Rèn luyện ký năng tu duy cho học sinh qua bài toán tính oxi hóa của ion nitrat

Môn hoá học cung cấp cho học sinh một hệ thống kiến thức phổ thông, cơ bản và thiết thực đầu tiên về hoá học, giáo viên bộ môn hoá học cần hình thành ở các em một kỹ năng cơ bản, phổ thô

PHẦN 1: MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Hoá học là bộ môn khoa học quan trọng trong nhà trường phổ thông Môn hoá học cung cấp cho học sinh một hệ thống kiến thức phổ thông, cơ bản và thiết thực đầu tiên về hoá học, giáo viên bộ môn hoá học cần hình thành ở các em một kỹ năng cơ bản, phổ thông và thói quen học tập và làm việc khoa học làm nền tảng cho việc giáo dục, phát triển năng lực nhận thức, năng lực hành động Qua đó giáo dục học sinh những đức tính cần thiết như cẩn thận, kiên trì, trung thực, tỉ mỉ, chính xác, yêu chân lí khoa học, có ý thức trách nhiệm với bản thân, gia đình, xã hội có thể hoà hợp với môi trường thiên nhiên, chuẩn bị cho học sinh hành trang đi vào cuộc sống

Trong môn hoá học thì bài tập hoá học có một vai trò cực kỳ quan trọng

Nó là nguồn cung cấp kiến thức mới, vận dụng kiến thức lí thuyết, giải thích các hiện tượng các quá trình hoá học, giúp tính toán các đại lượng: Khối lượng, thể tích, số mol Việc giải bài tập sẽ giúp học sinh được củng cố kiến thức lí thuyết

đã được học vận dụng linh hoạt kiến thức vào làm bài Để giải được bài tập đòi hỏi học sinh không chỉ nắm vững các tính chất hoá học của các đơn chất và hợp chất đã học, nắm vững các công thức tính toán, mà còn biết cách tính theo phương trình hóa học và công thức hoá học Đối với những bài tập đơn giản thì học sinh thường đi theo mô hình đơn giản: như viết phương trình hoá học, dựa vào các đại lượng bài ra để tính số mol của một chất sau đó theo phương trình hoá học để tính số mol của các chất còn lại từ đó tính được các đại lượng theo yêu cầu của bài Nhưng đối với nhiều dạng bài tập thì nếu học sinh không nắm được bản chất của các phản ứng thì việc giải bài toán của học sinh sẽ gặp rất nhiều khó khăn và thường là giải sai như dạng bài tập tính oxi hóa của ion nitrat Bài toán về ion nitrat là loại toán khó, xuất hiện thường xuyên trong các kỳ thi đại học và cao đẳng và cả trong các kì thi học sinh giỏi các cấp, gây ra nhiều khó

khăn trở ngại cho học sinh Chính vì vậy tôi xin mạnh dạn trình bày “Rèn luyện

kĩ năng tư duy cho học sinh qua bài toán tính oxi hóa của ion nitrat” làm

sáng kiến kinh nghiệm cho mình Với hy vọng đề tài này sẽ là một tài liệu tham khảo phục vụ tôt cho việc học tập của các em học sinh 11, 12 và cho công tác

giảng dạy của các bạn đồng nghiệp

2 Mục đích nghiên cứu

- Tìm hiểu cơ sở lí luận của đề tài

- Phân tích tính chất của ion nitrat trong các môi trường, phân loại bài tập trên

cơ sở tính oxh của ion nitrat trong các môi trường

- Hệ thống các dạng bài toán hoá học tương ứng với mỗi dạng phản ứng, phân tích các sai lầm có thể có của học sinh và đưa ra cách giải hợp lý, đơn giản

- Hình thành kĩ năng tư duy cho học sinh, giúp học sinh tự nghiên cứu, thao tác với dạng bài tập ứng với phản ứng khác và rút ra cách xét các trường hợp phản ứng dạng tương tự

3 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu

a) Đối tượng nghiên cứu: Đề tài này nghiên cứu trên các bài toán về tính oxi hóa của ion nitrat trong các môi trường

b) Phạm vi nghiên cứu: Đề tài thuộc chương trình hóa học lớp 11, 12 của trung học phổ thông

