qua mạng Internet, qua họchỏi đồng nghiệp, dự các chuyên đề …nhưng nhìn chung chưa tìm được câu trả lờithực sự thấu đáo, hệ thống, đầy đủ về vấn đề này.Từ những cơ sở trên, là giáo viên
Trang 1A MỞ ĐẦU
I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Ở thời đại nào cũng vậy, người tài đều có vai trò quan trọng, ảnh hưởng đến
sự sống còn của mỗi quốc gia Ở Việt Nam ta điều đó lại càng được khẳng định rõ
nét qua lịch sử của dân tộc Người xưa từng nói: “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia Nguyên khí thịnh thì thế nước mạnh rồi lên cao, nguyên khí suy thì thế nước yếu rồi xuống thấp Vì vậy các đấng thánh đế minh vương chẳng ai không lấy việc bồi dưỡng nhân tài, kén chọn kẻ sĩ, vun trồng nguyên khí làm việc làm đầu tiên” –
“Hiền tài là nguyên khí quốc gia – Thân Nhân Trung”.
Tiếp nối truyền thống ấy, ngày nay Đảng và Nhà nước ta luôn coi giáo dục làquốc sách hàng đầu Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khẳng định
"Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hoá, hiệnđại hoá, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó, đổi mới cơ chế quản
lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục là khâu thenchốt” và “Giáo dục và đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhânlực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng xây dựng đất nước, xây dựng nền vănhóa và con người Việt Nam" Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2011 - 2020 đãđịnh hướng: "Phát triển và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nhất là nhân lựcchất lượng cao là một đột phá chiến lược"
Trong giai đoạn hiện nay, giai đoạn công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nướcthì mục tiêu bồi dưỡng nhân tài càng được quan tâm nhiều hơn, nhà nước ta đã xácđịnh: Đầu tư cho giáo dục chính là đầu tư cho sự phát triển, như vậy việc phát hiện
và bồi dưỡng học sinh giỏi ở các trường phổ thông chính là bồi dưỡng nhân tài chotương lai, đây là việc làm có ý nghĩa rất quan trọng đối với người giáo viên nóiriêng và Ngành giáo dục nói chung về việc bồi dưỡng đào tạo nhân tài cho đấtnước
Nhằm thực hiện thắng lợi mục tiêu trên, trong nhiều năm qua phòngGD&ĐT Thạch Thành là một trong những đơn vị luôn quan tâm, sâu sát và luôn làđơn vị dẫn đầu khu vực miền núi của tỉnh Thanh Hóa trong công tác tuyển chọn vàbồi dưỡng học sinh giỏi các cấp nói chung và bậc học THCS nói riêng Đặc biệt, để
cụ thể hóa các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng mũi nhọn, được sự quan tâmcủa lãnh đạo Huyện uỷ, UBND huyện và đặc biệt là Phòng GD&ĐT Thạch Thành,
từ năm học 2009 - 2010 trường THCS Vân Du (đơn vị tôi đang công tác) đã đượcchủ tịch UBND huyện phê duyệt xây dựng nhà trường là một trong hai trung tâmgiáo dục chất lượng cao của huyện nhà Do vậy trường THCS Vân Du cũng chính
là một trong những đơn vị được Phòng giáo dục Thạch Thành giao nhiệm vụ nòngcốt trong bồi dưỡng đội ngũ học sinh giỏi các cấp, đặc biệt là đội tuyển học sinhgiỏi các môn văn hóa lớp 9 dự thi cấp tỉnh
Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy bộ môn sinh học, tôi xác định ngoài cácnhiệm vụ chuyên môn khác thì việc bồi dưỡng học sinh giỏi cũng là một trongnhững nhiệm vụ cần hết sức được quan tâm và đầu tư Bởi vì đối với các nhàtrường, chất lượng học sinh giỏi các bộ môn phản ánh một cách chính xác hơn năng
Trang 2lực dạy học của giáo viên, đặc biệt là năng lực chuyên sâu bộ môn của giáo viêngiảng dạy Bồi dưỡng học sinh giỏi là một công việc khó khăn và lâu dài, đòi hỏinhiều công sức của thầy và trò cũng như kinh nghiệm của người giáo viên Ngay cảcác tiết dạy thông thường trên lớp cũng cần có sự đầu tư kĩ lưỡng, chuẩn bị chu đáothì mới có thể dạy tốt và mang lại hiệu quả được thì đối với các tiết dạy bồi dưỡnghọc sinh giỏi còn có những yêu cầu cao hơn rất nhiều Bản thân tôi cũng đã tìmhiểu qua nhiều luồng thông tin, qua sách báo, tài liệu qua mạng Internet, qua họchỏi đồng nghiệp, dự các chuyên đề …nhưng nhìn chung chưa tìm được câu trả lờithực sự thấu đáo, hệ thống, đầy đủ về vấn đề này.
Từ những cơ sở trên, là giáo viên trực tiếp giảng dạy bộ môn sinh học củanhà trường, bản thân tôi thấy cần phải có trách nhiệm cao trong việc nghiên cứu,tìm tòi để đưa ra các giải pháp nhằm góp phần nâng cao số lượng cũng như chấtlượng đội tuyển học sinh giỏi bộ môn mình phụ trách Do vậy tôi đã lựa chọn và
mạnh dạn trình bày sáng kiến kinh nghiệm “Một số kinh nghiệm bồi dưỡng đội
tuyển học sinh giỏi môn sinh học lớp 9”.
