Cẩm nang luyện thi đh cđ và THPT quốc gia môn ngữ văn 2018 ( phần 1)

Cau 2: 3,0 diem Di doc da't nuac vai tam nguyen tim hieu nguon coi bang trai nghif m ciia chinh minh, chang trai Viet kieu Tran Hung John co mot nhan xet: Phan nhieu nguai Vi^t Nam co

TUYỂN TẬP ĐỀ THI TÀI LIỆU ÔN THI MÔN VĂN HỌC

ĐỊNH HƯỚNG CHUNG:

A/ Những vấn đề chung

I/ Phạm vi và yêu cầu của phần đọc – hiểu trong kì thi THPTQG

1/ Phạm vi:

 Văn bản văn học (Văn bản nghệ thuật):

o Văn bản trong chương trình (Nghiêng nhiều về các văn bản đọc thêm)

o Văn bản ngoài chương trình (Các văn bản cùng loại với các văn bản được học trong chương trình)

 Văn bản nhật dụng (Loại văn bản có nội dung gần gũi, bức thiết đối với cuộc sống trước mắt của con người

và cộng đồng trong xã hội hiện đại như: Vấn dề chủ quyền biển đảo, thiên nhiên, môi trường, năng lượng, dân số, quyền trẻ em, ma tuý, Văn bản nhật dụng có thể dùng tất cả các thể loại cũng như các kiểu văn bản song có thể nghiêng nhiều về loại văn bản nghị luận và văn bản báo chí)

 Xoay quanh các vấn đề liên quan tới:

o Tác giả

o Nội dung và nghệ thuật của văn bản hoặc trong SGK hoặc ngoài SGK

 50% lấy trong SGK (và 50% ngoài SGK)

 Dài vừa phải Số lượng câu phức và câu đơn hợp lý Không có nhiều từ địa phương, cân đối giữa nghĩa đen

và nghĩa bóng

2/ Yêu cầu cơ bản của phần đọc – hiểu

 Nhận biết về kiểu (loại), phương thức biểu đạt, cách sử dụng từ ngữ, câu văn, hình ảnh, các biện pháp tu từ,…

 Hiểu đặc điểm thể loại, phương thức biểu đạt, ý nghĩa của việc sử dụng từ ngữ, câu văn, hình ảnh, biện pháp

tu từ

 Hiểu nghĩa của một số từ trong văn bản

 Khái quát được nội dung cơ bản của văn bản, đoạn văn

 Bày tỏ suy nghĩ bằng một đoạn văn ngắn

II/ Những kiến thức cần có để thực hiện việc đọc – hiểu văn bản

 Các loại câu phân loại theo cấu tạo ngữ pháp

 Các loại câu phân loại theo mục đích nói (trực tiếp, gián tiếp)

 Câu tỉnh lược, câu đặc biệt, câu khẳng định, câu phủ định,…

3/ Kiến thức về các biện pháp tu từ:

 Tu từ về ngữ âm: điệp âm, điệp vần, điệp thanh, tạo âm hưởng và nhịp điệu cho câu,…

 Tu từ về từ: So sánh, nhân hóa, ẩn dụ, hoán dụ, tương phản, chơi chữ, nói giảm, nói tránh, thậm xưng,…

 Tu từ về câu: Lặp cú pháp, liệt kê, chêm xen, câu hỏi tu từ, đảo ngữ, đối, im lặng,…

 Phần đọc hiểu thường là câu 2 điểm trong bài thi

 Đề ra thường là chọn những văn bản phù hợp (Trong cả chương trình lớp 11 và 12 hoặc là một đọan văn, thơ, một bài báo, một lời phát biểu trong chương trình thời sự… ở ngoài SGK) phù hợp với trinh độ nhận thức và năng lực của học sinh

b/ Các câu hỏi phần đọc hiểu chủ yếu là kiến thức phần Tiếng Việt Cụ thể:

 Về ngữ pháp, cấu trúc câu, phong cách ngôn ngữ

 Kết cấu đọan văn; Các biện pháp nghệ thuật đặc sắc và tác dụng của biện pháp đó trong ngữ liệu đưa ra ở đề bài

* Hoặc tập trung vào một số khía cạnh như:

 Nội dung chính và các thông tin quan trọng của văn bản?

 Ý nghĩa của văn bản? Đặt tên cho văn bản?

 Sửa lỗi văn bản…

B/ Nội dung ôn tập

→ Đọc hiểu là đọc kết hợp với sự hình thành năng lực giải thích, phân tích, khái quát, biện luận đúng- sai

về logic, nghĩa là kết hợp với năng lực, tư duy và biểu đạt

b/ Mục đích:

Trong tác phẩm văn chương, đọc hiểu là phải thấy được:

 Nội dung của văn bản

 Mối quan hệ ý nghĩa của văn bản do tác giả tổ chức và xây dựng

 Ý đồ, mục đích?

 Thấy được tư tưởng của tác giả gửi gắm trong tác phẩm

 Giá trị đặc sắc của các yếu tố nghệ thuật

 Ý nghĩa của từ ngữ được dùng trong cấu trúc văn bản

 Thể lọai của văn bản?Hình tượng nghệ thuật?

II, Phong cách chức năng ngôn ngữ:

1 Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt:

 Khái niệm: Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt là phong cách được dùng trong giao tiếp sinh hoạt hằng ngày, thuộc hoàn cảnh giao tiếp không mang tính nghi thức, dùng để thông tin, trao đổi ý nghĩ, tình cảm đáp ứng những nhu cầu trong cuộc sống

 Đặc trưng:

o Giao tiếp mang tư cách cá nhân

o Nhằm trao đổi tư tưởng, tình cảm của mình với người thân, bạn bè, hàng xóm, đồng nghiệp

 Nhận biết:

o Gồm các dạng: Chuyện trò, nhật kí, thư từ

o Ngôn ngữ: Khẩu ngữ, bình dị, suồng sã, địa phương

DAM NANG LUYEN THI DAI HOC

Chuyen de 1: CAC DANG DE THI CAU 5 DIEM

Chuyen de 2 : DANG DE SO SANH VA CAU TRUC BAI LAM

Chuyen de 3 : CAU H6| 2 DIEM TRONG KY THI DAI HQC - CAO DANG Chuyen de 4: NGH! LUAN XA HOI

Bien soan theo cau true de thi nncfi nhat cua Bo GD& DT

Danh cho hpc sinh khol 1 2 on tap thi vao cac tracing DH-CD H Danh cho glao vien day luyen thi Tot Nghiep & DH-CD

i i MHA XIJAT BAN DAI HOC QUOC GIA HA NOI

LOINOIDAU

^ Cdc em hqc sinh than men!

Cuon sach nay duQC bien soan theo cau triic de thi D H - CD moi nha't cua

Bp Giao dye va Dao tao

Sach gom 4 chuyen de (Tuong ling voi 3 cau hoi):

* Chuyen del:Cac dang de thi cau 5 diem "

Chuyen de 2: Dang de so sanh va cau true bai lam

Chuyen de 3: Cau hoi 2 diem trong ky thi Dai hpc - Cao dang

Chuyen de 4: Nghi luan xa hpi

Chuyen de cau 2 diem (cac cau hoi giao khoa ve van hqc sit va cac cau hoi

lien quan den bai hpc Chuyen de cau 3 diem (la cac dang de va each lam bai

Nghj luan xa hoi) Chuyen de cau 5 diem, chuyen de So sanh (la cac dang de

phong phii t u Van h<?c lop 11 den lop 12: phan tich gia tri ngi dung va ngh^

thuat trong tac pham, phan tich hinh tugng nhan vat, phan tich chung minh

mQt nhan djnh, dac bif t la dang de so sanh dang lam kho hoc sinh nhu hi^n

nay) Tat ca duoc bien soan theo hinh thuc "Huong dan viet chi tiet mpt bai

van" rat don gian, khoa hoc, va de hieu

Cau true cua sach du^c trinh bay theo timg don vj bai hQC (doi voi cau 2

diem va cau 5 diem) Nguoi bien soan da bam sat chuong trinh va sach giao

khoa moi va tinh than doi moi each ra de thi D H - CD Nam bat dugc dieu do,

nguoi viet da thiet ke h? thong cau hoi va huong dan giai mot each doi moi

khae voi cac cuon sach dang c6 mat tren thi truong Thyc tedi thi D H - CD thi

de thi cua Bp Giao Due cCing khong ra ngoai chuong trinh sach giao khoa Va

vi vay, neu ehiing ta nam chae va on tap that ky nhirng npi dung trong cuon i

sach nay hpc sinh eung co the lam dupe 7 den 8 diem mon Van

Hi vpng cuon sach nay se la nguoi ban tot, co the cimg cac em di tren con

duong hpc tap, va ty tin den voi giang duong Dai hpc - Cao dSng

Tran trpng cam on quy dong nghi^p va cac em hpc sinh da gop y cho toi

trong qua trinh bien soan

Tac gia

Nha sach Khang Vi?t xin tran trqitg giai thi$u tai Quy dgc gia va xin

idng nghe rtiQi y kien dong gop, decudh sach ngdy cdng hay hon, botch hem

ThuxingtHve:

Cty TNHH Mpt Thanh Vien - Dich Vy Van Hoa Khang Vi?t

71, Dinh Tien Hoang, P Dakao, Quan 1, TP HCM

Tel: (08) 39115694 - 39111969 - 39111968 - 39105797 - Fax: (08) 39110880

Ho^c Email: khangvietbookstore@yahoo.com.vn

' P E L A M D l / O C M Q T B A I T H I D A I H O C - C D D A T D I E M 7, 8, 9

I D 6 I L O I T A M HUYfiT Cac em hpc sinh than men!

Hpc van la hpc ca tam hon nghia la mo rpng tarn hon minh de don nhan thong diep cua nha van Nguoi hpc van la nguoi vua don nhan vua phat di thong diep ay Vi vay, hpc van doi hoi phai co tam hon

Viec hpc tap mon Ngit van thuc ra khong kho Tren lop chii y nghe giang,

ghi chep npi dung quan trpng cua bai giang ma thay co giao da truyen dat Tho thi can nam npi dung va nghe thuat Van xuoi thi can nSm dan chung, cac chi tiet nghe thuat, tinh huong truyen, hinh tupng nhan vat, but phap ngh^ thuat ciia tac gia Nam vCrng dupe cai cot loi ciia tac pham roi thi bat dau tap viet cam nhan, phan tich Mot bai van do minh viet ra la mot dua con tinh than Moi mot nguoi hpc sinh la mot nha tieu phe binh van hpc Vi vay can co tu duy

ve van chuong va nang lue cam nhan Mot bai van tot la dap ung dung va du yeu cau ciia de bai; ket cau ro rang, hop ly, co tinh he thong; phan tich thuye't phue, hap dan, co tinh van chuong va tinh than sang tao Sang tao 6 day la tim toi va kham pha ra nhung chieu sau chua noi het ciia tac pham Muon vay, phai van dung nhiing kien thuc ve ly luan van hpc mot each thich hpp (so sanh tac pham nay voi tac pham kia, nhan vat nay nhan vat np de tao nen chieu sau cua bai viet; tim dpc mpt nhan dinh sac sao, nhiing y kien ve tac pham ciia

nhiing nha van, nha tho, nha phe binh van hpc) T u do ket hpp voi cam xiic

chu quan cua minh thi se nhao nan ra dupe mpt bai van thuye't phuc

Nghj luan xa hpi thi can co von song, kinh nghi^m song, phai dpc nhieu bao chi, sach v6 de co tu lieu thuc te Bai van nghj luan xa hpi hay la bai van co von

song, CO su hieu biet xa hpi, biet phan bift diing sai, phai trai, biet rut ra cho

minh bai hpc Cung thong qua bai van nghj luan xa hpi ay ma dieu chinh hanh

vi ciia minh cho phii hpp voi hoan canh

Cuoi cung la vi^c hpc van suy cho ciing eung la hoan thien nhan each va mo rpng long nhan Nguoi hpc van phai co nhi>ng rung cam truoc cupe doi, rung cam truoc moi cau tho, cau van Khi viet ciing nhu khi dpc can de chp tam hon minh rung len nhu spi day dan Tam hon ma nhu canh dieu no gio se viet van hay hon, bay bong hon, loi van d?p hon, mupt hon Vi vay, hpc van la hpc Nhan Van Can phat huy cai Nhan Van ciia minh khong chi trong bai lam ma

con la suy nghl, ung xu, hanh dpng d^p voi mpi nguoi xung quanh j , i

I I P H l / O N G P H A P O N T A P , i M f '

1 Chia cac tac pham theo timg giai do^n de on tap - t (, ; JIL O

- C h i a r a V a n l l , Vanl2theotunggiaidoannhusau: • v ' i i ' J '

a Van hpc lop 11 thi c6:

- Van hpc Lang man gom: Truy^n lang man: Chu nguoi tu tu - Nguyen

Tuan, Hai dua tre - Thach Lam); Tho lang man c6: Voi vang - Xuan Di^u, Day

thon VI Da - Han Mac Tit, Trang giang - Huy Can, Tuong tu - Nguyen Binh

(nang cao)

- Van hpc hi^n thyc phe phan c6: Chi Pheo - Nam Cao, Hanh phiic aia

mot tang gia (trich So Do - Vu Trong Phung) Doi thira - Nam Cao (Nang cao)

- Kjch: VTnh biet ciru triing dai

- Van hpc Cach mang gpm: Chieu toi, Lai Tan cua Ho Chi Minh; Tu ay

ciia To Huu

b Van hpc lop 12 gom:

- Van hpc chong Phap 1945 - 1954: Tuyen ngon dpc lap - Ho Chi Minh,

Tay Tien - Quang Dung, Vi^t Bhc - To Huai, Vp chong A Phu - To Hoai, Vp

n h a t - K i m L a n

- Van hpc xay dtmg CNXH 1955 - 1960: Tieng hat con tau - Che Lan Vien

(nang cao), Nguoi lai do Song Da - Nguyen Tuan

- Van hpc chong My 1961 - 1975: Dat Nuoc - Nguyen Khoa Diem, Rung

xa nu - Nguyen Trung Thanh, Nhiing diia con trong gia dinh - Nguyen Thi,

Song - Xuan Quynh

- Tho van sau 1975: Kjch "Hon Truong Ba da hang thjt" - Luu Quang Vu,

Mot nguoi Ha Noi - Nguyen Khai (nang cao), Chie'c thuyen ngoai xa - Nguyen

Minh Chau, Ai da dat ten cho dong song - Hoang Phu Ngoc Tuong, Dan ghita

cua Lorca - Thanh Thao

2 Dpc ky tac pham, nam dirpc phong each tac gia

- Tac gia thi can nam dupe: phong each nghe thuat, tac pham do trich tu

tap nao, ra doi trong hoan canh ra sao?

- Tho thi thupc long Hpc va co nho dupe nhiing cau tho hay Thupc them

mpt so cau tho ngoai tac pham nhung c6 ciing npi dung de lam dan chiing

minh hpa them cho bai lam

"<'-i^ Van xuoi thi dpc ky, n§m npi dung, tom tat dupe cau ehuy^n, nam dupe

cac chi tiet nghe thuat

3 thong cac y chinh trong bai hpc theo so do tu duy

- Tho thi nam npi dung tung doan

- Van xuoi nam dupe dac diem eua tung nhan vat hoac gia tri tac pham

- Thupc long dan ehiVng

4 Tham khao de thi va dap an ciia Bp Giao D\ic tu nam 2009 den nay

^ - Mue dich la tim hieu cac dang de thi, cau true de thi Dpc ky tung dap

an, soi tung Barem diem, tu do hpc each l^p dan y, each xac l^p lugn diem

- Tham khao thuong xuyen qua cac nam con giiip ta nhan ra dupe huong

ra de ciia Bp de tu do biet huong on tap cho hi?u qua Tranh 161 hpc tran lan, tham kien thuc

- Tu tim de thi tren cac trang web uy tin hoac xin de thi t u cac giao vien Ngii van roi ty lam bai Lam cang nhieu thi cang len tay Dung nan Lam xong nho thay c6 chain bai

- Co gang khi viet bai dung co viet cho hay ma co vie't cho diing, dii dap

an Sau do tap dien dat cho troi chay Sau khi thanh cong cac khau do roi thi tap viet 16i van cho mupt, cho bong bay, trau ehuot

- Mpt bai thi D H dat diem cao khong hSn la viet hay ma can viet dung, dien dat troi chay, co npi dung la da diem cao

in cAcH L A M T C T N G C A U

1 Phan bo thoi gian hpp ly *

- Lap dan y: 10 phut

- Caul:10phut

- Cau 2: 60 phiit , ^

- Cau 3:100 phiit : n

* Ngay thi nho mang dong ho de can thoi gian ma lam bai cho hpp ly

* Khong ra khoi phong thi som ma co gSng ngoi cho trpn thoi gian Co khi chinh liic do chung ta se sua dupe nhiing sai sot cua minh

* It nhat phai viet dupe 2 to giay doi tro len

2 Cau true de thi thuong co hai phan la:

Phan I Phan bit bupc

1 Cau 1 (2.0 diem): Dang de va each lam '*

a Thuong co cac dang de sau:

- Van hpc su: Lop 11: tu dau the ky XX den nam 1945; Lop 12: Tu 1945 den het the ky XX

- Cac tac gia: Xuan Dieu, Nam Cao, Ho Chi Minh, To HCru, Nguyen Tuan

- Hoan canh ra doi tac pham; y nghia nhan de; cau de tir

if '

- Npi dung va nghe thuat •

- Cac chi tiet ngh^ thuat trong tac pham (hay ra nhat) V •

b Cach lam bai:

De dat diem trpn ven cau 2 diem, truoc het nam viing kien thuc bai hpc

Tho thi nam dupe npi dung ngh| thuat Van xuoi thi nam dupe cac chi tiet trong tac pham Khi lam bai can ngan gpn, sue tich, du y (hoi gi dap nay

k h o n g Ian man dai dong) Xem t h u cau hoi c6 may y Neu cau hoi nhieu y thi

nen chia y (a) y (b) Khong dugc gach dau dong k h i l a m bai Co the viet

thanh m p t bai van c6 m a bai, than bai, ket bai

V i dv 1: Cau noi ciia cu M e t : "Chung no da cam sung, minh phdi cam gido"

duQC noi trong hoan canh nao ? Y nghia cua cau noi ay ?

Tra 16i: Phan in dam la khong the thie'u

a Cau noi cua cii Met: "Chung no da cam sung, minh phdi cam gido" dupe

noi trong hoan canh: T n i i ve tham lang, cu M e t ke chuy^n cuoc d o i anh Ngay

ay, giac k h i i n g bo gat gao, bon giac bat vqi con ciia T n i i ra de u y hiep T n i i va

dan lang T n i i tay k h o n g ra ciiu vg- con n h u n g khong kip T n i i b i giac bat Bi

dot m u a i dau ngon tay Cu M e t va thanh nien lang xong ra tieu di?t bpn giac

ac on ciiu T n i i

b Y nghia ciia cau noi do:

Cau n o i ciia gia lang M e t la cau noi dupe diic r i i t t u cupc d a i b i trang ciia

Tnii va t u thuc te dau tranh ciia dong bao X6 M a n noi rieng va dan tpc Tay

Jsfguyen noi chung Giac da d i i n g bao luc phan each mang de dan ap nhan dan

ta t h i ta phai d u n g bao luc each mang de dap tan bao luc phan each mang Con

d u a n g cam v u k h i de dap tra ke thu la con d u a n g d i den t u do, con d u o n g giai

phong dan tpc Qua cau chuyen cupc d o i T n i i nha van N g u y e n T r u n g Thanh

da l a m sang to chan ly each mang ay

Thuc te, k h i chua cam v u k h i danh giac, dan lang X6 M a n chiu nhieu mat

mat: anh X i i t b i giac treo c6, ba N h a n bi chat dau, m? con M a i b i giet bang tran

m u a roi sat, T n i i b i dot cyt m u a i dau ngon tay B6i vay, con d u a n g cam v u

k h i de dap tra ke t h u la tat yeu

Vi dv 2: Trong tuy but Nguai Idi do Song Dd (NgU van 12, Tap mot, NXB

Gido due Vi$t Nam, 2013),Nguyen Tuan tung nhin "Song Dd nhu mot c6

nhan". Nguoi "c6 nhan" c6 tinh net nhu the nao? Cach vi von nay c6 y

nghia gi?

