vupt thac nhu ong ciing dupe xep vao bae sieu pham xtf^

nay chua timg co! Dpc den day ta moi co cam giae v6 6a, tho phao nh? nhom

366

'e mat ngh^ thu^t: D o ^ van huy dpng sue manh cua quan sat, tuong

tvfCT'S' tuong, cac phep nhan hoa, so sanh, tuong phan dupe van dung linh

jioat' ngon ngir phong phii, giau tinh tao hinh, van dung kien thire nhieu jiganh ngh^ thuat, dac bi^t la quan su, v6 thuat, tac gia tao nen mpt canh chien

tr?^ S'^" ^^'^^ '^^"^ ^'^"^ manh li^t Song Da himg hau, hung bao, lam fflxxu nhieu ke, ong do be nho giira muon trimg song nude nhung cd tri lye, tai nghe phi thuong Hang loat nhijng dpng tir manh the hi?n su cuong np cua song Da Canh vupt thac cd the xem la doan hay nhat trong ban anh hiing ca pgoi tri dung tuyet voi cua eon nguoi lao dpng

3 D o i chieu hai canh do de thay net on dinh va doi m o i trong phong each ngh? thuat ciia Nguyen Tuan tmoc va sau Cach mang:

Ve diem giong nhau: Trude sau Nguyen Tuan van giir phong each tai hoa ngh^ sT Ong kham pha sy vat d phuong di?n van hda tham my, con ngudi d phuong dien tai hoa ngh^ sT Ca hai hinh tupng nhan vat: Hua'n Cao va ong do deu la nhirng con ngudi tai hoa ngh^ si Cho dii hp d nhirng giai doan, tang Idp khac nhau, lam nhirng cong viec khae nhau nhung deu la doi tupng ciia cai d?p trong van Nguyen Tuan (Huan Cao trong canh cho chir hi^n len v d i ve d?p cua tai t h u phap, eiia thien luong, k h i phach; ong do trong vupt thac lai dupe the hi^n qua tai ngh^ tay lai ra hoa)

Su uyen bae cua Nguyen Tuan dupe the hi^n qua vife van dyng vo'n hieu biet sau rpng ve nhieu ITnh vuc: van hda, Hch sir, dia ly, dien anh hpi hpa, quan

sy, v6 thuat hai canh tren deu dem den cho ngudi dpc nhirng kieh thue bo ich mpt each thu v i

Dae bi^t cd cam hung ddi vdi nhirng canh tupng tao cam giae manh li^t

Ong la nha van cua nhirng tinh cam Idn, nhij-ng cam giae manh, trong hai canh

•la phan tieh deu truyen den cho ngudi dpc nhirng rung cam manh li^t Thii phap tuong phan thuong dupe van dung de to dam nhirng canh tupng gay an

^<?ng dir dpi Trong canh cho chir ong Huan da cho chir trong hoan canh nguc

^ tam tdi, trong canh vupt thac ong do be nhd chinh phuc song Da hung bao

Von ngdn ngir phong phii, chuan xae, giau gia tri tao hinh, gpi cam, cau van gpt giua can trpng Ngon tir trong van ong bien hda khon ludng Ong

"^^Pc menh danh la "thay phii thuy ciia ngon ngu" O ca hai canh trong hai tac Pl^am da khang dinh tai ngh^ do cua ong

Ve net khac nhau net doi m o i ciia Nguyen Tuan trudc va sau Cach mang:

Trong canh cho chij' ong tim cai d?p vang bong mpt thdi da liii vao qua khu,

^ c4c bae sieu pham, trong canh vupt thac ong da phat hi^n va ngpi ca cai d?p

^•^8 ddi song thyc t^i ciia dat nude, nhan dan lao dpng Ngay trudc ong dem

cai tai hoa uyen bac de chong doi, phu nhan thyc t?i den toi, gib day, ong dui^

no de kiem tim va khang dinh nhung ve d?p trong xa hoi mai (vang)

Truoc day ong tuy#t doi hoa cai phi thuong, nay ong phat hi^n sy thoVig

nhat giiia cai phi thuong va binh thuong Ngon ngii truoc day c6 kinh, dai cac,

giQng van ngang tang, kieu bac, nay hi^n dai, gan voi doi thuong Su thay do'i

do lam cho van Nguyen Tuan van tai hoa uyen bac ma khong ngong ngao, tai

hoa uyen bac ma don hau tin yeu u - ;

III K E T BAI

Tom lai, hai canh tuong "xua nay chua tung c6" trong cahh vuot thac ciia

ong lai do va canh cho chu cua Huan Cao, Nguyen Tuan rat xung dang la nha

van tai hoa ngh§ si - niem t v hao ciia Van h(?c Vi?t Nam Diing nhu loi ciia nha

phe binh Vu NgQC Phan "Van ciia Nguyen Tuan khong dung cho nhung ngu6i

nong noi thuong thiic"

2: So sanh cai nhin nghf thu?t cua nhan vat Phung trong Chiec

thuyih ngoai xa - Nguyen Minh Chau va nhan vgit Vii Nhu To trong Vtnh

biet citu triing dai - Nguyen Huy Tuong

H I / 6 N G DAN

; I M 6 B A I

Nghe thuat luon d i len tu cai nhin chan chinh Diing nhu the^ noi den nghe

thuat ta khong the khong nhac den cupc song vi hai thii ay luon gan lien voi

nhau Hai nha van Nguyen Huy Tuong va Nguyen Minh Chau tuy viet hai tac

pham a hai giai doan khac nhau nhung ho cung huang den quan ni^m ve ngh?

thuat Quan niem do dugc the hien qua hinh tugng hai nhan vat Phiing trong

Chiec thuyih n;^oai xa va Vii Nhu To trong Vinh Met Cim Triing Dai Hai nha van

da xay dung nen hai nhan vat c6 nhieu net tuong dong mpt each trung hgp va

tai tinh Ciing nha nhu the ma hat ngQC an giau trong be sau tarn hon con

nguoi deu dugc hp tim thay va nang tarn gia trj

II T H A N BAI

1 Khai quat tac gia, tac pham:

Nguyen Minh Chau, ong dugc xem la mpt trong nhirng nha van tien phong

trong cong cupc doi moi van hpc "nguoi mo duong tinh anh va tai nang

(Nguyen Nggc) Van ciia ong gian di ma sau sac, tham thia nhieu d u vj ve cu(?<^

doi, thain dam ngh§ thuat, cai ma ong luon xem la bat nguon t u hien thuc cu?"^

song Chiec thuyen ngoai xa, Ben que la hai tac pham xuat sac ciia Nguyen Mii^^

Chau giai doan sau nam 1975 Nhan vat Phiing trong tac pham Chiec thuy^'^

368 '

Nguyen Huy Tuong vua la mpt nha van, mgt nha bien kich Ckig c6 xu

hUf^ng tim ve lich sii de tie'p can nhiing con nguoi "mpt thdi vang bong" Ngoai

^i) kich sac Son gay tieng vang Ion, Nguyen Huy Tuong con xay dyng thanh

c6ng vo kich V hoi, mpt bi kich ciia nguoi kien tnic su tai ba - Vii N h u To

Hai nhan vat Phung (Chiec thuyen ngoai xa - Nguyen Minh Chau) va Vii

islhif To (VQ N h u To - Nguyen Huy Tuong) deu la hai nhan v^t t u tuong nhu itipt phat ngon ngh$ thuat ciia hai nha van

a Ve d?p rieng trong each nhin ngh^ thuat ciia Phung: ' ' '

La mpt nhie'p anh gia, theo loi de nghi ciia truong phong, anh phai ehyp nipt biic anh de dang cho bp Uch nam sau Sau nhieu ngay lao luc tim kiem, anh bat gap mpt hinh anh chiec thuyen dang tu tu ghe vao bo trong mpt buoi sang "suong mu trang nhu sira c6 pha doi chiit mau hong do anh mat troi chieu vao" Qua thang hoa trong cam xiie khi kham pha ra dupe mpt bue tranh mvc tau ciia mpt danh hpa thoi eo, anh nhanh chong bam may lien thanh va c6 nhiing bue anh an y khong de gi eo dupe trong mpt doi lam ngh^ thuat Day chinh la su nhay cam ciia Phiing truoc cai dep Chung to, anh rat c6 6c ngh^ thuat trong vi^e tim kiem nhiing thuoe phim d^p

Nhung nhu mpt thii nuoe rira quai dan, Phiing da ngay lap tue phat hi^n ra dSng sau chiec thuyen ngu phii d?p nhu trong mo ay la mpt su that phii phang Do la canh lao dan ong danh vp mpt each tan nhan Canh nguoi dan ba hung chju don roi ma khong "chay tron, khong tim each keu van, khong chong tra" Cam xiie thang hoa v i cai d?p vut bien, thay vao do la su ngo ngang den don dau ciia Phiing

Chung kien buoi lam vi^c giiia Dau, mpt nguoi dong dpi cii nay la chanh an toa an huy^n, voi nguoi phu nii kho'n kho kia Phiing moi vo le ra rang, nguoi phu nir phai cam ehiu mpt be, khong chong tra nhiing tran don cua chong va

^6r\g ehiu giai phong la vi tinh yeu v6 bo ben do'i voi nhirng diia con Vi "dan

6 thuyen chiing toi phai song cho con chir khong the song cho minh nhu a

^••en da't dupe" va cung vi "can mpt nguoi dan ong de cheo chong nhirng liic phong ba" dii han tan bao den miic nao

Phiing cay dang nhan ra rang, dSng sau canh d?p nhu mo kia la bao ngang

eo le cua doi thuong ma anh chua hieu het Truong phong rat hai long ve anh Mai ve sau, no van dupe treo 6 nhieu noi, nhat va nhirng gia dinh

^3nh nghe thuat Nhung moi khi nhin ky birc anh, c^m xiie ciia anh luon Ian JLtrao dang

• * i n h huong dupe tao nen tir ngoi biit ciia ong la su tuong phan giira nghf

*^^at va eupc song, ngh$ thuat thi 6 ngoai xa con cupc doi thi Igii that gan, ngh$

•3AQ

thuat thi d^p nhung cupc doi sao day ray bao ngang trai Qua tinh huo'ng do

nguoi ngh# sT mod thain thia r ^ g : ngh# thuat khong the lang man hoa, thi vj

hoa cuQC doi khi cugc doi con day ngang trai Anh da cho nguoi dpc tha'y

dxiqc cai nhin da di^n, nhieu chieu ve cupc song Chanh an Dau va ngh^ sT

Phung da hieu ra nhieu dieu ve con nguoi, ve cupc song khi chung kien caq

chuyen va tiep xiic voi nguoi dan ba hang chai, tir do nha van ggi mo nhOrig

van de moi v6 cung triet ly cho sang tao ngh$ thuat

b V 6 d?p cua nhan v|t V u N h u To:

Tiep den la Nguyen H u y Tuong, nha van c6 thien huong khai thac de tai

trong nhung va k\ch de l?i ah tugng sau sac nhat cho nguoi dpc la "Vinh bi^t

Cvru Trung Dai" ma thong qua nhan vat V u N h u To ta cang thay dupe mol

quan h^ mat thiet giira ngh^ thuat va cupc song

Via N h u To dupe bie't den qua tac pham ciia ong la mot kien true su thien

tai va dam me ngh$ thuat, bj hon quan Le Tuong Due bat xay dvmg C u u Trung

Dai de lam noi huong lae, vui choi voi cac cung nu Nhung ong la mpt ngh^ si

CO nhan each va c6 ly tuong ngh^ thuat het sue cao d?p, khong phai la nguoi

ham song sp chet hay chi vi chiit cong danh ma phai ban than minh cho nghe

thu^t Lue dau, ong nhat dinh tha chet chu khong xay dung C u u Trung Dai

cho ten vua bao ngupe, nhung khi nhan ra gia tri nghf thuat de lai cho doi thi

ong lai quen mat mpt thve te la dan ehung dang doi kho

C u u Trung Dai cang xay cao bao nhieu thi mo hoi, nude mat va ea mau

xuong cua nhan dan ngay cang tang len bay nhieu Vii N h u To cang quyet tam

xay dvrng C u u Trung Dai thi eae mau thuan ngay cang theo do ma kho giai

quyet va Dan Thiem cang khuyen khich V u N h u To xay C u u Trung Dai thi

xung dpt giiia nguoi nong dan va eon nguoi nghf thuat ngay cang tang cao

Co the noi do la mpt khat vpng het sue ehan chinh nhung no dupe dat khong

diing cho, khong kjp thoi, khong tinh den gia tri eupe song thi nghiem nhien

ehinh no se tu tro thanh tai hpa Trong vi^e xay dyng C u u Trung Dai, Via Nhu

To vira la pham nhan va ciang vua la nan nhan Dien bien mau thuan trong con

nguoi V u N h u To va Dan Thiem m^e du dupe giai quyet nhung khong dupe

thoa dang V u N h u To bi giet mac du trong tham tam ong khong he eo y djnh

h^i dan, khi chet ong van chua nhan ra dupe sai lam cua minh

Q u a tan bi kjch cua Via N h u To, tac gia da dat ra nhiong vari de sau sac va

CO y nghia muon thuo ve moi quan h^ giCra ngh^ thugt voi eupe song, giua ly

tuong ngh^ thuat cao sieu thuan tiiy cua muon doi voi Ipi ich thiet thuc va

tiep cua nhan dan

^ 3 So s i n h diem hrong dong vA khac bi?t:

Ca hai tac pham nay deu xay dung len mpt nhan v|t het long dam me ngh§ thu^t nhung chi vi chua tha'y ro s u doi lap ma dan den nhihig ket cue dang

buon Ngh? sT Phung da tha'y dupe mat trai ciia s\f vi^c va da kip thoi sua sai

nhung V u N h u To phai lay ea cai gia ciia ngh^ thuat de doi bang ehinh mang song ciia minh Tuy dupe viet vao hai boi canh xa hpi khac nhau, van hoa ma (Jo'i tuong ton tai khac nhau va phong each cua hai nha van ciang hoan toan khac nhau, nhung hp deu c6 mpt diem ehung da lat ra la bai eiia ngh$ thuat Ngh^ thuat phai gan lien voi eupe song, phuc vy eupe song, ne'u ngh^ thuat xa roi cupc song, xa roi quan chiing thi chi dem lai bi kjch tham kho'e nhu ciia V u Nhu To hay cai nhin phien di$n ve cupc so'ng ciia ngh§ sT Phiing Tuy rang ngh? thuat la cai d?p ciia cupc song nhung khong phai liic nao no cung d?p Dang sau ciia tam huy ehuong rang ro luon go ge va nhieu khuyet diem Ngoai ra, nghe thuat ehan ehinh la ngh§ thuat vi cupc so'ng, phuc vy cho cupc song, ngh^ thuat xa roi eupe song chi la ngh? thuat suong, khong xiing dang la nghf thuat ehan ehinh, dieu do doi hoi nguoi ngh^ si phai bie't tim toi, kham pha cupc song, hieu no tren nhieu phuong dien Ngh^ si ehan chinh ding giong nhu nghe thuat ehan ehinh va ngh^ thuat luon phai vi nhan sinh khong chi bo hep ngh^ thuat vi ngh$ thuat

III K E T B A I

- Danh gia chung

3; C a m nhan ve "tieng chim hot ngoai kia vui ve qua Tieng anh

thuyen chai go mai cheo duoi ca Tieng ciia may ba di chp ve" {Chi Pheo Nam Cao) va " M i nghe tieng sao vpng lai thiet tha boi hoi " (Va chong A

|>ao la Trong tac pham Chi Pheo va Vo chong A Phu hai tac gia Nam Cao va To

l l o a i da lam nen hai "hat cat", "hai gipt nuoc" ay Do la "tieng chim hot ngoai

Ha vui ve qua Tieng anh thuyen chai go mai cheo duoi ea Tieng ciia ma'y ba

B cho ve" (Chi Pheo) va "Mi nghe tieng sao vpng lai thiet tha boi hoi " {Va

^ngAPhii)

II T H A N B A I

1 Khai quat ve hai tac gia, tac pham:

- N a m Cao, cay but hien thuc xuat sac va tham dam tinh than nhan dao

Chi Pheo (1941) la kiet tac da ke't tinh cao nha't cho dac diem nghe thuat aia

nha van Chi tiet "tieng chim hot'ngoai kia v u i ve qua! " la mpt trong nhung

chi tiet dac sac the hi$n gia tri nhan dao cua tac pham

(ttor jQ Hoai la mpt nha van Ian cua nen van hpc Vi?t N a m h i ^ n dai 6ng da

dat nhieu thanh t m i rye ro k h i viet de tai mien niii, trong do c6 tac pham Va

chong A Phil - dat giai Nhat, Giai thuong H o i Van nghe Viet N a m 1954-1955

Tac pham c6 gia tri hien thuc va nhan dao sau sac The hien ro dieu do c6 le

phai ke den chi tiet " M i nghe tieng sao vong lai, thiet tha boi h o i "

2 Phan tich, cam nhan lam noi bat diem rieng giua hai chi tiet:

' a Ve chi tiet "tieng chim hot ngoai kia vui ve qua!" trong tac pham Chi

Pheo ciia Nam Cao:

- Ve mat npi dung: Chi Pheo dxxgc nha van N a m Cao xay d u n g bang mot

tarn long nhan dao sau sac Nha van da v u i buon, kho dau ciing vai so phan

nhan vat ngay t u dau cho den cuoi tac pham V u i m u n g khi Chi Pheo song vol

uoc m o thai tuoi tre "chong cuoc m u o n cay thue, v g a nha d^t vai" Buon khi

Chi Pheo tro thanh con quy dir ciia lang V i i Dai, buon khi C h i trugt dai trong

toi loi "an trong liic say, ngii trong liic say, thuc day hay con say say mxa, say

v6 tan N h i i n g con say cua han tran t u con nay sang con khac thanh nhung

can dai menh mang Chua bao gio han tinh de thay m i n h c6 mat 6 tren coi doi

nay" N h u n g N a m Cao khong t u bo Chi, nha van da mang tarn long yeu

thuong cua m i n h den vai Chi N a m Cao da phai mot "thien su" tinh yeu den

voi Chi Pheo Do la Thi N o - thien su ay khong c6 doi canh thien than nhung

CO trai t i m nhan ai Va sau cuoc tinh ay trong dem trang rac b u i vang tren song

Chi Pheo da dugc thoat ra khoi con me ciia cuoc doi han

Cuoc gap go bat ngo voi Thj N o va tran 6'm da lam cho con quy Avt c6 su

thay doi han ca ve tam sinh li T u khi d i tu ve day la Ian dau tien sau bao nhieu

nam Chi he't say, hoan toan tinh tao va c6 dugc mgt khoang ngung lang de

nghe dugc n h i i n g am thanh quen thugc ciia cugc song "Tieng chim hot ngoai

kia v u i ve qua Tieng anh thuyen chai go mai cheo duoi ca Tieng may ba di

chg ban vai ve" N h i i n g am thanh thuong nhat ay ngay nao ma cha c6 nhung

h o m nay Chi m o i nghe dugc la boi vi den bay gia han m o i dugc tinh sau

nhCrng con say dai menh mang N h i i n g am thanh ay chinh la tieng ggi tha thiet

ciia cuoc song trong anh T u tieng chim hot, tieng mai cheo, tieng nguoi

noi. n h u noi. nhirnoi. ng am thanoi. nh noi. nho gigt vao tronoi. ng tam honoi. n Chi, noi. n h u donoi. ng noi. nude mat

lanh, n h u can mua rao mua ha dang do xuo'ng tha dat tam hon can kho soi da

ciia Chi T u do tam hon ciia anh bung len day xiic cam A n h n h u con chim trong chie'c long giam cam, xa cupc song dong loai, bong mgt ngay nghe dugc tieng hot ciia ban bau bong n h u t i m lai dugc m i n h lai v u i ca hot

A m thanh do da danh thiic trong Chi nhirng cam xiic ciia con nguoi Chi nhan ra ngoai cai leu am tha'p chi c6 hoi lo m o ciia m i n h , "mat troi chac da len cao, va nang ben ngoai chac la rue ro" Cung n h u n h i i n g nguoi say tinh day, Chi Pheo thay mieng dang, long m o ho buon N h u n g v a i anh, day la cam giac, cam xiic vua dugc danh thuc K h i Chi Pheo nghe n h i i n g am thanh ciia cugc song va biet dugc trai som hay mugn cung chinh la anh da dan y thiic ve cugc song A m thanh cugc song ay da danh thiic trong Chi giac m o thoi trai tre Roi

anh lai nho ve qua khii, rang c6 mgt thoi, da "uac m a c6 mgt cugc song gia

dinh nho nho Chong cuoc m u o n cay thue V g d^t vai Bo mgt con Ign nuoi de lam von lieng Kha gia thi mua dam ba sao rugng lam" Thong thuong, nguoi

ta nho lai thoi gian qua vang de hieu hien tai Chi cQng vay, den liic han chgt nhan ra rang " H a n thay han gia ma van con c6 dgc Buon thay cho d o i ! Co l i nao n h u the dugc? H a n da gia roi hay sao? Ngoai bo'n m u o i tuoi dau H a n da tai cai doc kia ciia d a i " i Roi Chi Pheo da hinh dung dugc tuang lai day bat on 6 phia truoc: 6

nhiing nguoi n h u han, chiu d u n g biet bao la chat dgc, day doa cue nhgc, ma chua bao gio 6'm, " m g t tran 6'm c6 the la dau hi^u bao rang ca the da h u hong nhieu N o la mgt can mua cu6'i miia thu cho biet trai gio ret, nay mua dong da den" Chi Pheo h i n h n h u da tr6ng truoc thay tuoi gia ciia han, doi ret va 6'm dau, va c6 dgc Cang nghl, Chi cang lo, v i "c6 dgc dang sg han la doi ret va 6m dau" Neu khong c6 Thi N o vao, cii de han van vo, thi den khoc dugc mat

De'n day, kh6ng ai nghl Chi Pheo la con quy d i i ciia lang Via Dai niia M g t nguoi kh6ng n h u n g giau cam giac, cam xiic, ma con y thuc c6 phan sau sac ve cugc doi, ve ban than phai la con nguoi binh thuong

V a i ban tay an can ciia Thj N o , Chi n h u dugc Igt bo v6 quy de tro lai hinh hai ciia con nguoi Bat chao hanh c6 the noi la lieu thu6'c giai cue manh da gop phan tay o d i men r u g u , tay o nhiing nho nhuoc ciia cugc d o i bat hanh, tra lai cho anh n h i i n g dieu da mat Long yeu ciia Thi N o la long yeu ciia " m g t nguoi lam on va eo ca long yeu ciia nguofi chiu o n " Con Chi Pheo, anh cam nhan dugc mgt dieu that chua chat: xua nay neu mu6'n eo an thi phai giat, nat, d g a ,

cuap Cugc d o i han chua bao gio dugc ban tay nguoi dan ba nao cho Va Thj

N o la Ian dau Lan nay la Ian t h i i nhat han dugc mgt nguoi dan ba cho, dugc so'ng trong tinh cam yeu thuong thue sy Bat chao hanh da nga'm cang lam han suy nghl nhieu ^ ,„

373

Tu cam nhan ve tinh yeu cua I h i No, cam xuc, cam giac cang duoc danh

thiic sau sac han a Chi Pheo: "Han thay mat hinh nhu uot irot Han nhin bat

chao hanh boc khoi ma bang khuang Han thay vua v u i vua buon Han

thay long thanh tre con Han muoh lam nung Thi n h u voi m? 6i sao ma han

hien " Khong nhung the, d Chi con giong mot cai gi nira n h u an nan hoi

han ve tQi ac khi khong dii sue ma ac nira

Va CO le su bung no trong tarn trang ciia Chi Pheo sau k h i gap Thi N o la

khat vpng luong thifn Day ciing la dinh diem ciia s\ thue tinh ciia Chi Pheo:

"Hin them lucmg thien, han muon lam hoa v o i mpi nguoi biet bao! Thi N o se

mo duong eho han Thi c6 the song yen on voi han thi sao nguoi khae lai

khong the du(?e Ho se thay rang han cung c6 the khong lam hai duge ai H Q se

nhan han vao cai xa hoi bang phang, than thien cua nhirng nguai luong

thi?n " Doan van ngan nhung chua dung trong do la ca sy khao khat den

chay bong cua Chi Pheo That cam dong biet bao

'•I Cung chinh nho am thanh ay ma Chi Pheo da t u y thuc va tra ve voi mot

Chi Pheo hien lanh luong thien Ciing chinh nho am thanh ay ciing vai nhung

ngay hanh phiie trong tinh yeu, tinh nguai v o i Thi N o ma Chi Pheo da tro ve

chinh minh Cuoi tae pham Chi Pheo xach dao di doi luong thi^n, giet chet con

cao gia Ba Kien trit hai cho dan va cung chinh Chi ciing t u ke't lieu CUQC doi

minh Phai chang ciing la do am thanh ay trong cupc song ay da thuc tinh Chi?