4 Phương pháp nghiên cứu

- Nghiên cứu lý luận: Nghiên cứu sách giáo khoa, những tài liệu về phương pháp dạy học hóa học, các tài liệu về tâm lý học, giáo dục học, các công trình nghiên cứu có liên quan đế đề tài của một số tác giả, các sách tham khảo…

- Điều tra tìm hiểu: Tiến hành tìm hiểu về các số liệu thông qua giáo viên hóa ở các trường phổ thông, qua bài kiểm tra học sinh trung học phổ thông Trần Khát Chân

- Thực nghiệm sư phạm: Tiến hành thực nghiệm một số tiết ở trường trung học phổ thông Trần Khát Chân

PHẦN 2: NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

I CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

1 Anion gốc axit NO 3 - trong môi trường trung tính.

Trong môi trường trung tính ion NO3- không có tính oxi hoá

Ví dụ: Cho mảnh kim loại Cu vào dd KNO3 không xảy ra phản ứng

2 Anion gốc axit NO 3 - trong môi trường axit.

Trong môi trường axit ion NO3- có tính oxi hoá mạnh như axit HNO3

- Môi trường axit: Dung dịch HCl, H2SO4 loãng hoặc NaHSO4 / KHSO4

- Ion NO3- : NaNO3 hoặc KNO3

Khi đó nó sẽ oxi hoá được các chất có tính khử như: các kim loại, phi kim

và một số hợp chất

Ví dụ 1: Khi cho mảnh kim loại Cu vào dung dich KNO3 sau đó thêm tiếp

vào lượng dư dung dịch axit HCl lại thấy dung dịch chuyển màu xanh và có bọt khí thoát ra

Lúc đó có quá trình hoá học xảy ra:

3Cu + 8H+ + 2NO3-  3Cu2+ + 2NO + 4H2O

Ví dụ 2: Rót một lượng dung dịch FeCl2 vào cốc đựng dung dịch NaNO3,

không thấy có hiện tượng gì, nhưng khi nhỏ thêm dung dịch H2SO4 loãng (hoặc HCl) vào thì thấy có khí thoát ra và dung chuyển sang màu vàng nâu của muối sắt III

3Fe2+ + 4H+ + NO3-  3Fe2+ + NO + 2H2O

Ví dụ 3: Khi cho kim loại Fe tác dụng với dung dịch hỗn hợp hai axit

( H2SO4 loãng và HNO3) hay dung dịch hỗn hợp axit HCl, H2SO4 loãng và muối nitrat thấy Fe tan và có khí thoát ra

Lúc đó có quá trình hoá học xảy ra và viết PTHH dưới dạng ion rút gọn

để thấy rõ vai trò chất oxi hoá của ion NO3- :

Fe + 4H+ + NO3-  Fe3+ + NO + 2H2O

3 Anion gốc axit NO 3 - trong môi trường bazơ.

Trong môi trường bazơ ion NO3- có tính oxi hoá yếu

Những kim loai như Al, Zn có thể bị oxi hoá bởi ion NO3- trong môi trường bazơ và N+5 có thể bị khử xuống N-3 trong NH3:

8Al + 5OH- + 3NO3- + 2H2O  8AlO2- + 3NH3 4Zn + NO3- + 7OH-  4ZnO22- + NH3 + 2H2O

II THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ

Qua quá trình dạy học và kiểm tra, tôi nhận thấy một số học sinh còn chưa xác định được bản chất của quá trình hóa học xảy ra Do đó học sinh thường mắc sai lầm khi giải là: viết các PTPƯ dạng phân tử của cặp chất thường gặp, dẫn đến việc tính toán sai Một số học sinh thì chưa xác định chính xác tỉ lệ mol của các chất phản ứng để xác định chất hết và tính toán theo chất hết đó dẫn đến việc tính toán đi vào chỗ bế tắc không ra được kết quả, làm cho học sinh mất bình tĩnh khi giải các bài tập sau