Irk 16i: Phan in dam la khong the thie'u

a, Trong tuy but Nguai Idi do Song Dd, Nguyen Tuan timg nhin "Song Dd

nhu mot conhdn". Nguoi "co nhan" ay c6 tinh net: Co n h u n g t i n h net that

thuong: l a m c h i i n g l a m b f n h , choc d i u dang day, roi choc lai hkn tinh va gat

gong thac l u ngay day

b, Cach vi von nay c6 y nghia:

Cach so sanh, v i v o n ay lam cho h i n h tu(?ng song Da h i f n len n h u m p t con

nguai, cu the n h u m o t c6 gai c6 ca tinh manh; qua do nha van n h a m lam noi

bat ve d?p gpi cam ciia song Da

6

Cach so sanh, v i v o n ay cung da giiip the hien tinh cam gin ho dac bi^t ciia

nha van d o i v a i con song Da T i n h yeu thien nhien va con n g u a i Tay Bac da mang den cho N g u y e n Tuan n h i i n g trang viet tai hoa

Day la each v i v o n doc dao day chat tao hinh, xuat phat t u m p t nang luc lien t u o n g phong tiing, gop phan tao nen sue hap dan ciia trang viet T u do

n g u o i dpc them hieu va them yeu trang van N g u y e n Tuan va dong song Da hung bao trO tinh

2 Cau 2 (3.0 diem): Dang de N g h i luan xa h p i (dpc k y chuyen de N L X H 6

a Can nam dupe dang bai n g h i luan xa hpi: ^i^'.'oW^f^'if'''^

-Trong n h i i n g nam gan day Bp Giao due va Dao tao l u o n ra de t h i tot nghiep m o n Ngi> van theo h u d n g m o nham danh gia dupe nang luc va phan loai t r i n h dp ciia hoc sinh, nhat la a mang cau hoi n g h i luan xa hpi Dieu nay cung giiip hpc sinh c6 kha nang van d u n g dupe nhijTig hieu biet thuc te vao bai viet ciia m i n h T u y nhien, nhieu nam qua, van c6 hien t u a n g t h i sinh lam

xa de, lac de, Ian man, V i vay, vi^c xac d i n h kieu dang de t h i nghi luan la rat can thiet, tranh cho t h i sinh d i lac h u d n g va lam sai de M u o n vay, m o i t h i sinh phai dpc ky de bai, chii y n h u n g t u n g i i de nhan kieu, dang bai van Thong

va nghi luan ve m p t hi?n t u p n g d o i song xa hpi Can phan b i f t n h u sau:

- H i ^ n t u p n g d o i song: day la dang de mang tinh t h a i su, ban ve m p t van

de, m p t hien t u a n g c6 tinh xa hpi (hoac tot, hoac xau) dang dien ra xung quanh cupc song ciia chiing ta Chang han n h u : tai nan giao thong, bao luc hpc duong, nan khoe than tren mang ciia n u sinh, tao scandal de noi tieng ciia giai tre hi^n nay Phan m a bai, can giai thi^u h i f n tuang d a i song can nghi luan Phan than bai, can trien khai cac d i e m sau: neu thuc trang ciia hi?n t u p n g doi song: h$ qua tac dong (rich cue, tieu eye) ciia hi?n t u p n g , thai dp ciia con

n g u o i va xa hpi d o i v a i hien tupng, ly giai nguyen nhan dan den hien tupng

do (nguyen nhan chii quan, khach quan), dua ra giai phap de giai quyet hi^n tijong dai song Phan ket bai can khai quat lai van de dang nghj luan dong thod bay to thai dp ciia ban than ve hien t u p n g d o i song can nghi luan

- T u t u o n g d^o l y : t h u o n g ban ve mpt quan diem, m p t t u t u a n g (nhan van hoac phan nhan van) n h u : long d i i n g cam, long khoan dung, thoi v 6 cam, v6 h-ach n h i ^ m Dau hi^u de nhan biet kieu de nay t h u o n g la n h u n g cau noi true tiep de trong ngoac kep ciia cac nha t u tuang, cac danh nhan noi tieng hay la m p t cau tho, m p t y kien trich dan trong tac p h a m van hpc,

Chang han n h u : "Su cau tha trong bai cu nghe gi cung la mot su bai luang" (Doi thua - N a m Cao) Hoac "Neu thay mot gia dinh hqnh phuc ban hay tin rang

trong ngdi nha do co mot nguai dan ba biet hi sinh" (Rene Bazin)

b Can n i m dvtgc bo eye c h u n g cua t u n g dang de:

- Dpc k y chuyen de 4 trong sach nay de nSm dugc bo'cue chung

c Lvru y k h i l a m b a i :

- T h u o n g dang de nghi l u ^ n xa hoi chi gioi han 400 tu cho t h i to't nghi^p

va 600 t u cho t h i Dai Hoc V i vay, bai lam phai that c6 diic, ngan gon, c6 lap

luan chat che, khiic chiet, ro rang Dan chung d u a ra phai that thuyet phuc, c6

sue hap dan v o i n g u a i cha'm Tuy^t doi khong lay n h i r n g dan chung chung

chung n h u anh A, chi B, bac C

- Phan giai thich phai thuyet phuc; phan ban luan phai hgp tinh hgp ly,

khen che ro rang

d C h i i y ve t h a i g i a n :

M p t bai nghj luan xa hpi t h u o n g c6 yeu cau ve so l u g n g cau c h u nen t h i

sinh can phan p h o i l u p n g t h o i gian lam bai sao cho p h u hgp, tranh viet dai

dong, sa vao ke le, giai thich van de khong can thiet Tren ca so dan y, chiing ta

can luyen each vie't va t r i n h bay sao cho ngan gon, mach lac, de hieu va c6 tinh

thuyet phuc cao

Phan II Tyt chpn

Cau 3a (Chuong t r i n h co ban)

Cau 3b ( C h u a n g t r i n h nang cao)

* K h i lam bai, de nao m i n h c6 the lam to't t h i c i i lam, c h u khong ke cau 3a hay

3b Trong truong hgp ca hai cau deu lam dugc n h u nhau thi nen chpn cau 3a

* T u a n t h u cac b u o c l a m cau 5 d i e m n h u sau:

1 Doc k y de

DQC ky de t h i la m p t khau v 6 ciing quan trpng v i no g i i i p chiing ta hieu de,

n ^ m bat dugc yeu cau cua de T u do xac lap n o i d u n g cho bai lam

K h i dpc de t h i can l u u y: gach chan d u a l n h i i n g tir ngu quan trong, tuc la

diem nha'n cua yeu cau de N h u n g t u ngir quan trong do k h i lam bai t h i nho

phai CO trong luan diem m i n h d u a ra

2 Lap dan y cho de b a i

Lap dan y cung la m p t khau rat quan trpng v i n h o lap dan y ma ta kiem

soSt dupe bai l a m cua m i n h Tranh dupe loi viet Ian man, dai dong, lac de va

nha't la de viet k h o n g sot y

D a n y c6 the l a p theo cau t n i c sau: (Sau do viei hai cung phai du cac bu&c nay

thi m&i dung cau true bai lam)

I M o b a i : xac lap yeu cau cua de bai

II T h a n b a i

1 K h a i quat tac gia va tac p h a m :

N e u cho dupe p h o n g each cua tac gia, hoan canh ra d o i tac p h a m , xuat xCt

2 N p i d u n g can p h a n tich, cam n h a n

- Y l Y 2

- Y 3 V i

3 D a n h gia ngh# thuat: nhij'ng yeu to nghe thuat nao da l a m nen thanh cong cua tac p h a m noi chung va nhan vat, doan tho, doan van, chi tie't noi rieng

III Ket b a i : Danh gia chung ve npi d u n g va nghe thuat *

3 M p t so v a n de can l u u y k h i viet cau 5 d i e m

a Yeu cau

- Can nam v u n g npi d u n g kie'n thue tac pham

- Dpc ky de, gach chan d u a l n h u n g t u ngCr quan t r p n g trong de Phai hieu

de t h i dang hoi ta dieu gi?

- Xac d i n h de t h i thupe dang de t h i nao? C h u n g m i n h m p t nhan d i n h hay phan tich m p t hinh tupng, m p t doan tho, m p t bai tho hay so sanh doi chieu

giira cac tac p h a m v o i nhau? ^ j

h Cac buoc l a m b a i giong n h u a phan da lap dan y n h i m g can chti y:

I M a b a i : neu dupe yeu cau cua de bai NghTa la de t h i yeu cau n h u the

nao t h i phai d a n vao van de n h u the Tranh loi viet m o bai ma k h o n g lam noi bat dupe yeu cau cua de

II T h a n b a i

1 K h a i quat ve tac gia, tac pham, xuat x u (Phan nay rat quan trpng vi

trong dap an eiia Bp, hpc sinh l a m tot n h i i n g yeu cau nay se dgt 0,50 diem)

2 N p i d u n g p h a n tich, cam n h ^ n :

- Trong phan npi d u n g cua bai lam, hpc sinh phai xac lap dupe cac luan diem chinh roi t u do dua vao cac thao tac: chung m i n h , b i n h luan, phan tich, cam nhan de l a m ro luan diem

- N e n viet doan van theo 161 dien djch de y dupe ro rang, giam khao cham cung de cho diem Dau m o i luan diem, l i i i b u t vao 2 6 giay de giam khao de nhin bo cue cua m i n h hon ,,

- D o i v o i t h o hay t r u y ^ n t h i phai lay n g h f thuat de p h a n tich phan npi

d u n g (Nha't la phan tich tho)

- K h i hanh van, can tranh n h i r n g cau t u sao rong Can viet that c6 dpng, giong van phai ket hop dupe chat ly luan va suy t u cam xiie

- Tranh gach bo qua nhieu trong bai lam, lam ban bai l a m se gay phan cam cho n g u a i chain , , 1

- De tang chieu sau cho bai viet, can c6 su so sanh, doi chieu giQ-a nhan vat

nay, nhan vat kia, tac pham nay, tac pham no Can dua mpt so' ioi phe binh,

nhan dinh van hoc vao trong bai lam Can c6 dan chung them ngoai tac pham

Nhirng yeu to vua noi tren day se lam cho bai van ciia cac em them phong phu

va CO chieu sau, chac chan se dugc giam khao can nhac ma cho diem cao

3 Phan tong ket ngh^ thuat: theo dap an, truac khi ket bai se c6 phan tong

ket ngh| thuat Hoc sinh can c6 danh gia, nhan xet chung ve nghe thuat cua tac

pham (phan nay dap an cho tu 1,00 diem den 1,50 diem)

III Ket bai: danh gia chung ve van de ^,

I V T H A M K H A O D E T H I D H - C D & D A P A N M(3l N H A T C U A B O ^

D E THI T U Y E N SINH DAI H O C N A M 2013

Mon: N G C T VAN; Khoi: D

Thai gian lam bai: 180 phiit, khong ke thai gian phat de

I PHAN CHUNG CHO TAT CA THI SINH (5,0 diem):

Cau 1: (2,0 diem)

Trong tiiy but Nguoi lai do Song Da (Ngir van 12, Tap mot, NXB Giao due

Viet Nam, 2013), Nguyen Tuan timg nhin "Song Da nhu mot co nhan"

Nguoi "co nhan" ay c6 tinh net nhu the nao? Cach vi von nay c6 y nghia gi?

Cau 2: (3,0 diem)

Di doc da't nuac vai tam nguyen tim hieu nguon coi bang trai nghif m ciia

chinh minh, chang trai Viet kieu Tran Hung John co mot nhan xet:

Phan nhieu nguai Vi^t Nam co tinh each thu dong, la nhung nguoi di theo

chu khong phai nguoi tien phong Neu co ai do di truae va thu truoe, toi se

theo sau chu khong bao gio la nguoi dan duong Ap lue xa hoi khien ban phai

di theo con duong da duoe ve san

(John di tim Hung, NXB Kim Dong, 2013, tr.US)

Anh/ehi co dong tinh vai y kien tren khong? Hay trao doi vai Tran Hung

John va bay to quan diem song ciia chinh minh (bai viet khoang 600 tu)

II PHAN RIENG (5,0 diem)

Thi sinh chi dugc lam mpt trong hai cau (cau 3.a hoae eau 3.b)

Cau 3.a Theo chuang trinh Chuan (5,0 diem)

Nhan dinh ve niem khat khao tan huang su song trong bai tha Vpi Vang

eiia Xuan Dieu, timg eo y kien cho rang: do la tieng noi cua cdi toi vi ki tieu cue

Lai CO xj kien khSng dinh: do la tieng noi ciia cdi toi cd nhan tich cue

Tir earn nhan eiia minh ve niem khat khao do, anh/ehi hay binh luan nhimg

y kien tren

i n

Cau 3.b Theo chuong trinh Nang cao (5,0 diem)

Ve nhan vat Phung trong truy^n ngan Chie'c thuyen ngoai xa cua Nguyen

Minh Chau, co y kien cho rSng : net nor bat a ngu&i nghe sy nay Id mot tarn hon nhay cam va say me cdi dep tha mgng ciia canh vat Y kien khdc thi nhan mqnh: ve dep sau xa ciia nghe st Phiing chinh Id mot torn long day tran tm, lo an vethdn phan con ngu&i

Tu cam nhan ciia minh ve nhan v^t Phung, anh/chi hay binh luan nhung y

kien tren

Het 'TfV> ;

Thi sinh khong duoe si( dung tdi lieu Can bo coi thi khong gidi thich gt them

D A P A N - T H A N G D I E M

1 Tinh net cua nguoi "eonhdn" ma Nguyen Tuan nhac

den trong tuy but Nguai Idi dd Song Dd; y nghia ciia

Co nhCrng tinh net that thuang: Idm chimg lam benh, choc

dm dang day, roi choc lai ban tinh va gat gong thdc in ngay day

0,50

2 Y nghia ciia each vi von (1,5 diem)

- Lam cho hinh tugng song Da hien len nhu mpt con nguoi, eu the nhu mot co gai eo ea tinh manh; nham lam noi bat ve dep ggi cam eiia song Da

- The hien tinh cam gan bo dac bi^t eiia nha van doi vai eon song Da

- Day la each vi von dgc dao day chat tao hinh, xuat phat

tu mot nang lue lien tuong phong tung, gop phan tao nen sue hap dan eiia trang viet

0,50

0,50

0,50

2 Trao doi vai Tran Hung John va bay to quan diem

song ciia minh

- Thu dong la chiu su chi phoi, chi biet lam theo, nghe

theo nguoi khac ma thieu chu dgng sang tao

- Y kien nay muon de cap den tinh each thy dpng, dugc

xem la tinh each eiia phan nhieu nguoi Vi?t Nam, truoc

0,5

11

he't la thu dpng trong vi|c lua chpn, dan than, mo 16'i cho

cuoc song cua minh; dong thoi neu ra mot vai bieu hi|n

cung nhu nguyen nhan dan tai tinh each nay

b Trao doi voi Tran Hung John (1,5 diem)

Thi sinh c6 the dong tinh, khong dong tinh, hoac chi

dong tinh phan nao voi y kien cua Tran Hung John Dii

theo khuynh hirong nao thi khi trao doi cung phai c6 h'

le, CO can cu xac dang va c6 thai dp ban luan nghiem tuc,

thien chi

1,5

2 Quan diem song ciia ban than (1,0 diem)

- Tir vi^c trao doi voi y kieh cua John, thi sinh tu de ra

quan diem song cho ban than minh; de ra dupe phuong

huong hanh dpng de thyc hien quan diem song ay

- Thi sinh dupe tu do bay to quan diem song ciia minh,

nhung can phai c6 thai dp chan thanh, nghiem hie, cau

tien

1,0

3a C a m nhan ve niem khat khao tan hudng sv song trong

bai tho Voi vdng va binh luan ve cac y kien

5,0 3a

1 Vai net ve tac gia va tac pham (0,5 diem)

3a

- Xuan Dieu la nha tha Ion ciia phong trao T h a mdi; hon

tho luon khat khao giao cam voi dai va tan huong su

song; phong each tho moi me, dpc dao, giau sue sang

tao, chiu anh huang sau sac ciia van hoc hi^n dai

phuang Tay

- Voi vdng la mpt tac pham dac sac, rat tieu bieu cho

phong each tha Xuan Dif u truoc Cach mang thang Tam;

the hi^n sau sic niem khat khao tan huang su song ciia

cai toi tac gia

0,5

2 Giai thich y kien (0,5 diem)

- Cdi toi la bieu hien cao dp ciia y thue ea nhan, xuat hien

khi eon nguoi eo nhu cau dupe la ehinh minh

- Cdi toi vi ki tieu cue la cai toi nhat nhat chi vi minh, de

cao minh mpt each c\fc doan, bat chap tat ca Cdi toi cd

nhan tick cue la cai toi vai nhihig khat vpng nhan ban

ehinh dang, huong tai nhung gia tri song tot d?p, lanh

manh

0,5

12

3 C a m nhan niem khat khao tan hu6ng su song trong

VQI vdng va binh luan ve hai y kien (4,0 diem)

3.a Cam nhan niem khat khao tan huong sv song (2,5 diem)

- Cai toi bam riet, say sua tan huang ve dep ciia su song tran the; the hif n quan ni?m mai me ve cai d^p, mua xuan, tuoi tre va tinh yeu

- Cai toi nhan thiic dupe su troi chay ciia thoi gian va su ngan ngiii ciia kiep nguoi; do do phai song eo y nghla, tran trpng tung giay pKiit ciia cupe doi bang tam the song vpi vang, cuong quyt

- Cai toi dupe the hien bai su ket hop giira cam xiic irxx

tinh va triet luan, hinh anh tho dpc dao, moi la; ngon ngu tho nhien, sinh dpng; the tho tu do; cau triic cau tho linh hoat; gipng dieu gap gap, soi noi,

1,0

1,0

0,5

3.b Binh luan ve cac y kien (1,5 diem)

- Bac bo y kien cho ring do Id tiengnoi cua cdi toi vi ki tieu cue (0,5 diem)

+ Y kien xuat phat tu quan diem cu, qua coi trpng cai ta

ma coi nhe cai toi, xem mpi tieng noi cua cai toi deu la tieu cue, dong nhat su huong thu ehinh dang ciia eon nguoi voi loi song ea nhan ehii nghia

+ The hien djnh kien hep hoi doi voi y thiic tran qui ban than ciia eon nguoi, dong nhat viec tan huong su song lanh manh, tich cue voi 161 song gap ciia ehii nghia huong lac

su song ciia cai toi 6 bai tho Voi vdng, xem do la bieu

hien manh liet ciia cai toi ea nhan tich cue

+ 6 thoi dai Tho moi, khat khao tan huong su song ciia cai toi ay da eo anh huong tich cue sau sac den y thiie ca nhan, long yeu doi, yeu cupe song ciia con nguoi, dac bi^t la tang lop thanh nien

0,5

0,5

3b Cam nh|n ve nhan vat Phung trong Chiec thuyen ngodi

xa va binh luan cac y kien

5,0

Vai net ve tac gia va tac pham (0,5 diem)

- Nguyen M i n h Chau la nha van tieu bieu ciia van hoc

Viet N a m thoi chong MT, dong thoi la nguoi m a duang

xua't sac cho cong cuoc doi m a i van hoc t u sau 1975 6

giai doan truoc, ngoi but ciia ong theo khuynh huong su

thi, thoi k i sau chuyen sang cam hung the su v o i nhirng

van de ve dao due va trie't l i nhan sinh; doi m o i ve ngh^

thuat viet truyen

- Chiec thuyen ngodi xa la truyen ngan xua't sSc ciia

Nguyen M i n h Chau trong thoi ki sau Tac pham ke ve

chuyen di thuc te'ciia nghe sT nhiep anh Phung, qua do

the hien each nhin sau sac ciia tac gia ve cuoc song va su

ban khoan ve than phan con nguoi

0,5

Giai thich y kien (0,5 diem)

- Tarn hon nhqy cam va say me cdi dep la kha nang kham

pha, phat hien tinh te va c6 nhung rung dong manh l i ^ t

truoc nhirng ve dep phong phii trong cuoc song

- Tarn Idng tran tra, lo du ve than phan con nguoi la moi

quan tam thuong true va sau nang danh cho nhirng

canh doi kho dau, than phan bat hanh; la phan u n g

truoc nhung nhieu nhuong, ngang trai

Cam nhan ve nhan vat Phung va binh luan ve hai y

kien (4,0 diem)

0,5

3.a Cam nhan ve nhan vat Phung (2,5 diem)

- Mpt tam hon nhay cam va say me cai d?p tho mpng

ciia canh vat (1,0 diem)

+ Nhay ben voi ve dep "troi cho" het sue tho mong ciia

canh vat tren dam pha lang chai; mai me thuong lam, v6

vap nam bat, hao hue ghi vao ong kinh dieu luy^n ciia

minh

+ Niem han hoan ciia kham pha va sang tao tran ngap

tam hon khi chim d3m trong nhCrng suy tuong ve su

thong nhat giOa cai dep va cai thi^n, ve sy tan thien tan

m i ciia nghg thuat va cuoc song

0,5

0,5

- M p t tam long day tran tra, lo au ve than phan con

n g u o i (1,0 diem) + Thai do khi chung kien canh bao lyc ciia gia d i n h hang chai: bat ngo, sung sot, buc xiic; hanh dpng: xong vao can thiep de bao ve nguoi dan ba,

+ Lang nghe, day d u t voi cau chuyen cuoc doi ciia nguoi dan ba hang chai 6 toa an huyen; am anh boi hinh anh va than phan nguoi dan ba hang chai khi tro lai thanh pho; lo au cho tuong lai ciia nhirng nguoi trong cuoc; thay doi han nhan thuc ciia ban than ve cuoc doi

va nghe thuat

- Nghe thuat the hien (0,5 diem) + Phung vua la mot nhan vat trong truy?n, vua la nguoi

ke chuyen tao nen ti'nh da dang ve diem nhin; dupe

k h i e hoa voi doi song npi tam sau sac

+ Nhan vat dupe dat trong hoan canh dac biet: lien tiep doi mat voi hai canh doi trai nguoc, qua do, lam noi bat len cac binh di^n nhan each ciia kieu nhan vat ngh# sT

0,5

0,5

3.b Binh luan ve hai y k i e n (1,5 diem)

- Hai y kien tren de cap den nhirng ve dep khae nhau trong pham chat ciia nghe sT Phiing Y kien t h u nhat nhan manh pham chat hang dau ciia mpt nguoi nghe sT

la tdm Hon nhay cam va say me cdi dep Y kien t h u hai

khSng djnh pham chat sau xa nhat ciia nguoi nghe sT

chan chinh la tam Idng tran tra, lo du ve thdn phan con

ngii'di

- H a i y kien tuy khae nhau nhung khong doi lap ma bo sung cho nhau; hop thanh su nhin nhan toan dien va thong nhat ve pham chat nghe sT ciia Phiing; giiip nguoi dpc nhan thuc sau sac hon ve ve d?p toan v?n ciia nhan vat nay, ciing n h u tham thia hon y tuong nghe thuat ciia nha van

1,0

0,5

iift* y chung: Thi sinh cd the lam bdi theo nhung cdch khdc nhau, chdp nhan cd

nhifng cdch khdc voi ddp an, nhung phdi ddm bao nhung yeu cau vekien thuc Tren

<i&y chi la nhieng y co ban thi sinh can dap ung; viec cho diem cu thetimg cdu can dua vao bdn huong dan chd'm kem theo

15

BO GIAO DUC VA DAO TAO

DE CHINH THLfC

D E THI T U Y E N SINH DAI H O C N A M 2012

Mon: N G C VAN; Khoi: C Then gian lam bai: 180 phut khong ke thoi gian phat de

I PHAN CHUNG CHO TAT CA THI SINH (5,0 diem)

Cau 1 (2,0 diem)

Trong tac pham Ai da dat ten cho ddng song? (Ngu van 12, Tap mot, NXB

Giao due Vi?t Nam, 2011), a phan noi ve thug-ng nguon song Huong, Hoang

Phu Ngoc Tuang da vi ve dep cua dong song nay vai hinh anh hai nguai phu

nu, do la nhung hinh anh nao? Y nghla ciia nhiing hinh anh ay?