II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Trường THCS Vân Du là một trong 2 trung tâm giáo dục chất lượng cao củahuyện Thạch Thành, ngoài nhiệm vụ đảm bảo chất lượng giáo dục toàn diện cũngnhư giáo dục đại trà thì nhiệm vụ nâng cao chất lượng mũi nhọn, đặc biệt là côngtác bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi các các môn văn hóa là một trong nhữngnhiệm vụ trọng tâm Trong nhiều năm qua, nhà trường luôn là đơn vị đứng trongtốp đầu của huyện nhà trong chất lượng giáo dục cũng như kết quả dự thi học sinhgiỏi các cấp Tuy vậy số lượng cũng như chất lượng của các đội tuyển học sinh giỏinói chung cũng như môn sinh học nói riêng còn chưa ổn định, chưa đạt được nhiềugiải cao trong các kì thi học sinh giỏi cấp tỉnh, có năm môn sinh học còn không cóhọc sinh được lựa chọn trong đội tuyển dự thi tỉnh
Là một giáo viên trẻ, được trang bị đầy đủ kiến thức cũng như kỹ năngnghiệp vụ và có khả năng tiếp cận tốt với công nghệ thông tin, trong quá trình côngtác tôi thấy bản thân mình cần phải cố gắng và nỗ lực hơn nữa, đặc biệt là phải làmsao góp phần nâng cao chất lượng bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi do mình phụtrách Qua một số năm trực tiếp tham gia bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi mônsinh học lớp 9 cho phòng Giáo dục Thạch Thành dự thi tỉnh, tôi đã có điều kiệntiếp xúc với các đồng nghiệp trong tổ, khảo sát và trải nghệm thực tế và đã thấyđược nhiều vấn đề mà trong đội tuyển học sinh còn lúng túng, những giải pháp cònchưa phù hợp … Từ những khó khăn, vướng mắc đó, tôi đã tìm tòi, nghiên cứu vàtìm ra được một số giải pháp nhằm góp phần nâng cao chất lượng bồi dưỡng độituyển học sinh giỏi môn sinh học lớp 9
III ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
Đề tài tập trung nghiên cứu các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng bồidưỡng đội tuyển học sinh giỏi môn sinh học 9
Trang 3IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
1 Phương pháp chủ yếu:
Căn cứ vào mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu, tôi sử dụng phương pháp chủ
yếu là phương pháp tổng kết kinh nghiệm, được thực hiện theo các bước:
- Xác định đối tượng nghiên cứu: Xác đinh được các khó khăn, vướng mắc trongnhững năm đầu tham gia bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi, tôi xác định được đốitượng cần nghiên cứu là: các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng bồi dưỡng độituyển học sinh giỏi môn sinh học lớp 9
- Sưu tầm tài liệu
- Phát triển đề tài và đúc rút kinh nghiệm: áp dụng các giải pháp đã được tìm tòinghiên cứu vào thực tiễn giảng dạy
- Phân tích: Tìm ra được nguyên nhân của thành công hay thất bại, những thuận lợi,khó khăn khi áp dụng đề tài … những điều chỉnh cần thiết
Ở Việt Nam vấn đề bồi dưỡng người tài được nhiều triều đại Việt Nam coi là
công việc hàng đầu của đất nước và đúc rút thành kinh nghiệm quí báu "Hiền tài là
nguyên khí quốc gia" Kế thừa truyền thống hiếu học trọng giáo dục, trọng nhân tài
của dân tộc Việt Nam, Đảng và nhà nước ta luôn coi trọng sự nghiệp giáo dục vàđào tạo, quan tâm đến nhân tố con người và bồi dưỡng nhân tài Các văn kiện đạihội Đảng toàn quốc lần thứ VIII, lần thứ IX, cũng như văn kiện đại hội Đảng toànquốc lần thứ X, XI đều khẳng định: "Cùng với khoa học công nghệ, giáo dục vàđào tạo là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡngnhân tài; Giáo dục đào tạo cùng với khoa học và công nghệ là nhân tố quyết địnhtăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội, đầu tư cho giáo dục và đào tạo là đầu tưphát triển" Nhiệm vụ nâng cao chất lượng đại trà, chất lượng mũi nhọn là một việclàm thiết thực của các cấp quản lý giáo dục nói chung, các cơ sở giáo dục nói riêng
Ổn định, phát huy chất lượng đại trà và nâng cao chất lượng mũi nhọn của các nhàtrường phổ thông nói chung, bậc học THCS nói riêng đã góp phần tích cực cùngvới toàn Đảng, toàn quân, toàn dân tộc đẩy mạnh " Công nghiệp hóa- Hiện đại hóa"
Trang 4đất nước và tạo tiền đề vững chắc để xây dựng nền kinh tế thị trường định hướngXHCN, theo xu thế hội nhập với thế giới một cách toàn diện
Theo từ điển giáo dục: Bồi dưỡng học sinh giỏi là quá trình trang bị thêmkiến thức kĩ năng nhằm mục đích nâng cao và hoàn thiện năng lực trong các lĩnhvực cụ thể Bồi dưỡng học sinh giỏi là chủ động tạo ra môi trường và những điềukiện thích hợp cho người học phát huy cao độ nội lực của mình đi đôi với việc tiếpnhận một cách thông minh hiệu quả ngoại lực (Người thầy có vai trò quan trọnghàng đầu) mà cốt lõi là giúp người học về phương pháp, biết cách học, cách nghiêncứu, cách tư duy cách tự đánh giá, tận dụng phương tiện hiện đại nhất để tìm kiếm,thu thập, để xử lí thông tin để tự học
Bồi dưỡng học sinh giỏi là một việc làm rất quan trọng, người ta đã khẳng
định: Nhân tài không phải là sản phẩm tự phát mà phải được phát hiện và bồi
dưỡng công phu Nhiều tài năng có thể bị mai một đi nếu không được phát hiện
và sử dụng đúng lúc.
II THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ TRƯỚC KHI ÁP DỤNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
II.1 Những thuận lợi, khó khăn khi áp dụng đề tài:
II.1.1 Thuận lợi:
- Công tác trong nhà trường có bề dày truyền thống và thành tích, nhiều giáoviên đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh và có kinh nghiệm trong công tác bồidưỡng đội tuyển học sinh giỏi các cấp Được sự góp ý, quan tâm, tạo điều kiện vàchỉ đạo kịp thời của BGH nhà trường, tổ chuyên môn
- Là giáo viên trẻ, nhiệt tình, được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng nghềnghiệp, có khả năng tiếp cận tốt với công nghệ thông tin Tích cực trao đổi, học hỏibạn bè đồng nghiệp trong và ngoài nhà trường để học hỏi và rút ra được nhữngkinh nghiệm cần thiết áp dụng vào công tác
II.1.2 Khó khăn:
- Số lượng học sinh trong địa bàn Thị trấn Vân Du ít, lại không thu hút được
học sinh tại các xã lân cận (tổng số học sinh toàn trường những năm gần đây chỉ trên, dưới 200 học sinh, học sinh khối 9 chỉ có dưới 50 em) nên khó chọn nguồn
học sinh giỏi
- Trình độ dân trí không đồng đều, quan niệm về việc đầu tư học tập của con
em của nhiều bậc phụ huynh còn hạn chế, chưa có tác dụng thúc đẩy phong tràogiáo dục ở địa phương
- Các em lớp 9 đã được tiếp cận với các nội dung sinh hoạt hướng nghiệp, đa
số phụ huynh học sinh đã bước đầu định hướng nghề nghiệp và định hướng thi khốicho con em mình Việc thi chất lượng đầu vào lớp 10 không có môn sinh học, dovậy thường các em chỉ lựa chọn các môn học mang tính thực dụng cao như Văn,Toán, Tiếng Anh … Nhiều em học tốt môn sinh học nhưng lại không tham gia vàođội tuyển do sự định hướng của gia đình
Trang 5- Chế độ đãi ngộ và khuyến khích cho giáo viên và học sinh tham gia bồidưỡng học sinh giỏi đã thực hiện theo đúng quy định, song vẫn chưa thể đáp ứngvới công sức, trí tuệ của thầy và trò
II.2 Thực trạng về bồi dưỡng học sinh giỏi và số lượng, chất lượng giải học sinh giỏi trước khi thực hiện các giải pháp của đề tài.
Tôi tốt nghiệp và ra trường công tác từ tháng 10 năm 2004, vào thời điểm đónhà trường có 3 giáo viên trực tiếp tham gia giảng dạy môn sinh học nên tôi đượcchuyên môn nhà trường phân công giảng dạy sinh học khối 6 và 7 Từ năm 2006tôi tham gia làm kiêm nhiệm công tác Tổng phụ trách đội và giảng dạy 1 khối vàtheo lớp từ lớp 6 đến lớp 9 Do đó năm học 2008 – 2009 là năm học đầu tiên tôitham gia giảng dạy trực tiếp môn sinh học lớp 9 nhưng chưa tham gia bồi dưỡnghọc sinh giỏi
Từ đó đến nay, do làm công tác kiêm nhiệm nên tôi chỉ mới trực tiếp thamgia bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi vào các năm: Năm học 2010 – 2011; nămhọc 2013 – 2014 và năm học 2015 – 2016; Các năm còn lại do giáo viên khác bồidưỡng nhưng chất lượng học sinh giỏi môn sinh học nhìn chung chưa cao, cụ thểnhư năm học 2014 – 2015 có 7 em tham gia thi học sinh giỏi môn sinh lớp 9 cấphuyện thì chỉ 01 em đạt giải khuyến khích và không có học sinh tham gia dự thi cấptỉnh
Khi được giao nhiệm vụ giảng dạy và trực tiếp bồi dưỡng đội tuyển vào cácnăm học như tôi đã trình bày ở trên, với việc áp dụng các giải pháp trong đề tàinghiên cứu thì kết quả có sự thay đổi rõ rệt Học sinh hứng thú và tự tin khi thamgia vào đội tuyển, các em chủ động và lạc quan khi làm bài, chất lượng và số lượnggiải tăng lên (sẽ trình bày ở phần IV), đây là niềm động viên, khích lệ vô cùng tolớn đối với bản thân tôi và cũng là động lực để tôi cố gắng và nỗ lực hơn nữa
III CÁC GIẢI PHÁP ĐÃ SỬ DỤNG ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
Muốn bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi đạt kết quả cao, theo tôi cần cónhiều yếu tố: đó là sự chỉ đạo kịp thời, sát sao của Phòng giáo dục huyện, sự quantâm của BGH, chuyên môn nhà trường; sự ủng hộ, tạo điều kiện của gia đình họcsinh, công tác khuyến học, khuyến tài của hội khuyến học … nhưng quan trọngnhất vẫn là 2 yếu tố, đó là giáo viên đứng lớp và học sinh