III GIẢI PHÁP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN

Khi gặp loại bài toán này, cách giải đúng và đơn giản nhất là phải viết

phương trình ion rút gọn có sự tham gia của ion NO3- để thấy rõ vai trò tính OXH của gốc NO3- Sau đó so sánh số mol của chất khử với tổng số mol H+ và tổng số mol NO3- để xem chất hay ion nào đã phản ứng hết, rồi mới tính toán

tiếp theo số mol hết

Dạng 1: TÍNH OXI HOÁ CỦA ION NO 3 - TRONG MÔI TRƯỜNG AXIT

Bài 1: Dung dịch A có chứa 0,01 mol Fe(NO 3 ) 3 và 0,15 mol HCl có khả năng hoà tan tối đa bao nhiêu gam Cu kim loại( Biết NO là sản phẩm khử duy nhất)

Bài giải:

3

Fe

n  = 0,01 mol; n NO3 = 0,03 mol; n H= 0,15 mol

Ta có 2 phản ứng hòa tan Cu:

Cu + 2Fe3+  2Fe2+ + Cu2+

0,005  0,01

3Cu + 8H+ + 2NO3-  3Cu2+ + 2NO + 4H2O Ban đầu 0,15 0,03 (mol) phản ứng 0,045  0,12  0,03 (mol) sau pư: 0,03 0 (mol) Nhận xét: 0,15 0,03

8  2 , NO3- phản ứng hết, H+ phản ứng dư, Cu tính theo NO3

-Cu

m  64.( 0,005 + 0,045) = 3,2g

Chọn đáp án C

Bài 2: (Đề tuyển sinh ĐH khối A năm 2008):

Cho 3,2g bột Cu tác dụng với 100ml dd hỗn hợp gồm HNO 3 0,8M và H 2 SO 4

0,2M Sau khi phản ứng xảy ra hoàn toàn thu được V lit khí NO( sản phẩm khử duy nhất) ở đktc Giá trị của V là:

A 0,756 lit B 0,672 lit C 0,448 lit D 1,792 lit Bài giải:

nCu = 0,05 mol ; nH= 0,1.(0,8+0,2.2)= 0,12 mol; n NO3 = 0,08mol

PTHH: 3Cu + 8H+ + 2NO3-  3Cu2+ + 2NO + 4H2O

Ban đầu 0,05 0,12 0,08 (mol) phản ứng 0,045  0,12  0,03  0,03 (mol) sau pư: 0,005 0 0,05 0,03 (mol) Nhận xét: 0,12 0,05 0,08

8  3  2 , H+ phản ứng hết, Cu và NO3- phản ứng dư NO tính theo H+

nNO = 0,03 mol  VNO = 22,4 0,03 = 0,672 lit

Chọn đáp án B

Bài 3: Hòa tan 9,6 gam Cu bằng 200ml dung dịch hỗn hợp (HNO 3 0,5M,

H 2 SO 4 1M) thu được khí NO (sản phẩm khử duy nhất) và dung dịch X Cô cạn cẩn thận dung dịch X thì thu được muối khan có khối lượng là:

A 35 gam B 28,2 gam C 24 gam D 25,4 gam Bài giải :

nCu = 0,15 mol ; nH= 0,2.(0,5+1.2)= 0,5 mol; n NO3 = 0,1mol ; n SO2  = 0,2 mol PTHH: 3Cu + 8H+ + 2NO3-  3Cu2+ + 2NO + 4H2O

Ban đầu 0,15 0,5 0,1 (mol) phản ứng 0,15  0,4 0,1 (mol) sau pư: 0 0,1 0 (mol) Nhận xét: 0,15 0,1 0,5

3  2  8 , Cu và NO3- phản ứng hết H+ phản ứng dư

4

muôi CuSO

m m  160 0,15=24 gam

Chọn đáp án C

Bài 4:

Cho 1,92g Cu vào 100ml dd hỗn hợp có chứa KNO 3 0,16M và H 2 SO 4 0,5M, thấy sinh ra một chất khí có tỷ khối hơi so với H 2 là 15 và dung dịch X Để kết tủa hết ion Cu 2+ trong dung dịch X cần tối thiểu V lit dung dịch NaOH 0,5M Giá trị của V là:

A 0,184 B 0,168 C 0,048 D 0,256

Bài giải:

Cách 1:

nCu = 0,03 mol; n NO3 = n KNO3= 0,016 mol; n H 2n H SO2 4=0,1 mol

Khí sinh ra có M = 30 chỉ là NO

PTHH:

3Cu + 8H+ + 2NO3-  3Cu2+ + 2NO + 4H2O Ban đầu 0,03 0,1 0,016 (mol) phản ứng 0,024  0,064  0,016  0,024 (mol) sau pư: 0,006 0,036 0 0,024 (mol) Dung dịch X chứa H+(dư)= 0,036 mol; Cu2+ = 0,024 mol

Khi thêm dd NaOH vào dd X thì thứ tự các phản ứng xảy ra:

OH- + H+  H2O 0,036  0,036 mol

2OH- + Cu2+ Cu(OH)2

0,048  0,024 mol

Vậy nNaOH = 0,036 + 0,048 = 0,084  Vdd NaOH = 0,084 0,168

0,5  lít

Chọn đáp án B

Cách 2:

Từ phương trình:

3Cu + 8H+ + 2NO3-  3Cu2+ + 2NO + 4H2O Ban đầu 0,03 0,1 0,016 (mol) Vậy NO3- phản ứng hết Dung dịch sau cùng (khi đã kết tủa hết Cu2+) chứa K+ , SO42- , Na+

Áp dụng định luật bảo toàn điện tích cho dung dịch trên: n( ) n( ) 

2 2.

K Na SO

n  n   n   0,016 + nNaOH =2.0,05 nNaOH = = 0,084  Vdd NaOH = 0,084

0,168

0,5  lít

Bài 5: (Đề tuyển sinh ĐH khối A năm 2009)

Cho hỗn hợp gồm 1,12 gam Fe và 1,92 gam Cu vào 400 ml dung dịch chứa hỗn hợp gồm H2SO4 0,5M và NaNO3 0,2M Sau khi các phản ứng xảy ra hoàn toàn, thu được dung dịch X và khí NO (sản phẩm khử duy nhất) Cho V ml dung dịch NaOH 1M vào dung dịch X thì lượng kết tủa thu được là lớn nhất Giá trị tối thiểu của V là

Bài giải:

nCu = 0,03 mol; nFe = 0,02 mol; n NO3 = n NaNO3= 0,08 mol; n H 2n H SO2 4=0,4 mol

e

n

 (nhường tối đa)= 0,03.2+0,02.3=0,12

Bán pư nhận e: NO3- + 3e + 4H+  NO + 2H2O

Ban đầu 0,08 0,12 0,4 (mol)

Phản ứng 0,04 0,12  0,16 (mol)

Sau pư 0,04 0 0,24 (mol)

Nhận xét: 0,12 0,08 0, 4

3  1  4 , Cu và Fe phản ứng hết NO3- , H+ phản ứng dư

Dd X chứa H+(dư)= 0,24 mol; NO3- = 0,04 mol; Cu2+ = 0,03 mol; Fe3+ = 0,02 mol

Khi thêm dd NaOH vào dd X thì thứ tự các phản ứng xảy ra:

OH- + H+  H2O 0,24  0,24 mol

2OH- + Cu2+ Cu(OH)2

0,06  0,03 mol

3OH- + Fe3+  Fe(OH)3

0,06  0,02 mol

Vậy nNaOH = 0,24 + 0,06 + 0,06 = 0,36  Vdd NaOH = 0,36 0,36

1  lít = 360 ml

Chọn đáp án A

Nhận xét: Tương tự bài 4, ta có thể giải bài toán trên bằng cách áp dụng định

luật bảo toàn điện tích: n( ) n( )  2

Na NO SO

n  n   n   0,08 + V.1= 0,04 + 2.0,4.0,5 V= 0,36 lit = 360 ml

Bài 6: (Đề tuyển sinh ĐH khối A năm 2011):

Cho 0,87 gam hh gồm Fe, Cu và Al vào bình đựng 300 ml dd H 2 SO 4 0,1M Sau khi các phản ứng xảy ra hoàn toàn, thu được 0,32 gam chất rắn và có

448 ml khí (đktc) thoát ra Thêm tiếp vào bình 0,425 gam NaNO 3 , khi các phản ứng kết thúc thì thể tích khí NO (đktc, sản phẩm khử duy nhất) tạo thành và khối lượng muối trong dung dịch là

A 0,224 lít và 3,750 gam B 0,112 lít và 3,750 gam.