Ve gia tri n g h | thuat: A m thanh "tieng chim hot ngoai kia v u i ve qua " la

chi tiet quan trong gop phan thiic day su phat trien cua cot truy^n, khae hoa

sau sac net tirih each tam l i va bi kich eiia nhan vat Qua viee tap trung vao chi

tiet dat gia ay Nam Cao ciing da tap trung the hien t u tuang nhan d^o sau sac

mang den eho nguoi dge nhijng trang viet day xiic dpng

b Neu nhu "tieng chim hot ngoai kia vui ve qua" da thuc day ca mpt linh

hon thi chi tiet "Mi nghe tieng sao vpng lai, thiet tha boi hoi" ma nhan vat

Mi nghe dupe trong dem tinh miia xuan {Va chong A Phu - To Hoai) cung

mang den cho nhan vat va b?n dpc nhieu xiic cam manh li|t:

Ve mat npi dung: M i la eo gai tre dep nhung v i mon ng- cua bo me ma M i

da bi bat vao nha thong ly Pa Tra song kiep ngua trau M i bi tuoc doat tinh

yeu, tuoi xuan, hanh phiic, bj boc Igt sue lao dong tham t$ M i tra thanh "sue

no" - mpt til nhan vai ban an tu chung than suo't doi trong chon dia ngue tran

gian nha thong ly T u do, eo gai Meo ay song trong v6 cam " l i i i lui n h u con rua

nuoi trong x6 cua" Co eu tuang minh la "con trau minh ciing la eon ngya" M}

dan mat di tieng noi "cang ngay cang khong noi" Tir do M i tro thanh nguai

dan ba lang cam, v6 cam

Nhung miia xuan tren mien niii Tay Bac da deh, miia xuan ay dugc mieu t i rat d?p, sac mau cua "nhiing chiec vay hoa phoi tren mom da xoe n h u con tixfom sac so", tieng cuoi noi cua dam tre choi quay dpi tet, dac bi?t la Heng sao diet xoay sau vao trai t i m tuang nhu bang gia cua M i , , ,., Tieng sao khi d xa thi lap 16 noi dau niii, khi lai gan thi "lung l o bay ngoai duong" roi cuoi ciing nhap vao hon M i " M i ngoi nham tham l o i nguai dang thoi sao" Tieng sao chinh la hi^n than cua tuoi tre, ciia tinh yeu, cua qua khu, c^a tai nang ma M i c6 Bai vay, khi nghe tieng sao thoi, M j thay "thiet tha boi tam hon M i duge hoi sinh marJi li^t f Tieng sao hoi thiic M i , tieng sao n h u con gio thoi bung d i lap tro tan ngugi

lanh dang phii lay tam hon M i Tieng sao nhap vao hon M i lam dong hi?n qua Ichii tuoi d?p ciia mgt c6 gai giau tai nang Buoc nhay tam ly dau tien a i a M i

do la vi?e M i ngoi nham tham lai ciia nguoi dang thoi sao:

May CO con trai con gai roi t^' • • >

May di lam nuang ' '

^ Ta khong CO con trai con gai i 5 -

Ta di tim nguai yeu

Bai hat ay lau roi M i khong hat, di?u sao ay lau roi M i khong thoi N h i m g dem nay M i lai nha, lai nham tham M i van thuge Nghia la M i khong v6 cam

Noi dung hon, su v6 cam chi la lap v6 ben ngoai, con ben trong M ; van c6 mgt trai tim khat song, rue lua yeu thuang

Chinh tieng sao dan M i den hanh dpng "noi loan ve nhan tinh": "Mi len lay

hU ruau, cu uong uc timg bat Roi say, Mi Urn mat ngoi day nhin nhimg nguai nhay

^ong, nguai hat, nhung long Mi thi dang song vengay truac" M j uong n h u nuot

cay, nuo't dang, nuot han vao trong long Uong cho quen nhung lai nho Mpt khi rugu khong con d i i sue lam nguai ta quen thi no lai quay lai thuc tinh ca con t i m va ly tri M i lai nghe tieng sao ggi ban dau lang Rugu chinh la - chat nien danh thiic phan doi da mat cila M i Rugu lam M i song lai mgt qua khii

^ay ap niem v u i suang: "Ngay truac, Mi thoi sao gioi Co biei bao nhieu nguai

H ngay dem da that sao di theo Mi"

Sau do M i lai buoc vao buong, lai "ngoi xuong giuang, trong ra cai cua sold

^udng ma ma trang trang" Trong nha thong ly la t i i nguc, ngoai 6 ciia kia la

*hien duong tuoi tre Chi tie't nay cho thay M i nhin ve phia anh sang, eo nghia

tam hon M i dang khao khat "Vugt nguc" M i v u i lam "Mj thay phai phai tra

trong long dot nhien vui suang nhu nhimg dem Tet ngay truac" Do la niem vui

^|ia mgt ke da t i m lai dugc minh Va M i y thiic dupe rang "Mi tre lam Mi van

tre Mi muon di chai" Nhan thay minh eon tre va muon dugc d i choi c6

"^§hia la trong M i rat khao khat t v do Diing la bi kjch K h i mgt nguai dan ba _

375

chQ't nhan ra m i n h con tre trong hoan canh tro treu nay thi d i i n g la mpt bi kjch

Qua k h u lam M j tre lai H i ^ n tai lam M i dau ddn, e che

D i n h d i e m cua cam xuc bi kich ay la noi t u i than: M i da c6 C U Q C song khorig

hanh phuc v o i A Su; "A Su v&i Mi, khong c6 long vai nhau ma van phai a vai

nhau" Dau d o n qua M i khat khao: "Ne'u cd ndm la ngon trong tay liic nay, Mi se

an cho chel ngay, chif khong buon nha Iqi niea". M u o n chet, nghia la M j khong c6n

n h u truoc niia M i m u o n phan khang lai hoan canh ay M i da khong con cha'p

nhan cai thyc trang e che nay D o chinh la sue song da dupe danh thiic

A m t h a n h do da l a m thuc day t r o n g M i y thiic ve t i n h yeu, h a n h phiic va

l o n g khat khao C U Q C song t v do T u do, M j d i den quyet d i n h tao bao: Bo nha

d i theo n h i j n g d a m choi D o la m p t y d i n h giai thoat lang le n h u n g v 6 ciing

manh li^t: "Mi den goc nha, lay ong ma, xan mot mie'ng bo them vao dJa den cho

sang". N g p n den dupe th3p len A n h sang ciia no da xua tan cai bong dem am

d a m dang vay quanh M i , dang thap len ngpn lira trong tam hon M i M p t loat

cac hanh dpng gap gap dupe To Hoai dien ta: "Mi muon di chai Mi cung sap di

choi Mi qudn lai toe, Mi v&i tay lay cai vay hoa vat a phia trong vdch Mi rut them

cai do". D o la n h u cau lam dep ban than truoc liic d i choi M j lam tat ca, that

binh than va khong he de y den thai dp cua A Su C h u n g to, sue song manh

li?t trong M i dang Ian h o n tat ca Bong ma than quyen ciing k h o n g the Ion hon

sue song cua M j

Y d j n h giai thoat cua M i khong thanh k h i A Sir tro ve H a n t h i n g tay viii

dap tan nhan sy troi dgy do: "No xdch cd mot thiing sgi day ra troi dimg Mi vdo cot

nha Toe Mi xoa xuong, A Su qudn ludn toe len cot, Idm cho Mi khong cui, khong

nghieng duac dau nua ". M i e u ta su tan nhan cua A Sir chinh la sue manh cua

ngoi b u t To H o a i da to cao va len an bp mat bat nhan eiia b p n ehu no phong

kien m i e n n i i i

N h u n g A Sir chi troi dupe the xac M j chu khong troi dupe tam hon eua Mi

boi tam h o n M i dang t u do dao choi trong the giai cua khat v p n g song: "Trong

hong tot Mi dimg im Iqng, nhu khong hiei minh dang M troi Hen ruau eon nong nan,

Mi van nghe tieng sdo dua Mi di theo nhitng cuoc chcri, nhung dam chcn " Mi

khong biet m i n h b i troi nghla la eo khong song bSng the xac nua ma thvc sU

dang song bang tam hon Co liic tieng sao gpi ban tinh nhap vao hon M i , Mi

v u i suang qua den noi: "M? viing buae di" Va thirc su c6 chi tinh k h i "tay eha^

dau khong cua duac". T i n h r o i lai nghe tieng chan ngvra dap vao vach A m thanh

tieng chan ngira dap vao vach da dua M j tir noi nho tro ve v o i h i f n tgi Gia'^

m o tan bieh Tieng sao d i n g khong con Chi con M j v o i noi dau than

phan-T i n h r o i m a i thay long cay dang "M? thon thitc nght minh khong bang con

3 Qua v i ^ c p h a n tich 6 tren ta thay hai chi tiet ngh? thuat dit gia nay vvra

CO d i e m t i r o n g d o n g vvra c6 d i e m khac b i ? t :

Ve s\f t u o n g dong: D o la nhirng am thanh he't sue di?u k i , no len loi vao tan

sau tam hon v o n t u a n g n h u da chet eua nhan vat de k h o i day trong hp niem ham song va khat khao song manh li^t Day ciing chinh la nhiS'ng chi tiet dac sac gop phan khang d i n h gia t r i nhan dao sau sac m o i me trong hai tac pham

Chi Pheo cua N a m Cao va Va chong A Phu cua To Hoai

Ve s u khac b i | t : O tac pha'm Chi Pheo la nhirng a m thanh quen thupc cua

CUQC song x u n g quanh " h o m nao cha c6" N h u n g h o m nay Chi m o i nghe thay

vi bay gia m o i he't say day la am thanh cua khat khao dupe song, dupe lam nguoi l u o n g thien ciia mpt nguai khong eo quyen lam n g u d i Qua do ta thay Nam Cao la nha van hien thuc phe phan truoc nam 1945; ong eo bi|t tai mieu

ta tam ly sac sao, c6 cai n h i n tinh tao sac lanh n h u n g d a m thSm yeu thuang

Chi tiet 6 tac p h a m Va Chong A Phu den trong m i i a xuan tren ban H o n g Ngai

La am thanh M i tirng nghe thua chua ve nha thong ly Pa Tra Day la tac nhan quan trpng giiip cho MJ tir m p t con n g u o i te dai, v6 cam ve tam hon gia da

"thay phai p h o i tro l a i " nhan thue ve tuoi tre, qua k h u , khat v p n g t u do Qua

<16 ta thay To H o a i la nha van sau each mang c6 phong each viet ve sue song Kem tang eua eon n g u o i m i e n niii O n g c6 bi^t tai d u n g canh, tao khong k h i 'fuy^n hap dan

I I I K E T B A I

T o m l a i , qua hai chi tiet n g h | thuat trong hai tac p h a m Chi Pheo va Va chong

^ Phu. H a i nha van N a m Cao va To Hoai da mang den cho chiing ta hai thien

^•^y^n ngan dac sac nhat cua van ehuong Vi^t N a m Qua hai chi tiet n g h f

*huat ay ta cang hieu sau sac h a n tam long nhan dao cua hai nha nhan dao chii

ia Ion eiia dan tpc

IT?

4: Tuong quan anh sang va bong toi trong tac pham Chii nguai tit tu

- Nguyen T u a n va Hai diia tre - Thach Lam

H U d N G D A N

1 Gidi thi?u khai quit: Ve cac doi tup-ng so sanh (cam nhan): Bong toi va

anh sang trong hai tac p h a m Hai dm tre (Thach Lam), Chif nguai tie tu (Nguyen

Tuan)

2 D i e m rieng cua hai hinh tugng

tSc, ngQt ngat, ngheo doi, khong loi thoat H i n h t u g n g anh sang: nho nhoi, yen

6t, tan lui bieu t r u n g cho mpt cupc song lac hau, t i i dpng khong biet de'n

ngay mai la g i

b H i n h tugtig bong toi, anh sang trong Chu nguai tii tu

- H i n h t u g n g bong toi trong Chir ngitai tit tii: sy tan bao, d o ban cua xa hp!

phong kien suy d o i Sy xau xa ciia cai de t i f n cai thap hen H i n h t u p n g anh

sang: bieu tupng cho cai D^p, cai Diing, cai Thien L u o n g trong sang ciia con

nguoi Cai d^p bao gio ciing chien thang

3 D i e m chung: net t u o n g dong va khac bi?t giira hai d o i t u p n g tren ca hai

b i n h di^n npi d u n g va h i n h thuc ngh^ thuat:

sang tao nghe thuat Ca hai tac gia deu sir d u n g anh sang va bong toi n h u mot

nguyen tac do'i lap, m p t t h u phap nghe thuat trong xay d u n g tinh huong

truy^n Bong toi deu su d u n g de noi ve cai am u , tu tung, cai xau xa ciia the

luc Anh sang deu h u o n g con n g u o i v u o n den n h i i n g dieu tot dep

- Khac bi^t: V 6 i N g u y e n Tuan anh sang va bong to'i vira d o i lap, vua bo

sung, nang d o nhau, dong thoi c6 su chuyen hoa t u bong to'i ra anh sang

V o i Thach Lam, bong toi vua mang nghia bieu t r u n g cho cupc song t u dpng,

quan quanh noi pho'huy^n vira dupe sir d u n g n h u phong nen chinh nham lam

noi bat gia trj nhan van cua tac phain

4 D a n h gia chung:

- V o i N g u y e n Tuan, cam h u n g tham m y cua ong bat nguon tir cai d?p \cfn

lao, cai cao ca, bi h i i n g hoac mo ta n h i i n g nhan each Ion nen t h u phap ngh?

thuat cung xay d u n g dua tren su doi lap gay gat, anh sang va bong toi ciing

dupe sir d u n g nham mieu ta nhiJTig tuong phan m a n h me, n h i i n g chuyen bie^i

bat ngo, dot ngpt D o vira la mpt t h u phap trong xay d y n g tinh huong truye^/

vira la su dan dat d i den ket thiic ciia su chien thang giiia chan ly, cai d?p vo"

cai xau, cai ac

- Thach L a m d o chi chii y den n h i i n g cai b i n h thuong, gian d j , nho nho'

trong cupc song nen anh sang va bong toi trong tac pha'm cua ong khong c6 si'

chuyen bien dir d p i , bat ngo

•57e

0i 5 Ciing tai hi^n ve d^p cua nhtrng doan quan ra tran moi nha tho

l^i CO each kham pha the hi^n rieng Trong bai Tdy Tien, Quang Dving viet: "Tdy Tien dodn binh ko moc toe Dent ma Ha Noi dang kieu tham"

Xtot^e ^i?^ "^^g duang Vi?t Bac cua ta Anh sao dau

$08 ^""^ nan" C a m nhan cua anh (chi) ve 2 doan tho tren

H\S6NG D A N C H I T I E T

I M d B A I

f h o ca cho'ng Phap eo m p t miia bpi thu Ion v o i n h i i n g ten tuoi n h u Quang

pong/ To H i r u , C h i n h H i r u , H i r u Loan Va hai bong hoa trong k h u v u o n

sac day h u o n g ay cua cac tac gia c6 the ke den hai bai tho Tay Tien cua

Quang D i i n g va Viet Bac ciia To' H i i u Trong hai thi pham nay, ca hai nha tho

(Ja xay d u n g trong hoi uc cua m i n h ve n h i i n g ngay khang chien gian kho

nhung rat doi hao hiing K y uc ay c6 the tha'y qua hai h i n h anh r\h(ing doan

quan ra tran:

"Tay Tien doan binh khong moc toe Quan xanh mau Id giU oai hiim Mat trieng gin mong qua bien gidi

Dim ma Ha Noi dang kieu tham " j ,

(Tay Tien - Quang Diing)

"Nhimg duang Viet Bac cua ta Dim dim ram rap nhu la dat rung Quan di diep diep triing trung » ' Anh sao dau sung ban cung mu nan"

(Viet B a c - T o H i r u )

11 T H A N B A I

1 Vai net tac gik, tac pham:

Quang D i i n g la nha tho cua linh, da song mpt d o i l i n h oanh li^t hao hiing

"° le chinh v i vay ma d o i l i n h da an sau vao d o i tho "Tay T i e n " la bai tho cua

Viet ve l i n h nen k h i dpc len ta da tha'y ngay chat hao h i i n g b i trang ciia

•^•^^ng Chang trai "Thach Sanh cua t h e k y XX" Bai tho dupe viet nam 1948

W H i i u la nha tho cua ly t u o n g cpng san, la c6 dau cua nen tho ca each

^ Viet N a m M o i thoi ky lich sir d i qua To H i i u deu de lai dau an rieng

, K dam hon tho t r i i tinh chinh t r i : Tif ay, Viet BSc, Gio long, Ra tran, Mau va

,,,m Trong do, " V i f t Bac" la dinh cao cua tho To' H i i u noi rieng va tho ca

^RPhr^r noi chung Vi^t Bac dupe viet trong cam h i i n g ve b u o i chia tay Ijch

B chien thang D i ^ n Bien Phii, can bp ve xuoi, ke 6 n g u o i d i

T 7 0

2 NQi dung phan tich, cam nhan lam ro hai hinh anh:

a Ve TXQi dung va ngh^ thuat ciia bon cau tho trong bai tho Tdy Tien

Ve npi dung: Tay Tien la mpt phan hi^u bp dpi dupe thanh lap dau na,j^

1947 Thanh phan chu yeu la thanh nien t r i thuc Ha Npi Nhi^m vy cua ho Y

phoi hop voi bp dpi Lao bao bien gioi phia Tay Nam 1948, Tay Tien giai t]^

de thanh lap trung doan 52 Quang Dijng ciang chuyen sang don vj khac Sai

khi roi don vj cii chua dupe bao lau Quang Diing da sang tac bai tho nay

Doan tho ta dang phan tich la doan tho t h u ba trong bai Tay Tien

Giua nen thien nhien khSc nghif t, hinh anh nguoi linh hi^n len that I^j

di Quang Dung da dung nhung hinh anh rat hi^n thyc de to dam cai pi^j

thuong cua nguoi {inh:

Tdy Tien doan hinh khong moc toe Quan xanh mau la du oai hum

Hai cau tho mo dau gpi len ve dep bi trang Dau tien do la cai bi thuong goj

len t u ngoai hinh cua nguoi linh om yeu, tieu tuy, dau trpc, da de xanh nhu

mau la Doan quan trong that ki di: "Tay Tien doan binh khong mpc toe/ Quan

xanh mau la du oai hum"

Hai cau tho c6 hai each hieu khac nhau Cach hieu t h u nha't: So di nguoi

linh Tay Tien dau trpc danh xanh la do hau qua cua nhiSng thang ngay hanh

quan vat va v i doi va khat, la dau ah ciia nhirng tran sot ret ac h'nh lam toe

rung khong mpc lai dupe, da de heo lia nhu tau la N h i i n g con sot ret rung ac

tinh ay khong chi c6 trong tho Quang Diing ma con de lai dau ah dau thuang

trong tho ca khang chien chohg Phap noi chung:

Toi v&i anh biei timg cm an lanh So't run nguoi vitng trdn dam mo hoi

(Chinh H u u )

Cugc dot gid bui pha xuang mau Doi ret bao Ian xe thit da

,v 1 *• Khudn mat da len mau tat hinh

Dau con tuai niea nhitng ngay hoa!