Công tác bồi dưỡng học sinh giỏi là việc làm thường xuyên, liên tục và cũng
là nhiệm vụ của bất cứ giáo viên đứng lớp nào, tùy vào môn học và điều kiện cụ thểtừng nhà trường và địa phương mà giáo viên có các giải pháp và phương án phùhợp, hiệu quả Đã có nhiều giáo viên nói chung và giáo viên bộ môn sinh học nóiriêng tại huyện Thạch Thành đạt được đỉnh cao trong kết quả bồi dưỡng học sinhgiỏi, nhưng trong khuôn khổ của đề tài cũng như điều kiện cụ thể áp dụng tạitrường THCS Vân Du, tôi chỉ xin tập trung vào các giải pháp mà bản thân tôi đã vàđang làm và bước đầu đạt kết quả
Trang 6III.1 Người giáo viên phải luôn giữ được ngọn lửa nhiệt tình, tâm huyết với nghề nghiệp
Dạy học sinh học nói chung và đặc biệt là sinh học ở cấp THCS hiện nay gặprất nhiều khó khăn và rào cản, nguyên nhân xuất phát từ nhiều phía, nhưng cơ bảnvẫn là quan niệm coi môn sinh học là môn phụ, môn không quan trọng Mặt khác
cá nhân học sinh và gia đình đã có định hướng ban đầu về nghề nghiệp và dự địnhhọc theo khối mà khối B rất ít có học sinh lựa chọn Một số năm gần đây, việc thituyển vào lớp 10 chỉ thực hiện ở 3 môn, trong đó không có môn sinh học nên xuhướng học thực dụng đã khiến cho nhiều em không tha thiết với bộ môn sinh học
Về phía bản thân giáo viên, một bộ phận không nhỏ cũng có quan niệm bộ mônmình trực tiếp đang giảng dạy là không quan trọng nên cũng ít có sự đầu tư kĩlưỡng Đứng trước thực tế đó, nếu giáo viên chỉ lên lớp cho hết trách nhiệm, kémnhiệt tình, tâm huyết … thì sẽ vô tình đẩy xa các em hơn đối với bộ môn sinh học.Trước khá nhiều bất lợi như thế, người giáo viên phải làm thế nào để dạy tốt mônsinh học và khiến học sinh yêu thích, say mê môn học? Đó là câu hỏi, là nỗi niềmtrăn trở của biết bao thầy cô và cũng như suy nghĩ của bản thân tôi Vì vậy muốncho học sinh yêu thích môn sinh học, nhất là trong thời điểm nhạy cảm này thìngười giáo viên phải luôn giữ được ngọn lửa đam mê của tình yêu nghề nghiệp vàlan truyền ngọn lửa ấy đến với các em học sinh
Trong dạy học, mỗi môn học đều có giá trị riêng của nó, người giáo viênphải thực sự nhiệt tình, xem việc giảng dạy bộ môn của mình là trách nhiệm, là sứmệnh cao cả và là vinh quang nghề nghiệp Bởi vì việc thầy cô có yêu nghề, yêuthích bộ môn của mình giảng dạy thì mới tạo được tiền đề tốt nhất để động viên,khơi gợi niềm đam mê học tập bộ môn của các em học sinh Đây cũng chính làđộng lực để tôi luôn cố gắng tìm tòi, suy ngẫm, tìm ra những phương pháp hợp lí,phù hợp nhất đối với từng đối tượng học sinh để giảng dạy có hiệu quả Từ đó giúpcác em có niềm tin, sự đam mê và hứng thú tìm tòi kiến thức trong bộ môn sinhhọc
Đối với bản thân tôi, từ sự đam mê, tâm huyết nghề nghiệp và ý thức cầu tiếntôi đã từng bước trưởng thành trong lĩnh vực chuyên môn, dần tạo được uy tíntrước bạn bè, đồng nghiệp, với phụ huynh học sinh và đặc biệt là đã lôi cuốn đượccác em học sinh đến với môn học của mình Trong những năm gần đây số lượnghọc sinh tự nguyện đăng kí tham gia đội tuyển môn sinh học đã tăng lên, các emthực sự say mê môn học, tự tin với lựa chọn của mình Qua theo dõi, nhiều em họcsinh trong đội tuyển môn sinh học do tôi phụ trách, sau khi tốt nghiệp THCS và họclên THPT, các em vẫn lựa chọn đội tuyển môn sinh học dự thi tỉnh và đạt giải,nhiều em hiện nay đang là sinh viên của các trường đại học y Hà Nội, Thái Bình.Tuy kết quả việc bồi dưỡng học sinh giỏi còn khiêm tốn, còn chưa theo kịp nhiềuhuyện ở miền xuôi nhưng đây cũng là động lực giúp tôi tự tin và tiếp tục cố gắnghơn nữa trong những năm tiếp theo
Trang 7III.2 Chủ động phân loại học sinh, phát hiện những học sinh có khả năng về môn sinh học và tiến hành tuyển chọn đội tuyển học sinh giỏi