C 0,112 lít và 3,865 gam D 0,224 lít và 3,865 gam Bài giải:

Cách 1:

2 4

H SO

n =0,03 mol; n  H2 0,02 mol; n NO3 = n NaNO3= 0,005 mol

2

H

n < n H SO2 4, vậy n H SO2 4dư, Fe, Al tan hết Chất rắn là Cu, mCu = 0,32 gam  mAl + mFe = 0,55 gam Đặt x = nFe y = nAl Ta có hệ phương trình : x + 3/2y = 0,02 (1) và 56x + 27y = 0,55 (2)

Giải (1) và (2) → x = 0,005 ; y = 0,01

Dd sau phản ứng có : Fe2+ 0,005mol, Al3+ 0,01mol,H+ dư 0,02molvà 0,005mol chất rắn Cu Thêm NaNO3

3Cu + 8H+ + 2NO3- → 3Cu2+ + 2NO + 4H2O

Trước pư: 0,005 0,02 0,05

Pư 0,005 →0,04/3 →0,01/3 0,01/3

Sau pư 0 0,02/3 0,01/6

3Fe2+ + 4H+ + NO3- → 3Fe3+ + NO + 2H2O

Trước pư: 0,005 0,02/3 0,01/6

Pư 0,005 →0,02/3→0,01/6 0,01/6

Sau pư 0 0 0

Sau phản ứng H+ và NO3- hết

→ n NO = 0,01/3+ 0,01/6= 0,005 → V NO = 0,005.22,4 = 0,112 lít

2

muôi kl SO Na

m m m  m  = 0,87 + 0,03.96 + 0,005.23 = 3,865 gam

Chọn đáp án C

Cách 2: Theo bảo toàn nguyên tố N, n NOtối đa = n NaNO3= 0,005 mol→ V NOtối đa

= 0,005.22,4 = 0,112 lít → Loại đáp án A, D

Dung dịch sau cùng chứa: ion kim loại, 2

4 ,

SO  Na (NO3- hết vì đã chuyển hết thành NO)

→m muôi m kl m SO2  m Na = 0,87 + 0,03.96 + 0,005.23 = 3,865 gam

Bài 7: (Kỳ thi THPT quốc gia 2015)

Cho 7,65 gam hỗn hợp X gồm Al và Al 2 O 3 (trong đó Al chiếm 60% khối lượng) tan hoàn toàn trong dung dịch Y gồm H 2 SO 4 và NaNO 3 , thu được dung dịch Z chỉ chứa 3 muối trung hòa và m gam hỗn hợp khí T (trong T

có 0,015 mol H 2 ) Cho dung dịch BaCl 2 dư vào Z đến khi các phản ứng xảy ra hoàn toàn, thu được 93,2 gam kết tủa Còn nếu cho Z phản ứng với NaOH thì lượng NaOH phản ứng tối đa là 0,935 mol Giá trị của m gần giá trị nào nhất sau đây?

Bài giải:

Đặt x n Al;y n Al O2 3 Ta có hệ

27 102 7,65

0,17 27.

7,65

x x

y















Từ giả thiết đề bài ta có : dd Z chứa Al SO2 ( 4 3 ) , Na SO2 4, (NH4 2 ) SO4

Cho BaCl2 dư vào Z, phương trình ion thu gọn: Ba2+ + SO42- → BaSO4

2

BaSO so

2 4 0, 4

H SO

Cho dd NaOH vào dd Z: 3

4

0,23 →0,92

NH4  OH NH3 H O2

0,015 0,015

Áp dụng định luật bảo toàn nguyên tố với gốc SO42→ n Na SO2 4 = 0,0475 mol

Với nguyên tố Na → n NaNO3= 0,095

Với nguyên tố H → n H O2 n H SO2 4 = 0,4mol

Bảo toàn khối lượng: m Al m Al O2 3 m H SO2 4 m NaNO3 m3muoi m T m H O2

→ m= 1,5 gam

Chọn đáp án D

Bài 8: ( Đề thi casio tỉnh Thanh Hóa năm 2013-2014)