Long toi xao xuyen tinh thuong xot Muon viei hai tho tham le nhod ''' ^' ' '•' * Tangnh itng anh toi timg romdu

:;7irwiTf;B TK;: Dem than xa xdc giu son ha

(Len Cam Son - Thoi Hihi) Cach hieu t h i i hai: Do la hinh anh bp dpi ta cao trpc dau de de dang tro''

sinh hoat va danh giap la ca Thoi khang Phap nhung anh linh n h u vay c6n &

1^ anh "V? turn", "V? trpc" "Quan xanh mau la" la trang phuc mau xanh ao [jnh/ "^^^ xanh cua la nguy trang, mau ciia nui rung Hai each hieu ay, hieu

jj^eo each thu nha't la hay nha't, an tupng nha't va chinh xac nha't

pen eanh cai bi ta con thay cai Hao hung: thu phap ngh^ thuat doi lap giira goai hinh 6'm yeu va tam hon ben trong da lam nen khi chat manh me trong

^ the ciia nguoi linh: "Doan binh khong mpc toe" Cau tho ta cai ngang tang ciia ngu'oi linh, lai nhu eo net diia vui, hom hinh: khong can toe mpc Lai c6 them "Quan xanh mau la", tuong phan voi " d i i oai hum" Cach noi ay cho thay nhung nguoi linh Tay Tien rat lac quan, yeu doi, coi thuong gian kho play nhin ky ta se thay 6 hp: nuoc da xanh va dau khong mpc toe vi sot ret rirng/ the ma hp van quae thuoc hien ngang, xung tran danh giap la ca "di> oai hum" lam cho giae Phap kinh hon bat via Mat khac cai hao hiing eon hien

l^ri qua each dung t u Han Viet "Doan binh" Chi> "doan binh" ehii khong phai

la doan quan da gpi len dupe su manh me la thuong ciia su hung dung, trong

cto CO dang dap ciia "Quan di di^p di^p trung trung", ciia "Tam quan ti ho khi

thon nguu" (Sue manh ba quan nuo't troi trau) trong tho Pham NgO Lao Ba tir

"di> oai hum" gpi len dang ve oai phong lam li^t, oai ciia chiia son lam Qua do

ta thay nguoi linh Tay Tien van manh me lam chii tinh hinh, lam ehii niii rung, che'ngu mpi khac nghiet xung quanh, dap bang mpi gian kho

Ben canh chat bi hung, doan tho con de lai dau an lang man cua nhirng chang trai Ha Ngi mang tam hon hao hoa:

M&t trimg gui mong qua hien gioi f ^ c j • •

Dem mo Ha Noi dang kieit thom

Hai ehii "Mat trung" gpi nhieu lien tuong: "mat trung" la mat mo to nhin ihang ve phia ke thu voi chi khi manh me the song che't voi ke thu Nhung doi iiat trung ay eon "gui mpng qua bien gioi" la doi mat c6 tinh, doi mat thao thuc nho ve que huong Ha Npi ve mot dang kieu thom trong mpng trong mo Voi y

"§hia a'y ta thay, nguoi linh Tay Tien khong chi biet cam siing cam guom theo '^"g gpi ciia non song ma con rat hao hoa, giiia bao nhieu gian kho, thieu thon

•^^i tim hp van rung dpng, nho nhung ve ve d^p ciia Ha Npi: do c6 the la pho'

^' truong xua, nhiing con duong miia thu thom lung hoa sira hay chinh xac

la nho ve mot "dang kieu thom", bong dang ciia nhung nguoi ban gai Ha 9i» thanh Ijch, yeu kieu, diem If Co mot thoi nguoi ta hieu rang cau tho nay

^ ^ g mpng tieu t u san qua nhieu lam giam di chat chien dau Nhung thoi gian , * chung minh rSng do la mpt ve d?p ciia tam long luon huong ve To quoc,

"^<>ng ve Thii do Nguoi linh dau 6 noi bien cuong hay vien xu xa xoi nhung

\c nao cGng huong ve Ha Npi, ve que huong Chinh que huong tang them

^ hp sue manh de di "Lay mau no tra thu nay"

T h a ca k h a n g chie'n chong Phap c u n g d a khSc hpa bao g u o n g m a t n o i n\\(,

n h u the D o la n o i n h a r u p n g d o n g "Ba n a m r o i g u i l a i m a i l e u t r a n h / LuoVi

cay da't d o / T i e n g m o d e m t r u o n g / I t nhieu n g u o i v p tre / M o n chan tren

g^o canh k h u y a " ( H o n g N g u y e n ) D o la n o i n h o " g i e n g n u o c goc da nh

n g u o i ra l i n h " M o i g u o n g m a t n o i n h o ay la l i n h n o n g d a n h a y l i n h thanh th

t h i n o i n h o ay c i i n g la n o i n h o ciia n h u n g tarn h o n l u o n h u o n g ve da't nu6c to

quo'c, que h u o n g

V e mat ngh^ thuat: Bon cau t h o t r o n g bai Tdy Tien la bo'n cau t h a dupe vje't

b a n g b u t p h a p sit t h i v a c a m h u n g lang m a n N g o i b u t Q u a n g D u n g thuong

h u o n g v e n h i i n g con n g u o i p h i t h u o n g t r o n g hoan canh p h i t h u o n g Nhiey

b i ^ n p h a p n g h ^ t h u a t khac n h u : d o l lap, t u o n g phan, a n d u c u n g dupe sii

d u n g m p t each t r i ^ t de m a n g d e n h i n h a n h d o a n q u a n t h o i c h o n g Phap gi^^

k h o n h u n g rat d o i hao h u n g

b V e gia tri npi d u n g va ngh^ thuat trong bon cau tho ciia bai V i ? t Bic

V e npi dung: N e u n h u 6 n h i m g doan t h o t r u o c To' Huu tvt s y v e n h i r n g ky

n i ^ m v o i t h i e n n h i e n v a c o n n g u o i V i ^ t Bac N h u n g k y n i e m ay d u p e dien ta

bang n h i m g cau t h o m a n g d a m da'u an ca dao d a n ca d a m d a t i n h nghla, thi 6

doan t h o nay nha t h o lai tap t r u n g d i e n ta cupe t h a n h chie'n cua d a n toe "Boh

m u o i t h e ' k y c i m g ra t r a n " D o a n t h o la n h i m g h i n h a n h g o i ra an t u p n g ehung

ve sue m a n h cua d a n tpc t r o n g k h a n g chie'n, la h i n h a n h ciia n h u n g doan quan

ra t r a n v 6 t a n d i ^ p t r i m g , la h i n h a n h h i i n g vT cua cupc chie'n t r a n h nhan dan

tix h i n h anh n h i r n g d o a n d a n cong, h i n h a n h n h i h i g d o a n xe co g i o i tren

d u o n g ra t r a n l a m b u n g sang n h i i n g d e m k h a n g chie'n

T r u o c het do l a an tugng chung ve sue manh tong h p p cua dan tpc ta

trong k h a n g chien qua hai cau tho dau:

Nhitng du&ng Viet Bac ciia ta Dem dem ram rap nhu la dot rung

C a u t h o d a u t i e n v a n g l e n r a t d o i t u hao D o la n i e m t u hao v e n h i h i g con

d u o n g V i f t B I c H a i c h i i "eua t a " v a n g len k h i n g k h a i , chac nich, h u n g hon

K h i tac gia n o i " N h i i n g d u o n g V i ^ t Bac" d o la n h u n g c o n d u o n g v u a rat thi"^

n h u tac gia t i m g vie't:

Tfl di giita ban ngay

Tren duong cdi, ung dung ta buac

' ' Du&ng ta rong thenh thang tdm thuac

Duong Bac Son, Dinh Ca, Thai Nguyen Duong qua Tay Bac, duong len Dien Bien Duong each mang, ddi theo khang chien

\

Den horn nay duong xuoi vebien Mai tinh khoi mau dot do tuai

Dep vd cung, Toquoc ta ail r

D o la n h i m g c o n d u o n g m o ra c i i n g v o i chie'n t h a n g cua q u a n d a n ta,

^ u n g eijng la eon d u o n g d a y y n g h i a t u p n g t r u n g k h a i quat ca m p t qua t r i n h

di len ciia k h a n g chien v a each m a n g Con d u o n g ay d a n g m o t o i chien cong

Con d u o n g d a y l u a m a u ay da t r o t h a n h con d u o n g chie'n thang t r o n g Vi^t

p i c V i the ah t u p n g c h u n g ve sue m a n h cua d a n tpc da g a n lien v o i a n t u p n g

ve con d u o n g chien thang nay, m p t con d u o n g "Dem dem ram rap nhu la dot

rung"- Do c h i n h la sue m a n h cua q u a n v a d a n ta, sue m a n h d a d u p e d o bang

thuoc d o song niii D p c cau t h o ta d a thay ngay a m h u o n g h e t sue h i i n g trang

cua bai ca k h a n g chie'n v a n g len t u n h i r n g d i f p t u "dem dem", t u lay "ram rap"

Va t u g p i ta h i n h a n h "dot rung" N h i i n g t u ay d e u la nhCrng t u d u p e cau tao

boi phu a m no {d - "dem dem"), n h u n g phu a m r u n g (r - "ram rap") T a t ca da

tao nen b u c t r a n h t o n g h p p ciia sue m a n h V i f t N a m "Nude Viet Nam tit trong

bien maul Nguoi vuon len nhu nhimg thien than"

H i n h anh mpt Vi^t Bac trong nhung nam thang hao hung b o n g tro n e n rye sang va hiing vi b o i hinh anh cua nhung doan quan ra tr|n D o la sue manh cua quan dpi nhan dan V i | t N a m :

"Quan di diep diep triing triing Anh sao dau sung ban ciing mU nan"

IjfcCon n h o ngay 22 thang 12 n a m 1944, tai cay da T a n Trao, d o n g c h i V o

Nguyen G i a p l a m le xua't q u a n cho d p i V i ^ t N a m t u y e n t r u y e n giai phong

quan K h i d o q u a n d p i ta m o i c h i 34 n g u o i D e n t h o i d i e m D i e n Bien P h i i q u a n

dpi ta d a t r u o n g t h a n h v o i " Q u a n d i di^p di§p t r i i n g t r i m g " S y h u n g trang, sy manh m e cua doan q u a n d u p e the hi?n qua nghe thuat d i f p t i r "di^p difp",

flbdng t r i m g " tgo an t u p n g ve m p t sy I o n m a n h k h o n g 16 ciia q u a n d p i nhan

aan Viet N a m c6 the d u o n g d a u dap tra v a dap tan m p i h a n h d o n g gay hah

cua ke t h i i D o a n q u a n n o i d a i tren n h i i n g eon d u o n g V i ^ t Bac that h i i n g vT

4png dao n h u t r a i d a i v u o n r p n g khap m p i neo d u o n g V i f t Bac

" H i n h a n h doan q u a n ra tran da dupe cam h u n g lang m a n tao nen tarn voc

t r y b o i h i n h a n h "anh sao dau siing", m p t h i n h anh rat t h y e n h u n g c i i n g ra't

'5ng m a n D o la h i n h a n h n h i i n g n g u o i linh t r o n g d e m h a n h q u a n D i d u o i t r o i

^30, anh sao troi soi vao d a u sung thep a n h l e n l a p lanh, c i i n g c6 the h i e u la

"^QTig n g o i sao t r e n m u n g u o i chie'n sT anh len d u o i sao t r o i Co le v i v a y m a '3 n h u thay ca da't t r o i dang h a n h quan c i i n g n g u o i l i n h ra tran K h a u sung

^<?ng t r u n g cho y chi d a n h giac ciia n g u o i l i n h , chie'e m i l la each n o i hoan dy

J ^ o i ve n g u o i l i n h rUiung d o n g t h o i l?i de clu tarn voc v u o n toi sao troi cua

nguai linh Quang Dung cung c6 each noi tuang ty "Heo hut con may sung ngifi

trai". Tu hinh anh ay To Hiru nhu dung len truoc mat nguoi doc ve d^p cu^

nhung doan binh ra tran ma nhu mot dai ngan ha lap lanh cuon cupn do ve

phia tien phuong

Trong buc tranh tong hgp ve sue manh eiia dan tpc ta trong khang ehien

To Huu da khai quat them mpt sue manh Do la sue manh eua doan dan eong,

nhung eon nguoi da cung quan dpi ta lam nen trang su vang eho dan tpc:

"Dan cong do duoc timg doan Buac chdn ndt da mudn tan lita bay"

Dan cong la nhirng nguai di mo duong, xe niii, Ian bom gop phan larri

nen chien th3ng ve vang Trong bai Hoan ho chien sT Dien Bien, To' Huxx tung

vie't ve cac anh chj dan cong:

May tang may, gio Ion mm to -V'

hh Doc pha Din, chi gdnh anh tho

•y; Deo Liing Ld, anh ho chi hat

Dii bom dan, xifong tan thit ndt

ni Khong son long, khong tie'c tuoi xanh

W (Hoan ho chien si Di^n Bien)

Cau tho khong he c6 mot chu "diep diep", "triing trimg" nao ma ta van thay

su diep trung ay Do la cam giac c6 dugc bai cau true het sue doc dao cua cau

tho Tac gia khong viet "Timg doan dan cong do duoc", ma ma dau cau tho la hai

chi> "dan cong", cuoi cau tho la hai chii "timg doan" Cau true ay goi ra su diep

trung v6 tan cua nhi>ng doan dan cong 6 day la hinh anh "Buac chdn ndt dd

mudn tan Urn bay". Hinh tugng ban chan la hinh tugng bieu trung cho sue

manh eiia con nguoi gan lien voi nhiing chang duong dau tranh each mang

Ve mat ngh^ thuat: The tho kic bat, am dieu hung trang, su thi, lang man

Su dung nhieu su tuong phan, do'i lap, diep tu, diep ngu, phong dai, tham

xung tao nen mot doan tho giau an tugng ve khong khi khang chien chong

Phap cua dan toe ta

3 Qua vi^e phan tich 6 tren ta can nit ra nhung diem tuong dong, khac bi?t:

Ve s\f tuong dong: Ca hai bai tho deu vie't trong thai chong Phap Deu six

dung but phap su thi, lang man de mieu ta doan quan Vi the've d^p anh linh

vua su thi vua lang man hao hung

Su khac bi?t: Quang Diing vie't bai tha "Tay Tien" trong nhung nam daU

khang chien chong Phap Hinh anh nguai linh con nhieu kho khan gian

kho-Hon tho Quang Diing thien ve mieu ta cai phi thuang Bai tho "Viet Bac" du^c

To Hiru vie't sau khang chien chong Phap Hon tho To HCru la hon tho trir tinh

chinh tri

III K E l BAI Tom l?i, ciing bieu hi^n hinh anh nhung doan quan ra tran nhung cam

juing ttr hai nha tho rat khac nhau Chinh v i vay ma hinh anh nguai linh thoi chong Phap hi^n len trong hai do^n tho vua c6 diem ehung vua eo diem rieng jji|t mang den eho nguoi dge nhung an tugng kho phai nhoa

i^i 6 ; C i m n h ^ hai doan tho "Nho gt nhu nho nguai yeu suoi Le vol day"- (Vi#t Bac - To Hihi) va doan "Con song duoi long sau ngdy dent khong ngu duoc" (Song - Xuin Quynh)

H I / 6 N G D A N

I MO* BAI: gioi thi^u ve hai doan tho

1 Tac gii, tac pham , ,

- Xuan Quynh

- TD'HIJU

2 Diem rieng giua hai doan tho ; fi.i

a Bon cau tho trong bai Vi^t B3e:

- Noi niem hoai ni^m nha thuang tuon chay ve khong gian nghla tinh gan

bo giiia can bg va nhan dan Vif t Bac Buc tranh tha lang m ^ , hai hoa giiia canh va nguai

- Nhirng dia danh da tung mgt thai gan bo mau thit "suoi Le", "ngoi Thia, song Day" ggi tinh cam bang khuang da diet

b Sau cau tho trong bai "Song" cua Xuan Quynh:

- Hinh anh an du: song duoi long sau, tren mat nuoc; nhan hoa: song nho

bo, khong ngu dugc

I- Tmh yeu gan lien voi noi nho da diet: "ca trong ma con thiic"

3 Diem chung va rieng

- Cung the hi|n noi nho da diet trong tinh yeu

- Tmh cam thiet tha sau nang

• To' HCru: nha tho tru tinh chinh trj; ngi dung huang ve tinh cam each

ng Vi^t Bac Su dung the tho lue bat

- Xuan Quynh la nha tho ciia tinh yeu; su dyng the tha 5 chii, nhan hoa,

^ du de mang den ve d?p cua hinh tugng song va ve d^p tarn hon cua nguoi Phy nu trong tinh yeu

ni.KETBAI *

• Danh gia chung ve ngi dung va nghf thuat:

385

Z C i m n h a n ciia A n h / c h i ve h i n h tugmg vien qu^n'ngyc trong tac

pham " C h u nguoi hjr tu" ciia Nguyen T u a n va nhan vat D a n T h i e m trong

" V i n h bigt C u u T r u n g D a i " - Nguyen H u y T u 6 n g

HI/6NG D A N C H I T I E T

I Mdf B A I : g i a i t h i ^ u ve hai n h a n vat D a n T h i e m v a Q u a n nguc

I I T H A N B A I

1 K h a i quat v a i net ve tac g i i tac pham:

- N g u y e n T u a n la m p t n g h ^ s i I o n , v o i p h o n g each n g h ^ t h u a t doc dao, noi

bat la net tai hoa, u y e n bac 6ng la cay b u t tai na ng ciia v an h<?c l a n g man

t r u a c 1945 " C h i i n g u o i tie t u " la tac p h a m ca ngp-i cai d?p, l o n g n g u o n g mo

cai dep va siic m a n h ciia t h i e n l u o n g D i e u ay d u g c bpc 16 k h o n g chi qua hinh

tuging H u a n Cao m a con 6 ca nhan vat v i e n q u a n ngvc

- N g u y e n H u y T u o n g la nha van, nha v i e t k i c h xuat sac ciia v a n hoc Viet

N a m h i ^ n d a i K i c h ciia ong c6 thien h u o n g ve Ijch sir, t h u o n g tap t r u n g viet

ve cai d?p, cai cao ca t r o n g the d o i k h a n g v o i cai thap hen, d u n g tyc doi

t h u o n g "VTnh b i ^ t C i i u T r u n g D a i " la d o a n trich t r o n g v 6 kjch n a m h o i " V i j

N h u T o " Ben cgnh l a m n o i bat n h a n v ^ t Via N h u T o , tac gia c o n xay d u n g

t h a h h cong n h a n v a t D a n T h i e m m a n g n h i e u y nghia nghe thuat

2 L a m ro tvmg net d ? p ciia hai nhan vat:

a N h a n vat quan ngyc:

- V e mat npi dung: d u o i n g o i b u t ciia N g u y e n T u a n , q u a n n g u c h i f n len

la n g u o i c6 d o i song n o i t a m sau sac Biet H u a n Cao la n g u o i n g h i a k h i , Hao

han t r u g n g p h u n h u n g lai la t r p n g p h a m ciia trieu d i n h nen o n g rat d a u kho,

cam thay v u a ne p h u c v i r a n u o i tie'c cho m p t tai hoa, m p t n g o i sao sang trong

v i j t r u B o i v g y n gay t u k h i i c dao dau ciia t h i e n t r u y ^ n , N g u y e n T u a n da de

q u a n n g u c h i ^ n ra v o i m p t t a m trang cy the: "nguc q u a n ban k h o a n n g o i bop

thai d u o n g " , " n g u o i n g o i day, dau da d i e m hoa ram, r a u da nga m a u N h i i n g

d u o n g n h a n nheo ciia bp m a t t u ly, bay g i o da bien m a t han O day, g i o chi

con la m a t n u o c ao xuan, bang l^ng, k i n dao va e m nh?" M i e u ta n h u vay

c h u n g to, q u a n nguc k h o n g phai la n g u o i xau m a c6 c h i i t g i do rat n g u o i , rat

nhan hau

- H o a n cAnh song cua vien quan ng\ic "6ng la t h a n h a m t r o n g tree chen

Ian g i i i a m p t ban d a n ma nhac luat deu h o n l o ^ n x6 b o "

+ L a m q u a n ch i i c t r o n g ngyc

( + N o i q u a n nguc song : de lao - n o i " n g u o i ta song b ^ g tan nhan, l u a Ipc' •

' + N o i do, b p n l i n h n g v c da h a n h h? n g u o i t i l bang n h i r n g t h o i "tieu nha"^

Mi + O n g la n g u o i biet y e u q u i cai d?p, y e u q u i c h i i v i e t d^p cua H u a n Cao

Kma o n g x e m la bau vat; O n g c6 so n g u y ^ n cao q u i : d u p e treo t r o n g nha mpt Hhurc c h i j cua H u a n Cao

K + D o la t i n h cam cao t h u p n g ben b i , c6 ng a y t i r k h i o n g "doc v o nghia sach

• U i a n h hien", cho den bay g i o da la m p t t r u n g n i e n "toe hoa r a m , rau nga mau"

K D o y e u q u i cai d?p, ong y e u qui, k i n h trpng nguoi tao ra cai d?p: H u a n

• C a o D i e u do da d u p e bpe 16 qua hanh v i , suy n g h l cua 6 n g :

• L + O n g "bi^t n h o n lien tai" d6'i v o i H u a n Cao

o:,/-K + O n g da "bi^t d a i " H u a n Cao - m p t n g u o i tir t i i D o la m p t v i ^ c l a m k h 6 n g

• l i i n g b o n p h a n ciia nha chiie trach, c6 the n g u y hai den t i n h m a n g ban than va gia d i n h

+ O n g n h i i n n h u o n g t r u o c n g u o i tir t i i : b j xua d u o i , k h o n g tire gian, le phep l u i ra v o i eau n o i " x i n l l n h y"

+ O n g m o n g H u a n Cao d j u I^ii t i n h net de o n g t r i n h bay so n g u y f n xin chir

ciia H u a n Cao

+ K h i H u a n Cao cho chir, v i e n quAn nguc da " k h i i m n i i m " n h a n c h i i + D u p e H u a n Cao k h u y e n r o i k h o i hoan canh "hon l o a n x 6 bo", o n g da chan t h a n h r o i le va "bai l i n h "

D o la h i n h t u p n g tieu b i e u cho n g u o i c6 l o n g y e u q u i cai d?p, cho t a m l o n g

"trpng nghia lien tai" O n g la "mpt doa sen t h o r n ngat t r o n g ch6'n b i i n lay"

V i t a m l o n g cua n h a n v a t q u a n ngyc n h u "mpt t h a n h a m t r o n g treo giira m p t ban d a n m a nhac l u a t deu h o n l o a n x6 bo", N g u y e n T u a n da the h i ^ n s u n g p i

ca d o i v o i v i e n q u a n ngyc, d o i v o i n h u n g n g u o i biet y e u q u i cai d?p, thien

l u o n g C l i n g v o i h i n h t u p n g H u a n Cao, h i n h t u p n g v i e n q u a n n g y c da gop phan vi^c the h i ^ n c h i i de cua tac p h a m : Q u a n n i ^ m ciia N g u y e n T u a n ve cai

<l?p va t h ai d p d o i v o i cai d?p, sue m a n h ciia cai d?p, d o n g t h o i eung k i n dao bay to t a m l o n g y e u n u o c t h a m k i n ciia N g u y e n T u a n

- V e gia tri ngh^ thu^t: nha v 5 n N g u y e n T u a n da tao ra t i n h h u o n g t r u y ^ n

dao de l a m n e n cupc gap g o Ijch sir g i i i a H u a n Cao v a q u a n ng\ic; b u t phap t u o n g p h a n d o i lap; n g o n n g ir vira eo d i e n v i r a h i ^ n d ^ i

b N h a n vat D a n T h i e m :

- V e mat npi dung: D a n T h i e m la m p t c u n g nir, n a n g eo " b ^ n h " d a m me,

^ran t r p n g , n a n g n i u cai d?p, cai t a i a i a V i i N h u T 6 - m p t k i e n true s u biet sang

387

t90 cai d?p K h i V u N h u To djnh bo tron de khong xay C u u Triing Dai cho Le

Tuong Due, nang da khuyen V u N h u To a lai va thuc hi^n dvr dinh "xay cho

dat nude mpt ky dai muon thuo" de dan ta nghin thu hanh di^n

- V i me dam cai tai ma Dan Thiem khong quan ngai nhiing dieu thi phi,

quen ca nguy hiem cua ban than de bao V u N h u To D a n Thiem la mpt

nguoi biet "bi?t nhon lien tai" •'•

- Dan Thiem la nguoi khuyen V u N h u To a lai de xay C u u Triing Dai (6

hoi 1), nhung khi c6 bien lai tim mpi each thuyet phuc ong tron di C a hai 16i

khuyen nay deu "c6 y nghia" duy nhat: bao cai tai, cai d?p ( "khi trudc tron

di thi ong nguy, bay gia tron di thi ong thoat chet")

- Dan Thiem la mpt nguoi khong mo mpng ma tinh tao, thuc thoi, hieu

doi, hieu nguoi (day la diem khae bi?t giua nang va V u N h u To)

- T a m trying eiia Dan Thiem khi nh^n ra that b^ii cua giac mpng Cuu

Trung Dai:

+ Nang dau don khi nghl den sy song chet eua V u N h u To

+ Co den 20 Ian nang thuc giuc V u N h u To: " tron di, lanh di, di di, chay

di" Loi thiie giuc vua van xin, vua khan thie't, quyet li?t: " Ong nghe toi !