Trong chương trình trung học cơ sở, các em được tiếp cận với bộ môn sinhhọc ngay từ năm học lớp 6, tuy vậy chương trình thi học sinh giỏi môn sinh học cấphuyện và cấp tỉnh chỉ tập trung ở lớp 9 Mặt khác, kiến thức của chương trình sinhhọc khối 6, 7, 8 thường ít liên quan đến nội dung sinh học 9, do vậy ít có tính kếthừa về kiến thức bộ môn Hơn nữa ở chương trình lớp 6, 7, 8 chủ yếu chỉ có kiếnthức lí thuyết, nếu học sinh cần cù, chăm chỉ vẫn có thể đáp ứng được yêu cầu của
bộ môn Nhưng đến chương trình sinh học lớp 9, ngoài kiến thức lí thuyết, các emcòn phải vận dụng để giải bài tập, đặc biệt ở phần Di truyền và biến dị có nhiều bàitập khó đòi hỏi khả năng tư duy cao Do vậy trong việc phát hiện và tuyển chọn độituyển học sinh giỏi môn sinh học 9 cần lưu ý tới yếu tố này
Thực tế trong giảng dạy, có một số học sinh ở chương trình lớp 6, 7, 8 họckhá tốt môn sinh học và có điểm tổng kết tương đối cao về môn học nhưng đếnchương trình sinh học 9 thì lại không đáp ứng được yêu cầu của bộ môn Ngược lại
có những học sinh ở lớp 8 có điểm tổng kết chỉ ở mức khá cứng về môn sinh họcnhưng có khả năng tư duy tốt thì ở chương trình sinh học lớp 9 các em lại học rấttốt Điển hình như năm học 2012 – 2013 có em Trịnh Quang Thi học rất tốt mônsinh học 8, qua đợt giao lưu học sinh giỏi huyện em đạt giải nhì, nhưng đến nămhọc lớp 9, em chỉ đạt giải khuyến khích cấp huyện và không được chọn vào đội dựthi tỉnh Năm học 2015 – 2016 trong đội tuyển học sinh giỏi môn sinh học có emNguyễn Lan Phương mặc dù ở năm học lớp 8 em chỉ đạt điểm tổng kết môn sinhhọc là 7,5 (loại khá) nhưng đến năm lớp 9 em đã đạt giải nhì huyện và giải nhì tỉnh
Như vậy trong việc tuyển chọn đội tuyển học sinh giỏi môn sinh học 9 theotôi cần lưu ý mấy điểm sau:
- Thứ nhất: Phải theo dõi ngay từ năm học lớp 8 và phát hiện những học sinh
có khả năng tư duy tốt, có tố chất để có thể đáp ứng được yêu cầu của kiến thứcthuộc chương trình sinh học lớp 9 (kinh nghiệm của tôi là chọn những em học tốtcác môn tự nhiên như toán, vật lí, hóa học … thì sẽ học tốt môn sinh học) Từ cuốinăm học lớp 8, tiến hành phổ biến chủ trương thành lập đội tuyển để các em đăng
kí và lập danh sách đội tuyển
- Thứ hai: Tham mưu với BGH nhà trường, tổ chuyên môn, họp ý với giáoviên chủ nhiệm và các giáo viên bộ môn khác để thống nhất danh sách đội tuyển.Trường hợp một em có nhiều giáo viên ở đội tuyển khác lựa chọn thì phải có các ýkiến để phân tích, đánh giá khả năng của học sinh phù hợp với đội tuyển nào Đốivới trường THCS Vân Du thường thì ngoài căn cứ là nguyện vọng lựa chọn độituyển của bản thân các em học sinh, còn có sự can thiệp của chuyên môn nhàtrường, sự thống nhất của các giáo viên bộ môn dạy lớp 9 trong việc chọn và phânchia đội tuyển để đảm bảo mỗi đội tuyển đều có nhân tố tốt nhất ở bộ môn củamình
- Thứ ba: Việc lựa chọn đội tuyển nên lập danh sách số học sinh nhiều hơn
số học sinh thuộc đội tuyển chính thức, điều này giúp giáo viên không bỏ sót những
Trang 8học sinh có tố chất thuộc môn học của mình Hơn nữa, trong quá trình bồi dưỡng,kiểm tra và khảo sát có thể loại bớt học sinh không đáp ứng được yêu cầu của bộmôn, việc này vừa thúc đẩy và tạo động lực để các em còn lại học tốt hơn vừa tạo
sự cạnh tranh lành mạnh để các em cùng phấn đấu
Thực tế, số lớp ở mỗi trường THCS trên địa bàn huyện Thạch Thành hiệnnay thường dao động ở 8 lớp, số học sinh khối 9 dao động ở mức 50 học sinh Ởtrường THCS Vân Du chúng tôi thì còn ít hơn nữa (thường ít hơn 50 học sinh, cónăm dưới 40 học sinh) nên việc lựa chọn nguồn cho mỗi đội tuyển (9 đội tuyển)thường rất khó khăn Cố gắng sắp xếp hợp lí thì mỗi môn cũng chỉ có 1 đến 2 họcsinh “cứng” thuộc bộ môn của mình – đây cũng chính là dự nguồn để các em có thểtham gia đội tuyển dự thi cấp tỉnh Chính vì vậy, đối với môn sinh học, ngoài 1-2học sinh thuộc diện “cứng” (nhưng cũng chỉ là những học sinh nằm ở “tốp 2” saucác môn Toán, Lí, Hóa …) có thể đáp ứng tốt yêu cầu của bộ môn thì tôi thườngphải chọn thêm các học sinh khác mà những học sinh này không được đội tuyểnnào lựa chọn – đây cũng chính là khó khăn lớn nhất trong việc tuyển chọn độituyển mà tôi gặp phải Do vậy trong quá trình ôn luyện, giáo viên gặp rất nhiều khókhăn về khả năng tư duy, tính toán của các em, điều này lại cần thêm sự cần mẫn,chăm chút và sự dày công của giáo viên ôn luyện