Một hỗn hợp X nặng 4 gam gồm Fe và Cu có tỉ lệ khối lượng lần lượt là 7:4 Cho hỗn hợp X vào hỗn hợp Y gồm HNO 3 0,1M và HCl 0,4M được khí NO (sản phẩm khử duy nhất), dung dịch Z và không có chất rắn sau phản ứng này Cho dung dịch sau phản ứng vào AgNO 3 dư, khi phản ứng kết thúc được m gam chất rắn Xác định m, biết các phản ứng xảy ra hoàn toàn Bài giải:

Do m Fe:m Cu  7 : 4  m Fe  28 /11gam → n Fe  1/ 22mol ; m  Cu 16 /11gam

1/ 44

Cu

n

Hốn hợp axit V lit : n H  0,5Vmol n; NO3  0,1Vmol; nCl  0, 4Vmol

Do sau phản ứng không có chất rắn nên Fe, Cu phản ứng hết

TH1: Fe phản ứng tạo 3

3

 dư hoặc vừa đủ tạo Fe3 

Fe + 4H+ + NO3- → Fe3+ + NO + 2H2O

1/22 2/11 1/22 mol

3Cu + 8H+ + 2NO3- → 3Cu2+ + 2NO + 4H2O

1/44 2/33 1/66 mol

3

0,1

NO pu

Khi đó chỉ có kết tủa AgCl : m= 143,5 0,4V= 57,4V gam

TH2: Fe phản ứng tạo Fe2  hoặc cả Fe2  và Fe3 → NO3- hết

Fe Fe2  2e

 

x x 2x

Fe Fe3   3e

y y 3y

Cu Cu2  2e

1/44 1/22

NO3- + 4H+ + 3e → NO + 2H2O

0,1V 0,4V 0,3v

0,3

Vì x>0 nên 2 0,3 0 20(1)

11 V   V  33

y 0 nên 0,3 3 0 5 (2)

kết hợp (1) và (2) : 5 20( )

11 V 33 lit

Khi thêm AgNO3 vào dd Z ngoài phản ứng tạo kết tủa AgCl (0,4Vmol) còn có thể có phản ứng:

3Fe2+ + 4H+ + NO3- → 3Fe3+ + NO + 2H2O

 Nếu Fe2 hết 112 0,3 0,1 16

57, 4



 Nếu Fe2 dư :

2

11



Khi đó có thêm phản ứng:

Fe2  Ag Fe3  Ag

2

0,3 0, 075 0,375

Ag Fe du

n n    V  V   V (mol)

57, 4 108(2 /11 0,375 ) 16,9 216 /11

AgCl Ag

Bài 9: ( Kỳ thi khu vực giải toán trên MTCT- năm 2008)

Cho 23,52 gam hỗn hợp 3 kim loại Mg, Fe, Cu vào 200ml dung dịch HNO 3

3,4M khuấy đều thấy thoát ra một khí duy nhất hơi nặng hơn không khí, trong dung dịch còn dư một kim loại chưa tan hết, đổ tiếp từ từ dung dịch

H 2 SO 4 5M vào, chất khí trên lại thoát ra cho đến khi kim loại vừa tan hết thì mất đúng 44ml, thu được dung dịch A Cho dung dịch NaOH đến dư vàodung dịch A, lọc kết tủa, rửa rồi nung ngoài không khí đến khối lượng không đổi thu được chất rắn B nặng 31,2 gam.

a) Tính % số mol mỗi kim loại trong hỗn hợp

b) Tính nồng độ mol các ion (trừ ion OH - , H + ) trong dung dịch A.

