Bài Nghị luận xãhội rèn luyện cho học sinh cách nhìn nhận, kiến giải, trình bày những ý kiếnriêng về một vấn đề tư tưởng, đạo lý hoặc một vấn đề xã hội đáng quan tâm.Việc rèn luyện kiểu
Trang 1TRUNG BÌNH VÀ YẾU KHỐI 12
Người thực hiện : Nguyễn Thị Hương
Chức vụ : Giáo viên
SKKN thuộc môn : Ngữ văn
THANH HÓA, NĂM 2016
Trang 26 Dự kiến đóng góp của đề tài 2
1 Yêu cầu về đổi mới phương pháp dạy học Ngữ văn hiện nay 3
2 Thực trạng dạy và học làm văn ở các trường THPT 4
3 Thực trạng dạy và học Làm văn ở trường THPT Thạch Thành 3 5
III Giải pháp rèn luyện kĩ năng phân tích đề và lập dàn ý trong
bài văn nghị luận xã hội.
7
1. Cung cấp lý thuyết về văn nghị luận xã hội 7
2 Rèn luyện kĩ năng nhận diện đề và tìm hiểu đề 9
3 Rèn luyện kĩ năng phân tích đề 12
Trang 3A MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài:
Trong chương trình THPT, phân môn Làm văn được chia làm hai kiểu bài:Nghị luận văn học và Nghị luận xã hội Bài Nghị luận văn học giúp học sinhcảm thụ, phân tích, đánh giá một áng văn thơ, những nhân vật trong tác phẩmvăn học Việc rèn luyện kiểu bài này rất cần thiết cho học sinh khi làm các bàikiểm tra, bài thi nhưng lại ít cần thiết khi người học vào đời Bài Nghị luận xãhội rèn luyện cho học sinh cách nhìn nhận, kiến giải, trình bày những ý kiếnriêng về một vấn đề tư tưởng, đạo lý hoặc một vấn đề xã hội đáng quan tâm.Việc rèn luyện kiểu bài này không chỉ cần cho học sinh trong các bài kiểm tra,bài thi mà còn giúp ích cho người học khi bước vào đời
Tập trung vào kiểu bài Nghị luận xã hội là một nỗ lực đổi mới chương trìnhNgữ văn trong nhà trường THPT hiện nay Kiểu bài nghị luận xã hội đề cập và
có liên quan đến nhiều phương diện của đời sống Thông thường những nộidung được đề cập đến là những vấn đề nổi bật, tạo được sự chú ý và tác độngđến đời sống xã hội Không chỉ đề cập đến những vấn đề tốt đẹp, tích cực trong
xã hội mà kiểu bài Nghị luận xã hội còn lưu ý học sinh đến những vấn đề tiêucực, đang bị xã hội lên án và phê phán Với dạng bài Nghị luận xã hội, học sinhcần làm rõ vấn đề nghị luận, từ đó thể hiện thái độ, sự đánh giá của bản thâncũng như đề xuất các ý kiến, giải pháp trước vấn đề xã hội được nêu ra
Từ năm 2009, trong cấu trúc đề thi đã quy định có câu Nghị luận xã hội.Trong cấu trúc đề thi, câu hỏi về Nghị luận xã hội chiếm 3 điểm trong thangđiểm 10 của toàn đề và tập trung vào hai dạng chính là tư tưởng, đạo lý và hiệntượng đời sống Tuy nhiên, viết văn Nghị luận xã hội không phải là chuyện dễdàng Đối với học sinh, một trong những vấn đề bối rối khi làm bài thi là viết bàivăn Nghị luận xã hội ngắn (khoảng 400 – 600 từ) Tuy chỉ chiếm 3/10 điểmtoàn đề thi nhưng đây cũng là một phần quan trọng đối với những học sinh trungbình – yếu
Làm thế nào để học sinh viết được những bài Nghị luận xã hội lôgic, trôichảy, mạch lạc? Đó là câu hỏi của nhiều giáo viên giảng dạy Ngữ văn
Qua quá trình giảng dạy và theo dõi việc làm văn của học sinh lớp 12, tôithấy đối tượng học sinh trung bình – yếu rất chật vật và mất thời gian khi viếtkiểu bài Nghị luận xã hội Qua quá trình chấm bài, tôi nhận thấy, phần Nghị luận
xã hội của đối tượng này chưa đạt yêu cầu, hoặc còn thiếu ý, chưa nắm được cấutrúc làm bài hoặc viết vòng vo, lan man không liên quan đến yêu cầu
Xuất phát từ những lý do trên, tôi mong muốn giúp học sinh làm tốt bài vănNghị luận xã hội Qua thực tế giảng dạy, bằng kinh nghiệm và tài liệu đọc được,
Trang 4
tôi xin trình bày một số biện pháp rèn luyện kĩ năng làm văn Nghị luận xã hội cho học sinh có lực học yếu Khối 12.
