Hướng dẫn học sinh tìm hiểu văn bản nhật dụng theo quan điểm tích hợp (ngữ văn 12 chương trình cơ bản)

Tuy nhiên, trong thực tế dạy học Ngữ văn ở THPT, trong số các văn bảnhọc sinh được tiếp cận ở phân môn Đọc văn, thì việc dạy học văn bản nhật dụnggặp nhiều khó khăn hơn cả, bởi lí do nhi

HƯỚNG DẪN HỌC SINH TÌM HIỂU VĂN BẢN NHẬT DỤNG THEO QUAN ĐIỂM TÍCH HỢP

(NGỮ VĂN 12 – CHƯƠNG TRÌNH CƠ BẢN)

Nhưng khác với các bộ môn khác, văn học là một môn học có tính nghệ thuật ngôn từ Do đó, nói đến tác phẩm văn chương là nói đến những sáng tạo

tinh thần độc đáo của các nghệ sĩ, cũng là nói đến phương thức phản ánh đặc thùcủa văn học nghệ thuật Chính vì vậy việc dạy học văn trong nhà trường chịu sựchi phối của phương thức phản ánh bằng hình tượng ngôn từ được thể hiện qua

sự sáng tạo của nhà văn Phương pháp dạy học văn trong nhà trường cũng phảicăn cứ một cách khoa học vào những quy luật của tâm lí sáng tạo và cảm thụvăn chương Do đó việc tiếp nhận một tác phẩm văn chương vừa có tính chất tự

do, độc lập và mang tính cá nhân, lại vừa mang tính tập thể có sự hướng dẫntrực tiếp của giáo viên

Tuy nhiên trong chương trình Ngữ văn ở THPT, ngoài một số tác phẩm cótính tư tưởng và nghệ thuật cao còn có nhiều văn bản gắn kết với đời sống, mangđậm màu sắc thực tiễn Đó là những văn bản nhật dụng - những văn bản mà nộidung thể hiện những vấn đề có ý nghĩa thời sự, bức thiết đối với thời đại (nhưvấn đề môi trường, bệnh dịch thế kỉ, vấn đề văn hóa dân tộc….) Đây là loại bàihọc rèn luyện kĩ năng đọc các loại hình văn bản thông dụng mà con ngườithường xuyên phải tiếp cận trong mọi hoạt động xã hội để cập nhật thông tin,lĩnh hội tri thức, áp dụng vào thực tế học tập, lao động như văn bản khoa họcphổ cập, văn bản báo chí, văn bản chính luận Khác với văn bản nghệ thuật (tácphẩm văn học), chức năng chủ yếu của loại hình văn bản nói trên là chức năng

thông báo tri thức Về đặc điểm kết cấu văn bản, tổ chức thông tin, các loại

hình văn bản này thường truyền đạt trực tiếp nội dung thông tin, không sử dụng

các thủ pháp tổ chức ngôn từ để thực hiện chức năng thẩm mĩ, tạo tính hàm ẩncủa nội dung thông tin qua hệ thống hình tượng như văn bản nghệ thuật Vì vậy,khi hướng dẫn học sinh đọc các loại hình văn bản này, giáo viên cần nhấn mạnh

vào chức năng thông tin, tính cập nhật, tính thời sự, tính hiện thực, chính xác của thông tin Hơn thế phải đặc biệt hướng dẫn học sinh liên hệ với thực tế đời

sống để giúp học sinh không chỉ nắm được nội dung văn bản mà còn hiểu rõ bảnchất vấn đề đang được phân tích Qua đó học sinh biết vận dụng những kiếnthức, hiểu biết của mình vào việc giải quyết những vấn đề của thực tiễn đờisống