III.3 Thời gian bồi dưỡng
- Để bồi dưỡng học sinh giỏi có hiệu quả thì giáo viên cũng như nhà trườngphải có kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi ngay từ cuối năm học trước (cuối nămlớp 8) để đầu năm học mới có thể tiến hành sớm việc ôn luyện, không dồn ép ở cáctháng cuối trước khi thi Vì như thế vừa quá tải đối với học sinh vừa ảnh hưởng đếnquá trình tiếp thu kiến thức ở các môn học khác Thông thường tôi tiến hành việc
ôn luyện cho đội tuyển ngay ở tuần học đầu tiên của năm học mới Và để việc ônluyện thực sự có hiệu quả tốt thì mỗi tuần phải có 2 buổi bồi dưỡng cho đội tuyển
- Việc bồi dưỡng học sinh giỏi có thể tiến hành ngay cả trên các tiết họcchính khóa (dành cho các em câu hỏi, bài tập ở mức độ nâng cao), trong các buổichiều và dạy ngay tại nhà, có những thời điểm phải bồi dưỡng cả buổi tối Thực tếtùy từng thời gian và yêu cầu công việc cụ thể ở từng thời điểm của nhà trường mà
có những tuần không thực hiện được kế hoạch ôn luyện, do vậy giáo viên phảitranh thủ thời gian và sắp xếp lịch bồi dưỡng bù hợp lí để việc bồi dưỡng không bịngắt quãng
III.4 Lập kế hoạch bồi dưỡng
Thông thường, ở mỗi nhà trường bộ phận chuyên môn sẽ có kế hoạch chung
và lịch cụ thể cho công tác bồi dưỡng học sinh giỏi ở mỗi môn học Tuy nhiên đểchủ động hơn và đảm bảo phân bố hợp lí thời gian ôn luyện cho mỗi chuyên đềkiến thức, tôi thường lập kế hoạch bồi dưỡng cụ thể cho môn của mình
Khi lập kế hoạch bồi dưỡng tôi căn cứ vào nhiều yếu tố: Trước hết, phải căn
cứ vào thời gian tổ chức kì thi học sinh giỏi cấp huyện của Phòng giáo dục, từ đó
Trang 9xác định được nội dung và giới hạn kiến thức cần ôn luyện (Thời gian thi thườngđược thông báo trước trong kế hoạch giáo dục năm học của Phòng giáo dục ngay từđầu năm học) Căn cứ vào kế hoạch ôn luyện chung của nhà trường, lịch học thêmbuổi chiều của học sinh trong đội tuyển,… để tránh tình trạng công việc chồngchéo và không thực hiện được kế hoạch.
Trong kế hoạch bồi dưỡng đội tuyển, phải thể hiện được các chuyên đề thuộcnội dung bồi dưỡng, thời gian bồi dưỡng, phần điều chỉnh kế hoạch Lưu ý, phảidành một khoảng thời gian nhất định – khoảng ¼ thời gian ôn luyện để các emluyện đề
Sau đây tôi xin trình bày mẫu kế hoạch bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏimôn sinh học mà tôi vẫn thường thiết kế:
KẾ HOẠCH BỒI DƯỠNG ĐỘI TUYỂN HỌC SINH GIỎI
MÔN SINH HỌC 9 – NĂM HỌC 2015 - 2016
1 Đặc điểm tình hình chung
a Thuận lợi
b Khó khăn
2 Biện pháp thực hiện kế hoạch
3 Danh sách theo dõi kết quả khảo sát học sinh giỏi
chú
Lần 1 Lần 2 Lần 3 Lần 4 … Lần n1
2
4 Kế hoạch cụ thể:
4.1 Chuyên đề 1: Các thí nghiệm của Menđen
Buổi Ngày bồidưỡng Nội dung bồi dưỡng tiếtSố chỉnhĐiều
1 29/08/2015 - Lí thuyết lai một cặp tính trạng- Hướng dẫn làm bài tập lai một cặp tính trạng 22
2 30/08/2015 - Luyện các dạng bài tập lai một cặp tính trạng 4
3 12/09/2015
- Lí thuyết lai hai cặp tính trạng
- Hướng dẫn cách làm các bài tập lai hai cặptính trạng
22
4 13/09/2015 - Luyện các dạng bài tập lai hai cặp tính trạng 4
4.2 Chuyên đề II - Nhiễm sắc thể
…
(Chuyên đề này và các chuyên đề còn lại cũng lập kế hoạch bồi dưỡng tương
tự như chuyên đề 1)
Trang 10Do năm 2015 – 2016, thời điểm tổ chức kì thi học sinh giỏi cấp huyện vàongày 30/11/2015, do đó tương ứng với nội dung và giới hạn kiến thức ôn luyệnthuộc 4 chương đầu tiên phần di truyền và biến dị sinh học 9 Như vậy tương ứngvới mỗi chương tôi dành thời gian 5 buổi để ôn luyện, tổng thời gian ôn luyện chocác chuyên đề (4 chuyên đề tương ứng với 4 chương) khoảng 20 buổi, còn lại tôidành 5 buổi cuối để các em luyện đề tổng hợp.