2 Mục đích nghiên cứu: Giúp giáo viên nhận thấy việc hướng dẫn học sinh
nhận diện đề và kĩ năng làm văn nghị luận xã hội là hợp lý và cần thiết Đồngthời, giúp học sinh nhận diện được đề và có kĩ năng làm bài văn nghị luận xãhội
3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
Ở đề tài này, tôi chỉ dừng lại trong phạm vi rèn luyện kĩ năng nhận diện đề vàcách phân tích đề, lập dàn ý trong văn nghị luận xã hội cho đối tượng học sinhtrung bình – yếu khối 12
Đề tài này có thể vận dụng trong những tiết học thuộc cấu trúc chương trìnhcủa Bộ Giáo dục hoặc luyện tập phân môn Làm văn trong các tiết học phụ đạo ởtrường THPT
4. Giả thuyết khoa học:
Nếu việc luyện cho học sinh cách viết văn nghị luận xã hội được tiến hànhthường xuyên và có cơ sở khoa học thì chắc chắn việc rèn kĩ năng đó sẽ gópphần nâng cao chất lượng học phần Làm văn, đặc biệt là viết đoạn văn nóichung và văn nghị luận xã hội nói riêng trong chương trình THPT; phát huy cao
độ tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh trong việc viết bài văn nghịluận hoàn chỉnh, đảm bảo đúng yêu cầu mà vẫn hay, thu hút và lôi cuốn ngườiđọc, người nghe
5. Phương pháp nghiên cứu:
- Nhóm phương pháp điều tra, khảo sát, phân tích, thống kê, phương pháp thuthập và xử lý số liệu
- Nhóm phương pháp thực nghiệm sư phạm
6. Dự kiến đóng góp của đề tài:
- Về lý luận: Góp phần hệ thống hóa lý luận về dạy học Làm văn THPT nói chung
và văn nghị luận xã hội nói riêng trong chương trình Ngữ văn 12, đồng thời, gópthêm cơ sở khoa học cho việc đổi mới phương pháp dạy và học làm văn ở nhàtrường THPT
- Về thực tiễn: Đề xuất cách thức rèn luyện kĩ năng nhận diện và viết văn nghịluận xã hội cho học sinh THPT; giúp giáo viên thuận lợi hơn trong quá trình rènluyện cho học sinh trung bình – yếu lớp 12 viết văn nghị luận xã hội
B PHẦN NỘI DUNG
Trang 5
I. Cơ sở lý luận
1 Khái quát về văn nghị luận:
* Khái niệm: Văn nghị luận là loại văn trong đó người viết (người nói) đưa
ra những lí lẽ, dẫn chứng về một vấn đề nào đó và thông qua cách thức bàn luận thuyết phục được người đọc (người nghe).