Cau 2 (3,0 diem)

"Ke CO hoi thi non nong tao ra thanh tfch, nguoi chan chinh thi kien nhan

lap nen thanh tuu"

Hay viet mot bai van ngan (khoang 600 tir) trinh bay suy nghi ciia anh/chi

ve y kien tren

II PHAN RIENG (5,0 diem)

Thi sinh chi dug-c lam mpt trong hai cau ciia phan rieng (cau 3.a hoac cau 3.b)

Cau 3.a Theo chuong trinh Chuan (5,0 diem)

Cam nhan ve ve dep su thi cua hinh tuong nhan vat Tnu trong tac pham

Rung xa nu aia Nguyen Trung Thanh (Ngii- van 12, Tap hai, NXB Giao due

Viet Nam, 2011)

Cau 3.b Theo chuomg trinh Nang cao (5,0 diem)

Cam nhan ve hai doan tho sau;

Sao anh khong ve choi thon VT?

Nhin nang hang cau nang moi len

i Vuan ai muot qua xanh nhu ngpc

; ^' La true che ngang mat chij- dien

(Day thon V7 Da - Han Mac Tu, Ngu van 11 Nang cao)

Tap hai, NXB Giao due Viet Nam, 2011, tr.46) Nha em c6 mot gian giau,

Nha anh eo mpt hang cau lien phong

; : *j Thon Doai thi nho thon Dong,

! Cau thon Doai nho giau khong thon nao?

(Tuong tu - Nguyen Binh, Ngu van 11 Nang cao

Tap hai, NXB Giao due Vipt Nam, 2011, tr.56) Het

Thi sinh khong duoc su dung tai lieu Can b6 coi thi khong gidi thich gi them

D A P A N - T H A N G DifiM

1 6 phan noi ve thupng nguon, song Huang dupe vi v6i

hinh knh hai nguoi phy nu nao? Y nghia cua nhung

hinh anh ay?

2,0

1

1 Hinh knh hai nguoi phv nir (0,5 diem)

1

- Co gai Di-gan phong khoang va man dai

- Nguoi mp phu sa ciia mpt viing van hoa xu so

+ Hinh anh c6 gai Di-gan the hien ve dep vua huyen

bi, di> dpi vua ty do, trong sang ciia song Huong giiia long Truong Son - mpt ve dep con day tinh ban nang

+ Hinh anh nguoi me phii sa to dam ve dep dju dang va tri tue ciia song Huong khi ra khoi rung - mpt ve dep eiia su truong thanh mang cot each van hoa

- Ve nghe thuat:

Hinh anh vi von dac sac khien song Huong hien ra nhu

mpt sinh the eo hon cot va lam noi bat dupe nhung net doi eye trong tinh each ciia song Huong; gia tang chat

tru tinh, chat tho cho loi van tuy but

0,5

0,5

0,5

2 Trinh bay suy nghi ve y kien: Ke co hoi thi non nong

tao ra thanh tich, nguoi chan chinh thi kien nhan lap nen thanh tm

3,0

1 Giai thich y kien (0,5 diem)

- Ke CO hoi la nguoi Ipi dung thai co de muu cau Ipi ich

truoc mat, bat ke vipe lam diing hay sai; nguoi chan

chinh la nguoi luon biet song diing vdi thuc chat va

phu hpp voi nhuTig gia tri xa hpi; thanh tich la nhung

ket qua dupe danh gia tot; thanh tuu la nhung thanh

qua CO y nghia Ion, dat dupe sau mpt qua trinh ben bi

phan dau

- Ve npi dung, y kien nay chi ra su doi lap ve 161 song

va each hanh xu tron^cong vipc giiia loai nguoi ca hpi

va nguoi chan chirift^ji; y j ^ ^ j jj^-u p^|^!u

0,5

2 Bkn Iu|n ve y kien (2,0 diem)

- Ke CO hoi thi non nong tqo ra thanh tich (1,0 diem)

+ Do thoi v u Ipi, bat chap d u n g sai nen trong cong

vi^c, ke CO hpi khong cau "ket qua t o t " ma chi cau

"duQc danh gia tojt" Ke cang v y Ipi thi cang non nong

CO dugc thanh tich Boi the^ loai nguai nay thuong chi

tao ra thanh rich gia

+ Ve thuc chat, each hanh x u ay la loi song gia doi, la

thoi an gian lam do'i khien cho that gia bat phan, lam

bang hoai cac gia trj trong xa hpi; do chinh la su suy

doi ve dao due; loi song co hpi nay da khien b^nh thanh

tich Ian tran n h u hi^n nay

0,5

0,5

- Nguai Chan chinh thi kien nhan lap nen thanh tuu (1,0 diem)

+ Coi trong chat l u p n g that, ket qua that la due rinh

ciia n g u a i chan chinh Bai the hp thuong kien nhan

trong m p i cong v i f c de lam nen n h i i n g ket qua thuc su,

n h u n g thanh qua co y nghia Ian D o i vai hp, chi co

n h i m g thanh qua thuc m o i tao nen gia t r i thuc cua con

nguai, d i i co k h i phai tra gia dat

+ Ve thuc chat, each hanh x u ay thupe ve loi song chan

thuc, t r u n g thuc, bieu h i f n cua n h u n g pham chat cao

quy; g i i i p tao nen n h u n g thanh qua thuc, n h u n g gia tri

dich thuc cho m i n h va cpng dong, gop phan thuc day xa

hpi rien len

0,5

0,5

3 Bai hpc nhan thiic va hanh dpng (0,5 diem)

- Can nhan thuc ro day la hai kieu n g u o i doi lap nhau

ve nhan each: mot loai nguai rieu cue thap hen can phe

phan, m p t mau n g u a i rich cue cao ea can tran trpng

- Can noi theo l o i song cua n h u n g n g u a i chan chinh,

luon coi trpng n h u n g ket qua that va kien n h i n phah

dau de lap nen n h u n g thanh ri^u; dong thai len an loi

song CO hpi, non nong chay theo thanh tich gia

0,5

3.a Cam nhan ve ve d?p su thi ciia hinh tugng nhan vat Tnii

trong tac pham Rimgxd nu ciia Nguyen Trung Thanh 5,0

3.a

1 Vai net ve tac gia, tac pham (0,5 diem)

3.a

- N g u y e n Trung Thanh la mpt nha van rieu bieu ciia van

hpc Viet N a m h i f n dai, truong thanh tit hai cupc khang

chien, gan bo mat thiet v o l manh dat Tay Nguyen

- Rieng xa nu dupe viet nam 1965, la m p t thien truyen ket

tinh n h i i n g ve d?p co ban ciia k h u y n h h u a n g su t h i va cam h u n g lang man trong van xuoi khang chien

0,5

2 V e d?p s u thi cua nhan vat van hpc (0,5 diem)

- N h a n vat su thi la mau nhan vat anh hiing mang l i tuang cua thoi dai, so phan gan v a i nhung su ki^n Ian cua cpng dong, ket tinh n h i m g pham chat tieu bieu nhat ciia cpng dong va lap nen nhung chien cong hien haeh

- N h a n vat sir t h i thuong dupe khae hpa trong n h i i n g boi canh khong gian k i vT, each tran thuat trang trpng, gipng di?u thiet tha hung trang

0,5

3 V e d?p sit thi ctia hinh tugng nhan v?it T n i i (4,0 diem)

a Noi dung hinh tuang (3,0 diem)

- Nhan vat co so phan gan bo vai nhimg hien colon cua lang XoMan (1,5 diem)

+ K h i con nho, Tnii la diia tre mo coi dupe b u o n lang cuu mang d u m bpc va tro thanh n g u a i con u u h i ciia lang X6 M a n

+ K h i ke t h u giay xeo que huang, Tnii phai chiu nhieu dau t h u o n g mat mat, tieu bieu cho noi dau thuong mat mat Ian ciia dan toe

+ Khi dupe giae ngp each mang va viing len quat khai, qua trinh horong thanh ciia Tnii cung rat dien hinh cho eon duang den vai each mang ciia nguai dan Tay Nguyen

- Nhan vat mang tam voc cua nguai anh hiing (1,5 diem)

+ Tmi CO niem tin trong sang va sk da vao chan l i ciia

each mang

+ T n i i CO m p t tinh yeu Ion lao, sau sac v a i gia dinh,

que h u a n g x i i so va mpt long cam t h u giae manh liet

+ Tnii CO m p t khi phach phi thuong, mpt tinh than chien

dau qua cam v6 song

0,5

0,5

0,5

0,5 0,5 0,5

h NQM thuat khac hoa hinh tuang (1,0 diem)

- K h o n g k h i truyen dupe d u n g n h u cac cupc ke khan

truyen thong ciia cac gia lang thuo truae; 161 viet truy?n ngan hi?n dai pha trpn nhieu yeu to sir thi dan gian khien m p t nhan vat cua thai dai chong M i , lai phang

0,5

19

phS't h i n h b o n g n h u n g anh h i i n g six t h i c6 d a i

- B u t p h a p ngh# thuat c6 s y ke't h g p giua ta t h y c v a

b i e u t u g n g : n h a n vat T n i i gan l i e n v o i m o t b i e u tu(?ng

ve sue song bat di?t ciia n g u o i Tay N g u y e n d o la cay xa

n u ; h i n h anh d o i ban tay T n i i dugc m i e u ta n h u m p t

b i e u tuQ^ng dpc dao cho cupc d o i va so p h a n cvia n h a n

vat; g i p n g d i f u trang trong, hao h u n g ; n g o n n g i i d a y

chat tao h i n h v a chat tha

- H a n M ^ c T u d u g c xem la h i ? n t u p n g la nhat ciia

p h o n g trao T h o m o i v o l sue sang tao m a n h liet va da

dang; Day thon VT Da i n t r o n g tap Dau thuomg, la t h i

p h a m xuat sac ciia t h a V i ^ t N a m h i $ n dai

- N g u y e n B i n h la nha tho "chan que" ciia p h o n g trao

T h o m o i v o i p h o n g v i dan g i a n d a m da; Tuang tu i n

t r o n g tap La budc sang ngang, la m p t bai t h a t i e u bieu

cho p h o n g each t h a dpc dao ciia ong

0,5

3.b

2 V e doan tho trong bai Day thon Vi Da (2,0 diem)

3.b

a Venoi dung (1,0 diem)

- C a n h v u o n t h o n VT b u o i ban m a i toat len ve d?p t i n h

k h o i , t h a n h tan v o i h i n h anh ndng hang cau nang moi len,

v a i sac xanh m u a t nhu ngoc a i a cay la, v a i ducmg net

d u y e n d a n g t h a n h nha ciia la true eke ngang C o n

n g u a i m a n g ve d?p chan thyc, p h i i c hgu v o i k h u o n

m a t ch\x d i e n thap thoang sau h a n g la triie; canh v a

n g u o i hoa h p p l a m nen m p t bue t r a n h b i n h dj m a cao

sang, t h o m p n g

- N h a n vat t r u t i n h h i f n len qua n o i h o a i n i e m chon cu

canh xua; t i n h y e u d a n h cho t h o n VT c6 sv chan hoa

g i u a t i n h l u a d o i v a t i n h y e u s y song, v u a thiet tha v u a

p h a n g p h a t u hoai

b Venghe thuat (1,0 diem)

- Cau h o i t u t u da sac thai: v u a h o i han, m a i m p c v u a

nhae nho , h o n trach; g i p n g t h o g i a u sac d i ^ u : v u a x o n

xang v u a ban khoan

0,5

3 V e doan tho trong b^i Tucmg tu (2,0 diem)

a Vengi dung (1,0 diem)

- T a m t r a n g t u o n g t u a i a cai t o i t r u t i n h m a n g n h u n g sac t h a i cu the: v i r a n h o m o n g v u a khao khat, v u a u a m

h o i v u a " v o vao" K h o n g gian t h o la lang canh q u e n

t hup c ciia x u Bac v o i n h u n g hang eau, gian giau, thon Doai, thon Dong Ca t i n h Ian canh d e u the h i ^ n n i e m

khao k h a t h o n n h a n n o n g nan ma y v i

- Sac d i ^ u t i n h cam ciia cai t o i T h o m o i t h a m d u p m n o i

l o n g eiia m p t chang trai que k h i e n m o i t u a n g t u m a n g

d a m ve d^p chan que

0,5

0,5

b Venghe thuat (1,0 diem)

- The t h o luc bat ki eu ca dao; g i p n g d i ? u "que", 161 n o i

"que" d a m da; l a i t h o dang d o i t r u n g diep u y e n chuyen

- T a m t r a n g bpc bach theo l o i m u p n canh to t i n h ; h i n h

anh t h o c6 n h i e u cap d o i hmi t i n h an chua n i e m k hao

k h a t n h a n d u y e n : Nhd em - nha anh, gian giau - hang cau, thon Doai - thon Dong, k h i e n cho d u y e n que q u y ^ n chat

v o i canh que

0,5

0,5

4 V e sv tuong dong va khac b i ?t (0,5 diem)

- Tuang dong: T a m tr ang t h o deu la n h u n g n o i n i e m a i a

t i n h y e u d o n p h u o n g , chat chua n h i e u khao khat v a

p h a p p h o n g , kha tieu b i e u cho cai t o i T h o m o i B u t

p h a p l a n g m a n t r u t i n h c6 s u hoa d i e u g i u a ta t h u c

v o i t u p n g t r u n g , each d i f u ; k h o n g gian t h o deu la

k h u n g canh q u e n thupc a i a lang que dat V i ^ t

- Khdc biet: 6 Day thon Vi Da, tinh lua doi an sau tinh x i i so; h i n h anh nghieng ve ta thuc kieu lang m a n ; n g o n ngix

t r y c ta d a m cam xiic ca the 6 Tuang tu, tinh cam lua doi

tu a vao t i n h cam t h o n lang; h i n h ai\ t h o nghieng ve t i n h each d i e u d a n gian; n g o n n g i j chan que than thupc

0,5

Luu y chung: Thi sinh c6 the lam bai theo nhimg each khdc nhau, nhung phai dam bdo nhimg yeu cau vekien thuc Tren day chi la nhimg y ca ban thi sinh can dap img; vice eho diem cu the timg can can dua vdo ban hu&ng dan cham kern theo

21

Chuyen de 1

CAC DANG Dt THI CAU 5 DI^M

I D A N G Dfi T H I C H I ? N G M I N H M O T N H A N D I N H M O T t K I E N

De thi nay khong phai la moi nhung da lau roi Bo khong ra Nam 2013, Bp

Giao Due lai ra lai dang de nay Vai the he hoc sinh sau nam 2008 thi dang de

nay qua la rat kho vi no doi hoi kien thuc tong hop va trinh do nhan thuc cao

Ne'u hoc sinh chi muc Trung binh thi rat kho an diem Tuy nhien, tu day cac

em khong con phai lo lang niia vi cau true sau se giiip cac em tu biet phai lam

1 Cau true de thi dugc cu the hoa theo khung sau

I M o b a i Neu van de (dan y kieh, nhan dinh vao)

II Than bai 1 Vai net ve tac gia tac pham 0,5

2 Giai thich y kien, nhan dinh 0,5

3 Phan tich, cam nhan (4,0 diem) 3a Phan tich, cam nhan ve van de dugc dat ra: 2,5

3b Binh luan ve cac y kien (dong y hay bac bo) 1,5 III Ketbai Danh gia chung

2 Huang dan giai mpt so de thi

l.Trong bai Cam nghi ve truyfn " V g chong A Phu", To Hoai viet:

"Nhung dim ky dim Id dm trong cting cue dm the, moi theluc cua toi dc

cUng khong giei duac sue song eon ngucri Lay lat doi kho, nhue nhd, Mi van

song, dm thdm Hem tdng, mdnh Hit." (Tac pham van hpc 1930 - 1975, Tap

hai, NXB Khoa hpc Xa hoi, 1990 tr.71)

Phan tich nhan v|t M y trong truyfn ngan Vp chong A Phu (doan trich

dupe hpc) cua To Hoai de lam sang to nhgn xet tren

H l / O N G D A N

I M O BAI

"Vg chong A Phu" la mot truyen ngan rat thanh cong cua To Hoai viet ve

eon nguoi vung niii cao Tay Bac Trong tac pham nay, nha van da xay dung

thanh cong hinh tuong nhan vat My - nguoi no 1§ da dung len go bo gong

cum, xieng xich de den voi anh sang cua tu do Viet ve nhan vat cua minh To

fioai tarn su: "Nhung dieu ky dieu la dau trong ciing cue den the moi the luc cua toi

dc ciing khong giei duac sue song con nguai Lay lat doi kho, nhuc nha, Mi van song, tham, tiem tang, manh Hit." Tim hieu vao tac pham ta se thay ro dieu do

II THAN BAI

1 Khai quat: To Hoai la mpt trong so' rat it nha van Viet Nam viet thanh

cong ve dong bao dan toe a mien mii Voi truy?n ngan "Vp chong A Phu" (riit trong tap truyen Tay Bac, 1953, giai nhat cua Hpi Van nghe Vi?t Nam 1954- 1955) Ian dau tien To Hoai da lam cho nguai doc xiic dong truoc eupe song no

le day tui nhuc cua dong bao dan toe Tay Bac dudi ach thong tri ciia thuc dan phong kien va cho thay sue song tiem tang manh liet ciing nhu eon duang ma

hp da den voi each mang "

2 Giai thich nhan xet: Dung nhu tac gia To Hoai da noi "Nhung dieu ky dieu la dau trong ciing cue den the moi theluc cua toi dc cUng khong giei duac sue song eon nguai Lay lat doi kho, nhuc nha, Mj van song, dm tham, tiem tang, manh liet" Dieu "ky dieu" la dieu ma nhirng su to't d^p den vai minh nhu mpt

phep mau "Sue song tiem tang" la sue song npi tai, an chua ben trong No se bung chay khi gap dieu kien, hoan canh thuan Ipi Day von la mpt pham chat cao quy cua con nguoi Vi^t Nam Nhu vay, npi dung ma To Hoai muon noi den do la ngpi ca sue song eua con nguoi Tay Bac thong qua nhan vat trung tam la nhan vat My