1

1.2 Cơ sở thực tế

Trên thực tế ta nhận thấy với những nỗ lực của toàn ngành Giáo dục vàĐào tạo cũng như toàn xã hội đã đem lại những chuyển biến tích cực trong việcdạy và học, trong đó có việc dạy và học môn Ngữ văn Nhiều giáo viên đã kịpthời đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, sáng tạocủa người học Một trong những phương pháp mà nhiều giáo viên đã vận dụngvào quá trình dạy học của mình đó là giảng dạy theo hướng “tích hợp, liênmôn” Việc dạy và học Ngữ văn theo quan điểm “tích hợp, liên môn” bước đầucũng đã có những chuyển biến và kết quả đáng khích lệ

Tuy nhiên, trong thực tế dạy học Ngữ văn ở THPT, trong số các văn bảnhọc sinh được tiếp cận ở phân môn Đọc văn, thì việc dạy học văn bản nhật dụnggặp nhiều khó khăn hơn cả, bởi lí do nhiều giáo viên và học sinh không thíchcác giờ Đọc – hiểu văn bản nhật dụng Đây là tâm lí ảnh hưởng lớn tới bài giảngcủa giáo viên và sự tiếp nhận của học sinh Việc phân tích, giảng dạy văn bảnnhật dụng còn chưa được chú ý đúng mức và chưa làm nổi bật đặc trưng thểloại; chưa kích thích học sinh tìm tòi, liên hệ với thực tế đời sống; bài họcthường diễn ra khô khan, thiếu sinh động Vì vậy để tiết dạy về văn bản nhậtdụng thực sự có hiệu quả, đòi hỏi người dạy phải nghiên cứu, tìm tòi những hìnhthức, phương pháp dạy học phù hợp để khơi gợi hứng thú học tập ở học sinh,tránh sự nhàm chán, khô khan diễn ra trong tiết học

Từ những vấn đề mang tính lí luận đến thực trạng của việc dạy và học văn

hiện nay, chúng tôi chọn đề tài Hướng dẫn học sinh tìm hiểu văn bản nhật dụng trong Ngữ văn 12 (chương trình cơ bản) theo quan điểm tích hợp để nghiên cứu

với mong muốn góp phần vào việc khắc phục những khó khăn khi dạy học vănbản nhật dụng trong nhà trường; qua đó đề xuất một hướng mới khi giảng dạykiểu văn bản này để việc giảng dạy, học tập môn Ngữ văn ngày càng hiệu quảhơn

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Với đề tài “Hướng dẫn học sinh tìm hiểu văn bản nhật dụng trong Ngữ văn 12 theo quan điểm tích hợp” chúng tôi nhằm hướng đến các mục đích sau:

- Đối với người dạy:

+ Giúp cho giáo viên khi giảng dạy các văn bản Thông điệp nhân ngày thế giới phòng chống AIDS, 1 – 12- 2003 (Cô-phi An-nan), Nhìn về vốn văn hóa dân tộc (Trần Đình Hượu) sẽ có một trong những hướng khai thác hợp lí, làm

nổi bật tính cập nhật, tính thời sự, tính hiện thực, chính xác của thông tin đượcnêu trong văn bản Đồng thời làm cho giờ học sinh động, hấp dẫn dễ đi vào tâmtrí và tình cảm của học sinh

+ Qua bài dạy, giáo viên nắm bắt được năng lực tiếp nhận và khám phá,lĩnh hội văn bản của học sinh; hiểu biết của học sinh về các vấn đề bức thiết củađời sống xã hội (căn bệnh AIDS, vốn văn hóa dân tộc…) Từ đó, giáo viên cónhững điều chỉnh cần thiết trong việc lựa chọn nội dung tích hợp, phương phápgiảng dạy để đạt được hiệu quả cao nhất

+ Góp phần đổi mới hình thức tổ chức dạy học, đổi mới phương pháp dạyhọc, đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá kết quả học tập; tăng cường hiệuquả sử dụng thiết bị dạy học.