Văn nghị luận giúp cho người học sinh vận dụng tổng hợp các tri thức vănhọc và hiểu biết xã hội, rèn luyện khả năng diễn đạt bằng ngôn ngữ và đặc biệt,giúp cho sự phát triển tư duy khoa học của người học sinh Văn nghị luận nêu ranhững vấn đề tư tưởng và học thuật, xây dựng cho học sinh có phương pháp tưtưởng đúng đắn để hiểu đúng và có thái độ đúng trước các vấn đề đó, đồng thời,giúp cho việc chuẩn bị tiến tới những hành động đúng đắn, tích cực trong cuộcsống hiện tại và tương lai
* Phân loại: Căn cứ vào nội dung thì văn nghị luận được chia làm hai loại:
nghị luận xã hội và nghị luận văn học
- Nghị luận xã hội chia làm hai loại: nghị luận về một hiện tượng đời sống
(trình bày quan điểm, suy nghĩ, thái độ về một sự việc nào đó xảy ra trong đời
sống…) và nghị luận về một tư tưởng, đạo lí (trình bày suy nghĩ, thái độ về một
quan niệm đạo lí, lối sống, văn hóa… định hình trong cuộc sống con người.Những quan niệm đó có tính chất khuyên răn như tục ngữ, danh ngôn, nhậnđịnh… mang tính chân lí)
- Nghị luận văn học là trình bày những nhận xét, đánh giá thông qua việc
cảm nhận, phân tích văn học Những ý kiến, nhận xét xuất phát từ cách xâydựng hình tượng nhân vật của tác giả về ngoại hình, tính cách, hành động…hoặc những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm
2 Đoạn văn nghị luận
Đoạn văn là đơn vị ngôn ngữ trực tiếp cấu tạo các phần của văn bản Đoạn
văn đa dạng về nội dung, phức tạp về cấu trúc, đảm nhiệm những chức năngkhác nhau trong văn bản Muốn nghiên cứu văn bản hoàn chỉnh phải bắt đầu từđoạn văn
Có thể thấy, đoạn văn nghị luận là một phần của bài văn nghị luận, đảm bảo
các yêu cầu sau: có sự thống nhất nội tại chặt chẽ, đảm bảo có quan hệ chặt chẽvới các đoạn văn khác trong văn bản và phải phù hợp với phong cách chung củavăn bản
II Thực trạng và những mâu thuẫn.
1 Yêu cầu về đổi mới phương pháp dạy học Ngữ văn hiện nay.
Trong những năm gần đây, vấn đề đổi mới phương pháp dạy học Ngữ vănluôn được các nhà khoa học quan tâm, nghiên cứu Nhiều phương pháp, biện
Trang 6
pháp mới liên tục được đưa ra dù có khác nhau nhưng đều khẳng định vai tròcủa người học là chủ thể của nhận thức tích cực trong quá trình học tập Đổi mớiphương pháp dạy và học văn theo định hướng coi học sinh là chủ thể sáng tạophải là sự thay đổi toàn diện và đồng bộ Hơn nữa, mục tiêu chính của dạy văn ởcấp trung học phổ thông là dạy người, dạy cho học sinh cách sống, cách cảm,cách nghĩ và kĩ năng giao tiếp Sẽ không thể giao tiếp tốt nếu học sinh khôngthông thạo bốn kĩ năng: nghe – nói – đọc – viết Chính vì vậy, đổi mới phươngpháp dạy học văn ở trường phổ thông không thể không hướng đến rèn luyện chohọc sinh kĩ năng “viết”.