*Lưu ý: Trên đây là kế hoạch bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi dự thi cấphuyện, ngay sau khi có kết quả việc chọn đội tuyển dự thi cấp tỉnh, nếu có học sinhtham gia vào đội tuyển dự thi tỉnh thì tôi lại tiếp tục lập kế hoạch cho việc ôn luyện
ở giai đoạn tiếp theo
III.5 Tài liệu bồi dưỡng
Có thể nói, việc sưu tầm, sử dụng tài liệu bồi dưỡng có ý nghĩa vô cùng quantrọng đối với kết quả bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi Đó chính là cẩm nang đểgiúp các em tiếp cận gần nhất với các nội dung kiến thức cần ôn luyện, mở rộngđược kiến thức của mình Tuy nhiên, hiện nay trên thị trường sách, có vô vànnhững tài liệu nâng cao, hướng dẫn ôn luyện học sinh giỏi, thi vào 10 hay trườngchuyên, lớp chọn … Nhưng tựu chung lại không có một tài liệu nào là đáp ứngđược tối ưu cho việc bồi dưỡng học sinh giỏi Nếu giáo viên sử dụng quá nhiều tàiliệu sẽ gây rối hoặc nhiễu kiến thức, khó tập trung vào các vấn đề trọng tâm, nhưngnếu sử dụng ít tài liệu hoặc chỉ tập trung vào 1 cuốn nào đó thì cũng sẽ khó có kếtquả cao được
Với bản thân tôi, trong những năm đầu tham gia bồi dưỡng học sinh giỏi,việc tìm kiếm nguồn tài liệu tham khảo thực sự lúng túng, không biết chọn muahoặc phải sử dụng loại tài liệu nào Theo kinh nghiệm cũng như được bạn bè, đồngnghiệp tư vấn, tôi đã sưu tầm được cuốn “Lí thuyết và bài tập sinh học 9” củaPGS.TS Trịnh Nguyên Giao – PGS.TS Lê Đình Trung – Nhà xuất bản giáo dục.Khi sử dụng cuốn tài liệu này tôi thấy thực sự có hiệu quả đối với việc dạy học ởtrên lớp, đặc biệt là phần kiến thức lí thuyết Tuy nhiên, so với các yêu cầu của đềthi học sinh giỏi cấp huyện, đặc biệt là yêu cầu của đề thi học sinh giỏi tỉnh ThanhHóa thì cuốn sách này chỉ tham khảo được một phần
Một nguồn tài liệu nữa cũng hết sức phong phú và hữu ích đó là các chuyên
đề bồi dưỡng học sinh giỏi của đồng nghiệp đăng trên thư viện giáo án điện tửviolet, hệ thống đề thi học sinh giỏi cấp huyện, cấp tỉnh trong cả nước được đăngtải trên thư viện đề thi và kiểm tra của thư viện trực tuyến violet Nguồn đề thi nàyrất đa dạng và phong phú, tuy nhiên không phải đề thi nào cũng phù hợp và chínhxác, tùy chỉ đạo chuyên môn của từng sở giáo dục mà kiến thức trong chương trìnhthi cũng có sự khác nhau Do vậy trong việc tham khảo nguồn đề thi này cũng cần
có những lưu ý và chọn lọc kỹ càng Bản thân tôi thì việc tải đề thi từ nguồn thưviện này là việc làm thường xuyên bởi thư viện cũng luôn cập nhật và được đồngnghiệp trên cả nước đăng tải liên tục nguồn đề thi mới Qua thực tế và kinh nghiệmcủa bản thân thì tôi thấy nhiều đề thi ở các địa phương có sự đầu tư kĩ lưỡng, chất
Trang 11lượng đề thi phần lớn đảm bảo, có nhiều câu hỏi và bài tập hay, thiết thực Tuy vậycũng có một số nội dung và các câu hỏi trùng lặp nhau, hoặc không phù hợp vớichương trình thi học sinh giỏi của huyện nhà và của tỉnh Tôi đã có trong kho tưliệu của mình hàng trăm đề thi học sinh giỏi các cấp, đề thi vào các trường THPTchuyên ở nhiều địa phương, phần lớn các đề có giá trị Tuy nhiên, một câu hỏi đặt
ra là làm thế nào để khai thác và sử dụng hiệu quả được nguồn tài liệu vô cùng hữuích này Năm đầu tiên ôn luyện học sinh giỏi, tôi in toàn bộ hệ thống đề thi ra vàđóng thành tập, khi dạy đến phần nào thì tôi đọc câu hỏi hoặc bài tập thuộc chươngtrình của chuyên đề đó ở các đề thi cho học sinh luyện và tham khảo, những câuhỏi hoặc bài tập đã được làm thì tôi đánh dấu lại để tránh bì trùng lặp Tuy nhiêntrong quá trình thực hiện, tôi thấy cách làm này tương đối mất nhiều thời gian, việcsắp xếp các câu hỏi chưa có tính hệ thống, đôi khi còn lộn xộn hay bị lặp câu hỏi.Lúc đó tôi bắt đầu nghĩ, tại sao mình không gom và phân loại hệ thống câu hỏi líthuyết và bài tập theo chuyên để để thuận lợi cho quá trình giảng dạy?