Dpi thai la thupng sach ! Dung de phi tai troi Tron d i ! " Co den bon Ian nang

nhac lai yeu cau khan thie't do

+ Nang s i n sang lay tinh mang cua minh de danh doi su song con cua Vu

N h u To " D u n g giet ong Ca Keo tuong quan mang han ve muon doi Tha cho

ong Ca Toi xin chiu chet"

+ Deh khi "c6 tron ding khong dupe nua", Dan Thiem tim mpi each van

xin tha tpi cho Vii N h u To

- Ket thuc lap kich thii VII, chi con tieng keu thang thot, dau don, nghen

ngao, niic no cua Dan Thiem "Ong Ca! Dai Ion tanh tanh! Ong C a oi! Xin cung

ong vinhbi^t!"

+ Nhimg do v6 ciia mpt giac mpng Ion bay gio that tan hoang : ong ca, Dai

Ion, eai tai, cai d?p, tat ca den tan tanh trong eon bien loan Mpi eo gang giu

gin, bao v^ khong thanh Cau noi euoi eung cua Dan Thiem la loi vlnh biet mai

mai C u u Trung Dai - vTnh bif t mpt giac mpng Ion trong mau va nude mSt

^ V e mat ngh^ thuat: ngon ngu kich, hanh dpng kich day kich tinh Nhan

vat dupe dvrt trong canh huo'ng dac bi^t

3 D i e m tuong dong va khac bi^t: >, i

Giong nhau: ngoi but cua Nguyen H u y Tuong va Nguyen Tuan deu hudng

ve cai d?p, cai tai; ve nhung con nguoi biet trpng nghIa khi, eo thien luong

Deu CO npi dung hudng ve eac nguyen mau Ijch su Ve diem nay ta thay ca hai

388

111

Cty TNHH MTVDWH Khang Vict

nha van deu thupe dong van hpe trudc 1945 nen it nhieu chju s y chi phoi cua trao luu van hpc ay , v Khac nhau: Deu la men mp va nguong mp cai d?p nhung Dan Thiem mang

su nguong mp vdi ngudi kien true su tai nang V u N h u To; vien Quan nguc men mp ngh# sT thu phap Huan Cao Quan ngye nghe Idi khuyen Huan Cao cuoi cung tinh ngp, dut khoat se "thoat cai nghe nay" N h u vay do la su ket thiie CO hau Dan Thiem vi qua me mupi tai nang va khat vpng diem to cho doi bang tai nang ciia V u N h u To, chSng nhung lam hai V u N h u To ma ca ban than nang cung mang hpa vao than Sd di cd sy khac nhau ay la do: Nguyen Tuan la nha van lang man, cai toi ciia ong mang phong each tai hoa, tai tu, kieu bac lai cd xu hudng tim vao xa hpi xua nay chi con "vang bdng" Con Nguyen H u y Tudng cd xu hudng di tim cai d?p trong bi kich

I I I K E T B A I

- Danh gia chung ••• L

L U Y E N T A P

De 1: Cam nhan hai doan tho: "Ta muon 6m cSn vao nguoi" (Vpi vang - Xuan

li?u) va "Lam sao dupe tan ra De ngan nam eon v6" {Song - Xuan Quynh)

De 2: C a m nhan hai doan tho: "Con gap lai nhan dan nhu nai ve suoi

cu eanh tay dua" (Che L a n Vien) va "Toi da la con ciia van nha cu bat eu

b o " ( T u a y - T o H u u )

De 3: Cam nhan hai doan tho: " T u ay trong toi bimg nang ha rpn tieng

chim" va "Ta muon 6m can vao nguoi"

De 4: Cam nhan ve hai hinh anh Chi Pheo sau dem gap Thi N d {Chi Pheo

Nam Cao) va nhan vat Trang sau dem tan hdn vdi ngudi vp nh|t {Vg nhat

D e 5: Cai t6i tha thie't trong tinh yeu eua Xuan Di^u va Xuan Quynh qua

"Vpi vang" va "Song"

De 7: Cam nhan ve hinh tupng nhan vat Trang {Vg nhnt - K i m Lan) vk hinh

anh ngudi dan ong hang chai {Chiec thuyen ngoai xa - N g u y i n Minh Chau)

De 8: C a m nhan ve hai nhan vat Chii Nam {Nhimg dm con trong gia dinh Nguyen Thi) va cu Met {Rimg xa nu - Nguyen Trung Thanh)

-De 9: C a m hung su thi qua "Nhung dua con trong gia dinh" - Nguyen Thi

"Rimg xa n u " - Nguyen Trung Thanh

De 10: C a m nhan anh sang doan tau trong "Hai dua tre" ciia Thach L a m va

^nh sang eiia 6 cua so trong can buong ciia Mi {Vg chong A Phu - To Hoai)

C&m nang luyfn thi a^i HQC NgU van - fnan uann nteu

Chuy^diS

CAU H 6| 2 DifM TRONGICV' THI DH - CD

1 La cau hoi thong hieu nen doi hoi hpc sinh phai nim vimg tac pha'm

Muon hieu tac pham thi phai dpc tac pham va co gang nhd timg chi tiet (ca tho

va vSn xuoi)

2 Thucmg CO cac dang sau day:

a. Cau hoi ve tac gia, tac pham, phong each ngh? thuat, quan diem sang tac

b. Y nghla nhan de tac pham; cau de tu

c. Npi dung va ngh^ thuat (tho)

e. Cac chi tie't ngh^ thuat trong tac pham (dang nay ra nhieu nhat)

f. Van hQc sit: Lop 11 tu dau the ky XX den nam 1945; Lop 12: Tir 1945 den

het the ky XX

3 Lam sac de lay trgn v?n dugrc cau 2 diem

- De dat diem trpn v?n cau 2 diem, truoc het nam vung kien thiic bai hoc,

Tho thi nam dugc npi dung nghf thuat Van xuoi thi nam dupe cac chi tiet

trong tac pham; khi lam bai can ngan gpn, sue tich, du y (hoi gi dap nay, khong

Ian man dai dong) Xem thu cau hoi c6 may y Neu cau hoi nhieu y thi nen chia

y (a) y (b) Khong gach dau dong khi lam bai

Vi dy: Cau noi ciia c\ Met: "Chung no da cam sung, minh phai cam giao"

dugfc noi trong hoan canh nao? Giki thich cau noi ay ciia cu Met

* Ta CO the tra loi nhu sau:

a Cau noi ciia c\ Met: "Chung no da cam sung, minh phai cam giao"

dugfc noi trong hoan canh: Tmi ve tham lang, cu Met ke chuyen cupc doi anh

Ngay ay, giac khung bo gat gao, bpn giac bat vp con cua Tnii ra de uy hiep Tnu

va dan lang Tmi tay khong ra cuu vp con nhung khong kip Tmi bi giac bat Bi

dot muoi dau ngon tay Cv Met va thanh nien lang xong ra tieu dift bpn giac

ac on cuu Tmi

b Y nghia cua cau noi do:

Cau noi cua gia lang Met la cau noi dupe due riit tu cupc dai bi trang cua

Tmi va tu thuc te dau tranh ciia dong bao X6 Man noi rieng va dan tpc Ta>'

Nguyen noi chung Giac da dung bao luc phan each mang de dan ap nhan dan

ta thi ta phai dixng b?o lye each mang de dap tan bao lye phan each mgng Qua

cau chuyen cupc doi Tnii nha van Nguyin Trung Thanh da lam sang to chan ly each mang ay

Thuc te; khi chua cam vu khi danh giac, dan lang X6 Man chju nhieu mat niat: anh Xiit b} giac treo c6, ba Nhan bj ch^t dau, m? con Mai bj gie't bSng tran

ffiixa roi sat, Tmi b} do't cut muoi dau ngon tay Bai vay, con duang cam vii iJii de dap tra ke thu la tat yeu

4 Neu CO kha nang phan tich, cam nhan thi nen viet cau 2 diem thanh bai v5n CO mo bai, than bai, ket luan thi de diem tuy^t doi han

i? C A U H 6 I 2 D I E M B I £ N S O A N T H E O !

Caii true dethi tuyen sinh DH.CD tnon NgCt van

cua BQ Giao Due & Dao tao 1 '

- Hai diia tre - Thach Lam ^' '

- Chu nguoi tu tu - Nguyen Tuan

- Hanhphuecuampttanggia(triehSod6)-VuTrpngPhvng

- Chi Pheo (trich) va tac gia Nam Cao

- VTnh bi^t Cuu Trung Dai (trich Vu Nhu To) - Nguyin Huy Tuang

- Vpi vang - Xuan Dieu

- Day thon Vi Da - Han Mac Tu

- Trang Giang - Huy Can

- Chieu toi - Ho Chi Minh

- Tuyen ngon dpc lap va tac gia Ho Chi Minh

Nguyen Dinh Chieu, ngoi sao sang trong bau troi van ngh§ dan tpc Pham Van Dong

-Tay Tien (Quang Dung) ,;,

- Vi?t Bic (trich) va tac gia To Hmi

- Da't nuoc (tn'ch Mat duong khat vpng) - N g u y i n Khoa Diem. 11

- Dan ghi-ta aia Lor-ca - Thanh Thao

- N g u o i lai do Song Da (trich) - Nguyen Tuan

- A i da dat ten cho dong song? (trich) - Hoang Phu Ngpc Tuong

- W(? chong A Phu (trich) - To Hoai '

- nhat (trich) - Kim Lan

- Rung xa nu (trich) - Nguyen Trung Thanh

- Nhirng dua con trong gia dinh (trich) - Nguyen Thi

- Chiec thuyen ngoai xa (trich) - Nguyen Minh Chau ;

- Hon Truong Ba, da hang thit (trich) - Luu Quang Vu

(Nguon Cvc Khao thi & Kiem dinh chat lugmg Bp G D - D T ) ,

i,

A C A C T A C G I A V A N H O C VlfiT NAM C A N C H U f

NAM CAO (1917 - 1951)

Cau 1: Trinh bay not dung sang tac cua Nam Cao truoc va sau Cdch mang

Tra lai: Su nghi^p Van hQC ciia Nam Cao trai dai tren hai thai ky, truac va

sau Cach mang thang Tam:

a Truac Cach mang: sang tac ciia Nam Cao tap trung vao 2 de tai chinh:

- De tai nguoi tri thiic tieu tu san ngheo: Tieu bieu la cac tac pham

"Nhiing truy^n khong muo'n vie't"; "Trang sang", "Doi thua", "Song mon"

(1944) Trong khi mo ta het sue chan thyc tinh canh ngheo kho, be tac cua

nhiing nha van ngheo, nhirng "Giao kho truong tu", hoc sinh that

nghi^p.-Nam Cao da lam noi bat tan bi kjch tinh than aia hp, dat ra nhimg van de c6 y

nghla xa hpi to lan Do la tan bi kjch dai dang cua nguoi t r i thiic, nhijng nguai

CO y thiic sau sac ve gia trj dai song va nhan pham, muon song c6 hoai bao,

nhung lai bj ganh nang com ao va hoan canh xa hpi lam cho "chet mon", phai

song "Doi thira"

- U de tai ve nguoi nong dan: "Chi Pheo", "Tre con khong dupe an thjt

cho", "Mpt bira no","Lao Hac", "Mpt dam cuoi" 6 de tai nay Nam Cao thuong

nhac den nhCrng hang co cung, nhirng so phan ham hiu bi lic hie'p, bi l u u manh

hoa Nha van da ke't an sau sac cai xa hpi tan bao lam huy dift ca nhan tinh ciia

nhiing con nguoi luong thi^n 6 mpt so tac pham Nam Cao da the hi^n niem

xiic dpng truoc ban chat d?p de, cao qui trong tam hon hp (Lao Hac)

, b Sau Cach mang: Nam Cao sang tac de phuc vu cong cupc khang chieh,

j ^ y ^ n ngan "Doi mit", "Nhat ky 6 rimg" va tap biit ki "Chuy^n bien gioi" aia gng thupc vao nhijTig sang tac dac sac nhat aia nen van hpc moi sau Cach Mang

c6n rat "on tre khi do Ngoi but Nam Cao vira tinh tao, sac lanh, vira nang triu suy ^ tham yeu thuong Nam Cao la cay biit bac thay, ong xiing dang

^upc coi la mpt nha van Ion giau sue sang tao aia van hpc Vipt Nam

Cdu 2 Trinh bay Tuyen ngon ngh? thuat cua Nam Cao?

Tra loi: Tuyen ngon nghp thuat aia Nam Cao chvi yeu dupe the hipn qua

nhijng phuong dipn sau:

a Len an thu van chuong nghf thuat vi ngh? thuat: "Chao 6i! Nghp thuat

khong can phai la anh trang lira doi, khong nen la anh trang lua doi, nghf

thuat chi c6 the la tieng dau kho kia, thoat ra tir kie'p lam than" (Truy^n ngan

- Nha van doi hoi cao su t i m toi sang tao va luong tam nguoi cam but:

"Van ehuang khong can den nhirng nguoi thp kheo tay, lam theo mpt vai kieu

mau dua cho Van ehuang chi dung nap nhirng nguoi biet dao sau, biet t i m

toi, khoi nhiing nguon chua ai khoi va sang tao nhirng cai gi chua co"

- Van chuong doi hoi phai co luong tam a i a nguai cam biit: "Su cau tha trong bat a i nghe gi cung la mpt su bat luong N h u n g cau tha trong van chuong thi that la de ti^n"

c Trong tac pham "Doi mit" viet sau Cach M^ng, Nam Cao da neu len luan diem a i a minh: "Van giir doi mat ay de nhin doi thi cang d i nhieu, cang

4uan sat lam, nguoi ta chi cang them chua chat va chan nan"

Cau 3 Trinh bay Phong cdch ngh^ thuat cua Nam Cao ?

*• Nam Cao thuong viet ve nhiing cai nho nhat, xoang xTnh trong cupc hang ngay, tir do, dat ra van de co y nghia xa hpi to Ion, nhirng triet ly

^^U Sac ve con nguoi, cupc song va nghf thuat ^

Co biet tai trong vipc mieu ta va phan tich tam ly Ong co hung thii

^ « i n pha "con nguai trong con nguai" Ngoi biit a i a ong co the tham nhap nhirng qua trinh tam ly phiic tap, nhirng ngo ngach sau kin nhat aia tam

^ Con nguoi; t u do dung len dupe nhiing nhan v|it t u tuong vira co tam khai

ton vira co ca tinh dpc dao

c Truy§n cua Nam Cao luon huong toi the gioi rxQi tarn cua con nguoi

Luon luon thay doi giong di§u, c6 khi la gipng tinh tao va sic lanh; c6 khi I4

gipng d i m thlm, tru tinh soi noi, nang triu yeu thuong Hai gipng van doi Up

nhau cu chuyen hoa qua lai, tao nen nhung trang viet thu vi, hap dan

a T m o c Cach mang: Xuan Dieu dupe col la "nha tho moi nha't trong cac

nha tho mai" (Hoai thanh) Xuan Di^u mo dau su nghiep va noi tieng tren thi

dan Vi^t Nam bang 2 tap tho "Tho tho" 1938 va "Gui huong cho gio" 1945

Nhii-ng chii de chinh cua tho ong trong thoi ky nay la:

- Niem say me ngoai gioi khao khat giao cam vol doi va tinh yeu cupc

song Q/oi vang, Giuc gia)

- Noi CO don rpn ngop ciia ca the truoc cai khong gian menh mong thoi

gian xa tham {Khi chieu giang luai, Nguyet cam )

- Mot khat vpng tinh yeu v6 bien, noi dau ciia mpt trai tim dam say nong

nhi^t ma khong dupe den dap xung dang {Yeu, Dai kha ) truoc Cach mang

thang Tam, Xuan Di^u da dupe m^nh danh "ong hoang" tho tinh yeu, ong

cung la nguoi dau tien mang den cho van chucmg Vi?t Nam mpt quan niem

moi ve tinh yeu

- Kinh nghi^m eiia Dong va Tay, truyen thong va hi^n dai ket tinh 6 mot

tam hon nghf sy da giup Xuan Di$u kham pha dupe nhieu bieh thai eiia thien

nhien cung nhu npi tam cua con nguoi Tho ca Trung dai thuong lay thien

nhien lam ehuan muc cho ve d?p con nguoi (Lan thu thuy, net xuan son) thi

Xuan Dieu la mpt cupc each mang Con nguoi la ehuan myc ciia cai d?p (La

lieu dai nhu mpt net my)

b Sau Cach mang:

- Chan troi tho ciia Xuan Di$u mo rpng tai nhung quan he xa hpi rong

Ion Tu mpt nha tho lang man bac nha't ciia phong trao tho moi, Xuan Dieu tfC

thanh mpt nha tho each mang Xuan Di?u say sua viet ve To quoc "Ngpn qi^'^''

ky 1945" ,"Hpi nghj non song" (1946)

- Tmh cam yeu nuoc va trach nhi?m cong dan cung nhu long thiet tha

ngpi cupc doi moi da nang sang tac eiia nha tho Ong say sua viet ve to qi'^''

Cty TNHH M T V DWH Khang Vift

cong cupc xay dyng CNXH 6 mien Bac dau tranh thong nha't nuoc nha

(lion toi doi canh) , Tu 1960, Xuan Dieu tie'p tuc lam tho tinh yeu Truoc kia, ong hay noi den

CO don, xa each, do vd thi nay noi nhieu hon den su chung thiiy, sum vay

•finh yeu lua doi khong eon la tinh cam giiia hai vii tru nho c6 don ma da eo sy

hda hpp voi mpi nguoi, vod xa hpi (Cac tac pham: Bien, Giong noi Dung cho

em.-)

* Van xuoi va phe binh

a, Truoc Cach mang:

Xuan Di^u khong chi sang tac tho ma con viet nhieu tac pham van xuoi, tho van xuoi "Pha'n thong vang" (1939), "Truong ca" (1945)

b Sau Cach mang: Xuan Di^u cang viet nhieu, viet lien tyc va nhieu the loai hon Ngoai truyen ngan, tuy but, ong con viet nghien ciiu, phe binh van hpc, gioi thi^u va dich tho nuoe ngoai •"•

* Tom lai, o ITnh vuc nao Xuan Dieu cung c6 su dong gop to Ion cho s\

phat trien van hpc hien dai ciia Vi^t Nam Xuan Di?u la mpt tai nang nhieu mat nhung truoc het van la mpt nha tho Ion eiia dan tpe

•pTau 2; Tom gon phong each tho Xuan Di$u?

i T r a l o i : Ipi Co the noi Xuan Dieu la mpt trai tim Ion, mpt nguon tinh cam yeu doi, yeu cupc song tran the; mpt each manh li?t den say me cuong nhi?t

b Khae voi nhieu nha tho cung thoi trong phong trao tho mai, Xuan Di?u khong dem cai toi ciia minh doi lap voi doi va tim each thoat ly voi cupc so'ng nay; trai lai, ong muon khSng dinh no trong quan h? gan bo vai dai Ong quan ni?m dupe song mai voi dai la niem hanh phiie tuy^t voi nha't Ma tren doi nay

'^o gi dang yeu hon la mua xuan tuoi tre va tinh yeu Do la nguon tho phong phii eiia ong, la de tai ehii yeu ciia Xuan Dieu

c. Vai niem khat khao giao cam het minh voi cupc doi tran the nay, mpt

•^ach tu nhien Xuan Di^u la nha tho tinh yeu Vi tinh yeu la niem giao cam

•^anh liet nha't va tran the nha't Day la loai tinh cam bao gio cung doi hoi cao

'^9 nguoi ta da tang cho Xuan Di^u danh hifu "Nha tha tinh so mpt", la Hoang ciia tho tinh yeu"

d Tha thiet voi mua xuan, tuoi tre va tinh yeu, Xuan Di^u da di den mpt

"^^ch tan dang ke ve thi phap Ne'u tho van xua, coi tu nhien la ehuan muc ciia d^p thi gio Xuan Dieu dao ngupe lai: doi vai ong, khong gi hoan mi bang nguoi, nha't la phu nii giiia tuoi xuan Mpt quan diem tham m l nhu vay da

^0 nen trong the gioi nghe thuat ciia Xuan Di^u nhiing hinh tupng giau siic

va day "xuan tinh xuan sac"

C^'m nang luy$n thi Aai hgc Ngu Van - rium Hanh Hieit

e. Xuan Dieu chju anh huang cua nen van chucmg Dong Tay, c6 dien vg

hi#n dai Xuan Di§u dac bi^t chiu anh huong ciia tmong phai tho tugng trurig

cua Phap, nhu B6-do-le, Rin\-bo, Vec-len Tho tugng trung het sue de cao quar,

h# tuang giao giua cac giac quan ciing tinh nhac cua tho va mai sac cac gia^,

quan de cam nhan va dien ta dugc nhung bien thai tinh vi nhat cua tao vat vg

long nguoi Hai nguon van hoa Dong Tay dugc ket tinh 6 mot tarn hon nghe s]

da giiip cho Xuan Di?u sang tao nen nhimg van tho siic tich nhu ket dgng bie't

bao tinh hoa

N G U Y I N AI QU6C - H6 C H I MINH (1890 - 1969)

Cdu 1: Anh/chi hay trinh bay Quan diem sang tac cua Ho ChtMinh ?