Làm văn là môn học mang tính chất thực hành tổng hợp Khi làm bài tập làmvăn, học sinh phải huy động cả năng lực quan sát, trí nhớ, vốn sống và khả năng
tư duy của mình để nội dung bài làm có được nét tinh tế, những vẻ sinh động vàmột phong cách riêng Mỗi bài tập làm văn có thể coi là một “tác phẩm nhỏ” củahọc sinh Tác phẩm ấy phản ánh khá rõ ràng nhận thức, tình cảm của học sinhđối với vấn đề văn học và cuộc sống Nó cũng phản ánh khá rõ năng lực và tưduy, trình độ ngôn ngữ và một phần cá tính của học sinh
2. Thực trạng dạy và học làm văn ở các trường THPT
Làm văn là một phân môn khó vì nó đòi hỏi học sinh phải biết vận dụng kiếnthức đã được học ở các phân môn đọc văn và tiếng Việt vào việc làm văn Mặtkhác, ý thức học môn văn của học sinh chưa cao và cũng có trường hợp giáoviên chỉ chú trọng đến giờ giảng văn, xem nhẹ giờ làm văn, chỉ dạy qua loa,chiếu lệ
Khảo sát phần làm văn về nghị luận trong chương trình sách giáo khoa Ngữvăn THPT, ta có thể tổng kết như sau: lớp 10 có 5 tuần, lớp 11 có 19 tuần và lớp
12 có 26 tuần vừa học lí thuyết vừa thực hành Trên cơ sở những tiết dạy líthuyết đã chú trọng nhiều hơn đến các tiết thực hành và luyện tập nhằm giúp họcsinh nắm vững kiến thức và viết bài văn thuần thục, đạt hiệu quả cao Yêu cầuchung về chuẩn kiến thức kĩ năng phần Làm văn ở khối 12 là hoàn thiện kiếnthức về các dạng bài nghị luận trong nhà trường phổ thông, giúp học sinh hiểuyêu cầu và cách thức vận dụng tổng hợp các thao tác và các phương thức biểuđạt trong bài văn nghị luận Tuy nhiên, Phân phối chương trình Ngữ văn lớp 12theo chương trình chuẩn chủ yếu phần Làm văn thiên về nghị luận văn học, chỉ
có 2 tiết học lý thuyết về Nghị luận xã hội (một tiết về tư tưởng, đạo lý; một tiết
về hiện tượng đời sống) Trọng tâm kiến thức là nắm được nội dung, yêu cầu,cách thức triển khai bài văn nghị luận về tư tưởng, đạo lí hoặc hiện tượng đờisống Bài học chủ yếu được cấu tạo trên cơ sở thông qua luyện tập để hình thànhkiến thức bài văn nghị luận về một tư tưởng, đạo lí hoặc hiện tượng đời sống.Tuy nhiên, thời lượng dành cho bài học chỉ có 45 phút, với số lượng ngữ liệu vàbài tập sách giáo khoa đưa ra, yêu cầu học sinh phải biết vận dụng các kiến thức
và trải nghiệm của bản thân để viết bài Nội dung bài học thực chất phải bao
Trang 7
gồm nhiều đơn vị kiến thức: phân tích đề, lập dàn ý, nêu ý kiến, đánh giá củabản thân đối với một tư tưởng, đạo lý hoặc một hiện tượng đời sống và rèn luyện
kĩ năng viết bài văn nghị luận xã hội Trong thực tế, giáo viên sẽ không thểhướng dẫn tỉ mỉ cho học sinh cách thức làm bài, còn học sinh, chỉ mới tái hiệnlại cách làm bài qua hai bài lý thuyết Vì vậy, kĩ năng vận dụng của học sinh sẽ
bị hạn chế và kết quả làm bài sẽ thấp, học sinh rất mơ hồ với việc nhận diện đề
và phương pháp làm văn nghị luận xã hội