- Đối với người học:

+ Tạo điều kiện cho học sinh được thực hành vận dụng giải quyết vấn đềnội dung mang tính tích hợp; tạo điều kiện để các em có cơ hội liên hệ, vậndụng, phối hợp những kiến thức, kỹ năng của nhiều lĩnh vực vào giải quyếtnhững vấn đề thực tế của đời sống; tăng cường khả năng vận dụng tổng hợp, khảnăng tự học, tự nghiên cứu của học sinh Từ đó giúp các em có lòng say mê,kích thích sự tìm tòi, hứng thú trong học tập và yêu thích bộ môn Ngữ văn hơn

+ Rèn cho học sinh khả năng kết hợp việc học tập với việc vận dụng, thựchành những điều đã học vào thực tế luyện tập làm văn ở nhà trường, cũng nhưvào xây dựng một thái độ sống đúng đắn, tích cực trong xã hội

3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là vận dụng quan điểm tích hợp và giảng dạy 02 văn bản nhật dụng trong chương trình Ngữ văn 12: Thông điệp nhân ngày thế giới phòng chống AIDS, 1 – 12- 2003 (Cô-phi An-nan) và Nhìn về vốn văn hóa dân tộc (Trần Đình Hượu)

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

4.2 Về thực tiễn

- Dự giờ các bài dạy: Thông điệp nhân ngày thế giới phòng chống AIDS, 1 – 12- 2003 (Cô-phi An-nan), Nhìn về vốn văn hóa dân tộc (Trần Đình Hượu)

của đồng nghiệp để có thêm kinh nghiệm khi giảng dạy văn bản

- Thực nghiệm triển khai đề tài trong giờ bài: Thông điệp nhân ngày thế giới phòng chống AIDS, 1 – 12- 2003 (Cô-phi An-nan), Nhìn về vốn văn hóa dân tộc (Trần Đình Hượu) – giảng dạy theo quan điểm tích hợp.

B NỘI DUNG Chương 1 DẠY HỌC TÍCH HỢP VÀ DẠY HỌC TÍCH HỢP

TRONG VĂN BẢN NHẬT DỤNG

1 Khái niệm dạy học tích hợp

Quan điểm của Ban chỉ đạo đổi mới chương trình, sách giáo khoa sau năm

2015 cho rằng: Dạy học tích hợp được hiểu là giáo viên tổ chức để học sinh huy

3

động đồng thời kiến thức, kỹ năng thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau nhằm giảiquyết các nhiệm vụ học tập, thông qua đó hình thành những kiến thức, kỹ năngmới, từ đó phát triển năng lực cần thiết trong đó có năng lực vận dụng kiến thức

để giải quyết có hiệu quả các tình huống thực tiễn

Trên tinh thần đó thì dạy học tích hợp đòi hỏi việc học tập ở nhà trườngphổ thông phải được gắn với các tình huống của cuộc sống sau này mà học sinh

có thể phải đối mặt và chính vì thế trở nên có ý nghĩa đối với học sinh Như vậy,dạy học tích hợp sẽ phát huy tối đa sự trưởng thành và phát triển cá nhân mỗihọc sinh, giúp các em thành công trong vai trò người chủ gia đình, người côngdân, người lao động trong tương lai

2 Đặc trưng của dạy học tích hợp

Mục đích của dạy học tích hợp là để hình thành và phát triển năng lực học sinh, giúp học sinh vận dụng để giải quyết những vấn đề trong thực tiễn của cuộc sống Dạy học tích hợp có những đặc điểm sau:

+ Thiết lập các mối quan hệ theo một logic nhất định những kiến thức, kỹnăng khác nhau để thực hiện một hoạt động phù hợp

+ Lựa chọn những thông tin, kiến thức, kỹ năng cần cho học sinh thực hiệnđược các hoạt động thiết thực trong các tình huống học tập, đời sống hàng ngày,làm cho học sinh hòa nhập vào thế giới cuộc sống

+ Làm cho quá trình học tập mang tính mục đích rõ rệt

+ Giáo viên không đặt ưu tiên truyền đạt kiến thức, thông tin đơn lẻ, màphải hình thành ở học sinh năng lực tìm kiếm quản lý, tổ chức sử dụng kiến thức

để giải quyết vấn đề trong tình huống có ý nghĩa

3 Các dạng dạy học tích hợp

Tùy thuộc phạm vi tri thức được vận dụng, để giải quyết vấn đề trong cáctình huống khác nhau mà có các dạng dạy học tích hợp sau:

- Tích hợp nội dung trong một môn học, khi đó, vừa gắn kết đảm bảo tính

đồng bộ giữa các nội dung có liên quan trong môn học, vừa đặt ra những tìnhhuống đòi hỏi học sinh vận dụng các kiến thức kỹ năng môn học để giải quyết

- Lồng ghép các nội dung giáo dục cần thiết nhưng không thành một môn

học như tích hợp giáo dục đạo đức, lối sống; giáo dục pháp luật; giáo dục chủquyền quốc gia về biển đảo, biên giới; giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm vàhiệu quả; bảo vệ môi trường; an toàn gia thông…) nội dung tích hợp tùy theođặc trưng của từng môn

- Tích hợp liên môn là tích hợp theo các chủ đề, ở đó chứa đựng các nội

dung gần nhau của các môn học

- Tích hợp xuyên môn là tích hợp bằng cách thiết kế các môn học tích hợp

nhiều lĩnh vực khoa học (Ví dụ: Lý, Hóa, Sinh thành môn Khoa học tự nhiên;

Sử, Địa, GDCD thành môn Tìm hiểu xã hội hoặc Khoa học xã hội)

Trên cơ sở các kiểu tích hợp trên, giáo viên trong quá trình giảng dạy phảibiết tìm tòi, phân tích nội dung bài học, môn học để thiết kế các hoạt động saocho khi thực hiện học sinh biết vận dụng kiến thức, kỹ năng ở các phạm vi khác

nhau để giải quyết vấn đề phù hợp với bối cảnh của quá trình dạy học Qua đóphát triển năng lực và rèn kĩ năng tự học, tìm tòi, khám phá ở học sinh.

4 Dạy học văn bản nhật dụng theo quan điểm tích hợp

4.1 Khái niệm văn bản nhật dụng

Văn bản nhật dụng không phải là một khái niệm chỉ thể loại hay kiểu văn

bản Nói đến loại văn bản này, người ta thường xuất phát từ góc độ chức năng,

đề tài và tính cập nhật của nội dung được đề cập Cho nên nói văn bản nhật

dụng là nói tính chất nội dung văn bản Đó là những bài viết có nội dung gầngũi, bức thiết đối với cuộc sống trước mắt của con người và cộng đồng xã hội

hiện đại như: bảo vệ môi trường, chống chiến tranh giữ gìn hòa bình, phòng chống tệ nạn xã hội (ma túy, mại dâm, ngược đãi đối với trẻ em và phụ nữ, đại dịch HIV/AIDS…), thực hiện bình đẳng giới, hạn chế gia tăng dân số…… Xét

về mặt hình thức, văn bản nhật dụng có thể được thể hiện bằng hầu hết các thểloại văn học cũng như các kiểu văn bản

Khi dạy loại bài này giáo viên không cần giới thiệu nhiều về tác giả, hoàncảnh sáng tác mà cần hướng dẫn, tổ chức học sinh đọc – hiểu, thảo luận, đi đếnnhững vấn đề chung trước các vấn đề đặt ra cho dân tộc và nhân loại, giúp họcsinh biết chia sẻ, gắn bó với đất nước và nhân loại trong các vấn đề chung đó

4.2 Sự cần thiết của việc giảng dạy văn bản nhật dụng theo quan điểm tích hợp

Khi học các văn bản nhật dụng, ngoài việc tìm hiểu các luận điểm, nhữngnội dung thông tin được đề cập trong đó, điều quan trọng nhất là học sinh phải

tự rút ra được bài học thiết thực nhằm điều chỉnh nhận thức và hành động củabản thân, hướng tới việc tham gia giải quyết vấn đề nóng bỏng của xã hội, cuộcsống Để đạt được điều này học sinh cần phải huy động sự hiểu biết của mình vềnhiều lĩnh vực, nội dung Vì vậy khi giảng dạy các văn bản này giáo viên có thể

vận dụng quan điểm tích hợp, liên môn để hướng dẫn các em tìm hiểu nội dung

bài học, từ đó học sinh có thể tiếp cận thông tin một cách nhanh nhất, hiệu quảnhất và quan trọng là qua đó các em biết vận dụng kiến thức tổng hợp liên môn