Bài giải:

a) Gọi x, y, z là số mol của Mg, Fe, Cu trong hỗn hợp, ta có:

24x + 56y + 64z = 23,52 (1)

Vì sau phản ứng với dung dịch HNO 3 còn dư một kim loại nên kim loại dư là

Cu, khi đó Fe bị OXH thành

PTPƯ hòa tan Cu dư: 3Cu + 8H+ + 2NO3- → 3Cu2+ + 2NO + 4H2O

0,165 0,44 → 0,11

Các qua trình OXH:

Mg Mg2  2e

  Fe Fe2  2e

  Cu Cu2  2e

X x 2x y y 2y z-0,165

Quá trình khử: NO3- + 4H+ + 3e → NO + 2H2O

0,17  0,68→ 0,51

Áp dụng định luật bảo toàn e :

2.(x+ y+ z- 0,165) = 0,51 → x + y + z = 0,42 (2)

Cho NaOH dư vào dung dịch A rồi lấy kết tủa nung trong không khí đến khối lượng không đổi thu được chất rắn B chứa : MgO, Fe2O3 , CuO Phương trình khối lượng hỗn hợp B: 40x + 160y/2 + 80z = 31,2 (3)

Giải hệ (1), (2), (3) ta được x = 0,06; y = 0,12; z= 0,24

→ % n Mg  14,28% ; % n  Fe 28,57% ; % n  Cu 57,15%

b) Tính nồng độ các ion trong dung dịch A

  0,06 0, 246

0, 244

0, 244

0, 244

2

4

0,044.5

0,902

0, 244

0, 2.3, 4 0,17 0,11

1, 64

0, 244

Bài 10: Cho 5,76g kim loại Cu tan trong 80ml dd HNO 3 2M, sau khi phản ứng xong chỉ thu được khí NO(sản phẩm khử duy nhất) Tiếp tục cho vào dung dịch thu được một lượng dư dung dịch axit H 2 SO 4 lại thấy giải phóng khí NO(sản phẩm khử duy nhất) Tổng thể tích khí NO(đktc) thoát ra là:

A 0,464lit B 0,646lit C 0,3584lit D 3,0446lit Bài giải:

nCu = 0,09 mol; nHNO3=0,16 mol

PTHH: 3Cu + 8H+ + 2NO3-  3Cu2+ + 2NO + 4H2O (1) Ban đầu 0,09 0,016 0,016 phản ứng 0,006  0,016  0,004  0,006  0,004 sau phản ứng: 0,084 0 0,012 0,006 0,004 Khi thêm tiếp dung dịch H2SO4 dư, vì ion NO3- trong môi trường axit có tính oxi hoá mạnh nên xảy ra tiếp phản ứng:

PTHH 3Cu + 8H+ + 2NO3-  3Cu2+ + 2NO + 4H2O Ban đầu 0,084 0,012 phản ứng 0,018  0,012  0,018  0,012 (mol) sau phản ứng: 0,066 0 0,018 0,012 (mol) Vậy thể tích khí NO = 22,4( 0,004 + 0,012) = 0,3584 (lit)

Chọn đáp án C

Bài 11: Hỗn hợp X gồm (Fe, Fe 2 O 3 , Fe 3 O 4 , FeO) với số mol mỗi chất là 0,1 mol, hoà tan hết vào dung dịch Y gồm HCl và H 2 SO 4 loãng dư thu được dung dịch Z Nhỏ từ từ dd Cu(NO 3 ) 2 1M vào dung dịch Z cho tới khi ngừng thoát khí NO Thể tích dung dịch Cu(NO 3 ) 2 1M cần dùng và thể tích khí thoát ra ở đktc lần lượt là:

A 25ml và 1,12lit B 500ml và 4,48lit

C 100ml và 1,12lit D 50ml và 2,24 lit

Bài giải:

Để đơn giản hơn ta quy đổi hỗn hợp gồm 0,1 mol FeO và 0,1 mol Fe2O3 thành 0,1 mol Fe3O4 Như vậy hỗn hợp X gồm (Fe3O4 : 0,2 mol ; Fe : 0,1 mol) tác dụng với dung dịch Y

PTHH : Fe3O4 + 8H+  Fe2+ + 2Fe3+ + 4H2O

0,2  0,2 0,4 mol

Fe + 2H+  Fe2+ + H2