Mpt la: Ho Chi Minh xem van ngh| la mpt hoat dpng tinh than phong

phii va phuc vu c6 hif u qua cho su nghi^p each mang: Van chuong trong thoi

dai each mang phai c6 chat thep "Nay 6 trong tho nen c6 thep/ Nha tho cung

phai bie't xung phong" Trong thu gui cac hoa si nhan dip trien lam hgi hoa

nam 1951, Nguoi lai mpt Ian nua nhan manh: "Van hoa ngh? thuat cung la m

mat tran, anh chi em la chien sT tren mat tran ay"

Hai la: Nguoi luon yeu cau tinh chan th\rc va tinh dan tpc: Nguoi khuyen

cac nghe sT phai bot di chat mo mgng, tang them chat hien thuc Phai mieu fa

cho hay, cho chan that, cho hung hon Phai dien dat gian di, de hieu, giii gin su

trong sang ciia tieng Vi^t

Ba la: Bac luon quan tam toi Doi tupng thuong thuc tit do quyet dinh

hinh thuc va npi dung ciia tac pham van hpc: Doi tugng chinh la quan chiing

Truoc khi viet, Nguoi luon dat ra va tra 16i cac cau hoi: Viet cho ai (doi tugng

thuong thuc), Viet cai gi (ngi dung), Viet de lam gi (muc dich viet), Viet nhu

the nao (each viet)

Ket luan: Nho c6 h | thong quan diem tren day, tac pham van chuong cua

Bac vua c6 gia trj tu tuong, tinh cam, ngi dung thiet thyc ma con c6 nghe thu i'

sinh dgng, da dang

Cdu 2 Anh/chi hay trinh bay su nghiq} sang tac cua Ho ChtMinh

Trk loi:

S\ nghi^p sang tac cua Nguoi dupe quy t\ chu yeu tren ba ITnh vyc:

1 Van chinh lu|n:

- Ngi dung: Co vu tinh than dau tranh each mang ciia nhan dan, to cao

ac ciia thuc dan, de quoe

I - Tac pham tieu bieu:

+ Ban an che dp thyc dan Phap (1925): Tac pham c6 gia tri hi#n thyc [c sao la ban an to cao tgi ac tay troi ciia thye dan Phap doi voi nhan dan cac pyoc thuge dia

+ Tuyen ngon dpc lap (1945): Van ki?n chinh tri eo y nghla trgng dai:

jjiai sinh ra nuoc Vi?t Nam dan chii cgng hoa; la ang van chinh luan mau muc

+ Loi keu gpi toan quoc khang chien (1946), Khong c6 gi qui hon dpc llp tv do (1966): Do la loi hjch truyen di vang vgng khap non song lam rung

dgng trai tim nguoi Vi?t Nam yeu nuoc

d^. Cac tac pham tieu bieu: Chieu toi, Lai Tan, Nguai ban tii thoi sdo m

- Tho Ho Chi Minh va Tho chii Han Ho Chi Minh: c6 vu tinh than dau

tranh each mang va the hi^n tinh than lac quan, yeu nuoc ciia Ho Chi Minh

Cdu 3 Anh/chi hay trinh bay phong each nghe thudt cua Ho ChtMinh

a Van chinh luan: Ngan ggn, bgc Ig tu duy sac sao, lap luan chat che, li le

(Janh thep, bang ehung thuyet phuc, giau tinh luan chien, da dang ve biit

phap. Tac pham tieu bieu: Tuyen ngon doc lap, Ban an che do thuc dan Phap

b Truyen ki: Nghf thuat trao phiing sac ben Ket hop dugc chat tham thiiy

^a phuong Dong va net hai huoc, hom hinh ciia phuong Tay Tinh huong

'f«y?n dge dao Truyen ki c6 chat hif n dai, tinh chien dau manh me Tac pham

fi§U bieu: Vi hank, Nhung trd lohay Va-ren va Phan Bgi Chan

Tho ca: Nhung bai tho nhim myc dich tuyen truyen: loi le gian di,

^ang mau sac dan gian hi^n dai, de nho, de thugc Nhirng bai tho ngh? thuat:

»nh thuc CO thi, CO su hai hoa dgc dao giua but phap c6 dien va biit phap hi?n

giua chat trii tinh va chat thep

397

T 5 H D U (1920 - 2 0 0 2 )

Cdu 1 Trinh bay ngdn gpn nqi dung timg tap tha cua Td'Hitu (Su nghi^p

sdngtdc)

Tra loi:

a Tap tho "Tu ay" (1937 - 1946): Tap tho gom ba phan (tirang ling voi

chang duong trong muai nam boat dpng ciia To' Him)

- "Mau ItJra": Ca ngqi ly tuong va keu gQi quan chiing bj ap buc diing

da'u tranh

^ - "Xieng xich": Ghi lai nhung cupc da'u tranh gay go cua nhung nguoi

chien sT each mang trong nha tu thyc dan The hi^n su truong thanh vung

vang ciia nguai thanh nien each mang qua thu thach bpc IQ mpt tam hon yeu

doi tha thie't

- "Giai phong": The hi^n niem vui chien thang, ca nggi each mang thanh eong,

b Tap tho" Vi^t Bic" (1947 - 1954): la chang duong tho To Huu trong

nhij-ng nam khang chien chong thue dan Phap xam luoe Tap tho ca nggi cuoc

khang chien, con nguoi khang chien, dong thai phan anh nhung gian lao, long

anh dung cua quan va dan Su truong thanh cua nhan dan duoi sy lanh dao

ciia Dang va Bac Ho da dua cupe khang chien den ngay thang \gi (Cd nude, Len

Tay bac, Viet Bae, Bam en, Luam )

c Tap tho "Gio Ipng" (1955 - 1961): La tie'ng hat ca nggi cupc song moi

XHCN 6 mien BSc va bpc 16 tinh cam tha thie't voi mien Nam, dong thai the

hi^n y chi thong nha't dat nuoc, tinh cam quoc te'vo san voi cac dan tpc anh em

trong niem vui To Hij-u khong quen nho ve qua khu de tha'm thia nhiing kho

dau eiia ong cha {Mua thu t&i, Ba mieai nam dai ta eo Dang, Que me )

d T i p tho "Ra tran" (1962 -1971) va "Mau va hoa" (1972 - 1977) i

La hai tap tho ra doi trong thai ky ca nude chien da'u kien cuang, giai phong

mien Nam, thong nha't dat nuoc Ca hai tap tho kh^ng dinh pham chat con nguo^

Vi^t Nam, dong thai la khiic ea khai hoan ke't thiic eupc chien da'u, Bae Nam m<?*

nha, non song lien mpt dai {Tiehg hat sang xudn, Nuac non ngdn dam)

e Tap tho "Mpt tieng don" (1992) va "Ta voi ta" (1999), viet trong thoi ky

sau chien thang 1975 chan chua niem vui bieu Ip nhung chiem nghifm va su/

nght sau s3c truac cupc doi, gipng tho vi the tram lang, tha'm dupm chat sU)'

tu Dieu dang tran trpng do la: truoc sau To HiKi van kien d\nh niem tin vao

tuong va con duong each mgng

398

C

a

Cdu 2 Trinh hay phong each ngh? thudt ciia tha ToHiieu:

a Tho To Hmi mang tinh chat tru tinh chinh tri sau sic: Bao triim tho To'

^\xn la van de li tuong, le song: le song each mang, le song cpng san, vi mue

jjich ehung ciia da't nuoc Di lien voi le song Ion la tinh cam Ion, niem vui Ion con nguoi each mang doi voi lanh tu, nhan dan, da't nuoc

b Tho To Huu mang khuynh huong su thi va cam hung lang man: Nha tho chii yeu quan tam den nhiing van de song con ciia da't nuoc Cam hung cua To Hiru la cam hung Ijch su dan tpe chu khong phai cam hung the'sy doi tir, voi nhiing con nguoi mang phong each tieu bieu cho ca cpng dong nhu: chi Tran Thj Ly, anh Nguyen Van Troi

c Tho To Hihi c6 gipng di^u tam tinh ngpt ngao, day tinh thuong men: xua't phat tu quan ni^m ve tho: "Tho la tie'ng noi dong y, dong chi, dong tinh - Tha la dieu hon di tim nhirng tam hon dong di?u", tuy noi ve nhirng van de chinh trj nhung tha To' Hiru lai nhu "tho cua mpt tinh nhan", day niem say d3m Dieu nay dupe the hi^n qua cac ho ngir, cau cam than, each xung ho:

"anh em oi", "dong bao oi",

d Tho To Hihi dam da tinh dan tpc trong npi dung va hinh thuc the hi?n: Dieu do dupe the hi^n qua nhiing thi li?u quen thupc, gan gui nhu phong canh que huong da't nuoc, con nguoi binh dan va ngon ngir gian di de hieu Tinh dan tpc con dupe the hi^n 6 the tho luc bat, tho 7 chii dupe bie'n hoa linh boat;

Cling voi nhieu bi?n phap tu tir c6 dien dupe six dung nhung lai bieu hi^n dupe

npi dung moi ciia thoi d^i Gipng tho day tinh nh^c dif u

b Quan ni^m eai d?p phai la hif n tupng dap manh vao giac quan nghf si (nhan vat phai c6 ca tinh khac thuong; canh thien nhien thi hoae d?p tuyft vol,

^o^c gay an tupng manh li^t, dir dpi nhu gio, bao, niii cao Tan Vien, rimg thieng, thae ghenh hiem tro song Da)

c Sir dung the van tuy but het sue phong tiing voi nhan vat chinh la oai toi

^hu quan cua tae gia (Nguyen Tuan gpi la "choi 161 dpc ta'u") do Ja mpt cai t6i

••^'t mue tai hoa uyen bae (Day la net bao triim nha't trong phong each Nguyen

^^an Tai hoa trong vi§e dyng nguoi, dyng canh, trong nhirng so sanh, lien

399

tuang tao bgo bat ngo Uyen bac trong vi#c v|n dyng sy hieu biet nhieu nganh

khac nhau de quan sat hi§n thyc, sang tao hinh tugng, mang den cho nguoi

dQC kho'i luQ-ng tri thiic da dang, phong phii

d Van Nguyen Tuan vua dinh dac c6 kinh, tre trung hi^n dai, rat giau hinh

anh nhac di?u, mpt kho tu vung phong phii, chinh xac, vol nhieu tim toi sang

tao mod la dpc dao trong each dat cau diing tix

e Phong each Nguyen Tuan c6 su thay doi trudc va sau Cach mang Truoc

Cach mang thuong kham pha cai dep co xua, cai d^p phi thuong, bi trang

giong van kieu bac, tai hoa Sau Cach mang ket hp-p cai phi thuong va binh

thuong; cai d?p dup-c kham pha trong doi song hi^n tai; gipng van tai hoa

Cdu 2: Anhlchi hay trinh bay cdc detdi sang tdc cua Nguyen Tuan ?

' a Truoc Cach mang thang Tarn, cac tac pham cua ong chu yeu xoay quanh

ba de tai:

- Mpt la ve "Chu nghia xe dich": nghia la ghi lai nhung canh thien nhien,

xa hpi, nhung cam nghl tai hoa dpc dao cua nha van tren duong "xe djch" khap

dat nuoc minh Tac pham chinh Mot chuyen di, Thieu que huang

- Hai la de tai "Vang bong mpt thoi", ay la thai phong kien da qua, nhung

du am con vpng lai Ong viet ve nhung phong tuc d?p, nhirng thii choi tinh te^

tao nha cua nguoi xua nhu: danh ca, uo'ng tra dao, choi thu phap tac pham

tieu bieu: Chit nguoi tu tu, Huang cuoi

- Ba la de tai "Doi song truy lac": Viet ve tinh trang khung hoang tinh

than ciia mpt nhan vat "toi" hoang mang be tac, tim each thoat ly trong dan hat,

trong rupu va thuo'c phi^n Tac pham "Chiec lu dong mat cua"

Gia tri cua tac pham viet ve ba de tai tren la nhijng trang viet day tai hoa va

tham nhuan long yeu nuoc, viet ve phong each thien nhien va nhimg viing dat

khac nhau tren que huong minh, viet ve nhung thii choi tao nha the hi^n mpt

khia canh cua nen van hoa c6 truyen cua dan tpe va ve nhiJng eon nguoi tai

hoa, ngh^ sT va tai nang nhan each ket hpp voi nhau

< b Sau Cach mang thang Tarn, Nguyen Tuan hang hai diing ngoi biit cua

minh phue vu hai cupc khang chien cho'ng Phap va cho'ng My va cong cupc

xay dyng dat nuoc Ong sang tac hang loat tac pham, biit ky, tuy but co gia tri

ngh$ thuat cao Tac pham tieu bieu: "Song da"," Ha Npi ta danh My gioi" gi^

tri cua nhihig tac pham nay la 6 nhCing trang viet day tu hao, ea ngpi nhan dan

trong chien dau va lao dpng Qua nhiing trang viet ay, nguoi ta thay dan tpc

Vi?t Nam khong chi can eii, dung cam, co chinh nghia ma con rat mvc tai hoa

- Nguyen Tuan co dong gop rat Ion doi voi lieh su van hpc dan tpe The

biit ky, tuy biit, tuy biit van hpc dat trinh dp ngh^ thuat cao, gop phan lai^

phong phii ngon ngii v5n hpc dan tpe, dem den cho van xuoi Vi^t Nam mO'

phong each viet dac bi^t tai hoa va dpc dao

a Van hpc doi moi theo huong hi?n dai hoa

b. Van hpc hinh thanh hai bp phan va phan hoa thanh nhieu xu huong vvra (ja'u tranh voi nhau vua bo sung cho nhau de eung phat trien Bp phan cong Ichai hop phap (van hpc lang man, van hpc hi?n thye) Bp ph|n phat trien bat hpp phap (tho van dau tranh trong nha tii thue dan)

c Van hpc phat trien voi mpt toe dp het sue nhanh chong Tu nam 1900

-1945, dac bi^t la t u 1930 - -1945, cac bp phan, cac xu huong van hpc deu van dpng phat trien voi mpt toe dp dac bi^t khan truong, mau le

Cdu 2: Thanh tuu chu yeu cua Van hgc Vi$t Nam giai doan 1900 -1945

+ Van xuoi lang man: La tieng noi cua ca nhan tran day cam xiic, the hif n khat vpng, uoc mo Gop phan quan trpng vao viec thuc tinh y thue ea nhan, dau tranh cho'ng luan ly, le giao Phong kien Chii yeu la tieu thuyet cua Tu luc

van doan: Ni'm chung xuan, Buom trang, Hon bu&m ma tien

+ 6 van xuoi hi^n thyc phe phan: Phoi bay thuc trang bat cong, thoi nat aia xa hpi duong thai, phan anh tinh canh kho'n kho eiia cac tang lop nhan dan

bj ap buc boe Ipt voi mpt thai dp cam thong sau sac Truyen ngan phat trien 6 Nguyen Cong Hoan, Via Trpng Phung, Nam Cao

+ Tho moi phat trien r\rc ro dat nhieu thanh t\ru Tieu bieu la eac tac gia: Xuan Di^u, Nguyen Binh, Han Mac Tu

canh do con co: Phong s\f, Kjch

H A N H P H U C C U A M O T T A N G G I A

(TricA S6'dd • Vu Trong Phung) ,

Caw 1: y nghia nhan dedoan trich "Hanh phuc cua mgt tang gia"? ^'

Traloi: > :tr v

*• Nhan de tao s\f doi lap gay tieng cuoi tham thiiy: "Tang gia" la dau dan,

J^^Uon, am dam "Hanh phiie" la sung suong, dupe thoa man nguyfn vpng trang thai do doi lap nhau trong mpt nhan de da tao nen nghjch l i gay sy '^o, chii y 6 nguoi dpc

b Nhan de gop phan bpc Ip npi dung dopi trich: cai chet ciis co'To (jg

dem lai cho ca gia dinh nay mpt niem hanh phiic hoan hi Cai chet cua cy co tg

dem den hanh phiic, sung suang cho tat ca con chau, nguai than va ban be

niem hanh phiic do to Ion den miic no cu tu phat bung ra, tran tre, khong kirtj

nen lai dugc Boi c\ co to lam di chiic la sau khi cu chet moi dug-c chia gia taj

Cai chet cua cy khien cho cai chiic thu kia thyc su "bat dau di vao giai doein

thuc hanh chii khong con la l i thuyet suong niia", do do ai ding hanh phu^

Ong Phan mpc sung se co them vai nghin dong nho gia tri cua doi simg huou

a tren dau Cu co' Hong hoan hi nghi den liic cu mac bo do x6 gai Van Min},

thi tham kin sung suang vi chiic thu dugc thuc hi^n thi ong dugc mpt tai san

Ion Ba Van Minh va ong TYPN thi sung suang vi nhirng bp do aia ti^m may

Au hoa duac lang xe nghia la mpt thanh vien trong gia dinh nay deu c6

nhiing "hanh phuc" cho rieng hp

- c Nhan de gop phan to cao m?nh me: lat tay bp mat that ciia mpt xa hpi tu

san 16' lang, k^ch com, hpc doi, dang lam bang hoai gia tri dao diic truyen

thong aia dan tpc

Cdu 2: Khi Xudn Toe Do khong den du dam tang, gia dinh cu Co Hong da co

nhiing itng xunhu thendo? Y nghia ngh^ thudt tic nhfing Ong xi( ay

Tra lai:

a Khi Xuan Toe Do khong den d\ dam tang, gia dinh ci^ Co Hong da co

nhung mtg xu:

, - Ong Van Minh vi lo chuy^n cuoi chay tang cho Tuye't va kh6ng bie't phai

doi xu thenao voi Xuan vi Xuan tuy mang tpi quye'n rii mpt em gai cua ong va

to' cao cai tpi trang hoang dam ciia mpt em gai khac niia ciia 6ng nhung lai co

c6ng Ion trong vi^c gay ra cai chet ciia 6ng cu to "Hai cai tpi nho Mpt cai an

to" kh6ng bie't phai xu nhu the nao nen cai mat aia ong luc nao ciing "dam

dam chieu chieu" rat hap voi nha c6 dam

- C6 Tuye't: phan van v i Xuan chua den hay Xuan gian minh nen khuon

mat Tuye't co ve buon lang man ciing rat hop mp't vdi nha co dam

b Y nghia: Tao nen tieng cuoi tham thiiy, da kich sau cay ve 161 s6'ng r6m

dai, coi trpng hinh thiic ma quen di nhimg gia tri dao due truyen thong Nha

van len an va to' cao bp mat that ciia xa hpi tu san duang thoi dang chay theo

dong tien lam bang hoai dao due gia dinh, dao due xa hpi

Cau 3; Chi tiet kei thuc doan trich "Hanh phiic ciia mgt tang gia"

T r i 161:

- D P la chi tiet 6ng Phan mpc simg - chong co Hoang H6n la con re cu

Hong vua khoc vua la nguoi di Ong ta gia vo thuong xot nhung thuc chat 1^

mu6'n nga vao nguoi Xuan de hoan thanh vi^c tra no "Xuan Toe Do muo'n

quach ra thi tha'y 6ng Phan diii vao tay no mpt cai gia'y bac nam dong gap tU •

Cdu 4: Dam tang cu TodUQc mieu td nhu thendo 7 Y nghia cua vi$c mieu td

a Dam tang cu To dugc mieu ta voi nhung hinh inh: ' ' ' '

- Nguoi ta vui ve di dua gia'y cao pho

- Dam ma theo ca 161 Ta, Tau, Tay, co kieu bat c6'ng, Ipn quay di Ipng, co den ba tram cau doi, vai ba tram nguoi di dua

- Dam di toi dau lam huyen nao tai do

- Nguoi dua tang du ca giai thanh gai lieh, du hang nguoi Khong may ai chii y den dua tang ma hp binh pham nhau, che bai nhau, chim nhau, cuoi tinh vai nhau j,

b Y nghia ciia vi?c mieu ta ay:

- Lat tay bp mat that ciia xa hpi thuong luu hpc doi, cua dam con chau dai bat hieu; Tao nen tieng cuoi tham thiiy, da kich sau cay ve 161 song ram doi, coi trpng hinh thiic ma quen di nhiing gia tri dao due truyen thong Nha van len an va to cao bp mat that ciia xa hpi tu san duang thoi dang chay theo dong tien lam bang hoai dao due gia dinh, dao due xa hpi

- Ngoi biit cham bie'u sau cay, biit phap trao phiing dac sac

Cdu 5: Thdi do cua dam con chau duoc mieu td nhu the nao trong "Hanh phdc ciia mot tang gia"? Y nghia ciia viec mieu td ay?

a Thai dp ciia dam con chau dugc mieu ta: Ong Phan mpc strng vui mimg

vi se CO them vai nghin dong nha gia trj eiia doi simg huou a tren dau Cu co' Hong hoan hi nghi den liie cu mac bp do x6 gai vira ho khac vira khoc meu de nipi nguoi khen ngoi la "gia" Van Minh thi tham kin sung suong vi chiic thu dupe thuc hien thi 6ng duac mpt tai san Ian Ba Van Minh va 6ng TYPN thi sung suong vi nhiing bp do ciia tiem may Au hoa dupe lang xe Cau Tii Tan hanh phiic vi cau dupe thuc hanh ehup anh

b Y nghia ciia vi?c mieu ta ay:

- Lat tay bp mat that ciia xa hpi thupng luu hpc doi, ciia dam con chau dai bat hieu; Tao nen tieng cuoi tham thiiy, da kich sau cay ve 161 s6'ng rom doi,

^oi trpng hinh thiic ma quen di nhiing gia trj dao diic truyen thong Nha van l^n an va to cao bp mat that ciia xa hpi tu san duang thoi dang chay theo dong

^en lam bang hoai dao due gia dinh, dao due xa hpi V'"'^-'

• - I'^Jgpi biit cham bie'u sau cay, biit phap trao phiing dac sac ' ' 403

a Tac pham Chi Pheo timg c6 nhung nhan de :

- Liic dau C O ten la "Cai 16 gach cu": Nhan manh sir xua't hi^n ciia Chi

Pheo trong cupc doi, each gpi nay dya vao hinh anh cai 16 gach bo khong 6

phan dau va dug-c lap lai 6 cau ket ciia tac pham, dieu do c6 y nghla nhah

manh tinh chat quy luat ciia ciia hi^n tugng Chi Pheo, tao ra am anh trong tam

tri nguoi dgc Tuy nhien nhan de nay da the hi^n cai nhin bi quan ciia tac gia

ve so phan ciia nguoi nong dan

- Sau do Nha xua't ban Doi moi doi ten la "Doi lua xiing doi": Nhan de

nay dua vao moi tinh Chi Pheo - Thi No, ggi su t6 m6 ciia dgc gia Tuy nhien,

nhan de nay ciing chua khai quat dugc y nghla ciia tac pham

b Y nghia cua nhan de:

- Nhan de "Chi Pheo", ve nen mot con nguoi cu the, mgt so phan cu the,

CO don, C O dgc

' - Nhan de "Chi Pheo" thau tom dugc ngi dung ciia tac pham Chi Pheo la

nan nhan la san pham ciia xa hgi phong kien, niia thuc dan Chi la nguoi nong

dan luong thi^n nhung lai bi day vao "buoc duong cung" tro thanh ke luu

manh, con do, mat het ca nhan hinh nhan h'nh Tro thanh con quy d u ciia lang

V i i Dai Chi bj cu tuy^t quyen lam nguoi Nam Cao phat hien trong sau tham

con nguoi ay la ban tinh luong thi^n Chi can mgt chiit tinh thuong soi rgi se

bung len Cuoi ciing nho tinh yeu ciia Thi No, Chi dugc thiic tinh A n h den

nha Ba Kien doi luong thi?n roi giet chet Ba Kien va t u ket lieu doi minh

- Nhan de da gop phan bgc Ig gia trj hi^n thyc va nhan dao ciia tac pham

Cdu 2: Y nghia hinh tuang hat chdo hdnh ?