để giải quyết các tình huống thực tiễn đặt ra

4.3 Những nguyên tắc cơ bản khi tích hợp trong văn bản nhật dụng 4.3.1 Những nguyên tắc chung

- Chỉ tích hợp những phần có nội dung liên quan đến bài học

- Đảm bảo đúng đặc trưng bộ môn

- Không lạm dụng nhiều kiến thức dẫn đến quá tải

4.3.2 Những nguyên tắc cụ thể khi tích hợp

- Tập trung vào những kiến thức trọng tâm của bài

- Hệ thống câu hỏi cho nội dung bài học phải khoa học, hợp lý

- Tích hợp những kiến thức đã, đang và sẽ học trong văn bản nhật dụng

- Khai thác các vấn đề liên quan để nâng tầm hiểu biết và suy nghĩ của họcsinh

- Hiểu được ý nghĩa lồng ghép các nội dung tích hợp trong văn bản nhật dụng

5

4.3.3 Công việc chuẩn bị cho giảng dạy tích hợp

- Lên kế hoạch, chọn bài giảng phù hợp; xác định nội dung tích hợp saocho vừa đảm bảo trọng tâm bài học, vừa gần gũi, tự nhiên, thiết thực

- Tiến hành soạn giáo án, lồng ghép vào các tiết học cụ thể

- Chuẩn bị đồ dùng, thiết bị dạy học cần thiết

- Kết hợp với các giáo viên bộ môn có liên quan

- Tiến hành dạy lồng ghép phù hợp, hiệu quả

- Khuyến khích học sinh vận dụng kiến thức liên môn để tìm hiểu bài học

Thông điệp nhân ngày thế giới phòng chống AIDS, 1 – 12- 2003 là một

văn bản nghị luận Vì thế khi dạy bản thông điệp này, giáo viên cũng phải chú ýđến những nét đặc sắc trong cách xây dựng hệ thống luận điểm, luận cứ, trong

bố cục, lập luận và diễn đạt, hành văn

Nhưng Thông điệp nhân ngày thế giới phòng chống AIDS, 1 – 12- 2003

còn được học ở chương trình với tư cách là một văn bản nhật dụng Việc học bài

văn này, với học sinh, chỉ thực sự có ý nghĩa khi nhờ đó, các em hiểu rõ hơn về một điều quan trọng, lớn lao và bức thiết, hiện đang tồn tại hàng ngày trong đời sống của dân tộc và của cả loài người – đó là phòng chống HIV/AIDS Vì thế

khi dạy bản thông điệp, giáo viên cần phải:

+ Cho học sinh tìm hiểu về HIV/AIDS hoặc các bệnh dịch, tệ nạn xã hộikhác ở địa phương, trong nước và trên phạm vi toàn thế giới (khái niệm, biểuhiện, tình trạng và mức độ nguy hiểm, cách phòng tránh, trách nhiệm của mỗingười trong cuộc đấu tranh đẩy lùi hiểm họa…)

+ Tổ chức cho học sinh tham gia những hoạt động tuyên truyền để phòngchống HIV/AIDS hoặc các bệnh dịch, tệ nạn xã hội khác

+ Từ đó, xác định cho học sinh một thái độ sống có trách nhiệm, tích cực

và nhân đạo trong công cuộc phòng chống HIV/AIDS nói riêng và trong các vấn

đề thiết thân của thực tế đời sống nói chung

1.2 Giải pháp cho việc giảng dạy Thông điệp nhân ngày thế giới phòng

chống AIDS, 1 – 12- 2003 (Cô-phi An-nan) theo quan điểm tích hợp

Căn cứ vào đặc điểm nội dung bài học, chúng tôi đã lựa chọn những nộidung để tích hợp giảng dạy trong tiết học như sau:

1.2.1 Tích hợp kiểm tra kiến thức, hiểu biết của học sinh về HIV/AIDS

Để giúp học sinh thấy rõ tầm quan trọng và ý nghĩa cấp bách của việcphòng chống hiểm họa HIV/AIDS, giáo viên cần cho học sinh tìm hiểu về HIV/AIDS trước ở nhà và kiểm tra hiểu biết của các em, cung cấp thêm thông tin vềcăn bệnh thế kỉ này trong tiết học Qua sự chuẩn bị bài và qua tiết học, học sinhmột lần nữa có thêm hiểu biết về HIV/AIDS để có thể tham gia tích cực vàocông cuộc phòng chống đại dịch này, trước mắt là trong phạm vi của địa phươngmình Cụ thể, giáo viên giao cho học sinh tìm hiểu những vấn đề về HIV/AIDSnhư sau:

- HIV/AIDS là gì? HIV và AIDS liên quan với nhau như thế nào?

- Những biểu hiện của bệnh?

- Các con đường lây nhiễm HIV?

- Tác hại và hậu quả của bệnh?

- Cách phòng chống HIV/AIDS?

- Các hình ảnh, video…minh họa về HIV/AIDS?

- Tình hình căn bệnh này và việc phòng chống căn bệnh này trên thế giới,

ở Việt Nam, ở địa phương em (Quan Hóa) như thế nào)?

1.2.2 Tích hợp để giáo dục học sinh trước một vấn đề nhức nhối của

xã hội: căn bệnh thế kỉ HIV/AIDS

Từ việc hiểu rõ về căn bệnh HIV/AIDS (bản chất của bệnh, cách thức lâynhiễm, tác hại, hậu quả…), tình trạng lây lan của căn bệnh này trên toàn cầu,việc chữa trị căn bệnh này hiện nay, giáo viên tích hợp để giáo dục học sinh tựnhận thức về tính chất nóng bỏng của cuộc chiến đấu phòng chống HIV/AIDShiện nay trên thế giới và ở Việt nam, từ đó xác định trách nhiệm của mỗi cánhân khi tham gia vào cuộc chiến đấu này

- Giáo viên cho học sinh thảo luận nhóm về những tác hại to lớn của căn bệnh thế kỉ đối với cuộc sống, con người; những gì mỗi người cần làm để chung tay vào cuộc chiến phòng chống AIDS.

1.2.3 Tích hợp để giáo dục học sinh có thái độ đúng đắn với những người mắc căn bệnh AIDS

Từ việc hiểu rõ con đường lây lan của căn bệnh AIDS, từ lời kêu gọi của

tác giả trong văn bản “Hãy cùng tôi giật đổ các thành lũy của sự im lặng, kì thị

và phân biệt đối xử đang vây quanh bệnh dịch này”, “Hãy đừng để một ai ảo tưởn rằng chúng ta có thể bảo vệ được chính mình bằng cách dựng lên các bước rào ngăn cách giữa “chúng ta” và “họ” Trong thế giới AIDS khốc kiệt này không có khái niệm chúng ta và họ”, “Hãy sát cánh bên tôi, bởi lẽ cuộc chiến chống lại HIV/AIDS bắt đầu từ chính các bạn”…giáo viên liên hệ với thực

tế đời sống về tình tình phòng chống AIDS hiện nay (trên thế giới, trong nước,địa phương) và thái độ của những người xung quanh với người mắc phải cănbệnh HIV/AIDS, từ đó giáo dục sinh có thái độ, ứng xử và hành động đúng đắn,nhân đạo với những người không may mắc phải căn bệnh này

- Giáo viên đưa ra bài tập tình huống về cách ứng xử của những người xungquanh với người không may bị nhiễm HIV/AIDS Qua đó kiểm tra hiểu biết của

7

các em về HIV/AIDS, hiểu biết về pháp luật, thái độ, ứng xử của các em về vấn

đề này

+ Bài tập tình huống: Chị A là người có HIV, có con được 5 tuổi đến

trường mẫu giáo, xin học cho con không được Vì cô giáo từ chối và nói cháu có HIV nên nhà trường không cho nhận Cô giáo nói: “nếu các cháu chơi với nhau

mà cào cấu, ăn, ngủ bán trú lây lan sang nhau thì không ai chịu trách nhiệm”.