Một thực tế đáng nói nữa đó là học sinh THPT hiện nay có rất ít hiểu biết vềkiến thức xã hội Điều này các em phải tự tích lũy theo thời gian vì không ai trựctiếp dạy cho các em Vì thế, học sinh ngại tìm hiểu về các vấn đề xã hội Màthiếu kiến thức thực tế, chắc chắn học sinh không thể làm tốt bài văn nghị luận
xã hội
3. Thực trạng dạy và học Làm văn ở trường THPT Thạch Thành 3
Trường THPT Thạch Thành 3 là một trường miền núi, chất lượng học sinhđầu vào rất thấp, đặc biệt là môn Ngữ văn Các em chưa có kĩ năng nhận diện đề
và làm bài nên lúng túng nghĩ gì viết đó, không phân tích đề hoặc lập dàn ýthậm chí, khi làm văn nghị luận xã hội, các em để giấy trắng Nhiều học sinhcòn chưa nhận ra mức độ khó của đề bài nghị luận xã hội nên vẫn tỏ ra xemthường, một số khác thì tỏ ra hoang mang, lo lắng, không biết làm thế nào đểlàm tốt văn nghị luận xã hội Hơn nữa, một số em, ý thức học tập và rèn luyệnđạo đức kém, có tư tưởng chán học, làm ảnh hưởng rất lớn đến kết quả học tập
Đề nghị luận xã hội là đề mở, đem đến cho học sinh sự hứng khởi khi đượctrình bày những suy nghĩ của cá nhân về một câu danh ngôn, một vấn đề cuộcsống nhưng cũng khiến học sinh lúng túng, thậm chí cảm thấy loại đề này khôkhan, không có cảm hứng để viết Một số em, chỉ chú trọng vào nghị luận vănhọc, các em chỉ cần “qua cầu” môn văn, tìm điểm bù ở các môn tự nhiên hoặctìm sự may mắn ở những môn trắc nghiệm
Để giúp học sinh có thể tìm thấy cho mình một phương pháp học tập có hiệuquả, biết rèn luyện các kĩ năng viết văn nghị luận xã hội là một vấn đề khó khănđối với giáo viên Ngữ văn Nếu không có một kế hoạch ôn luyện cụ thể thì khó
có thể giúp học sinh ôn tập một cách hiệu quả nhất Vì thế, đòi hỏi về mặt thờigian và nhân lực cho việc đầu tư là rất lớn
Đa số giáo viên Ngữ văn của trường là giáo viên trẻ, hướng dẫn học sinh viếtvăn nghị luận xã hội, đôi khi chính giáo viên cũng tỏ ra lúng túng khi phải chỉ ranhững bước cụ thể để giúp học sinh viết một cách thuần thục Cũng có giáo viêntâm huyết với nghề đã hướng dẫn học sinh một vài kĩ năng để làm bài nhưngchủ yếu dựa vào kinh nghiệm chủ quan của bản thân mình, cốt sao giới thiệuđược vấn đề mà chưa có trọng tâm cụ thể
Trang 8
Năm học 2013 – 2014, trong các buổi học, giáo viên đã dành thời lượng 30%cho việc rèn kĩ năng làm văn nghị luận xã hội Số lượng đề nghị luận xã hội đãgiải quyết cho học sinh là 8 đề Tỉ lệ học sinh đạt điểm khá tốt nghiệp môn Vănnăm 2014 là 25.7%
Năm học 2014 – 2015, giáo viên đã dành 50% số tiết học phụ đạo trong 8tuần để rèn cho học sinh kĩ năng làm văn nghị luận xã hội Hơn nữa, còn đưavào đề cương ôn thi tốt nghiệp một hệ thống các bài tập rèn luyện thêm ở nhà.Nhờ vậy mà tỉ lệ học sinh đạt điểm khá tốt nghiệp môn Văn năm 2015 là 29.2
%
Nhìn chung, nhóm Ngữ văn của trường đã và đang có những quan tâm đáng