3 Phan tich nhan vat M i : ' '

a Hinh tupng nhan vat M i "Lay lit doi kho, nhuc nha": ngay tu dau

truyen M i xuat hien trong khong gian nha giau "nha nhieu nuang, nhieu bac,

nhieu thuo'c phien nhat lang" nhung M i lai la con nguai chiu nhieu dau thuang tiii nhuc "mpt c6 gai ngoi quay spi ben tang da truoc cua, canh tau

ngua Luc nao eung vay, dii quay spi, thai c6 ngua, det vai, che cui hay di cong

nuoc dual khe suoi len, c6 ay cung ciii mat, mat buon ruoi rupi" Co gai ay

chinh la Mj, con dau nha Thong Ly Pa Tra Nhung chu "eon dau" von rat

thieng lieng ay lai gan lien vai hai chu "gat np" Nen cai thieng lieng tra thanh cai re rung mat roi

Mi da tung la eo gai tre dep, so'ng soi noi, thoi sao hay, thoi la gioi dupe biet bao nhieu trai lang me, theo duoi "trai den dung nhan ca chan vach dau buong Mi" M i da tung khao khat yeu thuang va ciing eo nguoi yeu hen ho cho dpi

Ngay ay M i eon la mpt c6 gai eo nhan each vai long tu trong dang qui, san sang lao dong gian kho de dupe song tu do chu nhat quye't khong chiu ban cho nha giau: "eon nay da biet cuoe nuang lam ngo, eon phai lam nuong ngo gia

np thay cho bo Bo dung ban con cho nha giau" Cau noi ay da bpc 16 mpt tain long hieu thao, mpt long tu trpng cao dp The nhung M i b6ng dung bi bat, cat

T 3

dijrt khoi moi truong song quen thupc dua vao x6 nha tam toi day doa ciia nha

Thong Ly Pa Tra

Thoi gian dau M i c6 phan khang "c6 den hang may thang dem nao M i cung

khoc" M i da tung nghl den cai che't, an nam la ngon t y t u de thoat khoi cupc

song tui nhyc dau don ay Nhung v i thuong cha gia M i da nem nam la ngon

xuong da't n h u nem di tuoi tre, hanh phiic cua minh de quay lai nha thong ly

song kiep trau ngua de ven tron chu hieu Va cung t u do M i da cung liic bi

nhieu lop day thong Ipng riet chat vao c6 Mon no la sgi day t h u nhat bien M i

thanh sue no trong nha Thong Ly M i c6 cuoc song thong kho con hon ca trau

ngua, b} boc Ipt sue lao dpng tan nhan voi ngay thang d i qua chi biet "tet xong

thi len niii hai thuoc phien, giua nam thi giat day, xe day, cuoi miia thi di

nuong be b i p suot nam suot doi nhu the" Than quyen la spi dSy troi t h u hai

da lam M j bi te li^t ve mat tinh than, mat het y thiic phan khang Trong can

buong nhu dia ngyc, anh sang cua 6 cua bang ban tay cang lam cho M i mat het

y niem ve thoi gian, khong gian De roi "6 lau trong cai kho M i quen kho roi",

M j tuong minh n h u con trau con ngua Long M i chai san, v6 cam, chi ciii mat

Cupc song dau tat mat toi da chon vui mpi cam xuc, suy nghi, y thuc noi con

nguoi M i , bien M i thanh mot cai bong vat v6, lang le "moi ngay M i cang

khong noi, liii liai n h u con rua nuoi trong x6 cua"

Dai M j chim trong tam toi, cam lang R6 rang, cuong quyen va than quyen

de len vai nguoi con gai bi ciing ma nha nguoi cho bpn nha giau c6 quyen

trong che dp phong kien da lam cho M i song am tham, dau kho Dung la "Lay

lit doi kho, nhvic nha"

b Nhrnig dieu ky di^u la dau trong cung c\rc dan dau Mi van an chiia

mpt sue song tiem tang manh li^t: Giua canh miia xuan niii rung Tay Bac, M i

nhd va song lai nhung mua xuan qua khu Tieng sao da danh thiic trong M i c6

gai aia ngay nao No da den ben M i , nhe nhang ru bo nhung tro tan bam lay

M j va dua M i deh trang thai hoi sinh Tieng sao ay khieh cho M i "thiet tha b6\

hoi" va bat len trong M i may cau ca quen thupc ngay nao:

May CO con trai con gai roi

May di lam nuong

Ta chua c6 con trai con gai

Ta di tim nguoi yeu Tieng sao ay lam M i bao dan hon de di den "noi loan": " M i len lay hu rupu

cu uohg vc tung bat" Cach uong ay c6 phan giong voi "nguoi say" trong tho

Dung nhu To Hoai da tam su: "dieu ky di^u la dau trong cung cue den the mpi the luc ciia tpi ac cung khong giet dupe sue song con nguoi" Boi trong liic

bi troi ma M i "van khong biet minh dang bi troi" boi A Su chi troi bupc dupe the xac ciia M i nhung khong the nao troi bupc dupe tam hon ciia con nguoi

yeu tv do Den ca cai chi tiet M i giat minh tinh giac va nho lai cau chuyen

nguoi dan ba bi troi che't trong nha ngay truoc M i thay sp - sp che't ma "sp che't" la bieu hi^n cao dp nhat ciia long ham song Do chinh la sue song tiem tang manh li§t

Miia xuan ay troi qua M i d i i khong thoat ra khoi nha Thong Ly nhung no giong n h u tia liia nho bao hieu dam chay ngay mai Khat vpng a'y trong M i la nhimg dpt song ngam nhung no se troi day ngay mai de tro thanh song than

de cuon di bao tiii nhuc ciia hom nay

Khi mau thuan giiia thuc tai phu phang va khat vpng song t u do len dinh diem, thi tac gia da coi niit bang each dua nhan vat A Phii vao truy^n A Phii la chang trai mo coi, v6 tpi, chi v i dung cam lieu sp'ng che't de bao ve le phai ma

da thanh ke toi doi trong nha Thong L i Pa Tra, roi cung bj troi dung vao cpt

thay mang cho con bo nha Thong L i Pa Tra, cho che't

Nhung dem dau dau thay A Phii bi troi M i van than nhien, duong nhu M j

da tro thanh ke cam chiu voi noi sp co huu da an sau vao tam hon M i Hon

nua, canh troi nguoi d cpt trong buong toi den che't trong nha Thong Li Pa Tra

da la chuy?n binh thuong roi, c6 gi la dau The tai dau M i da lay dao cat troi cho A Phii?

Truoc tien la M j thay thuong nguoi ciing canh ngp Dong nuoc mat lap lanh bo xuong hai hom ma da xam den lai ciia A Phii da hoi thiic M j phai hanh

idpng Dong nude mat ciia nguoi no le ay da khoi day long thuong nguoi bi v u i

lap trong M j T u v6 cam den dong cam M i thay thuong minh v i M i cung da

1 nuFi uann nteu

tung bi chiing no bat ve trinh ma nha nay, da tung bi troi trong mpt dem tinh

miia xuan day khat vpng Vay nen M i hieu chang trai v6 tpi kia, sao phai chet

nhu the? Tu do M i thay "chung no that dpc ac", nghia la M i rihan ra ban chat

dpc ac tan bao cua cha con Thong Li Pa Tra

Nhu vay, tu tam long ciia nguoi phu nvt c6 long thuong nguoi, cam thong

voi nguoi cung canh ngp den su uat han cam ghet ke thu dpc ac da thuc day

nguoi cam dao cit troi cho A Phu Hanh dpng c6 fa'nh bpc phat ay thyc ra ciing

rat logic voi qua trinh dien bien tam ly aia Mi, mpt c6 gai yeu doi khao khat

song tu do da bj don nen trong tu tiing dau kho cua chuoi ngay dai uat han

Tuc nuoc vo bo

Hanh dpng c^t day troi cho A Phu ciing giong nhu hanh dpng ciia chi Dgu

trong tac pham Tat den ciia Ngo Tat To, da danh lai bpn nguoi nha ly truong

nga chong queo Hanh dpng ay the hien cai khat vpng song, ngpn lua yeu

thuong su song manh li^t da chay bung len trong con nguoi cua M i Sau phut

hoang loan ciia hanh dpng lieu ITnh, don dpc, manh dpng M i da dua ra quyet

djnh chop nhoang: chay theo A Phii B6i vi "a day thi chet mat" Sue song

tiem tang manh li^t, long khao khat cupc song tu do da chi duong cho hanh

dpng ciia Mj

3 Binh luan nhan xet: R6 rang hinh anh ciia M i chua dung mpt sue song

"tiem tang, manh liet" diing nhu loi nhan xet ciia tac gia Tu v6 cam, chai san,

tuong chung nhu da chet Mj da vung diing len phan khang chong lai kiep toi

doi de den voi anh sang ciia tu do Qua nhan vat Mj va A Phii, nha van da gop

mpt tiehg noi nhan van cao dep benh vuc quyen song cho con nguoi lao dpng

mien niii duoi ach do hp ciia chii no phong kie'n va lii Tay don Do la cupc dau

tranh tu tu phat den t u giac de sau nay hp den voi each mang va giai phong

cupc doi minh

III K E T BAI

Tom lai, voi biit phap giau mau sac dan toe, loi van day chat tho, giau chat

tao hinh, dae biet la ngoi biit phan tieh tam ly nhan vat sac sao, tac gia da the

hi^n thanh eong cupc song no le "Lay lat doi kho, nhue nha ciia M j " noi rieng

va dong bao Tay Bae noi chung duoi thoi phong kien thuc dan 6 mien niii Co

nhOng liic tuong chung ngpn lira khat khao su song bi ke thii dap tit, nhung

ngpn lira ay, khat vpng song ay khong bao gio tSt, khong gi c6 the dap tat

dupe! Xay dung hinh tuong nhan vat Mj, mpt c6 gai dan tpc Meo xinh dep voi

sue song tiem tang, manh li^t, nha van To Hoai da khing djnh voi ban dpc

dieu ay

0S 2: Nhan dinh ve Nam Cao, sach Van hpc 11 viet: "Ong c6 sa truong dien ta, phan tick tam ly con nguoi" (Van hpc 11, tap mpt, NXB Giao d\ic,

tai ban 2004, trang 201) Qua nhan vat Hp trong truy#n ngSn Doi thvra,

fiTih/chi hay chrnig minh nhan dinh tren (Khoi C - 2005)

Bai Lam Nha van Nam Cao (1915 - 1951) la cay biit hipn thuc xuat sac ciia nen van hpc Vi?t Nam truoc each mang va ciing la nha van c6 nhieu dong gop cho nen van hpc non tre nhirng ngay dau Truoc each mang, ben canh viee viet ve bi kich cua nguoi nong dan voi tac pham bat hii "Chi Pheo" nguoi dpc eon nho mai bi kich cua nguoi tri thiic tieu t u san truoc each mang trong tac pham "Doi thira" ma dupe the hifn ro qua nhan vat Hp Nha van Nam Cao voi tai nang

xuat chiing va mpt tam long yeu thuong nhan ai bao la da the hi^n ro dupe

tam ly ciia nguoi tri thiie tieu tu san trong canh ngp bi kich ay Chinh vi vay nhan dinh ve Nam Cao, sach Van hpc 11 viet: "Ong c6 so truong ve dien ta, phan tieh tam ly eon nguoi"

Truy^n ngan "Doi thira" ra mat ban dpc Ian dau tien trong trang "Tieu thuyet thii 7" so' ra ngay 4-3-1943 Tac pham ciing de tai nay c6 "Muc mai nuoc mat" cua Lan Khai, "No van" ciia Lang Tir, "Doi thira" con gan giii ve de tai voi mpt so' tac pham eiia Nam Cao nhu "Trang sang", "Nuoc mat" va tieu thuyet

"Song mon" Qua tac pham Nam Cao da mieu ta thanh eong tam trang eiia mpt nguoi tri thire tieu t u san truoc each mang

Nhan djnh ve Nam Cao, sach Van hpc 11 viet: "Ong c6 so truong ve dien ta, phan tieh tam ly con nguoi" So truong c6 nghIa la the manh, kha nang uu vi^t ciia nha van chuyen chii vao mpt linh vyc nao do 6 day, y kie'n nay de cap den kha nang "dien ta, phan tieh tam ly eon nguoi" cua nha van Nam Cao trong nhiing sang tac ciia ong Ma dae bi$t la dien ta tam ly nhan vat Hp trong

"Doi thira" - mpt truyen ngan rat thanh eong ciia Nam Cao truoc each mang

Hp von la mpt nha van, mpt nha van mang trong minh hoai bao Ion ay la viet dupe mpt tac pham "vupt qua mpi gioi han va bo c6i" ai do vpi cho do la sir hao danh Nhung khong phai vay Do la uoc mo ciia mpt con nguoi c6 ly

^ong, CO hoai bao Ion, muo'n khang dinh dupe tai nang cua minh Hp con la

mpt nha van chan chinh

Dieu nay dupe the hien qua mpt loat quan nifm ciia anh ve van chuong van chuong khong can den nhirng nguoi thp kheo tay lam theo mpt vai kieu

Tiau dua cho, van chuong chi dung nap nhirng nguoi biet dao sau tim toi khoi nhirng nguon chua ai khoi va sang tao nhiing gi chua eo' voi y nghi ay Hp da

Vo ciing cam ghet sir eau tha trong van chuong "cau tha trong van chuong thi that la de ti?n" N h u vay qua nhirng quan ni^m ciia Hp ve van chuong ta thay

• ^ -—^ 27

day la rngt nha v a n c6 h o a i bao, m p t nha v a n chan c h i n h , c6 l i r o n g t r i cua m o t

n g u o i cam b i i t chan c h i n h y t h u c dup-c trach n h i ^ m cvia n g u o i n g h f si

T h e n h u n g t r u a c k h i la m p t nha v a n H p con l a m o t n g u o i chong, m p t n g u o i

cha, h 5 n con c6 m p t ganh n a n g gia d i n h tren v a i Cupc song v o l m p t gia d i n h

d o n g con, m p t n g u o i v o that n g h i ^ p da c u o p d i 6 h a n s u t h a n h t h a n s u thanh

t h a n can t h i e t de m p t t a m h o n v a n c h u o n g t h a n g hoa, k h i m a c u het t h a n g lai

"tien nha, tien gao, t i e n n u d e m a m "

H o a i bao v a n c h u o n g c6 the n u n g n a u t r o n g choc lat n h u n g c h u y ^ n c o m ao

la c h u y ^ n p h a i d o i m a t h a n g ngay Cha the m a X u a n D i ^ u da t u n g t h o t len:

"Nor dm cay dang gia nanh vud't Cam ao khong diia vai khdch tha" •

The la H p d i e n len, p h a i xoay tien N a m Cao da that t i m i k h i m i e u ta tam

t r a n g cua H p t r o n g canh t u n g q u a n ay "dang n g o i han d u n g phat day m a t ham

h a m d i ra pho', v u a d i v i r a nuo't ngh^n" C h i m p t doan v a n n g a n m a o n g da tai

h i f n l a i t a m t r a n g cua H p : that buc bach N a n h v u o t ciia hOa c o m ao d a n g c6

Va the la de c6 tien t h i H p p h a i vie't N a m Cao la m o t nha v a n h i e n t h u c nen

o n g biet rang H p m u o n c6 tien t h i p h a i vie't, v i e t n h i i n g tac p h a m dap u n g

d u p e n h u cau ciia m p t d a m t h i dan liic bay g i o " n h i l n g tac p h a m l a m n g u o i ta

quen n g a y sau l i i c dpc" H p p h a i vie't n h i i n g tac p h a m ay, n h u n g gia d u c6 ai

bao h a n vie't n h i i n g tac p h a m cao q u y han c u n g chang biet d u o n g nao m a viet

b o i t a m t r a n g b u c bach a tren T h e ' r o i H p b i v a n g vao q u y dao cua hi k i c h

H a n t h a y xa'u h o k h i dpc n h i j n g tac p h a m ay "han d o m a t len" D o la su

xa'u h o cua m p t c h i i t l u o n g t r i i t n h i e u chua v o nat t r o n g H p H p d a u d o n , t i i i

eye k h o n g p h a i v i k h o n g d u p e vie't, m a la anh da t u g i a m l e n n h u n g n g u y e n

tac d o m i n h d a t ra, con g i d a u d o n h o n k h i m i n h l a i p h a n b p i c h i n h m i n h

N a m Cao to ra rat t i n h te v a cam t h o n g t r u o c t a m t r a n g cua H o Phai h i e u ,

p h a i cam t h o n g the nao t h i o n g m o i c6 the vie't l e n n h u n g t r a n g v a n day

g i a n g xe n h u v a y

The la t u k h o n g t h u c h i f n d u p e giac m p n g v a n c h u o n g v a H p da t r o thanh

ke p h a n b p i c h i n h m i n h N h u n g N a m Cao k h o n g d u n g l a i 6 do, o n g m u o n

n g u o i dpc d i den t a n c i i n g s u k h o cue, b i k i c h cua n g u o i t r i thuc H p l a i b i day

ra k h o i - t r u o c t u n g c o n song du cua cupc d o i N o da q u a n g anh vao b i kich

nghe n g h i ^ p n o l a i quat anh vao m p t b i k i c h khac, b i k i c h k h o n g t h u c h i ^ n

d u p e t i n h n g u o i cho t r p n

M p i ehuyen bat d a u t u lue h a n lay T u L a y T i r h a n da t h u c h i ? n dupe

n g u y e n tac t i n h t h u o n g cvia m i n h da euu dupe ba con n g u o i N h u n g r o i , t u do

b i k i c h da m o ra v o i han G a n h nang gia d i n h da de n a n g len v a i k h i e n han

78

thay m i n h k h o , d a n g trach h o n la han coi T i r la n g u y e n n h a n k h i e n m i n h k h o

fit do han da t i m den r u o u , c6 l i i c han toan r u o n g bo v p con

fChi say hSn da c6 n h i m g h a n h d p n g v i i p h u qua d a n g "han c h i tay vao m a t TCr" d u o i m a y m ? c o n T u ra ngoai N a m Cao da c6 m p t l o i b i ? n hp ye'u a t ay la cho han h a n h d p n g t r o n g luc say N h u n g tat ca d e u d o nhao t r u o c n g u y e n tac: nguyen tac t i n h t h u o n g H p that d a n g trach k h i coi v p con la n g u y e n n h a n l a m rninh k h o The la m p i n g u y e n tac t i n h t h u o n g m a h a n dat ra t r u o c day "ke

i n ^ n h la ke g i i i p d o n g u o i khac t r e n d o i v a i m i n h " da b i hSn d a p do

G i a d a y d a u con la m p t nha v a n H p g i a u t a m huyet, g i a u l o n g n h a n dao

nUa ma la m p t con n g u o i v u p h u qua dang H p that d a n g trach n h u n g eo le

dang thucmg h o n la d a n g trach The n h u n g N a m Cao da de cho n h a n vat cua

m i n h d u n g l a i t r e n con d u o n g bj tha hoa ay Sau m o i Ian say H p l a i t i n h v a nhan ro d u p e sai l a m cua m i n h x i n l o i va l a m l a n h v o i v p con

Phai la m p t n g u o i day tai nang, gia tay ngh$ thuat va v i r n g t i n vao eon

n g u o i t h i N a m Cao m o i eo the dat n h a n vat vao 16'e x o ^ y cupc d o i n h u n g cuo'i eimg t i n h n g u o i v a n chie'n thang H p da khoc " A n h chi la m p t t h a n g kho'n nan" Gipt n u o c m a t an nan, h o i han Cau ehuyen ve cupc d o i H p da k h e p l a i bang cau hat r u d a m n u o c m a t cua Tir:

"Ai lam cho khoi len giai Cho mm xuong dat cho nguoi biet li"

N h u vay, qua tan b i k i c h cua nha v a n H p , N a m Cao da khac hpa m p t each chan t h u c v a sau sac b i k i c h cua n g u o i t r i t h u c tieu t u san t r u o c each m a n g

D o n g t h o i len an xa h p i bat cong k h o n g cho con n g u o i p h a t t r i e n toan d i e n ve tai nang va n h a n each Q u a day ta c i i n g thay d u p e tai n a n g ngh? t h u a t ve d i e n

ta va p h a n tich t a m l y bac thay eiia nha v a n N a m Cao N h u n g d u cupc d o i c6

cay nghiet, loe xoay c6 du d p i t h i n h a n v | t ciia o n g v a n h u o n g ve chan t r o i ciia

cai chan, thien, m l

arich Bdi van dat diem 10 Khoi C nam 2005 cua Nguyen Thi Tam

-CO chinh st(a bo sung)

3: ' T r a n g G i a n g cua Huy Can Id bdi tho mang ve d?p vita co dien vita hi^ dai"

A n h (chi) hay p h a n tich bai tho "Trang giang" de l a m sang to n h a n xet tren

Bai L a m

N h a t h a H u y C a n ten that la C i i H u y Can, v a i g i p n g t h o rat r i e n g da k h a n g