* Bat chao hanh la mgt chi tiet ngh? thuat dac s3c trong tac pham Chi

Pheo gop phan the hi?n gia tri nhan dao ciia tac pham:

- Bat chao ay khong nhung giiip Chi thoat khoi tran 6'm dang hoanh hanh

ma hon het, no la lieu thuo'c giai dgc cho quang doi tgi loi ciia Chi Pheo

- Chi sung suong hanh phiic khi cam nhan dugc vi nggt ciia tinh yeu qua

bat chao hanh ciia Thj V i vay, bat chao hanh ciia Thj chat chiia tinh yeu

thuang chan thanh da bien Chi thanh mgt con nguoi khac han Bien Chi tu

mgt thang l u u manh chuyen rach mat an va thanh mgt anh nong dan luong

thi^n v o i biet bao cam xiic, nghl suy ciia mgt con nguoi khat khao dugc tra ve

J

v6i xa hgi loai nguoi Bat chao day tinh yeu thuang cua Thi da giiip Chi ru bo

lot quy de tro lai lam nguoi Af

- Tuy nhien, huang v i ciia bat chao hanh cung lam tang them b i kich mo coi ciia Chi Pheo Huong v i bat chao hanh ciing la huong v i ciia tinh yeu Thj No, l^m xiic dgng Chi, day la Ian dau tien Chi c6 tinh cam ciia mgt con nguoi: bang Ichuang buon, vui hon nhien nhu dua tre "muo'n lam niing voi thi nhu vai m^"

Cdu 3: Trong tdc pham "Chi Pheo", Nam Cao dd ket thiic nhu sau:

"Va nho lai n h u n g Iiic nan nam v o i han, t h i da n h i n trpm ba c6, roi n h i n nhanh xuong byng:

- N o i dai, neu m i n h chua, gio h3n chet roi, t h i lam an the nao?

Dpt nhien t h i thay thoang h i ^ n ra mpt cai 16 g^ch cu bo khong, xa nha cua,

va v i n g n g u a i qua l a i "

(Ngu van 11, tap 1, tr 155)

Anh (chi) hay binh luan cdch kei thiic noi tren. r i i j / n - i ,: i

H Tra l o i :

Hk Ket thiic tac pham "Chi Pheo" ciia Nam Cao day am anh khong chi tao nen

^B$t kieu ket thiic khep kin, dau cuoi tuong ung ma c6n de lai mgt noi day d i i t

HI b i thuong trong long dgc gia "Cai 16 gach cii" dau tac pham la nai m o dau

•POt so' phan, mgt kiep nguoi dau kho day b i kjch thuong tam

H i n h anh "cai 16 gach cii" 6 cuoi tac pham khong phai la mgt hinh anh thyc

ma la mgt hinh anh tuong tugng noi len r i n g : "Rat c6 the t u cai 16 g^ch cu ay,

Thj N o lai cho ra doi mgt Chi Pheo con ngo ngugc hon bo' no de noi nghi^p

Dieu ay chua c6 gi dam bao, nhung c6 dieu chac chan rang chung nao c6n ton tai xa hgi "nguoi an thit nguoi", thi chung ay c6n ton tai hien tugng Chi Pheo"

Nghla la Chi Pheo chet, nhung hi^n tugng Chi Pheo chua cha'm dut (Hifn tugng Chi Pheo la hi^n tugng hang van nguoi nong dan lao dgng luong thi^n

bj day vao con duong tha hoa, l u u manh hoa va khi y thuc nhan pham tro ve thi lai bi xa hgi lanh liing cu tuy?t de phai t i m den cai chet tham thuong) Gia trj hi^n thuc sau sac ciia tac pham dugc toat ra t u mgt chi tiet gian d i nhu the

Qua chi tiet nay Nam Cao liic do hinh nhu cam thay so phan nguoi nong dan

cu roi vao mgt v6ng luan quan "Con kien ma leo canh da, leo phai canh cut leo

ra leo vao" khong 161 thoat Day la mgt cai ket day bi quan khac xa v o i ket thiic

ciia t r u y i n ngSn Va Nhat (Kim Lan) Ket thiic tac pham nay la hinh anh doan

nguoi doi va la co do bao h i f u each mang da tro ve, chi c6 each mang moi eo the giai phong cho noi thong kho ciia nhan dan

Cdu 4: Ma dau tdc pham "ChiPheo" Id hinh anh gi? Y nghia?

' T r d l o i :

a M d dau tac pham " C h i Pheo" la h i n h i n h :

- Han chvri tat ca: tu "troi; doi; ca lang Vu Dai; "cha dua nao khong chui

nhau voi han"; "dua chet me nao de ra than han" Doi tuong chui da dug-c xac

dinh: xa hoi thvfc dan nua phong kien da sinh ra cai thang Chi Pheo, doi tugng

chui qua do cung thu h?p dan chung to Chi dang roi vao ngo cut cua su betac

^, - Cai ma Chi nhan dugc la: "troi c6 cua rieng nha nao"; "doi la tat ca

nhung Chang la ai"; "khong ai len Heng ca"; "khong ai ra dieu"; "nhung ma

biet dua nao da de ra Chi Pheo" Dap lai tieng chui ay tro treu thay lai la "tiehg

cho can lao xao"

^ b Y nghia tieng chui ciia Chi Pheo:

- Chi chui tuc la Chi muon giao tiep voi moi nguoi nhung tat ca deu im

lang, chi c6 "ba con cho du voi mpt thang say ruou") Chi da bi danh bat ra

khoi xa hoi loai nguoi, tiehg chui tro nen vat va, tuyet vong

- Tiehg chui cua Chi la tiehg noi dau thuong cua mot con nguoi y thuc ve

bi kich cua minh: song giira cuoc doi nhung da mat quyen lam nguoi Do

chinh la su dau xot cua nha van doi voi nhan vat cua minh '

- Qua tiehg chui ta nhan thay c6 ba thai do: thai do nguoi chui: han hoc

han thii; thai do nguoi nghe: dung dung, v6 cam; thai do nha van: xot xa

Cdu 5: Sau khi tinh rum Chi Pheo da nghe duoc nhimg dm thanh nao? Y

nghia ciia nhOng dm thanh ay doi voi su thitc tinh cua Chi Pheo?

a Sau k h i tinh rugii Chi Pheo da nghe Avtqc nhtmg am thanh: tiehg chim

hot ngoai kia vui ve qua, tiehg anh thuyen chai go mai cheo duoi ca, tiehg may

ba di cho ban vai ve

b Y nghia cua nhung am thanh ay doi voi su thuc tinh cua Chi Pheo:

+ Cuoc gap go bat ngo voi Thi No va tran om da lam cho con quy du c6 su

thay doi han ca ve tam sirvh li

+ Tu khi di til ve day la Ian dau tien sau bao nhieu nam Chi het say, hoan

toan tinh tao va c6 dugc mgt khoang ngung lang de nghe dugc nhung am

thanh quen thuoc cua cuoc song Nhiing am thanh ay chinh la tiehg ggi tha

thie't ciia cuoc song trong anh

+ A m thanh do da danh thuc trong Chi nhirng cam xiic ciia con nguoi Chi

nho ve qua khu, nho lai giac mo thoi trai tre cua minh "chong cuoc muon cay

thue, vg det vai" Chi y thuc dugc hien tai va nghi den tuong lai "c6 doc va doi

ret om dau"

+ Am thanh ay cung da dua Chi Pheo ve vod kiep nguoi, dugc thuc tinh de

song nhiing ngay yeu va dugc yeu Cuoi cimg, am thanh ay da thuc tinh Chi

dua Chi den nha Ba Kien doi quyen luong thien

Cdu 6: Luc Chi Pheo vac dao ra di, Chi Pheo dinh Idm gi ? Tai sao Chi Pheo den nha Ba Kien? Ynghia?

a Luc Chi Pheo vac dao ra di, Chi Pheo dinh: deh nha Thi No de "dam chet con di No, dam chet con khgm gia nha no" , -

b Chi Pheo den nha Ba Kien v i : Hoi rugu khong at dugc hoi chao hanh,

Chi Pheo bung mat khoc rung rue Luc dau Chi khoc vi tinh yeu deh, gio han

U^oc cho tinh yeu ra di Hoi chao hanh lai mot Ian nUa khien Chi Hnh ngo, anh

nhan ra bi kich ciia doi minh Anh nhan ra ai da lam anh kho, lam anh ra nong noi nay, Chi da tim deh nha Ba Kien de doi luong thien " A i cho tao luong thi?n? Tao muon lam nguoi luong thien"

c Y nghia: The hien dugc noi cam thong sau sac ciia nha van truoc noi dau cua nhan vat Chi Pheo Len an manh me che do xa hoi thuc dan nira phong Icieh da dan ap va cuop mat quyen song cua con nguoi Do cung la gia trj nhan d^o cua tac pham '

Cdu7:Tukhidtiive,ChiPheodddennhdBdKienmayldn? A

T u k h i 6 tu ve, Chi Pheo da den nha Ba Kien: 3 Ian 5 :

Lan thu nhat deh nha Ba Kien la sau khi di 6 tii ve Chi deh an va Deh tra thii vi Chi nhan ra ke da lam cho han kho :,, , Lan thu hai deh nha Ba Kien la xin di 6 tii vi "Bam cu! Di d tu con sudng Hon "

Lan thu ba la deh de doi quyen luong thi?n "Tao muon lam nguoi luong thi^n" Day chinh la liic nhan pham trong Chi Pheo dugc danh thuc, la liic nhan pham va khat vgng luong thien da tro ve Chi Pheo da dam chet Ba Kieh

va tu ket lieu cuoc doi minh Qua chi tiet nay Nam Cao da cat len tiehg keu cuu khan thie't: hay hanh dgng de cuu vot nhung so phan con nguoi dang bi

xa hoi cii cha dap, lang nhyc

^^an sap tan"; "tiehg ech nhai keu ran ngoai dong rugng theo gio nh? dua

^^o"; "Lien khong hieu sao nhung chi thay long buon man mac truoc cai gio

^ac ciia ngay tan"

407

b Y nghia:

- Tinh yeu que huong da't nuoc a i a Thach L a m qua nhung hinh anh thie^

nhien d u g m hon que

- Gqn len khong gian lang que yen a, d a m chat the n h i m g chua d y n g nfij

buon man mac

- Bi^t tai mieu ta ciia Thach Lam, chat tho, chat lang man

Cdu 2: Tai sao trong tdc pham "Hat dica tre", hai chi em Lien dent dim lai

thttc dqti dodn tdu tit Ha Ngi ve ? Y nghia?

• a T a i sao trong tac p h a m " H a i dua tii", hai chi em L i e n d e m dem l a i thuc

dgri doan tau tir Ha N p i ve: v i cupc song noi hai dua tre sinh song la mpt cuoc

song ngheo kho, lam l u , tii dpng, don di^u, te nhat D u o n g n h u ngay nao cung

vay, t u chap toi cho den nua dem, luc nao Lien cung chi thay lap d i lap lai

nhung hinh anh quen thupc (chj Ti, bac Sieu, gia dinh bac xam ) Chung ay

nguoi ngoi trong bong toi cho dgi mpt cai gi do tuoi sang hon su song ngheo

kho hang ngay cua ho Tat ca n h i m g dieu do da hoi thiic cbj em Lien t i m den

anh sang doan tau t u H a N p i ve n h u mpt su giai thoat

b Y nghia cua s\f cho d g i do:

- A n h sang doan tau v u t qua pho' buy^n voi "cac toa den sang trung" la

noi khat khao cho dpi cua Lien Do la anh sang cua khat vpng, cua uoc m o ve

mpt cupc song tuoi m o i hon, d?p de hon; anh sang cua n h u cau tinh than dupe

song d i i trong mpt khoanh kbac, khao khat dupe doi doi D o la anh sang mang

den nhiing tinh cam ve Ha N p i noi mpt thoi Lien t u n g song Ha N p i nhieu

den Ha N p i rvc r d va buyen nao Ha N p i noi c6 n h i m g coc nuoc lanb xanh do

cua mpt thoi tho au

- D o Cling chinb la tinh cam nban dao sau sac cua Thach Lam, nha van

luon tin t u o n g vao kha nang v u o n day cua nhan vat

Cdu 3: Trong tdc pham "Hai dHa tre", Thach Lam mieu td nhung loai dnh

sdng ndo?Y nghia ?

a N h a van m i e u ta cac lo?i anh sang:

- A n h sang tir "ngpn den con" cua hang nuoc m? con cbj T i ; chain lira nho

tir ganh pho bac Sieu; ngpn den cua Lien "tbua thot t i m g bpt sang Ipt qua phen

nira"

- A n b sang tir H a N p i trong k y uc cua Lien, do la v i i n g sang trong ky

u''^-A n h sang doan tau v y t qua pho'huy^n v o i "cac toa den sang t r u n g "

b Y nghia:

- A n h sang ngpn den con cbj T i tro d i tro lai nhieu Ian va d i vao giac t\$^

cua Lien n h u m p t am anh tam ly Do la anh sang bieu trung cho cupc song

408

thuc t?i: m o n m o i , lay lat, quan quanh, nbo nhoi day be tac, buon chan ciia chi

giTi Lien, ; cho kiep nguoi v6 danh, v6 nghia, song lam \u, v ^ t v6, trong cai

j g m toi menh mong ciia xa bpi cu

- A n h sang doan tau vut qua pho' buy^n voi "cac toa den sang t r u n g " la khat khao cho d p i cua Lien Do la anh sang ciia khat vpng, cua uoc m o ve ixipt cupc song tuoi m o i hon, d^p de hon; anb sang cua n h u cau tinh than dupe

flfcdng d i i trong m p t khoanh kbac, su khao khat doi d o i i ; ;

H - Do Cling chinb la tinh cam nban dao sau sac cua Thach Lam, nha van ' luon tin tuong vao kha nang v u o n day cua nban v^t

Cdu 4: Nggn den ddu cua chi Ty trong tdc pham "Hai dua tre" duqc mieu td nhu the nao 7 Y nghia ?

a N g p n den dau cua chi T y trong tac pham " H a i dua t r ^ " dupe m i e u ta: ngpn den lay dpng tren chong hang cua chi Ti; ngpn den phat ra "quang sang than mat"; ngpn den "chi cbie'u sang mpt v i i n g d a t nho" ' '

b Y nghia:

- A n b sang ngpn den con chi T i tro d i tro lai nhieu Ian va d i vao giac ngu aia Lien n h u mpt am anh tam li

I- Do la anh sang bieu trung cho cupc song thuc tai: m o n m o i , lay lat,

lan quanh, nho nhoi day be tac, buon chan ciia chi em Lien, ; cho kiep fuoi v6 danh, v6 nghia, song l a m l i i , v | t v o , trong cai dem toi menh ong cua xa bpi cu

- N i e m dong cam sau sSc aia nha van doi v o i so'phan con nguoi, dac bi|t

so phan n g u o i nong dan truoc 1945 Dong thoi do ciing chinb la tinh cam lan dao sau sac cua Thach Lam, nha van luon t i n tuong vao kha nang v u o n

iy n i a nban vat

Cau 5: T r o n g tac p h a m " H a i dua tre" - Thach Lam viet: " C h i r n g ay n g u o i ngoi trong b o n g t o i dang trong d p i mpt cai g i do t u o i sang h o n su song

"gheo kho h i n g ngay ciia h p " " C h i m g ay n g u o i " la ai? H p dang trong d p i

«Iieu gi? Y nghia?

a T r o n g tac p h a m " H a i dua tre" - Thach Lam viet: " C h i m g ay n g u o i ngoi

^png b o n g t o i dang trong d p i m p t cai g i do t u o i sang h o n s\ song ngheo k h o '^ang ngay cua h p " N h i r n g n g u o i ay la: hai cbj em Lien va A n ; chi T i ; bac p h o

^ieu; gia dinh bac xam

b H p dang trong d p i : chuyen tau dem tir Ha N p i ve ngang qua ph6'huy?n cai khong k h i on ao, nao n h i f t ciing cac toa den sang

C- Y nghia ciia h i n h anh ay:

^" Anh sang doan tau vut qua pho buy^n v o i "cac toa den sang t r u n g " la khat khao cho d p i cua Lien va cua nguoi dan ngheo n o i pho huy^n D o la

Ann

anh sang cua khat vpng, ciia uoc mo ve mpt CUQC song tuoi mod hon, d^p de

hon; anh sang cua nhu cau tinh than dugfc song dii trong mpt khoanh khac Do

la niem khao khat dupe vvtQt ra khoi su t i i tiing, ngot ngat de vuon toi cuoc

song khac hon

- Do cung chinh la tinh cam nhan dao sau sMc ciia Thach Lam, nha van

luon tin tuong vao kha nang vuon day ciia cac nhan vat Du cupc song quan

quanh, don dieu, be tac nhung hp van khong ngirng hi vpng

' Cdu 6: Cuoi tac pham "Hai diia tre" la hinh anh nao dgng lai trong tarn tri

cua Lien?Y nghia?

a Cuoi tac pham " H a i dua tre" la h i n h anh dpng lai trong tarn t r i ciia Lien

la: hinh anh chie'c den con ciia chj Ty chi chieu sang mpt vung dat nho

b Y nghIa:

- A n h sang ngpn den con chj T i tro d i tro lai nhieu Ian va d i vao giac ngu

ciia Lien n h u mpt am anh tam ly

- Do la anh sang bieu trung cho cupc song thuc tai: mon moi, lay lat,

quan quanh, nho nhoi day be tac, buon chan ciia chj em Lien, ; cho kiep

nguoi v6 danh, v6 nghia, song lam l i i , vat v6, trong cai dem toi menh mong

cua xa hoi cu

- Niem dong cam sau sac ciia nha van doi v 6 i so' phan con nguoi, dac biet

la so phan nguoi nong dan truoc 1945 Dong thoi do ciing chinh la tinh cam

nhan dao sau sac ciia Thach Lam, nha van luon tin tuong vao kha nang vuon

day ciia nhan vat

CHil NGUOI T i l TU

NguySn Tuan

' Cau 1: Tom tat tinh huong truyen "Chic nguai tic tii"? Y nghia tinh huong

truy^ ?

a Tom tat tinh huong truy?n "Chxr nguai tii tu": Do la cupc gap go day tro

treu, eo le giu-a nguoi tu Huan Cao voi vien quan nguc chon lao tu Xet ve

phuong d i | n xa hpi, hp 6 the dol lap nhau (mpt ben la t u tii cho ngay ra phap

truong; mpt ben la quan nguc nam trong tay sinh mfnh ciia tu nhan) Nhung

xet ve phuong dien ngh^ thuat, hp la nhiing nguoi c6 tam hon dong d i f u v i h<?

cung yeu quy cai d^p Liic dau Huan Cao khinh bac nhung sau khi hieu

"tam long trong thien ha", Huan Cao da dong y cho chi> Quan nguc

b Y nghia tinh huong truy?n:

+ Lam bpc 16, thay doi quan he, thai dp, hanh v i khac thuong ciia cac nhaf

vat (Huan Cao lang nghi m i m cuoi; quan ngyc, tho lai khiim niim, run raV'

j^ya'n sang uy nghi chon ngyc tii); lam toa sang ve d?p ciia cai Tai, cai pung cai Thien luang

+ Gop phan k h i c hpa tinh each ciia cac nhan vat; tang kich tinh va sue hap

j | n cua tac pham

Cdu 2: Tai sao noi cdnh cho chii trong tac pham "Chic nguai tic tii" la mqt ciinh tuangxua nay chua ticng c6 ?

* N o i canh cho chu trong tac pham " C h u n g u o i t u t u " la "mpt canh ttf<;mg nay chua tirng c6": «

Khong gian va thoi gian rat dac bi^t (noi nguc t i i ban thiu, tuong day ffiang nhen, dat bii-a bai phan chupt phan gian; canh dien ra vao liic dem Ijnuya trong nha nguc toi tam);

- Nguoi cho chu- trong canh "c6 deo gong, chan vuong xieng"; ngay mai l^i phai vao kinh chju an tir hinh

- Vj the cac nhan vat bj dao ngupc ( h i t i i thanh than tupng, an nhan ciia cai nguc; cai nguc thanh nguoi nguong mp, chiu on tir tii) Nguc tii sup do, cai d?p ciia nghe thuat thu phap va tai hoa, thien luong thang hoa A n h sang chien thang bong to'i; cai dep chien thang cai thap hen

Cdu 3: Kei thiic tac pham "Chu nguai tic tii" la hinh anh nao? Ynghia?

a Ket thiic tac pham "Chir nguoi t u t u " la h i n h anh:

- Huan Cao da khuyen vien quan nguc: "Nen tim ve que, thay chon 6 de gitr thien luong cho lanh viing"; "Tir bo nghe coi nguc roi hay nghi den chuyf n choichir"

- Quan ngyc da vai nguoi tii mpt vai, dong nuoc mat ri vao ke mifng: "Ke

me mupi nay xin bai ITnh"

b Y nghia cac h i n h anh:

- L6i khuyen ciia Huan Cao the hi^n ve d?p ciia nhan each Ion Loi Wiuyen chan tinh, thang thSn nhu loi ciia nguoi cha khuyen ran diia con lam '^«6ng lac 161

- Cau noi "Ke me mupi nay xin bai llnh" ciia vien quan nguc: The hifn

dp kinh phue, nguong mptruoc mpt nhan each cao ea; bay to long bie't on

^Han thanh voi an nhan khai sang tam hon minh The hien nhan each ciia vien

^U4n nguc, mpt nguoi kh6ng chi eo tam long bif t nhdn lien tai ma eon bie't P'^Mc thi?n

Cau 4: Thai do ciia Huan Cao nhu the nao khi thay tha lai thong bdo vi$c

•'^i/ mai vao kinh chiu dn tic hinh? Thdi dp ay cho thay Huan Cao Id con

^^oinhuthendo?

a 1 ^; to ciia Huan Cao k h i thay tho lai thong bao vi^c ngay mai vao

chiu an t u h i n h : thay tho lai noi cho Huan Cao nghe ve y nguy^n ciia

quan nguc va ngap n g u n g thong bao ngay mai se vao k i n h chiu an t u hint,,

H u a n Cao lang nghi, m i m cuoi " suyt niia ta da phu mat m p t tain long tror\

t h i e n h a "

b T h a i d p a y c u a H u a n C a o d a n o i l e n : s

- The hien k h i phach hien ngang bat khuat cua ong, t u y sa co that th(>

n h u n g van long Ipng uy nghi giua chon lao t i i

- The hien ve dep tarn hon, nhan each H u a n Cao, biet cam tain long "biet

n h o n lien t a i " , c6 tarn hon dong di?u v o i n h i r n g n g u o i biet yeu biet quy trorig

caidep ' '

Cau 5 : Trong tdc pham "Chic nguai tii tii", Nguyen Tuan da vi vim quan

nguc voi hinh dnh ndo?Ynghia cua hinh dnh do?

tfe, a T r o n g tac p h a m " C h i i n g u o i t i i t u " , N g u y e n T u a n d a v i v i e n quan

n g u c v o i h i n h a n h : quan nguc giong n h u " m o t thanh am trong treo chen IS'n

giua m p t ban dan m a nhac luat deu h6n loan x6 bo"; "ong t r o i nhieu k h i choi

ac, d e m day ai n h u n g cai thuan khiet vao giua m p t dong can ba va buoc phai

a n d o i 6 kiep v o i \u quay quat"

b Y n g h i a c u a n h m t g h i n h a n h ay:

- Viet n h u vay, N g u y e n Tuan da rat tran trong vien quan coi nguc Quan

nguc la n g u o i c6 nghla k h i , biet "bi?t n h o n lien t a i " Quan nguc la n g u o i tot la

n g u o i biet yeu quy cai dep, cai tai La vien ngoc quy trong d a m b u n lay la

"thanh am t r o n g treo"

- Su cam thong cua N g u y e n Tuan ve noi kho tam ciia nhan vat Quan nguc

ViNH BI|T CUU TRUNG DAI

(Trich 'Vu Nhu To''cua NguySn Huy Tu&ng)

Cdu 1: Trinh bay nhOng xung dgt trong doan inch Mnh hi?t Cvni Triing Dai?