Xin hỏi chị A phải làm gì để con chị được đi học?

1.2.4 Tích hợp để viết bài văn nghị luận xã hội (về một hiện tượng đời sống, về một tư tưởng đạo lí)

- Giáo viên hướng dẫn học sinh vận dụng kiến thức, kĩ năng về văn nghị

luận xã hội để viết bài (Học sinh làm bài ở nhà)

sợ bị tiết lộ Tại sao vậy?” (Theo Phương Anh, Lòng nhân ái không nhiễm HIV, Vietimes, 19-3-2008)

Anh (chị) hãy viết bài văn ngắn (khoảng 600 từ) trình bày suy nghĩ về hiệntượng nói trên

3 Suy ngẫm của anh chị về lời kêu gọi của Cô-phi An-nan: “Hãy sát cánh cùng tôi, bởi lẽ cuộc chiến chống lại HIV/AIDS bắt đầu từ chính các bạn?”

1.2.5 Tích hợp để viết báo cáo về tình hình phòng chống HIV/AIDS ở địa phương

Giáo viên giao bài tập cho học sinh theo nhóm và hướng dẫn các em nhữngcông việc cần làm để hoàn thành bài tập

Để có thể làm tốt bài tập này, học sinh cần phải:

- Tìm hiểu để nắm được những thông tin chính xác về:

+ Tình hình lây nhiễm HIV/AIDS ở địa phương (huyện, xã) của mình.+ Việc phòng chống dịch HIV/AIDS của địa phương (sự quan tâm, biệnpháp, kết quả)

- Vận dụng những kĩ năng làm văn thích hợp để làm tốt bản báo cáo củamình

Giáo án minh họa

THÔNG ĐIỆP NHÂN NGÀY THẾ GIỚI PHÒNG CHỐNG AIDS,

1 – 12 - 2003 (Cô-Phi An -nan)

I/ Mục tiêu cần đạt

Giúp HS:

- Thấy được tầm quan trọng và sự bức thiết của công cuộc phòng chốngHIV/ AIDS đối với toàn nhân loại và mỗi cá nhân, từ đó nhận thức rõ tráchnhiệm của mỗi quốc gia và từng cá nhân trong việc sát cánh, chung tay đẩy lùihiểm hoạ.

- Cảm nhận được sức thuyết phục to lớn của bài văn bởi tầm quan sát,tầm suy nghĩ sâu rộng, mối quan tâm lo lắng cho vận mệnh của loài người vàcách diễn đạt vừa trang trọng cô đúc, vừa giàu hình ảnh, gợi cảm

- Từ bản thông điệp, cần suy nghĩ đến nhiều vấn đề khác đã và đang đặt

ra trong cuộc sống

II/ Phương pháp dạy học

1 Thảo luận nhóm: Trao đổi về những tác hại to lớn của căn bệnh thế kỉ

đối với cuộc sống, con người và những gì mỗi người cần làm để chung tay vàocuộc chiến đấu phòng chống AIDS

2 Động não: Suy nghĩ và nêu những việc cá nhân cần làm để hưởng ứng

lời kêu gọi của tác giả

3 Thực hành: Thi sáng tác tiểu phẩm, vẽ tranh cổ động, diễn kịch…để thể

hiện nhận thức và hành động của mỗi người trong cuộc chiến chống lại căn bệnhthế kỉ

III/ Phương tiện dạy học

1 Các tư liệu (bài viết, tranh ảnh…) về tác giả Cô-phi An-nan, về tổ chứcliên hiệp quốc

2 Các tranh ảnh, băng hình, đĩa, video về sự nguy hiểm của đại dịch HIV/AIDS và các hoạt động phòng chống đại dịch HIV/AIDS của nhân loại