<linh ten t u o i ciia m i n h t r o n g p h o n g trao t h o m o i 1930 - 1945 O n g v o n que quan H u o n g Son, H a T i n h , s i n h n a m 1919 va m a t n a m 2005 T r u o c Cach m a n g

thang Tam, tho ong mang noi sau ve kiep nguoi va ca nggi canh d?p ciia thien

nhien, tao vat voi cac tac pham tieu bieu nhu: "Lua thieng", "Vu tru ca", Kinh

cau tu" Nhung sau Cach mang thang Tam, hon tho cua ong da tro nen lac

quan, dugc khoi nguon t u cupc song chien dau va xay dung da't nuoc cua nhan

dan lao dong: "Troi moi ngay lai sang", "Da't no hoa", "Bai tho cupc doi" Ve

d^p thien nhien noi uu sau nhan the, mot net tho tieu bieu ciia H u y Can, dupc

the hien kha ro net qua bai tho "Trang Giang" Day la mot bai tho hay, tieu bieu

va noi tieng nha't cua Huy Can truoc Cach mang thang Tam Nhan xet ve bai

tho nay, c6 y kien cho rang: "Trang Giang cm Huy Can la bai tho mang ve dep

viea CO dien vita hien dqi" i A m fif irt% •

Bai tho dupe trich tir t^p "Lua thieng" (1940), dupe sang tac khi Huy Can

dung 6 bo Nam ben Chem song Hong, nhin canh menh mong song nuoc, long

voi voi buon, cam canh cho kiep nguoi nho be, noi troi giiia dong doi v6 dinh

Mang noi u buon hoai nhu the nen bai tho vua c6 net d^p c6 dien lai vua

dugm net hi^n dai, dem den su thich thii, yeu men cho nguoi doc

Song goi trang giang buon diep diep

Khong khoi hoang hon cung nho nha

'Co dien" c6 nghla la mau muc, khuon thudc - mot pham trii cua van hoc

CO "Hien dai" c6 nghia la thoat khoi tinh quy pham ciia tho c6 de mang den

nhieu tang nghia moi "Trang giang" la bai tho ket hop dugc ca hai yeu to nay

Ngay t u thi de, nha tho da kheo goi len ve dep c6 dien lai hien dai cho bai

tho "Tring giang" la mpt each noi ch?ch day sang tao ciia H u y Can Hai am

"ang" di lien nhau da ggi len trong nguoi doc cam giac ve con song, khong chi

dai v6 cung ma con rong menh mong, bat ngat Hai chu "trang giang" mang

sac thai c6 dien trang nha, goi lien tuong ve dong Truong giang trong tho

Duong thi, mpt dong song ciia muon thud vInh hang, dong song cua tam

tuong

Tu tho "Trang giang" mang net c6 dien n h u tho xua: Nha tho thuong an

dang sau cai menh mong song nuoc, khong nhu cac nha tho m o i thuong the

hi^n cai toi cua minh Nhung neu cac thi nhan xua t i m den thien nhien de

mong hoa nhap, giao cam, Huy can lai tim ve thien nhien de the hi?n noi uu

tu, buon ba ve kiep nguoi c6 don, nho be truoc vu tru bao la Do cung la ve

d^p day sue quyen ru ciia tac pham, an chua mot tinh than hien dai

Cau de t u gian dj, ngan gpn v o i chi bay chir nhung da thau tom dupe cam

xiic chu dao cua ca bai: "Bang khuang troi rong nho song dai" Truoc canh "troi

rpng", "song dai" sao ma bat ngat, menh mong ciia thien nhien, long con nguoi

day len tinh cam "bang khuang" va nho T u lay "bang khuang" dupc su dung

rat dac dia, no noi len dupc tam trang cua chu the t r i i tinh, buon ba, u sau, c6 (Jon lac long Va con "song dai", nghe mien man tit tap ay cu v6 song deu dan jjiap cac kho tho, cu cupn song len mai trong long nha tho lam rung dong trai tim nguoi dpc

Va ngay t u kho tho dau, nguoi dpc da bat gap nhiing con song long day u u

tu, sau nao n h u the:

Song gon trang giang buon diep diep, Con thuyen xudi mai nuoc song song

Thuyeh venuoc lai sau tram nga Cui mot canh kho lac may dong

Ve d?p CO dien cua bai tho dupc the hi^n kha ro ngay t u bo'n cau dau tien

nay Hai t u lay nguyen "diep diep", "song song" 6 cuoi hai cau tho mang dam

sic thai CO kinh cua Duong thi Va khong chi mang net d?p ay, no con day sue

gpi hinh, goi lien tuong ve nhihig eon song eu loang ra, Ian xa, goi len nhau, dong nuoc thi cu cuo'n di xa tan noi nao, mien man mien man Tren dong song gpi song "diep diep", nuoc "song song" ay la mpt "con thuyen xuoi mai", liSng

16 troi di Trong canh c6 su chuyen dpng la the, nhung sao chi tha'y ve lang to, menh mong cua thien nhien, mpt dong "trang giang" dai va rpng bao la khong biet den nhuong nao

Dong song thi bat ngat v6 ciing, v6 tan, noi buon ciia con nguoi cung day

"may" da thoi vao cau tho noi buon v6 han

Tam hon cua chii the t r i i tinh dupc bpe Ip day du nha't qua cau tho dac sic: Cui mpt cang kho lac may dong" Huy Can da kheo diing phep dao ngii ket hpp voi cac t u ngi> ehpn Ipe, the hi^n noi c6 don, lac long truoc v i i tru bao la gpi len su it 6i, nho be, "canh kho" gpi su kho heo, can ki^t nhua song, lac" mang noi sau v6 dinh, troi noi, bap benh tren "may dong" nuoc thien

"hien rpng Ion menh mong Canh cui kho do troi dac di noi nao, hinh anh gian

'^i khong to ve ma sao day rpn ngpp, khie'n long nguoi dpc cam tha'y trong

^^ng, don coi

Net d^p CO dien "ta canh ngu tinh" that kheo leo, tai hoa cua tac gia, da gpi

^ 6 ve mpt noi buon, u sau nhu con song se eon v6 mai 6 cac kho tho con lai de

nguoi dpc CO the cam thong, tha'u hieu ve mpt net tam trang thuong gap 6 cac

nha tho mai N h u n g ben canh do ta cung nhin ra mpt ve d?p h i f n dai rat thi v i

cua kho tho Do la 6 each noi "Cui mpt canh kho" th|t dac bi^t, khong chi thau

tom cam xiic ciia toan kho, ma con he m o tam trang cua nhan vgt t r u tinh, mpt

noi niem don coi, lac long

N o i long ay dupe gpi m a nhieu hem qua h i n h anh quanh vSng cua khong

gian lanh leo:

La tha con nho gio dm hiu Dau tieng lang xa van cha chieu

Hai tir lay "la tha" va " d i u h i u " dupe tac gia kheo sap xep tren cung mpt

dong tho da ve nen mpt quang canh vSng lang "La tho" gpi s\ it 6i, be nho

"diu h i u " lai gpi su quanh que Q u a khung canh "con nho", gio thi " d i u hiu",

mpt khung canh lanh leo, tieu dieu ay, con nguoi tro nen don coi, rpn ngpp

den dp thot len "Dau tieng lang xa van chp chieu" Chi mpt cau tha ma mang

nhieu she thai, vua gpi "dau do", am thanh xa xoi, khong ro ret, c6 the la cau

hoi "dau" n h u mpt noi niem khao khat, mong moi cua nha tha ve mpt chiit su

hoat dpng, am thanh sy song ciia con nguoi Do cung c6 the la "dau c6", mpt su

phu djnh hoan toan, chung quanh day chang he c6 chut gi song dpng de xua

bat cai tich lieu ciia thien nhien

D o i mat nhan vat t r u tinh nhin theo nang, theo dong troi cua song:

"Nang xuong, troi len sdu chot v6t, Song dai, trai rong, ben c6 lieu."

"Nang xuong, trai len" gpi su chuyen dpng, m a rpng ve khong gian, va gpi

ca su chia lia: bai nang va troi ma l ^ i tach bach khoi nhau "sau chot vot" la

canh dien dat m o i me, day sang tao ciia H u y Can, mang mpt net d?p hi?n dai

Doi mat nha tho khong chi d u n g a ben ngoai cua trai, cua nang, ma n h u xuyen

tha'u va ca v u tru, ca khong gian bao la, v6 t^n Coi thien nhien ay qua la menh

mong vai "song dai, trai rpng", con nhirng gi thupc ve con nguai thi lai be nho,

CO don biet bao: "ben c6 lieu"

Ve d^p CO dien ciia kho tho hi^n ra qua cac thi l i f u quen thupc trong Duong

thi n h u : song, trai, nSng, cupc song con nguoi thi buon te, chan chuang vai

"van chp chieu", m p i t h u da tan ra, chia lia

Nha tho lai n h i n ve dong song, nhin canh xung quanh m o n g m o i c6 chiit gi

quen thupc mang lai hoi am cho tam hon dang chim vao gia lanh, ve c6 dan

N h u n g thien nhien da dap tra sy khao khat ay bang n h i i n g hinh anh cang

H i n h anh canh beo troi bong benh tren song la hinh anh thuofng diing trong

tho CO dien, no gpi len mpt cai gi bap benh, noi troi cua kiep nguoi v6 djnh

giua dong doi N h u n g trong tho H u y Can khong chi c6 mpt hay hai canh beo,

ma la "hang noi hang" Beo troi hang hang cang khieh long nguoi rpn ngpp truac thien nhien, de t u do coi long cang dau dan, c6 don Ben canh hang noi hang canh beo la "bo xanh tiep bai vang" n h u m a ra mpt khong gian bao la v6 ciing, v6 tan, thien nhien noi tiep thien nhien, duong khong c6 con nguoi,

khong CO chiit sinh hoat ciia con nguoi, khong c6 sy giao hoa, noi ket:

Menh mong khong mot chuyen do ngang Khong cau gai chiit niem than mat

Tac gia dua ra cau triic p h i i dinh " khong khong" de p h i i d i n h hoan toan n h i i n g ket noi ciia con nguoi Trudc mat nha tho gia day khong c6 chiit

gi gpi niem than mat de keo m i n h ra khoi noi c6 don dang bao t r i i m , vay kin,

chi CO mpt thien nhien menh mong, menh mong Cau hay chuyen do ngang,

phuong t i ^ n giao ket ciia con nguoi, duong n h u da b} coi thien nhien nhan chim, troi d i noi nao

H u y Can lai kheo ve net dep c6 dien va hi^n dai cho bau troi tren cao:

Lap lap may cao diin nui bac, Chim nghieng canh nho bong chieu sa

Biit phap chain pha voi "may cao d i m niii bac" thanh "lop lop" da khien nguoi dpc tuong tupng ra nhung niii may trang dupe anh nang chieu vao n h u dat bac H i n h anh mang net d?p c6 dien that t r u tinh va lai cang thi v j hon khi

no dupe khoi nguon cam hung t u mpt t u tho D u o n g c6 ciia Do Phii:

Mat dat may diin cm di xa

H u y Can da van d y n g rat tai tinh dpng t u "dun", khien may n h u chuyen

dpng, CO npi luc t u ben trong, tung lop tung lop may cu d u n ra mai Day ciing

la mpt net tho day chat hi^n dai, bcri no da van d y n g sang tao t u tha c6 dien quen thupc

Va net hien dai cang bpc 16 ro hon qua dau hai chain than tinh trong cau tho sau Dau hai cha'm nay gpi m o i quan h ^ giiia chim va bong chieu: C h i m nghieng canh nho keo bong chieu, cimg sa xuong mat trang giang, hay chinh bong chieu sa, de nang len canh chim nho lam nghieng I f c h ca d i Cau t h o ta khong gian n h u n g gpi dupe thoi gian bai no su d u n g "canh chim" va "bong chieu", v o n la nhij-ng h i n h t u p n g tham m y de ta hoang hon trong Iho ca co dien

N h u n g giua k h u n g canh c6 dien do, ngirai dpc Igi bSt gap net tam trang

hien dai:

Long que dan dan vai con nuac, Khong khoi hoang hon cung nha nha

"Dpn d g n " la m o t t u lay nguyen sang tao ciia H u y Can, chua t i m g tha'y

truoc do Tir lay nay ho urng cung cym tir "vai con nuoc" cho tha'y mpt noi

niem bang khuang, c6 d o n ciia "long que" N o i niem do la noi niem nho que

huang k h i dang d i i n g giira que huong, nhung que huong da khong con Day

la net tam trang chung ciia nha tha m a i liic bay gio, mot noi long dau xot truoc

canh mat nuoc

Ben canh tam trang hien dai ay la t u tho c6 di?n dupe gpi t u cau tho: "Tren

song khoi song cho buon long ai" ciia Thoi Hieu Xua Thoi Hi?u can v j n vao

song de ma buon, ma nho, con H u y Can thi buon ma khong can ngoai canh,

boi t u noi buon no da sau sic ISm roi The m o i biet tarn long yeu que huong

tham thiet den nhuong nao ciia nha tho hom nay

Ca bai tho vua mang net dep c6 dien, vua mang net hien dai Ve dep c6

dien dupe the hien qua loi tho bay chii mang dam phong vj D u o n g thi, qua

each d u n g t u lay nguyen, qua vi^c sii dung cac thi l i ^ u c6 dien quen thupc n h u :

may, song, canh chim Va tren het la each van dung cac t u tho co dien, gpi cho

bai tho khong khi co kinh, tram mac ciia tho Duong

Ve d?p hien dai Ian toa qua cac cau chir sang tao, dpc dao ciia nha tho n h u

"sau chot vot", dau hai cham than tinh N h u n g ve d?p ay dpng lai cuoi cung la

tam trang nho que huong ngay khi dung giOa que huong, net tam trang hi^n

dai ciia cac nha t r i thuc m u o n dong gop sue minh cho dat nuoc ma danh bat

luc, khong lam g i dupe

Bai tho se con mai d i vao long nguoi v o i phong each tieu bieu rat " H u y

Can", v o i ve d?p c6 dien trang nha sau lang va ve dep h i f n dai mang nang mpt

tam long yeu nuoc, yeu que huong

(Nguyen Hong Ngpc Lam - bai van 9,5 diem - ky thi D H 2007)

Nha phe binh V u Ngpc Phan:

Ngay trong tdc pham dau tay (Gio dau miia), nguai ta dd thay Thach Lam dung vao mot phdi rieng Ong co mot ngdi but Iqng le, diem tinh vd cung, ngdi but chuyen

ta ty my nhung cdi rat nho vd rat dep Phdi Id ngieai gidu tinh cdm lam mai viet dugc nhu vqy (Nha van hi^n dai [tap 2], tr 1060)

f iuang xot vai tat cd tam hon da cdm cua ong ( V i f t N a m van hpc sii gian uoc tan

ien [quyen 3], tr 490) , % r,: t ^

GS Phong Le:

Thqch Lam c6 quan niem dirt khodt ve thien chuc cua van chuang: "Dot vai toi, _ J^n chuang khong phdi mot cdch dem dm cho ngu&i doc su thodt ly hay stf quen, trdi^

L-ant nang luyfftmt aai nonv^trvm - man uam Hieu

lai, vSn chucmg la mot thit khi gi&i thanh cao va dac lire ma chung ta c6, de vita tocdo

vd thay doi mot cdi the gi&i gid dot vd tan dc, vita lam cho long nguai doc them tron^

sqch vd phong phu hon "

Co le ca hai phuang dien, vita tocdo, vita xdy dung, deu dugc Thach Lam chu y; va

trong phan thanh cong cua no, cdc dak an Men thuc vd Idng man trong van Thach

Lam deu tim dugc su gan noi a chinh quan niem nay

d tu each nhd van, Thach Lam doi hoi rat cao pham cha^ trung thuc cua ngu&i

nghe si Ong viel: "Su thanh thuc chua du cho nghe thuqt Co the, nhung mot nha

van khong thanh thuc khong bao gia tra nen mot nhd van gid tri Khong phdi cit thanh

thuc Id tra nen mot nghe sT Nhung mot nghe sT khong thdnh thuc chi Id mot nguoi

thgkheo tay thoi" (Theo http://phongdiep.net)

PGS NguySn Ho^mh Khung:

" Tinh cam cua Thach Lam chdn thdnh, tuy nhien, ong chi m&i ban khoan, thuang

cam doi vai sophqn nguoi ngheo qua nhitng cdu chuyen mang mot du vi ngqm ngiii,

tgi nghiep.,

Vebut phdp, cd the :idi Thach Lam Id nhd van ma dau cho mot gigng dieu rieng:

trit tinh huang noi trong truyen ngan Ngdi but cua ong thuang khai sdu vdo the gi&i

ben trong cua cdi "toi", v&i su phan tich cam gidc tinh te j

Sang tdc cua Thach Lam gidu chat tha, vd doc ong, doi song ben trong cd phong

phu han, tenhi han; chiing "dem den cho nguai doc mot cdi gt nhe nhom, tham tho vd s

mat diu " (Nguyen Tudn)

Ong la cay biit cd bi^t tdi ve truyen ngan Nhieu truyen ngdn cua ong duang nhu

khong CO cdi truyen, song van c6 site I6i cuon rieng Truyen ddi "Ngdy mai" cua ong

khong CO gi dac sdc vetu tuang vd nghe thuqt (Tu dien Van hQC [bo moi], tr 1621)

J;Phan tich khung canh pho huy?n va tarn trang cua nhan vat Lien

de lam sing to y kien: "Hai dua tre" ciia Thach Lam la mpt truyen ngin

tm tinh dugm buon"

DAN Y PHAN T I C H

1 V a i n6t tac gia va tac pham:

- Thach Lam la thanh vien cua Ty lire van doan; c6 tarn long don hau va

quan ni^m vSn chuong tien bp; c6 bi^t tai ve truyen ngan; chu ye'u khai thac

the gioi npi tam nhan vat vol nhung cam xuc mong manh, mo ho

- Hai dua tre (in trong t^p Nang trong vuon) la mot truyen ngSn dac sac

cua Thach Lam, c6 su hoa quy^n cac ye'u to' hien thuc va lang man, tu su va

trir tinh

2 Giai thich y ki6'n:

Truy?n ngan trix tinh thuang c6 co't truyen don gian, giau s^c thai tru

rinh, khong khi, tam trang

, Lam nen sac thai trir tinh trong Hai diea tre chu ye'u la cam xiic buon thtfong va giong thii thi tram ISng, thie't tha qua mieu tk khung canh, tam trang

3 Phan tich khung canh phd huyen va tkm trang cua nhan vftt Li^n:

a Chat trir tinh dugm buon toat ra tu khung canh pho huy^n Khung canh pho huy?n khi chieu xuong, dem ve, liic c6 chuyen tau di qua deu duoc loc qua cai nhin va tam trang, cam giac cua nhan v^t Lien, nen cijng tham dupm cam xiic trir tinh

+ Canh vat hien len c6 hon, em a, thi vi ma dugm buon f' ' • ' • W

+ Con nguoi hi^n len vai kie'p song mon moi, tam toi; tuy vay tam hon

ho van anh len ve d^p dang tran trpng: mpt tinh nguoi chan that, mpt mo uoc nho nhoi, hay mpt hi vpng mong manh, i ' '

- Khung canh pho' huyen c6 su tuong phan dam net giira bong toi va anh sang: Bong toi day dac, bao triim len tat ca; con anh sang thi leo let lui tan, hole rue ra vut qua Khung canh ay gan lien vdi nhiing cam giac xen Ian buon vui kho ta, tao nen nhieu sSc thai trir tinh

b Chat trir tii\ dugm buon toat ra ttr dien bien tam trang ciia nhan vat Lien

- Tam trang man mac buon truac khung canh pho' huy?n liic chieu tan va trong dem toi:

+ Cam giac man mac buon tir canh vat tham vao long nguai va noi buon trong tam hon ngay tho Ian toa ra canh vat

+ Niem xot xa, thuang cam voi nhiing kie'p nguai nho nhoi, lay lat trong bong toi

- Cam xvic buon vui kho ta truoc, trong va sau khi chuyen tau dem di qua:

+ Tau chua den: khac khoai, hao hue cha mong

+ Tau den: han hoan, ngay nga't ngam nhin

+ Tau di: bang khuang, ngam ngui, nuo'i tiec , «,,;

4 D a n h gia chung:

- Chat trir tinh dupm buon mang lai cho Hai dua tre mpt ve d?p rieng, the

hi?n phong each ngh§ thuat dac sMc ciia Thach Lam

- Y kien nay da dua ra dupe mpt danh gia sau sac, thoa dang

Hl/ONG DAN CHI TIET

I M O B A I "