Y nghia tii nhitng xung dot do ?

! a T r i n h bay n h m i g x u n g dpt trong doan trich " V i n h b i f t C m x T r u n g Dai":

; - D o la x u n g dot giira t h g thuyen, nhan dan lam than v o i Vix N h u To va

tap doan p h o n g kien Le T u o n g Due Thuc chat n h i i n g m a u t h u a n do deu co

nguyen do t u " C u u T r u n g D a i "

- D o con la x u n g dpt giiia quan ni^m n g h f thuat cao sieu, thuan tuy (x^y

dai c u u t r u n g d u n g ky cong m u o n thud, sanh v o i trang sao) va I g i ich trtf'^

tiep, thiet t h y c cua nhan dan

Y n g h i a tir n h u n g x u n g dpt ay:

Phan anh gia t r i hi#n thuc ve noi kho cue ciia nhan dan lao dpng can lao

^iro-i thoi h o n quan Le T u a n g Due D o la tap doan an choi, sa doa, boc lot nhan

j g n deh tan x u o n g tuy • The hien tan b i kich tinh than dau d o n cua VQ N h u To, v i qua d a m me thi tho' tai nang ma t r o thanh noi oan gian ciia bao n g u o i Den chet van chua tinh giac mong

- T u do tac gia dat ra van de: Bi kich V u N h u To da thuc t i n h y thuc ciia chiing ta ve van de m u o n t h u o : M o i quan he giiia nghe thuat va cuoc song - MGHE T H U A T P H A I V I N H A N S I N H thi nghe thuat m a i ton tai va duoc nhan dan ton tho, nang n i u , bao ve

TRANG GIANG

(Huy Can)

Cdu 1: Chi ra chd't codieh va hien dai ciia bdi tho Trdng Giang ? >j

a Chat C O d i e n ciia bai t h o : ? r :

H- M a t khae, Trang giang cung khong thieu n h i i n g h i n h anh, am thanh

<^han thuc ciia d o i thuong, khong uoc 1^ (ciii kho, tiehg van chp chieu, beo

The l o a i va b u t phap:

Trang giang mang dam phong v i c6 dien qua vi^c van dung nhuan nhuyen

I tho 7 c h i i v d i each ngat nhip, gieo van, cau tnic dang doi; biit phap ta canh

1 tinh, gpi hon la ta nhung t u H a n V i f t c6 kinh (trang giang, c6 lieu )

T i n h h i ? n dai ciia bai tha:

- "Trang giang" lai cung rat m o i qua xu huong giai bay true tiep "cai t o i "

tinh (buon di^p diep, sau tram nga, khong khoi hoang hon ciing nho nha )

413

- Ve d^p hi#n dai Ian toa qua cac cau chu sang tao, doc dao ciia nha tho

mang dau an xiic cam ca nhan cua tac gia (sau chot vot, niem than mat, don )

Nhung ve dep ay dong lai cuoi cung la tarn trang nho que huong ngay khj

dung giua que huang, net tam trang hien dai ciia cac nha tri thiic muon dong

gop sue minh cho dat nuoc ma danh bat lire, khong lam gi dugc

i»

CHI£UT6I I

(Ho Chi Minh)

^ Cau 1: Trinh bay hodn canh ra dai cua tac pham "Nhat ky trong tii" ? Cia

tri noi dung cua tap tho 7 Hodn canh ra dai bai tha "Chieu toi"

Irk lai:

a Hoan canh ra doi tap tho:

- Thang 8.1942 Nguoi sang Trung Quoc de tranh thii su ung hp cua anh

em ban be quo'c te'cho Cach mang Viet Nam Sau 15 ngay di bp, khi vua toi thj

tra'n Tiic Vinh tinh Quang Tay thi bj chinh quyen Tuong Gioi Thach bat giam

vi tinh nghi la gian diep Tu do Nguoi bi cam tii trong gan 30 nha lao thuoc 13

huyen tinh Quang Tay Den thang 9.1943, Nguoi dupe tha tu do

- Trong hoan canh tii day suot "Muoi bon trang te tai gong cum" (To

Hiru) Nguoi da sang tac tap tha Nguc trung nhat ky {Nhat ky troni^ tii) Tap tho

gom 133 bai tho bang chix Han ghi lai chang duong dau tranh gian kho nhung

rat doi lac quan cua nguai tu Ho Chi Minh

b Gia tri tap tha: Tap tho c6 ba gia trj Ion:

- Gia tri nhan dao: ve dep tam hon ciia nha tho Ho Chi Minh, du trong

hoan canh tu day, lao kho nhung luon huong den sy song cua con nguoi, canh

vat, thien nhien bang tinh cam nhan ai bao la "nang niu tat ca chi quen minh" i

- Gia tri hi^n thuc: len an to cao toi ac cua chinh quyen Tuong Gioi Thach

da cha dap len quyen song cua con nguoi, len an xa hpi tho'i nat, bat cong cua

xa hpi Trung Hoa duoi thai Tuong Gioi Thach

- Buc chan dung tvr hpa: tap tho con la biic chan dung tu hpa cua nguoi tu

vT dai, dii song trong canh lao tu kho ai nhung van lac quan, yeu dai, tran day

niem tin vao ngay mai

c Hoan canh ra doi bai tho Chieu tot

- Bai tho dupe lam tren duong chuyen lao tir Tinh Tay sang Thien Bao

bai tho thu 31 trong tap tho "Nhat ky trong tu"

Cau 2: Chi ra net codien vd hi?n dai trong bdi tho Chieu toi - Ho ChiMi"^^'

Tri lai:

a Ve d?p CO dien trong bai tha "Chieu toi"

414

- Trong bai tho "Chieu toi" Ho Chi Minh da su dyng hinh anh canh chim

H | chom may de dien ta khong gian va thoi gian buoi chieu Do la hinh anh rat

^ K e n thupc trong tho ca truyen thong

- d bai "Chieu toi", chiing ta bat gap mpt bi^n phap ngh^ thuat rat quen

^ » p c - do la but phap chain pha, ta it gpi nhieu Dac bi$t tac gia dimg chu

^ K n g " 6 cuoi bai tho de mieu ta cai toi

H| b Ve d?p hi?n d?i ciia bai tha "Chieu t o i "

- Neu nhu trong tho xua, con nguoi thuong tro nen nho be nhat nhoa truoc thien nhien rpng Ion, thi 6 bai tho "Chieu toi", hinh anh nguoi lao dpng,

"CO gai xay ngo" noi bat len va la hinh anh trung tam cua buc tranh thien

nhien, la linh hon, la anh sang cua biic tranh, chi phoi toan bp khung canh nuac non son thuy

- Trong bai tho "Chieu toi", chiing ta nhan tha'y tu tuong, hinh tupng tho

luon CO su van dpng khoe khoan, do la su van dpng tu buc tranh thien nhien

chuyen sang buc tranh doi song, tu noi buon den niem vui arn ap, tu tan lui den su song

Tom lai, bai tho mang dam tinh chat c6 dien, hien dai mang dam phong each Ho Chi Minh vi the bai tha viet ve chieu toi ma khong nhirng khong am u

ma con bung sang 6 doan cuoi ' •

- Hoan canh sang tac: Thang 7.1938, sau thai gian hoat dpng trong phong

trao thanh nien 6 Hue^ To Hiru vinh du dupe dung vao hang ngG ciia Dang cpng san Vi?t Nam Niem vui sudng han hoan va tu hao khi dupe dung dual hang ngii ciia Dang la cam xiic chii dao ciia To Hini de viet nen bai tho nay

- Xuat xu: Bai tha dupe trich trong phan Mau lua - phan dau ciia tap tho

' - Y nghia nhan de: "Tu ay" la moc thai gian danh dau mpt su ki^n quan

^9ng trong cupc doi nha tha - sy ki^n dupe ket nap vao Dang

La niem vui sudng, han hoan ciia ToHiru khi don nhan anh sang ciia Dang,

ly tuong soi rpi vao tan ca con tim khoi 6c lam bung sang mpt sue sorig

^oi Tac gia gpi Dang la mat troi chan ly, so sanh hon toi la mpt vuan hoa la

de dien ta phut giay t u ay la mot moc thoi gian khong bao gio phai nhoa trong

trai t i m ciia nguoi each mang tre tuoi

Cdu 2: Trinh bay stl chuyen him trong tilth cam cua cat toi trii tinh trong

bdi tho Tit ay (ToHitu)

Tra loi:

- Kho tho t h u nhat la niem v u i suong, han hoan ciia To' H u u k h i don nhan

anh sang ciia Dang, ciia ly tuong soi rpi vao tan ca con t i m kho'i 6c lam bung

sang mot sue song m o i Tac gia goi Dang la mat troi chan ly, so sanh hon toi la

mot v u o n hoa la de dien ta phiit giay t u ay la mot moc thoi gian khong bao

gio phai nhoa trong trai t i m ciia nguoi each mang tre tuoi

- Kho tho t h u hai la nhan thiic m o i ve le song: K h i dugc giac ngp If tuong,

To H i r u khSng djnh quan ni?m m o i ve le song la su gan bo, hai hoa giiia "cai

toi" ca nhan va "cai ta" chung ciia moi nguoi "Toi huge long toi voi moi

nguoi manh khoi d o i "

- Kho euoi la su chuyen bien sau sac ve mat tinh cam: v u g t qua gioi han

cai toi de den voi cai ta chung Nha tho hf nguyen la dua con ciia nhan dan, vi

nhan dan phuc v u

C P H A N V A N H O C 1 2

K H A I Q C I A T V A N H Q C V I $ T N A M TCr C A C H M A N G T H A N G T A M N A M 1 9 4 5 D ^ N H ^ T T H ^ K Y X X

Cau 1: Trinh bay dac diem ca ban ciia VHVN tit nam 1945 dm nam 1975

a Van hpc van dpng theo huong each mang hoa, g i n bo sau sic vol van

m?nh chung cua dat nuac

b Nen van hpc huong ve dai chiing

c Nen van hpc chii yeu mang khuynh huong su thi va cam hung lang man:

- Khuynh huong su thi: De cap den nhung van de c6 y nghia lich sii va c6

tinh chat toan dan toc.Nhan vat chinh thuong la nhung con nguoi dai di^n chc

tinh hoa, khi phach, pham chat va y ehi ciia dan tpc; tieu bieu cho ly tuong cpng

dong hon la Igi ich va khat vong ca nhan: chj Ut Tich trong N g u o i m? cam siing,

Tnii trong Rimg xa nu, Viet va Chien trong Nhirng dua con trong gia dinh Lai

van mang giong dieu trang trpng, hao hung, thien ve nggi ca, nguong mo

- Cam hung lang man: Coi thuong mpi gian kho, tin tuong vao tuong lai

tuoi sang ciia dan tpc M p i kho khan duang n h u bi day liii, con nguoi vupt qua

mpi t h i i thach gian lao "Xe dpc Truong Son d i cuu nuac/ M a long phoi phoi

V a n xuoi: c6 nhieu k h o i sac hon tho, c6 doi m o i each viet ve chien tranh, each tiep can h i ^ n thuc d o i song Tieu bieu c6: D u n g truoc bien (Nguyen M a n h Tuan), M u a la rung trong v u o n (Ma Van Khang), Thoi xa vang (Le L u u )

- T u nam 1986, van hpc chinh thuc buoc vao chang doi m o i Cac tac pham tieu bieu: Chie'c thu yen ngoai xa (Nguyen M i n h Chau), Tuong ve h u u (Nguyen H u y Thiep), N o i buon chien tranh (Bao Ninh)

- K i c h n o i : phat trien manh me: H o n Truong Ba da hang thit (Luu Quang Vii), M u a he 6 bien (Xuan Trinh)

Ket luan: Van hoc Viet N a m t u nam 1975 den het the ky XX van dpng theo huong dan chu hoa, mang t i n h nhan ban va nhan van sau sac Phat trien da dang ve de tai, m o i me ve thii phap nghe thuat, ca tinh sang tao ciia nha van dupe phat huy, van hpc c6 tinh huong npi, quan tarn nhieu den so phan ca nhan trong hoan canh phiic tap ciia doi thuong

Cdu 4: So sanh van hoc truoc vd sau nam 1975 ?

Do'i tupng ciia van hoc la con nguoi Hch su, la nhan vat su thi, mang tinh h u o n g ngoai (Rimg xa

nu, N h i i n g dua con trong gia dinh)

Con nguoi dupe nhin nhan 6 goc

dp ca nhan Chuyen t u h u o n g ngoai sang huong npi Tac pham: Tuong ve huu, N g u o i dan ba tren chuyen tau toe hanh

Con n g u o i dupe nhin nhan 6 tinh giai cap, cpng dong

Con nguoi dupe xem xet 6 tinh

nhan loai (Noi buon chien tranh An

may d i vang) Nhan vat van hpc dupe khae hpa

fi pham chat tinh than Con nguoi chi

dupe mieu ta trong doi song y thuc

Con nguoi dupe nhin nhan 6 doi song tam linh va n h u cau ban nang , doi t u , the su

Chua phat huy dupe ca tinh Sang tao ciia nha van; con mang fiang h'nh chii quan

Dan chii hoa nghe thuat; cac nha van tim toi doi moi, sang tao (Nguyen Minh Chau; Thanh Thao; L u u Quang Vu)

Cau 5: T r i n h bay dac diem ciia van hpc V i f t Nam giai doan sau 1975:

- Van hpc van dpng theo k h u y n h h u o n g dan chu hoa, doi m o i quan niem

ve nha van, ve van hpc va quan ni^m ngh^ thuat con n g u o i

- Van hoc phat h u y ca tinh sang tao va phong each nghe thu^t cua nha van

v o i n h i i n g t i m toi, the nghiem m o i

T U Y C N N G O N D O C LAP - H6 CHi M I N H

Cau 1: Hoan cdnh ra dai Tuyeti ngon DQC lap cua Ho Chi Minh Muc dich,

dot tuong va y nghia ?

a Hoan canh ra dai:

T i n h hinh the giai; Nhat dau hang dong m i n h , c6 l o i cho ta

ca nuoc ve tay nhan dan

Ngay 2/9/1945 tai Quang t r u o n g Ba D i n h - H a N o i thay mat Chinh phu lam

thoi, N g u o i doc ban Tuyen ngon Dpc lap, truoc hang van dong bao, khai sinh

ra nuoc Viet N a m dan chu cpng hoa

b M y c d i c h

+ Tuyen bo nen doc lap cua dan tpc, khai sinh ra nuoc Viet N a m m o i

+ N g a n chan am m u u xam luge cua cac nuoc thuc dan, de quoc

j c DoitUQTig:

H u o n g t o i toan the quoc dan dong bao trong nuoc va nhan dan the gioi d i

bi?t la Phap va M y

d G i a tri ban Tuyen ngon Dpc lap

- G i a tri lich su: Tuyen ngon Doc lap la l a i tuyen bo ciia m p t dan toe da

dung len dau tranh xoa bo che dp phong kien, thuc dan Khang d i n h quyen

dpc lap t\ do ciia dan toe Viet N a m

, - G i a tri tu tu6ng: Tuyen ngon Dpc lap la tac pham ke't tinh l i t u o n g dau

tranh giai phong dan tpc va tinh than yeu chupng dpc lap t u do, vua mang tam

voc quoc te'vua mang y nghla nhan dao

muc, lap luan chat che, l i le danh thep, bang chiing xac thuc, ngon ngu- hiing hon

Cau 2: "Tuyen ngon doc lap" da tocdo toi dc cua thuc dan Phap tren nhu'>'i

phuong dim nao? Tocdo nhu vay mang den gid tri gi?

a Tuyen ngon dpc lap da to cao tpi ac ciia th^rc dan Phap tren nhvt^^

phuong di#n:

quyen t u do dan chii nao; lap ra nha t u nhieu h o n t r u o n g hpc; chiing thang

tay chem giet n h i i n g n g u o i yeu nuoc t h u o n g noi ciia ta; chiing tarn cac cupc

khai nghia ciia ta trong n h i i n g be m a u

cang; chiing cuop khong ham mo, nguyen lipu; chiing khong cho cac nha tu

san ta ngoc dau len; chiing boc lot cong nhan ta v6 cung tan nhan

b G i a tri tir nhirng to cao ay:

- T u nhu-ng to cao ay, "Tuyen ngon dpc l a p " da mang gia t r i hien thuc va nhan dao sau sac Bac da tranh thii dupe su ling hp va tao tinh doan ke't giiia cac giai cap trong xa hpi

- Nghp thuat lap luan sac ben Ly le danh thep, dan chiing day sue thuyet phue mang deh cho nhan dan the gioi m p t tap ho so tpi ac ciia thuc dan Phap tren dat nuoc ta

Cau 3: "Tuyen ngon doc lap" Idy di Idy lai hai su that lich su, do Id hai su that lich sundo? Ynghia?

a " T u y e n ngon dpc lap" lay di lay lai hai su that lich su, do la hai s u that

lich su: "Su that la t u miia thu nam 1940, nuoc ta da thanh thupc dja ciia Nhat,

chii khong phai thupc dia ciia Phap nua K h i Nhat hang D o n g m i n h thi nhan dan ca nuoc ta da noi day gianh chinh quyen lap nen nuoc Viet N a m Dan chii Cpng hoa

Su that la dan ta da lay lai nuoc Vipt N a m t u tay Nhat, c h i i khong phai t u

tay Phap" i on u u ^

b Y n g h i a :

- Vao thoi gian nay, chinh quyen thuc dan Phap dang reu rao v o i d u luan rang " D o n g D u o n g la ciia Phap, nay Nhat dau hang dong m i n h thi Dong

D u o n g phai tra lai cho Phap" V o i hai " s v th|t" dupe neu ra H o Chi M i n h da

dap tan xao ngon ay ciia nha cam quyen -i

- Lay d i lay lai hai t u "sy that" cung la each lap luan sac sao, cau van

trimg diep tao nen niem t u hao ve chien thang quan trpng ciia nhan dan ta Do

la chien thang phat xit, chien thang thuc dan va lam sup do che dp phong kien hang ngan nam tren dat nuoc ta

Cau 4: Phdn cuoi cua bdn tuyen ngon dua ra nhitng tuyen ho gi de khang dinh doc lap chu quyen Viet Nam? Ynghia?

dinh dpc lap chii q u y e n Vi?t Nam:

- Tuyen bo thoat ly han quan he thuc dan v o i Phap, xoa bo het n h i i n g i^p uoc ma Phap da ky ve nuoc Vi?t Nam, xoa bo tat ca m p i dac quyen ciia Phap tren dat nuoc Vipt N a m

419

Cam nattg luySn thi clal Ttoc Ngu van ^ rnun uunn ii

Toan dan Vi§t Nam, tren duoi mpt long, kien quyet cho'ng lai am muii cua

bpn thuc dan Phap

- Nuoc Vi$t Nam c6 quyen huong ty do va dpc lap, va su that da thanh

mpt nuoc tu do, dpc lap Toan the dan tpc Vi^t Nam quyet dem tat ca tinh than

va luc lupng, tinh mang va ciia cai de giii vung quyen t\f do, dpc lap ay

b Y nghia:

- Nhimg tuyen bo'd tren cho thay, tac gia da xoa bo mpi quan h§ vol

Phap, khang djnh Vif t Nam c6 quyen dpc lap tu do

- Ty hao ve nen dpc lap nuoc nha mpt each manh li^t "Nuoc Vi^t Nam c6

quyen huong tu do va dpc lap, va su that da thanh mpt nuoc ty do, dpc lap"

- The hien quyet tam manh me "tren duoi mpt long, kien quyet chong lai

am muu cua bpn thuc dan Phap" va loi tuyen th^ "Toan the dan tpc Vi^t Nam

quyet dem tat ca tinh than va lyc lupng, tinh mang va aia cai de giii viing

quyen ty do, dpc lap ay"

Cdu 5: Trong cuoc hien dong Nhat Mo chinh Phap thi thai do cua ta va

Phap nhu thendo ? Ynghia vecdch itng xit cua con ngucti Vi^t Nam?

a Thai dp cua ta va Phap:

- Phap: truoc khi thua chay con nhan tam giet not so dong tu chinh tri 6

Yen Bai va Cao Bang

- Ta: giup cho nguoi Phap chay qua bien thiiy, bao v^ tinh m^ng va tai san

cho hp

b Y nghJa ve each ung xu cua ta:

, - Khoan hong, nhan dao la truyen thong nhan van aia dan tpc ta tu bao

doi nay

- Ta thupc ve chinh nghia, nen cupc chien cho rihijTig nguoi chinh nghia

bao gio cung gianh chien thang

I N G U Y I N DiNH CHl£u, NGOI SAO SilNG

TRONG BAU IRtn VAH NGHC DAN T O C

Pham Van Ddng

Cdu 1: Ddnh gia ve Nguyen Dinh Chieu, trong tac pham "Nguyen Dinh

Chieu, ngoi sao sang trong van ngh? cua dan toe", tdc gid Pham Van Dong dd

SM' dung mot hinh anh gidu y nghia, do Id hinh dnh ndo? Y nghia cua vi?c si(

dung hinh dnh ay

Tra lai:

a Danh gia ve vi tri va nhung dong gop cua Nguyen Dinh Chieu trong nen van hoa dan tpc, tac gia Pham Van Dong sii" dyng hinh inh: "tren troi c6 nhiing vi sao c6 anh sang khac thuong phai cham chii nhin moi thay va cang nhin cang thay sang" Day la mpt hinh anh giau y nghia

b Y nghia:

- Dung hinh anh: "vi sao c6 anh sang khac thuong", tac gia da chi ra rang van chuong ciia Nguyen Dinh Chieu c6 ve d?p va gia tri rieng, dpc dao, khac voi tho van cua cac tac gia cimg thoi ciing nhu trong nen van hpc dan tpc

- Ngoi sao ay "phAi cham chii nhin mod thay sang" Nghia la Van chuong ciia Nguyen Dinh Chieu c6 ve d?p tiem an, khong de gi nhin thay ho|ic neu chi nhin luot qua c6 the khong thay het dupe ve d^p ciia no

- Do la mpt ngoi sao "cang nhin cang thay sang" Ngoi sao toa ra thii anh sang lap lanh ma cang nhin cang thay sang, la ngoi sao c6 ve d?p bat bien Co nghia la ve dep va gia tri van chuong ciia Nguyen Dinh Chieu khong phai chi

la nhat thoi, chi c6 trong giai doan Ijch su ay ma ton tai vInh hang, cang kham pha cang nhan ra day dii va sau sac hon nhung tang gia trj phong phii ciia van tho Nguyen Dinh Chieu

K Tac pham chinh: May dm d, Miia hoa gao, Tuyen tho van Quang Dung

b Giai thi^u doan quan Tay Tien:

Thanh lap: dau nam 1947 Quang Diing la dai dpi trudng

Thanh phan: da so la thanh nien Ha Npi, trong do c6 sinh vien va hpc sinh , Nhi^m vy: phoi hpp vdi bp dpi Lao, danh tieu hao luc lupng Phap 6 lupng Lao, mien Tay Bae bp Vif t Nam, gop phan bao v? bien giai Lao - Vi?t Dia ban hoat dpng: kha rpng, gom Son La, Hoa Binh, Sam Niia (Lao) vong imien tay Thanh Hoa

Dieu ki^n chien dau gian kho: niii cao, vyc tham, rung day, thii dii, so't ret anh hanh

421

c Hoan canh ra doi bai tho:

Bai tho dugc lam cuoi naml948, khi Quang D u n g chuyen sang don v i khac

Bai tho dupe sang tac tai Phii L i m Chanh Luc dau c6 ten " N h o Tay Tien", sau

khi in lai trong tap May dau 6, tac gia doi ten thanh Tdy Tien

Cdu 2: Dae tnmg bUt phdp "Tdy Tien" ?