IV/ Tiến trình bài dạy

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ:

3 Bài mới:

Dẫn vào bài: Hiện nay đại dịch HIV/AIDS là một đại dịch nguy hiểm, là

mối hiểm họa đối với tính mạng, sức khỏe, con người và tương lai nòi giống của các quốc gia, các dân tộc trên toàn cầu Nó tác động mạnh mẽ đến sự phát triển kinh tế, văn hóa, an ninh trật tự và an toàn xã hội, đe dọa sự phát triển bền vững của tất cả các quốc gia trên thế giới Với cương vị Tổng thư kí Liên Hiệp quốc, giữa bộ bề lo toan cho nhiều mặt cho đời sống nhân loại, Cô-phi An-Nan vẫn không quên dành sự ưu tiên đặc biệt cho cuộc chiến đại dịch HIV/AIDS.

Bản Thông điệp nhân Ngày Thế giới phòng chống AIDS, 1- 12- 2003 thuộc số

vào những bằng cứ có thể nói lên mối quan tâm đặc biệt ấy.

I TÌM HIỂU CHUNG

1 Tác giả

- Sinh ngày 8- 4- 1938 tại Gan na

- Ông là người châu Phi da đen

9

đầu tiên được bầu làm Tổng thư kíLiên hợp quốc và đảm nhiệm chức

vụ này 2 nhiệm kì (1/1997 đến1/2007)

- Được trao giải thưởng Nô- benHoà bình năm 2001

- HS thực hiện trênbảng phụ và cử đạidiện trình bày

- Các nhóm khácnhận xét, góp ý

II ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN

1 Nội dung bản thông điệp

- HIV/ AIDS là nạn đại dịch gây tỉ

lệ tử vong cao, tốc độ lây lan nhanh

và chưa tìm ra thuốc đặc hiệu điềutrị, trở thành hiểm hoạ cho đờisống nhân loại

- Tác giả, kêu gọi các quốc gia vàtoàn thể nhân dân thế giới nhậnthấy sự nguy hiểm của đại dịch này

và tích cực chung tay góp sức ngănchặn, đẩy lùi hiểm hoạ

Phần tích hợp liên môn (Liên môn Sinh học Giáo viêm kiểm tra hiểu biết

của học sinh về căn bệnh HIV/AIDS, giới thiệu cho học sinh về HIV/AIDS)

(Giáo viên trình chiếu trên máy để kiểm tra hiểu biết của học sinh về HIV/AIDS

và giới thuyết thêm về căn bệnh thế kỉ này)

- Các nhóm khác nhậnxét, góp ý

2 Tổng kết tình hình phòng chống HIV/ AIDS

- Nhìn lại tình hình thực hiệnphòng chống AIDS: đã có dấuhiệu về nguồn lực, ngân sách,chiến lược quốc gia về phòngchống AIDS song hành độngcủa chúng ta còn quá ít so vớiyêu cầu thực tế

- Cách tổng kết có trọng tâm:dịch HIV/AIDS vẫn đanghoành hoành khắp thế giới “córất ít dấu hiệu suy giảm”…

* Phần liên hệ, mở rộng: Giáo viên mở rộng, cung cấp thêm một số thông tin

mới nhất về đại dịch HIV/AIDS ở một số nước trên thế giới và ở Việt Nam

đại dịch, C.An nan

kêu gọi mọi người

- Phải nỗ lực nhiều hơnnữa để thực hiện camkết của mình bằngnguồn lực và hành độngcần thiết

- Đừng có ai ảo tưởngrằng chúng ta có thể bảo

vệ được chính mình

3 Lời kêu gọi

- Đặt ra nhiệm vụ cấp bách,quan trọng hàng đầu là tích cựcphòng chống AIDS:

+ Phải nỗ lực nhiều hơn nữa đểthực hiện cam kết của mìnhbằng nguồn lực và hành độngcần thiết Các quốc gia phải đưavấn đề AIDS lên vị trí hàng đầutrong chương trình nghị sự.+ Không được kì thị và phânbiệt đối xử với người nhiễm