Thach Lam la cay but xua't sic cua nhom T u l\rc van doan Cay but ay

thuang huang ve nhiing con nguai be nho trong xa hpi va so' phan bat hanh

37

cua hp Tie do khoi d | y nhimg rung cam manh li?t ve long yeu thuong con

nguoi Truy^n c i i a Thach Lam thuong khong c6 cot truyf n "moi truy^n tya

nhu m p t bai tho t m tinh day xot thuong" "Hai dua tre" la m p t truy^n ngSn

nhu the Thong qua biic tranh chieu tan va tam trang cua nhan v|it Lien, nha

van da mang den cho nguoi d p c nhieu tran tr<S

I L T H A N BAI

1 K h a i quat: "Hai dua tre" la tac pham xuat sac ciia Thach Lam dupe ban

dpc biet den nhieu nha't Tac pham d u p e in trong tap "Nang trong vudn"

(1938) Truyen gay ah tupng cho nguoi dpc bai van phong nhe nhang, giau

tinh nguoi tinh dai Truyen ngan nay da the hi^n dupe tam hon Thach Lam

don hau giau yeu thuong

2 K h u n g c a n h phd h u y e n v a tam t r a n g n h a n vat L i e n

a Chat tru tinh dupm buon toat ra tit khung canh pho huy^n : Khung

canh pho huy^n k h i chieu xuong, dem ve, liic c6 chuyen tau di qua deu dupe

Ipc qua cai nhin va tam trang, cam giac ciia nhan vat Lien, nen cung tham

dupm cam xuc t r u tinh Lien la c6 be nhay cam, hay d p n g long trac an t r u p c

nhung bien thien cua c u p c doi Tam trang ciia Lien ciJng dien tien theo thai

gian: t u chieu horn cho deh khi doan tau ngang qua pho huy^n

Truyen m o dau bang am thanh ciia tieng trong thu khong vang xa de g p i

buoi chieu Do am thanh bao hifu ngay tan va cung la am thanh cham het m p t

ngay day anh sang ma thay vao do la bong toi va noi buon Thach Lam ma dau

truyfn rat hon hau, rat tho voi biic tranh que binh dj, man mac huong dong

gio npi voi "Chieu, chieu roi Mpt chieu em a nhu ru, vang vang tieng e'ch nhai

keu ran ngoai dong rupng theo gio nh? dua vao" Do cung la thai k h i c mo ra

thegiai tam trang ciia Lien, la liic ma "Trong doi mat Lien bong toi ngap day

dan va cai buon ciia buoi chieu que tham thia vao tam hon ngay tho ciia chi

Lien khong hieu sao nhung thay long buon man mac truoc cai gio khac ciia

ngay tan" Buon ma thay "khong hieu sao" c6 nghia la cai buon ghe gam ISm

Buon ma khong biet minh buon v i cai gi thi that la dau kho khong gi hang

Thach Lam da de nhan vat t v nhan thuc va t u bpc Ip tam trang chu khong can

ke le dai dong Va bong toi da triim len pho nho, t r i i m len dong rupng, triim

len ca noi buon ciia Lien

Trong bong chieu nha nhem Lien nhin ve bai chp noi nhung nguoi ban

hang ve m u p n Lien d p n g long thuong nhung manh doi co cvc do chinh la

hinh anh ciia "nhung diia tre con nha ngheo di lai lang thang tren mat dat nhat

nhanh n h i i n g thanh niia thanh tre hay n h i i n g gi con sot lai ciia may nguoi ban

hang" H i n h anh do nhu xoay sau vao long trac an ciia c6 thieu nit giau long

nhan ai Lien thay thuong n h i i T i g diia tre ngheo nhung "chinh chi cung khong

38

CO tien ma cho chiing no" The day, nhan vat Thach Lam thuong it noi nhxmg

guy t u nhieu va mang den nhiing ve d^p ciia tinh nguoi dSng sau nhiing nghi suy tha thiet ve c u p c song

Trong cam nhan ciia Lien, bong toi that ghe gam "Toi het ca con duong

tham tham ra song, con duong qua c h p ve nha, cac ngo vao lang lai cang sam

den hon nita" Bong toi la hien than ciia su tii tiing n g p t ngat, be tac khong 161 thoat Do la bong toi ciia su doi ngheo, lam lii La hinh anh da't nuoc ta truac nam 1945 day nuoc mat:

Cha ong ta tieng dam ndt ban tay truac canh cm cuoc did

Cm van dong ma dai im im khoa ' * j '

Ca dan toe doi ngheo trong ram rq ' Van chieu hon titng tham giot mm rai ^ '' ' '' '

(Che Lan Vien) Thach Lam da sir dung thii phap nghe thuat doi lap de mieu ta bong toi

va anh sang Neu n h u bong toi nuot chung tat ca pho huy^n vao trong cai da

day toi thui ciia no thi anh sang xuat hi?n voi tan so thap Do chi la " h p t sang",

"khe anh sang", "dom sang", "vet sang" ta't ca deu hien len that be nho tpi

nghiep "mat di roi lai hien ra trong dem toi" Va cung voi anh sang nho nhoi, yeu at do la nhiing phan nguoi voi c u p c song bap benh, troi noi va lui tan, le loi nhu n g p n den truoc gio Lien thuong het thay nhung con nguoi noi pho huy^n nho be nay Do chinh la chj Ty voi c u p c doi co eye "mo cua bat oc", toi den ciing ganh hang ngheo xo xac chi voi bat nuoc che, dieu thuoc lao, thanh

k?o lac tat ca gia tai m u u sinh ben n g p n den con chi chieu sang mpt vung dat

nho Lien thuong bac pho Sieu voi ganh pho xa xi, e am nhung dem nao cung

thay bac dpn hang Thuong bac xam voi manh chieu rach ta toi cimg chiec thau trang trong tran chua m p t niem hi v p n g , thuong lam nhirng tieng dan bac gop chuyen bat trong yen lang Thuong ba cu Thi dien don chiec v o i tieng cuoi chim vao bong toi Cupc song pho huyen la nhu v^y Don di?u, te nhat Dem

nao C l i n g n h u dem nao, c i i lap d i lap lai: ,

Quanh quan mai voi vai ha dang dieu Toi hay lui van chimg ay mat nguoi ,

Vi qua than nen qua doi buon cuoi, , ^, ,, Moi nhac Iqi chi co ngan ay chuyen _, ^, , ,,

(Huy Can)

Dieu gi CO t h e lam chi em Lien quen di dugrc thuc t^ii nay ? May ra chi

CO vu tru la co hpi cuoi cimg de ru hai chi em vao nhirng mien co tich Canh hai chi e m ngang m^t len troi tim con vit theo sau ong than nong cho thay: tam

hon hai d i r a tre that hon nhien, v6 t u trong sang v a rat doi tre con Nhung

buon thay, bau trai day sao tren kia cung khong the nao cvni vat dugc hai sinh

linh be nho, tpi nghi^p ay Boi "vu try bao la va tham th5m n h u chua day bi

m | t va xa la vai hai dua tre" De roi cuoi cung chinh chung lai quay ve voi

quang canh pho' chung quanh ma d^c bift la ngpn den con cua chj Ty Va cu

the trong dem toi nhimg con nguoi tpi nghi#p ngoi cho dgi mQt dieu gi do cho

sy song ngheo kho hang ngay cua hp r! n'c

b Tarn t r ^ g cho tau cua Lien va A n : Thach Lam duong n h u khong muon

de cho nhung cam giac bi kjch de nang len so phan nhimg con nguoi ngheo

kho, bang thai dp tran trpng, ong da nang do cho cac nhan vat cua minh, vyc

day nhimg khat khao doi doi ngay trong nhiing khoanh khac anh sang mong

manh nha't: "Chimg ay nguoi trong bong toi mong dgi mpt cai gi tuai sang cho

su song ngheo kho hang ngay ciia hp"

"Mpt cai gi tuoi sang hon", ban than hp ciing khong he biet truoc, chi la

nhimg trong ngong mo ho Nha van khong the chi ra "con duong sang" cho

nhijng con nguoi ngheo kho ay Co le, ong ciing khong mo ho, ao tuong nhu

nhimg cay but T u lyc Van doan khac nhu Khai Hung, Nha't Linh, Hoang Dao

de mong cho mpt thay doi theo khuynh huong cai luong, mot tinh thuong bo

thi nira voi 6ng ciing khong trong cho nhieu vao boat dpng ciia "Hpi A n h

sang" do cac anh em cua ong to chuc se cai thien cupc song dan ngheo Bang

true giac va sy nhay cam ciia tam hon ngh? si giau yeu thuong, Thach Lam da

phat hi^n nhiing npi luc de vuon len ciia con nguoi tfr chinh nen cupc song

ngheo kho Ong da dien giai sau sic bang hinh tupng chuye'n tau dem ngang

qua pho'huy^n

Va doan tau t u Ha N p i ve da thyc sy la uoc mo va khat vpng ciia nguoi

dan pho huy^n Hp thiic dpi chuye'n tau v i muu sinh hay v i l i do nao khac nira

Tat ca thao thiic, dpi cho nhu the dpi cho mpt phep mau se den Hp mong ban

dupe chxit hang de go gac cho cupc song ngay mai Con rieng hai dua tre,

chiing khong thiic dpi chuye'n tau de ban hang ma v i l i do khac Chiing muon

dupe nhin thay doan tau qua pho huy^n v i doan tau n h u mang mpt the gioi

khac di qua d i i lam cho chiing rao rue va anh len niem v u i suong d i i chi la

trong choc lat V i the dem nao ciing vay, d i i buon ngii riu ca mat nhung ca hai

chi em van co thuc de dpi chuye'n tau Dieu do cho thay doan tau la mpt hinh

anh da tro thanh quen thupc va an sau trong tam hon hai diia tre va cho tau da

tro thanh mpt khat vpng manh liet va la mpt mon an tinh than khong the thieu

trong cupc song ciia chiing

Sy mong m o i ciia chi em Lien voi doan tau qua that da lam nguoi dpc

xiic dpng manh li?t Tuoi con it ma m? bat trong coi cira hang tap hoa da la

v i f c lam qua sue lai eon bat thuc cho toi khuya de cho ban hang thi qua la tpi

An

nghi?P- Nhung Lien va A n thuc toi khi doan tau d i qua pho' huy^n khong phai

la ng^^ chiing dang hanh dpng theo tie'ng gpi ciia con tau "Tau * de'n chi danh thiic em day nhe!" Do la cau noi ciia A n khi m i m i t da sup xuo'ng trong con buon ngii roi ma van con dan voi chi Cau noi binh thuong the ma sao m o i nghe qua da thay xot thuong No chua d y n g trong do la tat ca niem khat khao va hi vpng dupe nhin thay doan tau - ho^t dpng cuoi cung ciia (jgm khuya A n d i vao giac ngii Lien ngoi i m lang, dau 6c chi bong dung cung ygn tinh la thuong Yen lang den noi c6 the nghe dupe "hoa bang ryng xuong vai Lien t i m g dot mpt, c6 nhiing cam giac mo ho khong hieu" Duong nhu nha van muon cho nhan vat eiia minh dupe nghi ngoi sau mpt ngay dai moi m^t The roi thoang trong tie'ng gio xa xoi la tie'ng doan tau vut den Roi tie'ng reo thang thot, mirng rd eiia bac Sieu "Den ghi da ra kia roi!" Lien ciing trong thay ngpn lira xanh bie'c, sat mat dat, nhu ma troi Roi tieng coi xe lira 6 dau vang lai, trong dem khuya keo dai ra theo gio xa xoi Do la liic ma Lien vpi va danh thuc em "Day di A n , tau den roi!" Loi giue gia gap riit, hoi thiie n h u the ne'u

An khong day thi se khong bao gio con dupe nhin thay doan tau nira Thach Lam khong dimg tir ngir nao de mieu ta sy hao hue cua hai chi em ma cai hao hire ay van cu hi?n len that song dpng va giau chat nhan van

Hai chi em dung cho doan tau tir dang xa Chiing c6 djp chiem nguong cai ke da lam chiing dpi cho ay bang each dung gan hon nira Va roi "Tau ram

rp di toi Lien dat em dung day de nhin doan xe vut qua" Day la phiit giay

h ^ phiie nha't la luc ma Lien va A n duong nhu quen he't thay nhiing noi buon

hi^n tai, quen ca nhiing doi ngheo lam lii, e che dang bao vay cupc doi hp Trong long hp gia day chi co doan tau Doan tau mang t h i i anh sang manh me, khac thuong ngang qua pho huyfn "eac toa den sang trung, chie'u anh ca xuong duong nhirng toa hang tren sang trong 16'nho'nhiing nguoi, dong va ken lap lanh, va cac cira kinh sang" D6 la anh sang cua sy sang trpng, van n^inh, t h i i anh sang khac xa v o i nhiing anh sang yeu 6t, nh6 be noi ph6'huy?n Doan tau gio'ng n h u mpt tia chop, mpt ng6i sao bang rach ngang qua bau troi pho huyf n roi mat hut vao dem toi nhung cai anh sang ciia no la uoc mo va khat vpng ciia biet bao nhieu so phan con nguoi be nho dang mong ng6ng Doan tau mang mpt the giai khac di qua, chinh la khat vpng muon dupe doi 'Joi ciia hp Hp giri theo ehuyen tau ca tam hon ciia minh, hp muon dupe den

voi nhirng chan troi mai, noi do co anh sang cua van minh ciia no du N o i d6

^ khong con canh d6i ngheo lam l i i , kh6ng co canh don dieu va buon te ma

niem v u i Hp xirng dang dupe nhan mpt cupc s6'ng n h u the^ tai sao khong? Nhung u6e ma chi la uoc mo Tat ea lai quay ve voi quang sang than

"^^t xung quanh ngpn den con chj Ty Chain he't cho mpt dem dpi cho trong '^hat vpng V a ke't thiic bang noi buon rung rung nuoe mat **^»»**

Lien va A n d u n g lang nguoi trong bong toi d u chuyen tau da " d i vac dei^

to'i, de lai nhi>ng d o m than do bay tung tren d u o n g sht H a i chj em con nhij^

theo cai cham do cua chie'c den xanh tren toa sau cung, xa xa mai roi khuat saij

rang tre" Su nuo'i tie'c ciia hp d u o n g n h u da phoi bay tat ca mpt cupc sorij,

ngheo nan, be t i c Nhat la khi hp t u nhan thuc rang "Tau dem nay khong don^

va d u o n g n h u kem sang h o n " NghTa la doan tau ciSng chi xoa d i u mpt chu]

noi dau trong tam hon hai dua tre chu khong the nao pha v a biic t u o n g thanli

mang ten " n o i b u o n " cua chung Va Lien lang nguoi d i trong suy tuong, dSrig

sau anh sang cua doan tau va tieng dpng co gam vang do la m p t t h e g i o i rat

rieng t u Do chinh la noi nho ve Ha N o i n o i c6 anh sang cua nhi>ng ngpn den,

noi v u i ve va huyen nao N o i do la viing sang trong tam t u o n g va cung la vang

sang trong ky uc tuoi tho N o i ma ngay xua chi em Lien dupe d i choi bo Ho,

dupe uong nhirng coc nuoc lanh xanh do Ky uc tuoi d^p t h e n h u n g gio hp lai

bj cam tu giira biet bao nhieu la buon ba Chinh doan tau da mang lai cho Lien

lieu thuoc an than va k h o i day trong tiem thuc biet bao dieu t u o i dep Cuoc

song ay thuc su khac xa v o i cupc song o noi nay nhieu lam n h u n g biet lam sao

dupe khi ky uc k h o n g the tro ve Qua la " M p t qua k h u h u y hoang M p t hi^n tai

mong manh M p t t u o n g lai m u m i t " Dang buon thay!

Cuo'i cung Lien cGng d i vao giac ngii, mpt gia'c ngu chap chon hinh anh

ngpn den con cua chj Ty M p t gia'c ngii tich mich va day bong toi Do chinh la

mpt su am anh ve cupc song be tac, tu dpng khong loi thoat ma khong biet den

bao gio chj em Lien m o i c6 the doi thay

3 Danh gia chung ve n6i dung va nghe thuat:

nhijng y n g h l k i n dao, nh^ nhang n h u n g tham thia biet bao cho tam hon nguoi

doc Do la tac gia m u o n bay to noi niem xot thuong doi v o i n h i i n g kiep nguoi

nho be v6 danh, khong bao gio biet den anh sang hanh phiic Trong xa hpi cij,

CO biet bao con n g u o i n h u the H p phai song cupc d o i te nhat v6 nghia, den

trong m o ciing khong biet m o gi hon mpt chuyen tau dem v u t qua pho' h u y f n

tieu dieu, l y i tat cua cupc doi m i n h Cupc song cua hp cung se "moc len, r i di,

m o n ra, muc r u a " trong tam toi d o i ngheo, buon chan n o i pho' h u y ^ n va noi

dat nuoc lam than no le Qua do Thach Lam dong thoi cung muo'n danh thuc,

lay tinh nhirng tam hon dang ue oai, l u i tan ngpn lira cua long khat khao duqic

song m p t cupc song c6 y nghia hon, khao khat dupe thoat ra khoi cupc song

tam toi, t i l dpng, m o n m o i dang muo'n chon v i i i hp

nhirng cam xiic, cam giac m o ho mong manh N h i r n g trang vie't mieu ta tam

trang eiia nhan vat (dae bi^t la nhan vat Lien) rat sau sic va tinh te Thach Lam

42

da sir d y n g thanh cong thii phap n g h f thuat doi lap, t u o n g phan giiia cac viing thanh va anh sang T h u phap d o i lap ma Thach L a m d u n g 6 day cung la thu phap nghe thuat quen thupc cua cac nha van lang man chu nghia Thach

Lam CO m p t phong each, mpt gipng di^u rat rieng Do la loi ke chuyen thu thi,

tam tinh tham d u p m chat tho N g u o i dpc thay an hi^n, k i n dao, lang le sau nhimg h i n h anh, n h u n g d o n g chi>, mpt tam hon Thach L a m d o n h^u, tinh te;

he't sue nhay cam v o i m p i bien thai ciia tao vat va long n g u o i ,, ; :,

I I I K E T B A I i i d ^

V o l loi vie't nhe nhang, m o i truy^n tya n h u m p t bai tho t r u tinh day xot thuong, Thach L a m da m a n g den cho nguoi dpc su d o n g cam sau sSc ve nhimg than phan cupc d o i trong xa hpi eu Qua khung canh pho huy^n va tam trang nhan vat Lien nha van da lam toat len nhirng gia t r i nhan van cao dep, giup chung ta tha'u hieu noi buon dau ciia dan toe trong the'ky bao tan d u o i ach do hp cua bpn thuc dan va phong kien Trang van khep lai roi ma ta con thay truoc mat m i n h hinh anh hai dua tre ngoi day giiia pho h u y f n nho ngheo tam toi dang d p i cho chuyen tau d i qua trong khat v p n g m o i m o n

2 Trong h i i y ? n ngan Hai dm tre, Thach Lam viet: "Chitng ay nguoi trong bong toi mong doi mot cdi gi tuoi sang cho su song ngheo kho hang ngay cua ho" (Ngii van 11, tap mpt, NXB Giao dye, H , 2007, tr.94)

D u a vao cam nhan cua minh ve tac pham, anh (chi) hay hinh luan y kien tren

D A N Y P H A N T I C H L

1 Vai n6t ve tac gia va tac pham: 11 *

- Thach Lam la thanh vien cua T u lyc van doan; co tam long don hau va

quan niem van chuong tie'n bp; co biet tai ve truyen ngMn; chu yeu khai thac the giai npi tam nhan vat v o i nhirng cam xxic m o n g manh, m o ho

- " H a i diia tre" (in trong tap N a n g trong v u o n ) la m p t t r u y f n ngan dae sac cua Thach Lam, co sy hoa quyen cac yeu to hien thyc va lang man, t y sy

va trir tinh

2 N6i dung can phan tich:

a Gioi thi^u phan dau ciia cau chuyen: Buc tranh que trong canh chieu tan va bong toi vay biia

- N h a n vat chinh trong " H a i dua tre" la Lien, m p t co be chua thyc su

truong thanh, n h u n g ciing khong hoan toan v6 t u va v6 tam n h u nhirng dua khac Thong qua cam nhan ciia nhan vat Lien, Thach L a m da mieu ta khong

43

gian pho' huy$n ngheo vai nhimg hinh anh, am thanh duom buon man mac

nhimg cung rat binh dj thon que

- Chiem I i n h khong gian la bong toi: Bong toi Ian dan mpi t h i i anh sang

Bong toi bao phu khong gian pho'huy^n lam ma chim mpi canh v^t tvr cai chg,

ga xep den con duang vao lang, canh dong menh mang Bong toi dugc nhSc

den nhieu Ian trong truyen ngan nay: "Toi het ca, con duong tham t h i m ra

song, con duong qua cho ve nha, cac ngo vao lang lai cang sam den han nxxa"

- N h u n g canh doi be nho, tan 1^1 b i bong toi che phu:

+ NhiJTig con nguoi noi pho huy^n Ian lugt xuat hi^n qua cam nhan cua

Lien: Tii- nhiing dua tre con nha ngheo nhat nhanh vai t h i i con sot lai sau buoi

chg van vai dang di?u "lom khom" m i f t mai kien nhan; m? con chi Ti, "thang

be xach dieu dom va khieng hai cai ghe tren lung", "me no, theo sau, dpi cai

chong tren dau va tay mang khong biet bao nhieu la do dac "cung c6 mat noi

pho huyen cung cai cong viec, "chieu nao cung the", cu don hang ra roi lai dpn

ve, d i i "chang an thua gi"; them mpt ba cu Thi dien, uong ciit rupu xong, "lao

dao buoc ra ben ngoai va di Ian vao bong toi"; mpt bac Sieu cimg ganh hang

pho duoc xem la "xa xi" noi pho huy?n ngheo ciing chi de lai ah tuong ve mpt

su bat dpng, te nhat, vSng lang buon ba "Bong bac menh mang nga xuong dat

mpt vung va keo dai den tan hang rao hai ben ngo"; vp chong bac xam xuat

hi?n voi muc dich muu sinh da gop mat them phan day du nhirng "cong dan

pho huyen" v o i tieng dan ban bat, nhung cung that chong vanh roi ngay vao

im lang

+ The gioi nhan vat hien len trong pho'huyen deu la nhung con nguoi

nho be dang t i m kiem su song trong cupc muu sinh thuong nhat Nhung

"chang an thua gi" v i ban hang ma khong c6 khach, di hat ma khong c6 nguoi

nghe Nhung bong dang dang thu nho minh lai, voi vai cu chi dan d i | u gan

nhu bat dpng, vai vai ba cau doi dap roi rac, Ian nhung tieng tho dai ngao

ngan gan n h u yen lang "Chung ay con nguoi" dang a "trong bong toi" la mpt

hi^n thuc ma nha van mo ta, thong qua sy cam nhan chinh xac cua Lien mpt

each tinh te

^ + Vi#c ta va ke nhung nguai xuat h i f n trong bong toi noi pho huy^n

ngheo dupe Thach Lam su dung biit phap nghe thuat hi^n thuc, va mang y

nghla phan anh hif n thuc dang ton tai mpt each nham chan don d i f u, deu dan,

lap lai n h u mpt diep khiic Dong thoi, anh sang va bong toi trong truyen ngan

nay da tra thanh mpt "tin hi^u ngh^ thuat", mang mpt sue am anh doi vai

nguai dpc, gpi len bao lien tuang cung suy nghT ve nhiing dieu c6 the khong

hoan toan moi, nhung thai dp ciia nha van la rat tran trpng, quan tam

4 4

If, Binh lu?n cau van ciia Thach Lam:

"Chung ay nguoi trong bong toi mong dpi " Co hoan canh nhu the

khong? N g u o i ke chuyen khong mieu ta ro r§t s\f mong dpi ay N h i i n g dua tre

con nha ngheo khong he c6 mpt cau noi nao, dong nghia vai vi#c chiing chSng bpc IQ ro suy nghi gi ngoai muc dich t i m kiem mpt cai gi do ehua han da con lai o phien chp ngheo nan Chi Ti chi vai cau doi dap roi rac voi Lien, voi bac

Sieu cung chi c6 y nghla "van va"; c6 chang la tieng tho dai, m f t moi va it

nhieu v6 vpng Gia dinh xam thi sau vai tieng dan ban bat la su i m lang roi vao

su lang quen Co the noi chung ay nguoi khong c6 bieu hifn nao that su the hi^n su "mong dpi" ca Do la cam nhan ciia Lien? Hay do chi la mpt phan doan cua nha van? Den cau noi cua chi Ti, thi tham chi la tho than chan ngan: "6i chao, som vai mupn ma c6 an thua gi." Lam sao eo the noi hp "mong dpi" Trai lai, hp dang nghT ve mpt tuang lai "chSng an thua gi" thi do la mpt su khuoc t u buon nan

Co the noi tac gia khong the hi^n ro ret cu the Co the hp dang c6 mat noi pho huyen nay da la mpt su mong dpi chang? >

- Chi em Lien thi mong dpi doan tau se den trong bong toi, do la mpt su that Cho tau, doi voi chi em Lien khong phai de ban hang, "Lien va em co thuc

la vi CO khac, v i muon dupe nhin chuyen tau do la su hoat dpng cuoi cung cua dem khuya" Nha van da the hien tam trang dpi tau cua chi em Lien mpt each rat thanh cong a phan con lai ciia tac pham nay Cha dpi doan tau la mong moi dupe chung kien mpt su hoat dpng cuoi ciing dien ra nai pho huyen Mong

cho "mpt the gioi khac se den, khac hkn cai vang sang ngpn den ciia chi Ti va

anh sang lua ciia bac Sieu"

Doi dien voi hien thuc noi pho huyen bj phii day bong toi, chj em Lien cang thao thuc voi niem hi vpng mong manh nhung c6 that: Do la chuyen tau se den va se di qua noi ga xep nay

- Tam trang dpi tau ciia chj em Lien chinh la khao khat ve mpt su doi thay,

la "mong dpi mpt cai gi tuai sang cho su song ngheo kho hang ngay ciia hp"

Sv mong dpi am tham nhung da diet, chay bong Chj em Lien "eo thuc" hang

<*em, trong cho vai tat ea tam tri ciia minh Tie'ng noi ay dupe nha van lang nghe mpt each day tran trpng Theo each noi ciia Nguyen Tuan, Thach Lam dua ra van de mpt each nh? nhang nhung tham thia, khien nguoi dpc phai chii

y- Van de su song ciia moi ea nhan dang chim dan trong bong toi, can len tieng

canh bao: Hoan canh t i i dpng ciia mpt cupc song don dieu, nham chan dang bao mon y nghla ciia cupc song 6 moi eon nguoi!

- Tuy nhien, khao khat ciia eh} em Lien van la khao khat ciia nhung con f^gifoi nho be "The gioi khac" ay da den va roi lai ra di, "chim vao bong toi"

M o t h i ^ n t h y c t r o ve v a i "chung ay con n g u o i " la m o t p h o h u y e n " t i n h m i c h va

day b o n g t o i " " C h u n g ay con n g u o i " l u o n la nhCrng ke bj d p n g , k h o n g d u sue

lam thay d o i hoan canh H o chi t r o n g cho, ngay ca c h i e m L i e n n h i n chuye'n

tau d a n g den, m a k h o n g the nao len dug-c c h u y e n tau c6 anh sang ay, cung

n h u anh sang cua d o a n tau k h o n g d u n g l a i n a i pho' h u y e n Cai n h i n day tie'c

n u o i k h i doan t a u lao n h a n h vao d e m t o i , n h a n thay d o a n tau ngay cang i i

khach, ngay cang v a n g ve la m o t d u cam b u o n t h u o n g t r o n g l o n g c h i e m Lien

L i ^ u chi e m L i e n c6 con d u k i e n nhan de t r o n g cho, m o n g d p i chuye'n tau dem?

Lieu CO con hap dan n u a k h o n g n h i i n g chuye'n tau ngay m p t v a n g ve va se r o i

vao i m lang?

M o t s u cam t h u o n g , m o t n o i b u o n la cam giac c6 that sau k h i doc x o n g tac

p h a m nay Pho h u y e n t r o lai, yen t i n h h o n , vang l a n g h o n K e t t h i i c tac p h a i n

nay, van la m o t h i n h anh t r i u nang: " t i n h mjch va day b o n g t o i "

- N h u vay, " m o n g d p i m o t cai gi t u o i sang" la m o t h i e n t h u c d u p e Thach

L a m the h i ^ n chan thuc va chan cam qua nhOng trang v a n m e m m a i , day nhac

d i e u , day chat t h o Va, m o t hien thuc khac cung d u p e nha v a n d u cam, "cai gi

t u o i sang" ay that m o n g l u n g , that v o i xa, d u o n g n h u d a n g c h i m vao v 6 v p n g ,

vao b o n g t o i , vao s u i m lang M p t tieng t h o d a i nh? n h a n g n h u n g tha'm thia

xam chie'm t a m h o n dpc gia

- T u y nhien, t a m l o n g ciia tac gia v a n nang t i n h v o i n h i r n g so p h a n n h o be

d a n g a m t h a m ton tai t r o n g "bong t o i " la rat d a n g tran t r p n g Sy chia se v o i

nhOng khat khao n h o be n h u n g tha thie't ciia n h i i n g con n g u o i n a i p h o h u y e n

ngheo ay ciia nha v a n thuc s u la tieng n o i cua m p t t a m l o n g n h a n ai t r o n g hoan

canh bay g i o

- H a i d u a tre cua Thach L a m v a n de lai d u v i va d u a m c h i n h v i t a m l o n g

cua n g u o i cam b u t biet lang nghe va tran t r o n h u n g tieng l o n g tir n h i r n g so

phan nho be, n h i i n g con n g u o i a q u a n h ta, hp c i i n g c6 n h i r n g t a m l o n g t h o m

thao va n h i r n g khat v p n g tot d^p

(Nguyen Quang Ninh -GV DHSPI Ha Noi)

3.-Phan tich gia tri nhan dao ciia tac pham "Hai dua tre" ciia n h a van

T h a c h L a m

C A C Y C A N D A T

1 G i d i t h i e u t a c g i a , t a c p h a m :

- Thach L a m la nha v a n c6 n h i e u d o n g gop I o n cho nen v a n hpc hien dai

Vi#t N a m ; v a n ciia Thach L a m la tieng n o i d o n hau, giau l o n g y e u t h u o n g con

n g u o i , dac bi?t la n g u o i dan lao d p n g ngheo

" H a i d u a tre" ( i n t r o n g tap NSng trong v u o n ) la m o t t r u y e n ngSn dac she

Thach L a m , tac p h a m m a n g noi d u n g nhan dao sau sac, bieu 16 tam long

^arn v 6 ben b o cua nha van v o i n h u n g canh d o i bat hanh t r o n g xa h o i cu

2 K h a i n i e m g i a t r i n h a n d a o : La mot gia tri ca ban cua tac pham van hpc hart chinh dugc tao nen bai niem cam thong sau sac cua nha van vai noi dan cua

^nhO^S "S^^^' "himg canh dai bat hqnh trong cuoc song Dong thai, nha van con the hien sie nang niu, tran trong vai nhung net dep trong tam hon va niem tin khd nang vKO'n day cm con nguai du trong bat ky hoan canh nao cua cuoc dai

3 N h u n g b i e u h i e n c i i a g i a t r i n h a n d a o t r o n g t r u y e n n g d n " H a i

d u a tre":

Gia t r i nhan dao ciia tac p h a m t r u o c he't la o n i e m xot t h u o n g , d o n g cam cua nha van v o i n h i r n g kie'p song, lay lat, tc nhat, v6 nghia Dac biet, n i e m xot thuong d o n g cam ciia nha van nghieng han ve cuoc song ciia chj em Lien Thong cam va lang nghe d u p e n h u n g khat v p n g nho be ciia n h u n g kie'p n g u o i nho be, dac biet la chj e m L i e n : Thach L a m da d i vao t r o n g tan c u n g n g d ngach sau k i n cua t a m h o n tre t h o Trai t i m giau cam xuc ciia Thach L a m n h u lang nghe dupe n h u n g cam xiie, cam giac m o ho, m o n g m a n h , t i n h te'ciia hai dira tre Nha van gan n h u t i m d u p e tieng noi d o n g cam v o i nhan vat ciia m i n h : Co khi nhap vao n o i b u o n m e n h m a n g v 6 c6 ciia Lien: "doi mat chj b o n g t o i ngap day dan va cai b u o n ciia b u o i chieu que tha'm thia vao t a m hon ngay t h o ciia chi; Lien k h o n g hieu sao, n h u n g chj thay l o n g b u o n m a n mac t r u o c cai g i o khac ciia ngay tan" Co k h i c6 c i i n g c h u n g m p t cam nhan, cam giac v o i nhan vat: " M p t m i i i am a m boc len, h o i nong ciia ban ngay Ian m u i cat b u i quen thupc qua, khie'n chj e m L i e n t u o n g la m u i rieng ciia da't, ciia que h u o n g " Co khi cam t h o n g , c i i n g xe chia v o i nhan vat: "Lien n h o lai k h i 6 H a N o i chj d u p e huong nhi>ng thire qua ngon, la - bay g i o me L i e n n h i e u tien, d u p e d i choi ba

ho uong n h u n g coc n u o e l a n h xanh do N g o a i ra, k i n i e m con n h o lai k h o n g ro ret gi, chi la m p t v i i n g sang rue va lap lanh" (chat trir t i n h )

- Gia t r i nhan dao con the hien 6 viee nha van da n g a m len an va to cao tpi

3c cua xa hpi cu da day ca d a n tpc ta vao con d u o n g c i i n g V a con n g u o i p h a i

song trong d o i ngheo va be tac

" Bieu hien c u o i c i i n g ciia gia t r i nhan dao t r o n g " H a i d u a t r e " do la: N h a rat tran t r p n g , nang n i u n h i r n g khat v p n g , n h i r n g h i v p n g ciia nhan vat (cho m p t c h u y e n tau dem) cho d i i hi v p n g ciia hp chang I o n lao, ghe g a m ,

*ham chi chap chan va m o n g m a n h va rat p h i i d u ( d i vao giac n g i i cua Lien)

•ihung it nhat k h o n g c6 no, t h i cuoc song kia c u n g se t r o t h a n h v 6 nghla Day '^hi'nh la n i e m t i n m a n h liet cua nha van vao kha nang v u o n day ciia n h a n vat

N g h e t h u a t : b u t phap t u o n g phan, d o i lap giira b o n g t o i va anh sang;

^•^iig van trir t i n h ; t r u y e n k h o n g c6 cot t r u y e n ; n g o n ngO mpc mac, gian d i

CHtir NGIldlTif TO

N g u y e n T u a n

* L 6 I B I N H V E N G U Y E N T U A N

Nhd van Thach Lam:

"Trong cdi voi vang, cai cau tha cm nhimg tdc phd'tn xud't ban gan day, nhung sdn

pham da hq thap van chucmg xuong muc gid tri cua mot su dua doi, ngu&i ta lay lain

sung su&ng khi thay mot nhd van kinh trong vd yeu men cdi d^, coi cong viec sdn<;

Nha phe binh V u Ngpc Phan - tAc gid bO s&ch "Nha van hl$n d^l":

"Chi ngudn ua suy xet doc Nguyen Tudn m&i thay thii vi, vi van Nguyen Tuan

khong phdi thu van de nguai nong noi thuang thuc Mot ngdy khong xa, khi ma van

chuong Viet Nam duoc nguai Viet Nam ham chuong hem bay gia, toi dam chac nhita,

van pham cua Nguyen Tudn se con c6 mot dia vi ximg ddng horn nua"

1: Phan tich hinh tugtig nhan vat Huan Cao trong tac pham "Chu

nguai tijr tu" ciia nha van Nguyen Tuan

H l / O N G D A N C H I T I E T

I M O B A I

La nha van "Duy My", suo't doi di tim cai dep, Nguyen Tuan da thoi hon

vao nhimg trang viet mang den cho nguai dgc bao hinh tupng van hpc sang

ngoi Tap truy^n "Vang bong mpt thoi" c6 le la noi hpi tu nhirng net d?p cao

quy: thu uong tra dao, thu choi thu phap, tha tho, danh tha Gan lien vcn

nhung thii chai tao nha ay la nhiing con nguai tai hoa bat dac chi "Chvt nguo

tu tu" la tac pham dac sic cua Nguyen Tuan trich trong tap truyen ay va Huan

Cao la nhan vat dupe ong mieu ta dac sac nha't Do la anh hung thoi loan hpi tii

nhijng pham chat tai nang: khi phach hien ngang - thien luong trong sang - tai

hoa uyen bac

I L T H A N B A I

1 K h a i quat: Nguyen Tuan la cay but xuat sac cua nen van hpc Viet Nan

ca truoc va sau Cach mang Truoc Cach mang, Nguyen Tuan noi tieng voi ca^

tac pham: "Vang bong mot thai", "Chiec lu dong mat cua", "Chua Dan" sat

each mang nha van de lai dau ah sau sac qua mot so tuy but: "Ha Npi ta danl'

My gioi", "Song Da" "Chu nguai tu tu" la tac pham dac sac nha't c u

Nguyen Tuan trich trong tap "Vang bong mot thoi"

4 8

lluah Cao la mpt nguyen mku Ijch su c6 that cua the ki X I X , la hi§n than

v6 tuong - nguai anh hung cua cupc khai nghia My Luang, mpt nha tha, jjia thu phap Cao Ba Quat lij'ng lay mpt thoi Qua ngoi but tai hoa cua jvjguyen Tuan, nguyen mau lich su nay da tu nhien di vao trang van va hif n len lung linh sang toa tren tung con chii

Sinh thai Cao Ba Quat c6 hai cau tha sang ngoi nghia khi:

Thap CO luan giao cau c6 kiem Nha't sinh de thii bai mai hoa (Muoi nam Ian Ipi tim guom bau Chi biet ciii dau truoc canh hoa mai) Khi tiet ngoi sang ay ciia mpt nha Nho, mpt nha thu phap, mpt v6 tuong lai

them mpt Ian nvta di vao trang viet cua Nguyen Tuan

2 N6i dung c h i n h c4n lam ro:

a Ve d?p khi phach hien ngang: Ngay tix dau tac pham, Hua'n Cao da

hi?n len nhu anh hao quang phu kin ca bau troi tinh Son Qua lai tro chuyen ciia quan nguc va tho lai ta thay tieng tam cua Huan Cao da noi nhu con Dieu lam cho bpn nguc quan phai kieng ne khong chi la tai viet chir d?p ma con la

"tai be khoa, vupt nguc" cua ong Huan Tuy nhien, day khong phai la tro ciia bpn tieu nhan v6 lai due tuong khoet vach tam thuang ma la hinh anh ciia mpt nguoi anh hung ngang tang, mpt nam tu Han dai trupng phu "Dinh thien lap dja" khong cam chiu canh tu day ap hue, muon but pha gong cum xieng xich

de thoat khoi vong no le Huan Cao mang cot each ngao nghe, phi thuong ciia mpt bac trupng phu Nhirng ke theo hpc dao Nho thuong the hien long trung quan mpt each mix quang Nhung trung quan de roi "dan luong chiu lam than muon phan" thi hoa ra la tpi do ciia dat nuoc Ong Huan da lua chpn con duong khac: con duong dau tranh gianh quyen song cho nguoi dan v6 tpi Bj trieu dinh phan xet la ke tu tu phan nghich, tpi xu chem, la "giac c6" nhung trong long nhan dan lao dpng chan ehinh ong lai la mpt anh hung bat khuat, mpt ke ngang tang "ehpe troi khuay nuoc" song ngoai vong cuong toa, lung lay chSng khac gi 108 vj anh hiing Luang Son Bac 6 Trung Hoa nam xua Tuy chi Ian ciia ong khong thanh nhung ong van hien ngang bat khuat, lung linh sang toa giiia cupc doi

Truoc uy quyen ciia nha lao, eon nguoi ay cang sang toa Tro tieu nhan thj oai, dpa dam ciia bpn tieu lai giCr tu cang lam cho ong them phan khinh b^c

•^ng van giii thai dp binh than, xem thuang, do gong, phiii rep, hom hinh dua vui Huan Cao "ciii dau thiic manh dau thang gong xuong dat danh thuynh '^Pt cai" lam va tan di chon sue manh ciia chon ng\ie tu Do la thai dp ngang

*ang, bat chap luat phap aia mpt xa hpi do ban *" ,

49

N g u d i xua t h u o n g noi "Nhat nh|it tgi t i i thien thu tai ngoai" (Mpt ngay 6

trong t i l bang nghin thu 6 ngoai) Thay v i buon rau, chan nan "gam mpt mo'i

cam hon trong cui s3t" thi ong lai than nhien nhan rup-u thjt va an uohg no say

coi n h u mQt vi^c van lam trong cai hung sinh binh Chung to ong nao xem nha

til la choh ngyc tam to'i ma chi xem nha tii n h u mpt cho'n d i m g chan de nghi

ngoi "Chay m o i chan thi hang 6 t i i "