T r i led: Dac trung but phap ngh? thuat:

^ * Bai tho dugc viet bang but phap lang m^n But phap nay c6 d|c diem:

a The h i ^ n cai toi t m tinh giau cam xiic, giau tri tuong tug'ng

b Nhay cam v o i cai p h i thuong, khac thuong, ly tuang Cho nen, c6 viet ve

nhiing cai c6 thuc thi ciing dugc lang man hoa, dpc dao hoa

c Nhay cam v o i ve d^p ciia canh va nguoi mang mau sac x u la

d Hay viet ve noi buon, cai che't nhung de to dam ve dep bi trang

e Hay su d y n g thu phap doi lap

Cdu 3: Ve d?p hinh tugng ngucn link "Tay Tien" ?

• T r i l o i :

a Ve d?p bi trang dam chat su thi:

- N g u o i linh Tay tien xuat hi^n trong bo'i canh thien nhien hoang v u , hiem

tro, ki VI, dieu do cang to dam them ve phi thuong ciia nguoi linh Tay tien

- N g u o i linh Tay tien trong hoan canh rung thieng nuoc dpc van coi nhe

cai chet, dat l i t u o n g len tren tinh mang "Rai rac bien cuong m o vien x u

-Chie'n truong d i chSng tiec d o i xanh"

- Ngay ca k h i phai hi sinh v i To quoc thi cai che't do ciang rat oai hiing, bi

trang: " A o bao thay chieu anh ve dat - Song Ma gam len khiic dpc hanh"

b Ben canh ve d^p hao hung, nhung nguoi Iinh Tay tien con hi^n len la

nhirng chang trai rat hao hoa, lang man:

- Tat ca n h i i n g ve dep mpng m o ciia niii r i m g Tay Bac i n dam trong tarn

tri moi nguoi linh de tao nen nhiing biic tranh vua thuc vua mong:

"Doanh trqi hitng len hoi duoc hoa Troi ddng nuac lii hoa dong dua "

- 6 n o i n i i i r u n g gian kho, luon can ke v o i cai che't n h u n g dem dem,

nguoi chie'n sT van g u i mong ve noi xa - N o i c6 nguoi yeu thuong - N h i i n g c6

gai Ha N p i duyen dang, thanh Hch "MSt trimg gui mong qua bien giai - Dem

m o Ha N p i dang kieu thorn"

V I £ T B A C

T6Hmi

s Cdu 1: Hodn cdnh sang tac "Vi?t Bac" cua ToHitu:

- Chie'n dich Dien Bien Phii thang Ipi, thang 7 - 1954 Hiep dinh Gio-ne-vo

ye Dong D u o n g dupe ki ket, hoa binh lap lai, mien BSc nuoc ta dupe giai phong, tien hanh xay d u n g C N X H

- Thang 10 nam 1954, Trung uong Dang va Chinh phii roi chie'n khu Vi^t Bac tro ve Ha N p i Nhan su k i ^ n lich su ay, T o ' H i h i sang tac bai " V i ^ t Bac"

- Bai tho CO hai phan: phan dau tai hi§n nhihig ki n i ^ m each mang va

Ichang chie'n Phan sau gpi vien canh tuoi sang ciia dat nuoc, ca ngpi cong on Dang va Bac Ho Sach giao khoa trich hpc phan dau

Cdu 2: Trong doan trich hdi tho Vi$t Bac (NgCtvdn 12, Tap mgt, NXB Gido due, 2009), TotHtu da sit dung nhieng phuang tien nghe thudt gidu tinh ddn tqc ndo? Nhitng phttcmg tien do phii hap voi viee dien td tinh cam gi cua nguoi can

bo khdng chien vd nhdn ddn Viet Bac?

Tra loi: •

a Nhxrng p h u o n g ti|n ngh^ thuat giau tinh dan tpc:

- The tho luc bat; ket ca'u doi dap; 161 xung ho minh - ta ciia ca dao - dan ca

- Ngon ngCr tho dan da, mpc mac; cac each chuyen nghia ciia tho ca truyen thong; gipng tho mang am huong ngpt ngao ciia n h i i n g cau hat tinh nghia trong dan gian

b S u phii hpp cua nhihig phuong ti^n do voi vif c dien ta tinh cam:

- The hien tinh cam an tinh, thuychung sau sSc ciia nguoi can bp khang chie'n va nhan dan V i f t Bac gan v o i dao l i truyen thong dan tpc

- The hien tinh cam gan bo sau nang ciia nguoi can bp va nhan dan voi

each mang, v o i khang chie'n

D A T Niid^c

NguySn Khoa Diem

Cdu 1: Giai thieu vdi net ve Nguyen Khoa Diem vd trinh bay hodn cdnh

^^ng tac bai tho Dat Nude cua Nguyen Khoa Diem

- Tac p h a m c h i n h : "Dat ngoai 6", " M a t d u o n g khat v p n g "

- Phong each: Tha ciia Nguyen Khoa Diem dam da, binh d i , hon nhien

giau chat suy tu, cam xuc don nen, the hi#n tam t u ciia nguoi thanh nien t r i thuc

tham gia tich cue vao su nghi^p giai phong dan tpc va thong nha't dat nuoc

b Tac pham

- " D a t N u o c " trich phan dau chuong V ciia t r u o n g ca " M a t D u o n g Khat

V o n g " a i a N g u y e n Khoa D i e m " M a t D u o n g Khat V p n g " dupe tac gia hoan

thanh 6 chie'n t r u o n g Binh T r i Thien nam 1971

- Ban t r u o n g ca viet ve su thuc tinh a i a tuoi tre thanh t h i v i m g tam ehie'm

mien N a m , y thuc dupe van menh eua the h^ minh, d u n g day xuong duong

dau tranh hoa hpp v o i cupc chien dau ciia dan tpc N o i bat trong bai tho "Dat

N u o c " la t u t u o n g "Dat N u o c ciia nhan dan"

Cdu 2: Nhd tha Nguyen Khoa Diem dd cam nhan ve Dat Nuoc qua nhitng

phuong dim ndo ?

Tra loi:

Nha tho Nguyen Khoa D i e m da cam nhan ve Dat Nuoc qua nhung

phuong dif n:

n h u cai keo cai cpt thanh ten, toe m? thi b u i sau dau, n h u mieng trau ba an, cau

chuy^n ba ke truyen thong nong nghi^p liia nuoc, truyen thong danh giae

con n g u o i Vi^t N a m n h u con d u o n g toi truong, dong song, n o i ta ho h?n la

T r u o n g Son, la bien D o n g h u n g vT , bao la rpng Ion " N o i con chim phuong

hoang bay ve hon n i i i bac/ con ca n g u ong mong nuoc bien k h o i " Nhving danh

lam thang canh n h u : niii v p n g phu, hon trong mai, v j n h H a Long Dat Nuoc

la dja ban c u t n i lau d o i a i a nguoi Viet "Dat la n o i dan m i n h doan t u "

Lac Long Quan va A u Co de noi ve nguon go'c to tien a i a n g u o i Vi^t "Lac Long

Quan va A u Co/ De ra dong bao ta trong bpe t r u n g " Ljeh su chong npi thu,

ngoai xam "Co ngoai xam thi danh ngoai xam/C6 npi thu thi v u n g len danh bai"

Cdu 3; Tu tuong Dat Nuac cua nhdn dan dugc the'hi^ nhu the ndo trong

doan trich Ddt Nuac ?

Tra Idi:

a Giai thich khai ni?m " T u Urong D N ciia nhan d a n "

So v o i van hpc t r u n g dai t h i Van hpc trung dai thuong lay h i n h anh Da't

nuoc de bieu t u p n g cho quyen lye a i a vua chiia "Song n i i i nuoc N a m vua

N a m o" D N ay trong quan n i ^ m la a i a vua Thoi dai N K D n g u o i ta n h i n thay

424

gu-c manh cua nhan dan, dong gop to Ion ciia nhan dan nen h i n h thanh D N ciia (ihan dan v i do chinh nhan dan d u n g nen ^

b Bieu hif n cvi the trong doan trich:

- Dat nuoc trong chuong tho da dupe nhin 6 tam gan N o hien len v o i ve

dung di/ gari g u i Do la van hoa nguoi Viet v o i phong tue tap quan, truyen thorig tir ngan d o i nay gan bo v o i con nguoi gan g u i binh d i n h u cai keo cai

cpt thanh ten, toe me thi biii sau dau, n h u mieng trau ba an, cau chuy^n ba

l^e truyen thong nong nghi^p liia nuoc, truyen tho'ng danh giae

- K h i noi ve lich sii va dia ly aia dat nuoc, tac gia chii y den dong gop ciia

nhiJTig con nguoi v6 danh Nhan dan la nhi>ng eon nguoi v6 danh, hp "Song gian

di/ Chet binh tam/ N h u n g hp da lam ra dat nuoc" H p gop than m i n h cho niii vpng phu, hon trong mai; hp lam nen "Ten xa ten lang trpng moi ehuyen d i dan"

- Dat N u o c tren binh di^n khong gian dja ly: gan bo than thupc v o i m o i

con nguoi Viet N a m n h u eon d u o n g toi truong, dong song, noi ta ho h?n la Truong Son, la bien D o n g h i i n g vT , bao la rpng Ion " N o i eon chim p h u p n g hoang bay ve hon niii bac/ con ca n g u ong mong nude bien k h o i " N h i i n g danh

lam thang canh n h u : niii vpng phu, hon trong mai, v j n h Ha L o n g Dat Nuoc

la dia ban c u t n i lau d o i ciia nguoi Vi?t "Dat la noi dan m i n h doan t u "

- Dat nude eiia ca dao than thoai la dat nuoc gan gui, t u o i d?p, man ma

SONG I

Xuan Quynh

B Cdu 1: Hoan canh sang tac bai tha "Song" cua Xudn Quynh

^ F - Xuan Q u y n h que H a Dong T i m g la dien vien miia, sau la bien tap vien cho nhieu tap chi

- M p t n g u o i phu nu tai nang va giau nghi lye

- M p t hon tho nu dam tham chan thanh ma soi noi tre trung trong n h i i n g

khat v p n g manh l i f t ve tinh yeu va hanh

- Phong each tho: D u n g dj, hon nhien, chan that, nu tinh

•

b Tac pham Bai tho dupe sang tac nam 1967 trong ehuyen d i thuc te 6 v i i n g bien Diem

^'en - Thai Binh Bai tho dupe in trong tap "Hoa dpc chien hao"

Cdu 2: Ynghia nhan debdi tha (hinh tuong Song)

t "S6ng" la h i n h anh an dy ciia tam tr^ng n g u o i con gai dang yeu, la su

than, phan than ciia nhan vat t r i i tinh nuin;

- "Song" la "em" va "em" cung la "Song" Hai hinh tugng nay tuy hai ma

rnqt, CO liic tach doi ra de soi chieu cho nhau, c6 liic lai hoa nhap vao nhau de

tao ra su cong huong Hai hinh tuong ay dan cai, quah quyt voi nhau nhu hinh

v6i bong

- Tac gia mugn hinh anh "song" de the hien nhung cam xuc, cung bac tinh

cam ciia mgt trai tim khao khat yeu duong Noi bat trong bai tho la ve d^p tarn

hon thiet tha nong hau va niem khat khao ciia nguoi phu nu ve mot tinh yeu

thiiy chung, bat diet

Cdu 3: Trong khocuoi bdi tha "Song", Xudn Quynh dd khdt vong dim gi? y

nghta cua khdt vong ay ?

Traloi: '

a Trong kho cuoi bai tha "Song", Xuan Quynh da khat vpng:

J, Lam sao dugc tan ra

Thanh tram con song nhd Giita bie'n l&n tinh yeu 1.) De'ngan nam con vd

b Y nghia:

- Do la khat vong dugc bat tu hoa tinh yeu, vinh ctm hoa tinh yeu

- Mot quan ni^m nhan sinh cao d^p: tinh yeu chi c6 the vinh hang khi tinh

yeu do hoa vao bien ion cua tinh yeu nhan loai

- Xuan Quynh vie't bai tho nay khi ma dat nuoc dang chien tranh, nhieu

CO gai chang trai phai chia tay nhau de vao chien truong Dgc kho tho nay

chiing ta cang thain thia ve d^p niem tin vao tinh yeu cua nhung con nguoi

thoi dai ay

I D A N G H I T A C U A L O R C A

Thanh Thao

Cdu 1: Gidi thich y nghta cdu detie "Khi toi chei hay chon toi v&i cay dan"?

- Cay dan la bieu tugng cua van hoa TBN va cung la hanh trang cua Lorca

tren con duong sang tao ngh^ thuat va tranh dau Cau de tu the hi^n long yeu

que huong da't nuoc va su gan bo sau nang cua Lorca doi voi dat nude TBN

- La di nguyen va thong diep ciia Lorca: anh khong muon minh la cai

bong qua ion ngan can buoc tien cua the he tre TBN Anh hi vgng h^u the se

vugt qua cai bong ciia minh de tie'p tuc sang tao ngh§ thuat '••

- Nhan de la chiec chia khoa mo ra the gidi cam xiic ciia Thanh Thao ve

bai tho "Dan ghita cua Lorca"

Cdu 2: Hinh anh dan ghita dUQc mieu td bai nhitng mdu sac, dttbng net ndo ?

^^^y nghta?

Traloi:

a Hinh anh dan ghita dugc mieu ta bdi nhvrng mau sic, ducmg net:

ITieng ghita nau

Tieng ghita la xanh ' '

Tieng ghita tron bgt nude ' ' Tieng ghi ta rong rong mau chay r, ' Chiec ghita mau bac

Y nghIa ctia vi?c mieu ta ay:

Tieng dan la bieu tugng nghe thuat ciia Lorca, la the gidi nghe thuat ciia

a. Dong thdi no ciing la bieu tugng ciia tam hon Lorca

Qua nghe thuat nhan hoa ta tha'y, dan ghita cd nhihig bien doi sac mau, dudng net tao nen su bien ao da dang ciia tieng dan Tieng dan cd mau nau tram tinh, xanh thiet tha hi vgng, do nhu mau mau tham, tron nhu bgt nude, biet khdc thuong "rong rong" Khi Lorca hi sinh , cay dan ciing chuyen thanh mau hu ao, cung Lorca "boi sang ngang/ tren chiec ghita mau bac"

- Tieng dan ay ciing cd sinh menh, bie't dau ddn, biet mat mat Tieng dan

ay chinh la ve d?p bat t u ciia ngh^ thu^t Lorca va tam hon ngudi chien si ay

A l D A D A T T £ N CHO D O N G S O N G

HoangPhu Nggc Tu&ng

Cdu 1 Noi dung: (Y nghta nhan de Ai dd ddt ten cho ddng song Hodc doan

^et tdc phd'm la chi tiet ndo? Ynghta ?)

Tra Idi:

- Chi tiet cuoi tac pham la chi tiet: cd mgt nha tho tir Ha Ngi vao dung

''•en cau Trang Tien nem tan thudc xuong chan cau va bang khuang hdi vdi trdi

°i dat mgt cau: " A i da dat ten cho ddng song ?"

^ nghia:

• Cau hdi tu tir dat ra "Vdi trdi, vdi dat" dua nha van va dgc gia den vdi

^^nh trinh lich sir tim ve cgi ngudn va van hda dan tgc Tir dd ddng song

^^ong hi^n ra tren nhieu phuong dien dia li, lich sir, van hda thi ca Ket thiic

but la mgt huyen thoai rat d?p, bgc Id cai toi trir tinh suy tu: "Con ngudi d

' bd da nau nude tram loai hoa do xudhg ddng song, de Ian nude thorn tho Tac gia giri gam vao day tat ca udc vgng mud'n dem cai D^p va tieng

de xay dap van hda va Uch sir

- Nhan de va ke't thiic tac pham the hi^n ro chu de va phong each but ^

ciia tac gia giau siic gQi, tha'm dam chat tho Qua do tac gia ca ngpi canh v,^j

song Huang - Con song gan bo voi lich su, van hoa Hue'cua dan tpc ta.TP

hi^n long yeu men say me canh vat, van hoa dat nuoc H i n h anh dong song ([-^-^

nuoc dugc the hi?n bang tai nang cua mot cay but giau chat t r i tu§, chat var,

hoa va ngon ngu trong sang chgn loc, tinh te

Cdu 2: Doan song Huong chdy qua thdnh pho Hue, tac gid dd lien tudn

song Huang voi nhitng nguoi phu nu ndo? Lien tuang nhu theco y nghia gi?

• a Doan song Huong chay qua thanh pho Hue, tac gia da lien tuong s6ng

Huong voi nhung nguoi phu nu: nguoi tai nu danh dan liic dem khuya; hinh

anh Thiiy Kieu chi tinh tro lai tim Kim Trong ^

b Y nghia:

- H i n h anh "nguoi tai nir danh dan liic dem khuya" the hi^n s\f lien tuorig

phong phii cua nha van de dien ta ve d^p van hoa Hue va am nhac cung dinh

Hue boi "Toan bp am nhac c6 dien Hue duoc sinh thanh ngay tren mat nu6c

cua dong song nay"

- H i n h anh "Thiiy Kieu chi tinh tro lai tim K i m Trong" the hi?n ve d?p

thuy chung ciia song Huong v o i Hue

vo N H A T

Kim Lan

Cdu 1: Neu y nghia nhan de truy^ ngan "Va nhdt"

Tra lai:

a Nhan de "Vgr nhat" thau tom gia tri npi dung tu tuong tac pham: "Nhaf

di voi nhung t h i i khong ra gi Than phan con nguoi bi re rung n h u cai rom, cai

rac, CO the "nhat" 6 ba't ki dau, bat ki liic nao Nhung "vq" lai la su tran trong

Nguoi vg- CO vi tri trung tam xay dung to am Nguoi ta hoi v<?, cuoi vp, con o

day Trang "nhat" vg Do thuc chat la su khon cung ciia hoan canh

b Tao ra tinh huong truy^n dpc dao: Trang, ngheo kho xau xi, e vg GiiJ^

nan doi lai c6 vp theo ma khong ton tien cuoi cheo gi

c Nhan de "Vgt nhat" mang gia tri hi?n th^c va nhan d?o sau sic: vira th«

h i | n tham canh ciia nguoi dan trong nan doi 1945 vua bpc Ip su cuu man&

d i i m bpc va khat vpng, sue manh huong toi cupc song, to am, niem tin ciia <^°^

nguoi trong canh khon cung Dong thoi tac gia ciing to' cao tpi ac ciia bpn

thi^'-dan Phap va phat xit Nh^t da gay ra nan doi khiing khiep nam 1945 (ho"^

tri^u nguoi chet doi) " •

428

^^^Qdu2: Truyen ngan "Va nhdt" ma dau bang hinh dnh ndo? V nghta cua

^ftOng Mnh dnh ay ?

J Tray?n ng^n V g nhat md dau b i n g h i n h anh buc tranh ngay doi:

,^a\xbi chet n h u nga ra, khong buoi sang nao di lam dong lai khong thay vai

|,a cai thay nguoi nam cong queo 6 ben v? duong; nhung gia dinh tir Nam pjrih Thai Binh lii lupt bong be, dSt diu nhau len xanh xam n h u nhimg bong duoi nhiing goc da goc gao xu xi, bong nhiing nguoi doi d i lai dat do,

^gnh xam n h u nhiSng bong ma )

If, Y nghia: gia t r i hi^n thuc sau sac, nha van to cao tpi ac tay trod ciia bpn

(j,yc dan, phat xit va phong kien tay sai Gia t r i nhan dao: nha van bay to niem

L-ain thong va niem xot thuong chan thanh toi so phan ciia con nguoi nam doi

Cdu 3: Bita an ngay doi trong tac pham "Vg nhat" dugc mieu ta nhu the nao? y nghia cua vi?c mieu td do ?

a Bira an ngay doi trong tac pham "Vg' nhat" dugc mieu ta: giiJa mpt cai

met rach c6 dpc mpt l i i m rau chuoi thai roi, mpt dia muo'i an voi chao Nieu

chao long bong, moi lung hai bat da het n h l n Ba cu T u le me bung len mpt noi che khoan" "Cam day may a! Xom ta khoi nha chSng c6 cam ma an day"

b M i e u ta n h u vay, K i m Lan de lai may y nghia:

- Nha van mieu ta tham canh ciia ca dan tpc trong nan doi kinh hoang nam

1945 Nguoi ta phai an ca cam de ton tai Do la noi niem xot thuong v6 han ciia nha van doi voi con nguoi nam doi

- Biia an ngay doi ay qua ngoi biit Kim Lan con the hi^n gia trj nhan dao

5au sac Nha van da ngpi ca ve dep tinh nguoi, su cuu mang, d i i m bpc ciia gia

(Jinh ba cu T u vai nguoi dan ba "vp nhat" Dong thai nha van cung tin tuong

>ao kha nang vuon day ciia cac nhan vat

Cdu 4: Truyen ngan "Vg nhdt" kei thuc hang hinh dnh ndo? Y nghia cua 'inh dnh ay ?

a Truyen ngin " V g nhat" ket thuc bang h i n h anh: trong 6c Trang bong

'^^y hi^n len hinh anh doan nguoi am am keo nhau d i tren de Spp, phia truoc

la CO do to lam

b Y nghia:

• Bao hieu su tro ve ciia each mang Nha van tin tuong vao each mang, chi

<^ach mang moi thuc su mang lai su doi doi cho nguoi nong dan

' Tac pham d u bao Trang se e6 mat trong doan nguoi ay di pha kho th6c jHWiat chia cho nguoi d6i Trang muo'n thay doi dupe cupc song hifn tai eon con duong nao khae la con duong di theo each mang D6 cGng la ^ • t i n ciia nha van vao kha nang vuon day ciia nhan vat Thuc tesau nan

thang, each mang thang Tam da biing r\i> va mo ; a mpt ky nguyen moi

H p n tpc, ky nguyen dpc lap dan tpc

H Bpc Ip gia trj nhan dao sau sac: mo duong song cho nhan vat