kể đến việc rèn kĩ năng làm văn nghị luận xã hội cho học sinh Căn cứ vào kếhoạch giảng dạy và thực tế các tiết dạy lớp 12 của nhà trường, nhóm Ngữ văn đãxây dựng một kế hoạch dạy học tiết tăng và kế hoạch ôn thi tốt nghiệp cho họcsinh để tập trung rèn luyện kĩ năng làm văn nghị luận xã hội Tổng số tiết dạyhọc tự chọn dành cho ôn luyện kĩ năng làm văn của khối 12 là 33/88 tiết, số tiếtdành cho rèn luyện kĩ năng làm văn nghị luận là 10/88 tiết
Trong quá trình giảng dạy Ngữ văn lớp 12, tôi đã phát phiếu thăm dò tìnhhình học sinh đối tượng trung bình – yếu về vấn đề: khi viết bài văn nghị luận xãhội, em thấy khó nhất phần nào? Kết quả thu được như sau:
Lớp Nhận diện đề Lập dàn ý Viết bài
Trang 9
Từ thực trạng trên, tôi nhận thấy việc rèn luyện kĩ năng nhận diện đề và lậpdàn ý cho học sinh còn nhiều hạn chế và bất cập Là một giáo viên mới vàonghề, thời gian và kinh nghiệm công tác chưa nhiều nhưng bản thân tôi luôn trăntrở làm thế nào để nâng cao kĩ năng làm văn nghị luận cho học sinh? Đó chính
là ước mơ không chỉ riêng tôi mà là của tất cả giáo viên Ngữ văn khác Chính vìvậy, để giúp các em học sinh viết đúng bài văn nghị luận xã hội, bản thân tôi đãnghiên cứu, tìm hiểu, thực nghiệm qua thực tế giảng dạy và mạnh dạn đưa ra đề
tài “Rèn luyện kĩ năng phân tích đề và lập dàn ý bài văn nghị luận xã hội cho
học sinh khối 12 (đối tượng trung bình – yếu) Trường THPT Thạch Thành 3”
để các em biết cách làm và có thể vận dụng linh hoạt vào bài làm của mình
II Giải pháp rèn luyện kĩ năng phân tích đề và lập dàn ý trong bài văn nghị luận xã hội.
1. Cung cấp lý thuyết về văn nghị luận xã hội
Nghị luận xã hội chia làm hai loại: Nghị luận về một hiện tượng đời sống
(trình bày quan điểm, suy nghĩ, thái độ về một sự việc nào đó trong đời sống…)
và Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí (trình bày suy nghĩ, thái độ về một quan
niệm đạo lí, lối sống, văn hóa… trong cuộc sống con người Những quan niệm
có tính chất khuyên răn như tục ngữ, danh ngôn, nhận định… mang tính chânlí)
a. Nghị luận về một tư tưởng, đạo lý.
• Khái niệm: Nghị luận về một tư tưởng, đạo lý là việc sử dụng kết hợp các thao
tác nghị luận để bàn về một vấn đề thuộc lĩnh vực tư tưởng, đạo đức, lối sống,quan niệm của con người Vấn đề tư tưởng, đạo lý thường được nêu trong ýkiến, nhận định của các bậc vĩ nhân hay nhà thơ, nhà văn… hoặc trong ca dao,tục ngữ
Ví dụ: Hãy viết một bài văn ngắn (không quá 600 từ) trình bày suy nghĩ của
anh (chị) về ý kiến sau: “Một người đã đánh mất niềm tin vào bản thân thì chắcchắn sẽ còn đánh mất thêm nhiều thứ quý giá khác nữa” (Theo sách “Dám thànhcông” – nhiều tác giả, NXB trẻ, Tr 90)
• Yêu cầu: Hiểu được vấn đề cần nghị luận là gì? Từ vấn đề nghị luận đã xácđịnh, người viết tiếp tục phân tích, chứng minh những biểu hiện cụ thể của vấn
đề, thậm chí so sánh, bàn bạc, bác bỏ nghĩa là biết áp dụng nhiều thao tác lậpluận và phải biết rút ra ý nghĩa vấn đề
• Đề tài:
Trang 10
• Cấu trúc bài văn nghị luận về một tư tưởng, đạo lý.