D o i v o i quan ng\ic, Huan Cao rat: lanh liing, k h i n h bac xung ho "ta

-nguai", mi?t thj ha nhuc " N g u o i bao ta can gi, ta chi can n g u o i d i m g dat chan

vao day nira" Cach tra 16i ngang tang, ngao man day trich thuong n h u vay la

boi v i H u a n Cao v o n hien ngang, kien cuang; "den cai chet chem ciing con

chang sp niia la " Ong khong them dem xia den su tra thii cua ke da b i minh

xuc pham Huan Cao rat c6 y thuc dupe v i trf ciia m i n h trong xa hpi, ong biet

dat v i t r i ciia m i n h len tren nhiing loai d o ban "can ba" cua xa hpi "Ban ti^n

bat nang d i , uy v i i bat nang khuat" Nhan each aia H u a n Cao qua la trong

sang n h u pha le, khong he c6 mpt chut tray xuoc nao Theo ong, chi c6 "thien

luong", ban chat tot d?p ciia con nguoi m o i la dang quy Co le chinh v i vay ma

khi nghe tin x u tram: ong van than nhien, khong sp hai, chi khe m i m cuoi, bat

chap cai chet, coi thuong cai chet

b Ben canh d i i n g k h i ngat t r a i ciia mpt bac hao ban, ve d?p ciia H u a n Cao

con la ve d?p ciia con n g u o i tai hoa Ong c6 tai viet chii d^p Trong thi hieu

tham m l ciia n g u o i xua, 6 Vi^t N a m ciing n h u 6 Trung Quoc, viet chu d?p la

ca mpt ngh^ thuat cao quy (Thu phap) Choi chir d?p la mpt thii choi thanh

tao Tai viet chu' d^p ciia H u a n Cao do do la bieu hien ciia net dep ciia van hoa

mpt thoi "Chu ong H u a n Cao d?p lam, vuong lam" D ^ p den rniic n g u o i ta

khat khao, nguong vpng "c6 dupe chii ong H u a n ma treo la c6 mpt bau v^t

tren doi"

c Huaun Cao con la n g u o i anh h u n g c6 thien l u o n g trong sang n h u pha le

Ong la nguoi c6 y thirc giir gin cai d^p, c6 long t u trpng: "Ta nhat sinh khong

vi vang ngpc hay quyen the ma ep minh viet cau do'i bao gio" N o i kho cua

quan nguc la c6 H u a n Cao trong tay, d u d i quyen m i n h nhung lai khong the

nao CO dupe chir ong Huan Quan nguc va Huan Cao la hai con nguoi 6 hai the

gioi each b i f t, do'i lap nhau: Quan nguc dai di^n cho the luc nha t i i , nam giir

phap luat; H u a n Cao la ke tir t i i H u a n Cao la nguoi sang tao cai dep; quan

nguc la n g u o i yeu quy cai d?p lai la ngudi bj ong trdi "choi ac, dem day ai

nhiing cai thuan khiet vao giira mpt dong can ba" Tren binh d i | n xa hpi hp la

hai ke doi lap n h u n g tren binh d i ^ n ngh^ thu^t hp lai la t r i am t r i ky T m h

hudng truy?n la d cho ay, ca hai ke lai gap nhau trong canh eo le nay

50

Liic hieu dupe tarn long vien quan ngyc: 6 n g H u a n "l|ing n g h i " , " m i m

cudi" ng9C nhien "ta cam cai tarn long bi#t nhon lien tai thie'u chiit nira ta da

phy i " ^ * "^^^ ^^"^ trong thien ha" L d i noi rat chan tinh, xuc dpng Dieu nay cho thay Huan Cao la mpt ngudi hien ngang, k h i phach n h u n g ciing ra't c6 jighla khi Khong the p h u mpt "thanh am trong treo chen Ian giira mpt ban dan

jnk nhac l u ^ t deu hon loan x6 bo"

d Canh cho c h u la s\f hgrp the giua T A I H O A , K H I P H A C H , T H I E N

L l / O N G H a i con n g u d i dong nhat tda sang trong dem cho chir " M p t canh tupng xua nay chua t i m g ed" Nguyen Tuan da don het biit luc aia m i n h vao canh nay Nha van da huy dpng von ngon ngir, tam huyet va tai nang aia minh don tu lai trong mpt khong k h i c6 xua hoanh trang cua ngh§ thuat thanh cao: Viet t h u phap

Nha van d y n g canh that tai tinh va day dvmg y nghf thuat Thvi phap tuong phan lam nen canh cho chir bi trang chua t i m g thay Do la sy doi lap giira bdng toi va anh sang; giira sy do ban cua xa hpi nha tii va thien luong trong sang, k h i phach rang ngdi Tuong phan giira bd dude sang rue tren vach nha vdi dem den tham tham; tuong phan giira vudng lua trang, thoi mye thorn

va tudng nha, dat day mang nh^n, day phan ehupt, phan gian 6 day su ddi lap

giiia anh sang va bdng tdi nhung anh sang d day ngdi ehdi ehii khong n h u anh sang leo let, budn rau aia ngpn den con chj Ty va anh sang rue tda, ehdi Ipi n h u doan tau roi lai chim vao h u khong cua bdng dem trong truyen ngan " H a i diia

tre" ciia Thach Lam A n h sang dd mang sic mau y nghla nhan sinh dam net: anh

sang cua luong tri, aia nhan tam, cua thien luong trong sang da chien thang bdng tdi aia cudng quyen, bao lye Sy chien thang dd la dieu tat yeu se xay ra, bdi vi mpi cai thif n, cai cao ca, chinh nghia cudi ciing se chien thang V d i anh sang ay da cam hda con ngudi mpt each manh me, nang d o nhiing con ngudi cd due, men m p cai tai, nhung yeu dt trd ve cupc song luong thien Sy chien thang

do la ban hiing ca, ca ngpi chii' tam cua eon ngudi thien luong

Vi^e viet t h u phap thudng dien ra d noi t h u phdng t h u sanh saeh se thoang mat, ed hoa ed nguy^t, cd men r u p u cay nong N h u n g khung canh

thudng thay ay lai khong hien di?n noi day 6 day, sy d o ban, pham tue dupe

hi?n hihi rat rd: " m p t buong tdi chat h?p, am udt, tudng day mang nh^n, dat bai phan ehupt, phan gian" Sy nhem nhuo'e, pham tuc len d i n h diem

N h u n g sy xuat h i ^ n cua phien lua, cua thoi myc thom da xua tan d i m i i i d ue

^Jhung sy d ue dan dan bien mat, bdi "Cai dep la dia hat aia sy song, cai d?p

da len ngdi thay the cho cai xa'u xa, thap hen, eai d?p nang d d eon n g u d i " V i the d i i "Co deo gong chan v u d n g xieng" nhung ong H u a n van tung hoanh

"gang dpc cai khat khao ciia d d i m i n h len tirng vudng lua trang D d la thai dp

• 51

uy nghi, duang hoang, mpt thai dp ciia "hum thieng" khi da "sa co" ma chang

hen chut nao Thai dp ay, diing la "Than the a trong lao - Tinh than 6 ngoai

lao" Nguoi til ay da ngu trj noi bong toi nay vai mpt dang voc uy nghi, lam

lift that duang hoang lam cho bpn quan ly nha ngyc phai khie'p sp, kinh ne:

"vien quan nguc lai vpi khiim niim cat nhOng dong tien kem danh dau 6 chu

dat tren phien lya" va "thay tho lai gay go run run bung chau myc" Net chu

ciia ong nhu rong bay phupng miia, thien luong cua ong toa sang long Ipng

cho'n nguc tu Tai hoa va thien luong va khi phach da hpp nhat thanh Huan

Cao Dung va My hpp the lam nen buc tranh cho chu sang ngoi

Ky la thay, trong canh cho chir nay, phap luat va uy quyen cua nha til da

bi syp do Uy quyen va bao lye gio day da tan bien, no bj khua't phuc boi cai

d?p, cai thien luong O do khong con tu tii va quan ngyc, tho lai O do chi con

nhiing con nguoi yeu quy va biet thuong thuc cai d?p Cai xa'u xa, cai ac, cai

chet choc nhuong cho cho cai dep, cai bat tu "Dieu do cho thay ring trong nha

tu tam toi, hif n than cho cai ac, cai tan bao do, khong phai cai ac, cai xa'u dang

thong tri ma chinh cai Dep, cai Diing, cai Thien, cai cao ca dang lam chu Voi

canh cho chir nay, cai nha nguc tam toi da do syp, boi vi khong con ke pham

toi tir til, khong c6 quan ngyc va thu lai, chi c6 nguoi nghe sT tai hoa dang sang

tao cai dep truoc doi mat nguong mp siing kinh ciia nhijng ke lien tai, tat ca

deu tham dam anh sang thuan khiet ciia cai d?p, cai d?p ciia thien luong va

khi phach Ciing voi canh nay, nguoi tvr tii dang di vao coi bat tir"

Loi khuyen ciia Huan Cao doi voi quan ngyc lai mpt Ian nij-a khSng djnh

cai d?p, cai thien luong ciia con nguoi: "6 day Ian Ipn ta khuyen thay Quan

nen thay chon o di Cho nay khong phai la noi de treo mpt buc lya voi nhiing

net chi> vuong vSn, tuoi tan no noi len cai hoai bao tung hoanh ciia mpt doi

con nguoi" Loi khuyen ciia Huan Cao da khang djnh rang: cai dep, cai thien

luong khong bao gio va khong khi nao lai c6 the chung song voi cai xa'u, cai ac:

"O day kho giir thien luong cho lanh virng dupe va roi cung nhen nhuom mat

ca cai doi luong thifn d i " Mpt loi khuyen that thien tam, thifn y ciia Huan

Cao da lam cho vien quan nguc cam dpng: "vai nguoi tii mpt vai, chSp tay noi

mpt cau ma dong nuoc m^t ri vao ke mif ng lam cho nghen ngao: - Ke me mupi

nay xin bai linh" Cau noi: "Ke me mupi nay xin bai linh" da cho thay rang: cai

d?p, cai thifn, cai tai hoa da chien thang tuyft doi Cai dep cua nghe thuat da

xoa nhoa mpi khoang each va ranh gioi dua con nguoi den voi nhau trong ve

d^p Chan - Thif n - My < 4

3 Tdng ket nghe thuat: Thanh eong ciia Chu nguoi tu tu la 6 each tao

tinh huong truy^n doe dao Hai ke liic dau la doi lap, sau lai thong nhat hai

hoa, eiing toa sang hao quang Nghf thuat ke ehuyfn, cau triie tinh tiet, loi

52

thoai va dpc tho^i, khac hpa tinh each nhan vat dac sac Nguyen Tuan da sir dyng mpt loat tir Han Vi?t rat dSt (phap truong, tir tii, tir hinh, nhat sinh, bp tu binh, buc trung duong, lac khoan, thien ha, thien luong, luong thifn, v.v ) tao

nen mau sac Ijch sir, c6 kinh, bi trang Nguyen Tuan diing la b§e thay ve ngon ngu", rat lich lam uyen bac ve Ijch sir, ve xa hpi

Co the noi "Chu nguoi tit t i i " la mpt tac pham hay nhat cua Nguyen Tuan

truoc each mang Mpt tac pham chua dyng nhieu y vj ve cai d?p cua tai hoa, thien luong, khi phach Cang dpe di dpc lai ta cang nga'm tam y ma Nguyen

Tuan muon giri den chiing ta Diing nhu loi Vu Ngpc Phan da noi: " van Nguyen Tuan khong phai thit van di'nguoi nong noi thuong thuc"

2: Phan tich hinh tugng nhan vat Quan ngyc trong tac pham "Chu

ngutri tu tu" Tai sao Nguyin Tuan lai noi Quan ngyc la "Thanh am trong treo giua mpt ban dan ma nhac luat deu hon loan xd bo"

H l / ^ N G DAN CHI TIET

>

I MO BAI

"ChQ nguoi tir t i i " la tac pham ca ngpi cai dep, long nguong mp cai d?p va sue manh cua thien luong Dieu ay dupe bpc Ip khong chi qua hinh tupng Huan Cao ma con o ca nhan vat vien quan ngyc

n T H A N BAI

1 K h a i quat: Nguyen Tuan la cay but xua't sic ciia nen v3n hpe Vi?t Nam

ca truoc va sau Cach mang Truoc Cach mang, Nguyen Tuan noi tieng vol cae tac pham: "Vang bong mpt thoi", "Chie'c lu dong mat cua", "Chiia Dan" sau

each mang nha van de lai dau an sau sic qua mpt so tiiy but: "Ha Npi ta danh

My gioi", "Song Da" "Chir nguoi hi' t i i " la tac pham dac sac nhat cua Nguyen Tuan trich trong tap "Vang bong mpt thoi" Nhiing nhan vat cua Nguyen Tuan la nhi>ng nhan vat luon huong ve cai d?p , cai tai, la nhimg eon

nguoi CO cai tam trong sang va tam long vang vac nhu sao Khue Quan ngyc

trong tac pham "Chir nguoi tir t i i " la mpt trong nhiing nhan vat nhu the Ong

^M(?c mieu ta ft nhung thie'u di nhan vat nay thi thien truy?n chua chSe da de

hi' mpt tieng vang"

2 Noi dung can phan tich, lam ro:

a Quan ngyc c6 doi song npi tam rat sau sic: Biet Huan Cao la nguoi nghla khi, la bac trupng phu nhung lai la trpng pham eua trieu dinh nen ong rat dau kho, cam thay vira ne phuc vira nuo'i tie'c cho mpt tai hoa, mpt ngoi sao sang trong via try Boi vay ngay tir khiic dao dau ciia thien truyfn, Nguyen

Tuan da de quan ngyc h i ^ n ra v a i m p t tam trang cu the Ne'u xem cupc d o i n h u

m p t dong thac d u t h i vien quan ngyc, trong n h i i n g suy t u c h i m d a m ve ong

H u a h , lai c6 g u o n g mat ciia m p t " m a t nude ao xuan, bSng lang, k i n dao va em

nh?" N e u xa h p i d u o n g t h o i nhieu n h u o n g n h u " m p t ban d a n ma nhac luat

deu h o n loan, x6 b o " t h i vien quan nguc, v o l " t i n h each d i u dang va long biet

gia n g u a i " , la m p t am thanh trong treo "chen vao giiia ban dan ay" Vi?c nha

van tao ra m p t nhan vat khac d o i va khac n g u o i n h u the, au dang la le d u o n g

nhien v o i m p t t i n h each va phong each n h u N g u y e n Tuan V o i n h i i n g h i n h anh

ay, CO ai nghi rang lam nguc quan la de t i f n, dpc ac, bat nhan n u a dau ma 6 do

d u o n g n h u ta bat gap m p t an sT giira " h o n loan x6 bo"

b H o a n canh song a i a v i e n q u a n ng\ic d u n g n h u N g u y e n T u a n da n o i

"Chen Ian giica mgt ban dan ma nhac luat deu hon loan xd bo": O n g lam quan

chue trong ngye, n a i de lao ma "nguai ta song bang tan nhan, liea Igc" N o i do,

bpn l i n h nguc da hanh ha n g u o i t u bang n h i m g thoi "tieu nhan thi oai" Song

trong hoan canh n h u vay, con n g u o i de b i tha hoa, cang ngay cang de dan sau

vao b i m lay

c N h x m g v a i N g u y e n T u a n "Quan nguc la mot thanh dm trong treo" bin

nha van da n h i n thay chieu sau t i n h each, tam h o n v i e n q u a n ng\ic: O n g la

n g u o i biet yeu q u i cai d^p, yeu q u i chu' viet d^p cua H u a n Cao ma ong xem la

bau vat O n g eo so n g u y ^ n cao q u i : dupe treo trong nha m p t buc chir ciia

H u a n Cao D o la t i n h cam cao t h u o n g ben b i , c6 ngay t u k h i ong "dpc v o nghla

sach thanh hien", cho den bay gio da la m p t t r u n g nien "toe hoa ram, rau nga

m a u " ma ong van eon deo duoi N h u vay, qua may l o i cua N g u y e n Tuan, ta

thay Quan nguc qua that la m p t con n g u o i c6 nhan each

D o yeu q u i cai dep, ong yeu q u i , k i n h trpng n g u o i tao ra cai d^p: H u a n Cao

Dieu do da dupe bpc 16 qua hanh v i , suy n g h l cua ong O n g "bi^t n h a n lien t a i "

doi v o i H u a n Cao "hang ngay van cho thay tho lai m a n g r u p u thit vao khoan

dai ong H u a n cang ngay cang hau h i n h " Ong da "bi^t d a i " H u a n Cao - m p t

n g u o i t u t u D o la m p t vi^c lam khong d i i n g bon phan cua nha chue trach, eo

the nguy hai den t i n h m a n g ban than va gia d i n h n h u n g ong van lam D i e u do

chung to ong rat trpng ne H u a n Cao bat chap ea luat phap

N g a y ca liic bj H u a n Cao xua d u o i " N g u o i hoi ta m u o n gi ? Ta chl m u o n

n g u o i d u n g dat chan vao day n u a " O n g n h i i n n h u o n g truoe n g u a i t u t u , bj

xua d u o i , k h o n g tuc gian ma lai con le phep l u i ra v a i cau n o i " X i n ITnh y" Sy

nhjn nhuc ciia con n g u o i nay khong dong nghia v o i su ha m i n h D o chi la cai

nghieng m i n h k i n h can truac m p t tam Ipng, m p t nhan each ciia ke biet yeu cai

d?p, biet trpng cai tai Day khong phai la canh ha m i n h chiu nhuc de dat dupe

y n g u y ^ n x i n chir m a la m p t hanh dpng cho thay Q u a n ngue la n g u o i biet dieu,

biet m i n h D o eung la m p t each u n g x u dep

O n g m o n g H u a n Cao dju l ^ i t i n h net de ong t r i n h bay so n g u y ^ n x i n chir

ciia H u a n Cao M o n g m o i hSng ngay, hang gio va c6 liic sp hai b a i 15 m p t mai pluan Cao phai vao k i n h chiu an t u h i n h thi 15 mat ca d o i m o uae D i e u ta tam

phMC ^ '^^^ n g u o i ay la d u eo H u a n Cao trong tay lai d u o i quyen sinh quyen

sat ciia m i n h n h u n g k h o n g bao gio ong may may n g h l den vi#e phai d i i n g •

quyen t h e d e ep bupe H u a n Cap chp chu C P le chinh v i so n g u y ^ n cao quy va

tinh each ciia quan ngye ma k h i H u a n Cao nghe t i n m i n h phai vao k i n h chju

^n t i i h i n h va biet dupe so nguyen cao quy ciia quan nguc O n g da " l a n g nghi

va m i m cuoi suyt chiit nira ta da phy mat mpt tarn long trong thien ha" Chinh ve d?p t a m hon, nhan each va long yeu quy say me cai d ? p da dua

hai con n g u o i a hai phia d o i lap xieh lai gan nhau trong t i n h t r i ky D o eCing la

liic canh t u g n g cho chu that b i trang, thieng lieng h i ^ n ra l a m xiic d p n g tam

hon n g u a i dpc Canh cho c h i i qua la m p t canh t u p n g " x u a nay ehua t u n g eo"

da gop phan lam n o i bat chii de thien truyen Cai d?p chien thang cai xa'u xa,

tan bao A n h sang chien thang bong toi D o la liic u y quyen ciia chon t i i ngye

bong choc sup do N g y e t i l bien mat Bao tan n h u o n g cho cho n h i r n g t a m hon d?p den v a i nhau

T h i i phap t u o n g phan kha ro, k h i H u a n Cao cho chii, vien quan ngye da

" k h i i m m i m " nhan chi> D u p e H u a n Cao khuyen r a i khoi hoan canh "hon loan

x6 bo", ong da chan thanh rod le H i n h anh ngye quan cam d p n g vai n g u a i t u

mpt vai, d a n g nuoc mat ri vaa ke m i ^ n g "Ke me m u p i nay x i n bai ITnh" c6 le la mpt hinh anh dep nhat da dua H u a n Cap va quan ngye vao eoi bat t i i Do la biie tranh d^p ve Thien L u o n g - Tai Hoa - K h i Phaeh hoa quy§n, nang d o cho

hai tam hon v u o n t a i Chan - Thi^n - M y

3, D a n h g i a c h u n g v e n 6 i d u n g v a n g h e t h u a t : La m p t nha van ciia Chii nghia L a n g man, n g u a i suot d o i eoi cai d?p va n g h ^ thuat la ton giao ciia minh, tat yeu, N g u y e n Tuan se say me h u a n g vao n h i i n g ve d?p v u a m o i la,

^Ipc dao, vira dCi dpi, phi t h u o n g V d i ong, " s u tam t h u o n g la cai chet ciia ngh? thueit" (V.Huy-go) Vay nen, b i i t phap t u o n g phan, phong dai dupe khai thac toi da cung v a i n h i i n g thii phap ngh^ thuat ciia h p i hpa, dieu khac va d i ^ n anh

^""Qc h u y d p n g tri^t de da lam nen n h i i n g trang van tuy^t but

Co the noi, xay d u n g nhan vat quan ngye - m p t ke chi biet t h u o n g thiic cai

<^?P/ ton t h a cai tai hoa, k h i phaeh, N g u y e n Tuan da tao nen m p t d p i t u p n g

^crng x i i n g v o i nhan vat chinh H u a n Cao, t u do g u i gam n h i i n g trie't l i , thong

^i?p sau xa: " M p t ke biet k i n h men k h i phaeh, mpt ke chi biet tiee, bi^t trpng

" g w o i CO tai, hkn khong phai la m p t ke xa'u hay v6 t i n h " Tham chi, v a i n h i i n g

con n g u o i n h u quan ngye va tho lai, hp cang dang quy, dang tran trpng h o n boi hp n h u loai hoa sen " g a n b i i n ma chSng hoi tanh m i i i b u n " C h i bang m p t