NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT PHONG KIẾN ĐẠI VIỆT... CHÍNH THỂ QUÂN CHỦ VÀ CÁC YẾU TỐ CẤU THÀNH Quan điểm PKTQ, vua có 2 bậc: - Bậc Đế hay Hoàng Đế: chỉ có vua TQ mới có thể xưng đế - Bậc Vương:
Trang 1NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT
PHONG KIẾN ĐẠI VIỆT
Trang 2CHÍNH THỂ QUÂN CHỦ VÀ CÁC YẾU TỐ CẤU THÀNH
Quan điểm PKTQ, vua có 2 bậc:
- Bậc Đế hay Hoàng Đế: chỉ có vua TQ mới có thể xưng đế
- Bậc Vương: chỉ có các nước
chư hầu mới xưng Vương
Trang 3NHÀ NƯỚC CHÍNH THỂ QUÂN CHỦ?
CHUYÊN CHẾ
HẠN CHẾ
Trang 4 Hiện tượng cát cứ?
Nguyên nhân:
Tư tưởng thị tộc bộ lac còn
nguyên vẹn chưa xóa được (Văn Lang – Âu Lạc) + bảo tồn (Bắc thuộc)
Vai trò của tầng lớp hào trưởng địa phương
Trang 5TÊN GỌI CỦA VUA
Tên Húy: tên gọi trước khi lên
ngôi, từ khi vua lên ngôi không ai được nhắc tên đó nữa
Tên Hiệu: tên khi nhà vua đương ngôi, mỗi vua thường đặt một tên
Tên Thụy: khi vua chết, con kế vị đặt cho vua quá cố
Miếu Hiệu: tên nơi thờ vua
Niên Hiệu: tên năm, khi lên ngôi vua đặt tên hiệu,1 hoặc nhiều
Trang 6Địa vị và quyền lực của vua
Vua = thiên tử (con trời), thay trời hành đạo, đại diện cho dân trước thượng đế
Địa vị vua = thiên mệnh (trời định sẵn)
Quyền lực: vương quyền, thần quyền và pháp quyền
Vua nắm quyền tối cao đối với ruộng đất…
Trang 7Địa vị và quyền lực của vua
Tên Húy của Vua và người thân thích: không được phạm tới
Những gì liên quan đến Vua đều cao quý: thánh chỉ, thánh ý, long thể, ngọc tỷ, ngự thiện…
Màu vàng (màu y phục Vua):
không ai được mặc màu vàng
Nv quan viết sử: thần thánh hóa Vua
Trang 8Địa vị và quyền lực của vua
Tuy nhiên, quyền lực đó cũng
bị hạn chế:
- Bổn phận thân dân, thương dân
- Tôn trọng tập quán chính trị, phương thức nghị đình, chế độ khoa cử…
- Tôn trọng phong tục tập quán, tính tự quản của làng xã…
Trang 9Phương thức truyền ngôi
Nguyên tắc:
Ngôi vua không thể chia, nước chỉ có 1 vua, ngôi vua chỉ truyền
1 người
Nguyên tắc trọng nam, chỉ
truyền cho nam không truyền nữ
Nguyên tắc trọng trưởng (cháu trai trưởng)
Trang 10NGUỒN GỐC QUAN LẠI
Tiến cử: có tài đức, có công
Nhiệm tử (tập ấm): con cháu quý tộc, quan lại
Khoa cử:
Mua bán chức tước:
Trang 11PHÁP LUẬT PHONG KIẾN
Lễ nghi và luật pháp
Lễ nghi bao gồm:
- Quy chế về các loại phẩm phục của đế vương, quý tộc, quan lại
- Lễ nghi tín ngưỡng: tế trời đất, lễ quốc tang, lễ tế bốn mùa…
- Nghi lễ lên ngôi, tấn phong: tấn phong thái thượng hoàng, hoàng hậu…
Trang 12PHÁP LUẬT PHONG KIẾN
Đạo đức và pháp luật
- Vi phạm đạo đức vi phạm
pháp luật
- Đạo đức phong kiến theo trật tự đẳng cấp phức tạp
- Quy phạm PL và quy phạm đạo đức nhiều khi hòa đồng với nhau