Trong quá trình giảng dạy, tôi mạnh dạn đưa ra cấu trúc bài làm cho học sinh:
Mở bài: Giới thiệu ngắn gọn về tư tưởng, đạo lý cần bàn luận
Thân Bài: gồm 3 nội dung:
+ Rút ra bài học nhận thức và liên hệ với bản thân
Kết bài: Khẳng định lại ý nghĩa của tư tưởng, đạo lý, mở rộng vấn đề
b. Nghị luận về một hiện tượng đời sống
• Khái niệm: Nghị luận về một hiện tượng đời sống là cách sử dụng tổng hợp các
thao tác lập luận để bàn về một sự việc, hiện tượng có ý nghĩa đối với đời sống
xã hội (đáng khen, đáng chê hay có vấn đề cần suy nghĩ), từ đó, làm cho ngườiđọc hiểu rõ, hiểu đúng, hiểu sâu để đồng tình hoặc bác bỏ trước những hiện
tượng đó Ví dụ: (1) Hãy viết một bài văn ngắn (không quá 600 từ) trình bày suy
nghĩ của anh (chị) về tính trung thực trong học tập và thi cử
Ví dụ: (2) Báo Vietnamnet ngày 25/11/2013 đăng bài viết có nhan đề:
“Lòng tự trọng của một sinh viên đánh giày vỉa hè” Bài báo kể về một sinh
viên nghèo quê ở Quảng Ngãi, học trường Đại học Bưu chính Viễn thông, Thànhphố Hồ Chí Minh Cậu kiếm sống bằng nghề đánh giày ở các vỉa hè thuộc quậnThủ Đức Một buổi sáng chủ nhật, có một khách hàng tốt bụng đã mời cậu uống
cà phê và tặng lại số tiền dư nho nhỏ, vì ông cảm thấy hài lòng khi nhận về đôigiày vừa được cậu đánh xi cẩn thận Dù rất khó khăn, nhưng bạn sinh viên ấy
Trang 11
vẫn từ chối khoản dư và tự trả tiền cho li cà phê đã uống Cậu nói: “Con uống thì con trả, chú cho con đánh giày để có thu nhập là con cám ơn nhiều lắm rồi”
Hãy viết bài văn ngắn (khoảng 400 từ) bày tỏ suy nghĩ của anh(chị) về ý thức giữ gìn lòng tự trọng qua cách ứng xử của bạn sinh viên trongcâu chuyện trên?
• Yêu cầu: Nắm được nội dung, yêu cầu của dạng bài nghị luận về một hiện
tượng đời sống; Cách thức triển khai bài nghị luận về một hiện tượng đời sống;nhận diện hiện tượng đời sống được nêu ra trong một số văn bản nghị luận; Huyđộng kiến thức và những trải nghiệm của bản thân để viết bài văn nghị luận vềmột hiện tượng đời sống; Có nhận thức, tư tưởng, thái độ và những hành độngđúng đắn trước những hiện tượng đời sống
• Đề tài:
- Hiện tượng tích cực (tiếp sức mùa thi, lòng yêu nước, lòng hiếu thảo…)
- Hiện tượng tiêu cực (tai nạn giao thông, ô nhiễm môi trường, bạo lực họcđường, một số quan niệm chưa đúng về đạo đức, lối sống của giới trẻ hiện nay
…)
• Cấu trúc bài văn nghị luận về một hiện tượng đời sống:
Mở bài: giới thiệu ngắn gọn, khái quát về hiện tượng
Thân bài
Ý Hiện tượng tích cực Hiện tượng tiêu cực
1 Giải thích, làm rõ biểu hiện của hiện tượng
3 - Rút ra bài học nhận thức và liên hệ bản thân
Kết bài: Khẳng định lại ý nghĩa của hiện tượng, mở rộng vấn đề
2. Rèn luyện kĩ năng nhận diện đề và tìm hiểu đề
Dường như khi hỏi học sinh về lý thuyết các bước làm một bài nghị luậnnói chung, nghị luận xã hội nói riêng, các em đều định hình được 4 bước: Tìmhiểu đề, tìm ý; Lập dàn ý; Viết bài; Đọc lại bài viết và sửa chữa Tuy nhiên, khitiếp cận một đề làm văn, đa phần các em không tuân thủ 4 bước nói trên Một số
em cẩn thận cũng chỉ gạch nhanh vài ý ra giấy nháp rồi cắm cúi viết đến khi