Nghĩ là làm, tôi bắt tay vào việc biên soạn lại hệ thống tài liệu phục vụ choviệc bồi dưỡng học sinh giỏi của mình Với nguồn tư liệu là các bản mềm từ hàngtrăm đề thi học sinh giỏi cũng như các chuyên đề trên mạng internet mà mình đãsưu tầm được, tôi tiến hành copi và sắp xếp lại hệ thống câu hỏi và bài tập theotừng chuyên đề
Đầu tiên, tôi tạo ra các thư mục mới mà mỗi thư mục là tên một chuyên đề,sau đó lần lượt mở từng đề thi, tiến hành copi câu hỏi, bài tập và đáp án trong từng
đề và sắp xếp riêng vào các thư mục đã tạo, cứ như vậy cho đến hết nguồn đề thi đãsưu tầm Tôi sắp xếp phần câu hỏi lí thuyết trước, phần bài tập vận dụng sắp xếpsau, những câu hỏi, bài tập thuộc chuyên đề nào thì được xếp vào thư mục tươngứng với chuyên đề đó Cụ thể tôi đã tạo ra 10 thư mục lớn – tương ứng với 10chương thuộc chương trình sinh học lớp 9 với mỗi chương là một chuyên đề (Gồm
6 chương phần Di truyền và biến dị và 4 chương thuộc phần sinh vật và môitrường)
Sau khi đã có được nguồn tư liệu thuộc các thư mục lớn, tôi tiến hành kiểmtra lại, sắp xếp các câu hỏi và bài tập đã gom vào từng thư mục con theo thứ tựlogic, đánh số thứ tự cho từng câu hỏi hoặc bài tập Những câu hỏi và bài tập khôngphù hợp thì xóa bỏ, bổ sung thêm những câu hỏi và dạng bài tập còn thiếu Ví dụ,
trong chuyên đề I: Các thí nghiệm của Menđen, tôi chia thành 3 chuyên đề nhỏ: 1.
Lai một cặp tính trạng; 2 Lai hai cặp tính trạng; 3 Ứng dụng toán xác suất tronggiải bài tập lai một cặp tính trạng, bài tập lai hai cặp tính trạng
Bước tiếp theo, tôi soạn bổ sung vào phần đầu của mỗi thư mục con nội dungkiến thức lí thuyết trọng tâm của chuyên đề, phương pháp và các công thức tổngquát cần áp dụng để giải từng dạng bài tập vận dụng sau đó đến phần bài tập mẫu
và cách giải Hằng năm, tôi tiến hành bổ sung thêm những câu hỏi và dạng bài tậpmới cho từng chuyên đề tương ứng để tài liệu được đầy đủ và hoàn thiện hơn
Với cách làm như trên, tôi đã xây dựng và biên soạn được bộ tài liệu phù hợp
và rất hữu ích phục vụ cho công tác bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi Việc biên
Trang 12soạn tài liệu ban đầu khá mất nhiều thời gian và công sức, đòi hỏi phải có sự đầu
tư, chăm chút và tính kiên trì Nhưng khi đã có được nguồn tài liệu rồi thì có thểphục vụ lâu dài và rất thiết thực, giúp giáo viên và học sinh có được cẩm nang hữuích trong mỗi buổi bồi dưỡng học sinh giỏi
Về cách sử dụng tài liệu, trước khi ôn luyện mỗi chuyên đề, tôi in vàphotocopi tài liệu và phát cho từng học sinh Lưu ý với phần câu hỏi và bài tập vậndụng tôi bỏ đi phần đáp án mà chỉ để lại hệ thống các câu hỏi và bài tập đã đượcđánh số thứ tự để yêu cầu học sinh phải tự làm
III.6 Xác định nội dung bồi dưỡng
Việc xác định nội dung bồi dưỡng phải được tiến hành trước khi biên soạntài liệu bồi dưỡng Các căn cứ để xác định nội dung bồi dưỡng đó là hướng dẫnthực hiện chuẩn kiến thức và kĩ năng trong dạy học sinh học 9, các quy định về cấutrúc và nội dung đề thi của huyện của tỉnh, thời gian tổ chức kì thi Xác định đúngnội dung bồi dưỡng sẽ giúp giáo viên và học sinh ôn luyện kiến thức một cách tậptrung, tránh sa đà vào những nội dung quá khó vượt ngoài quy định của chuẩn
Cụ thể, cấu trúc và nội dung đề thi học sinh giỏi tỉnh Thanh Hóa môn Sinhhọc lớp 9 THCS được quy định như sau:
* Cấu trúc đề thi:
1 Di truyền và biến dị 16 điểm 6 - 8 câu Tự luận
2 Sinh vật và môi trường 4.0 điểm 2 câu Tự luận
* Nội dung đề thi:
1 Di truyền và biến dị
Chương I Các thí nghiệm của Menđen;
Chương II Nhiễm sắc thể;
Chương III ADN và gen;
Chương IV Biến dị;
Chương V Di truyền học người;
Chương VI Ứng dụng di truyền học
2 Sinh vật và môi trường
Chương I Sinh vật và môi trường;
Chương II Hệ sinh tháiChương III Con người, dân số và môi trường;
Chương IV Bảo vệ môi trường
III.7 Phương pháp bồi dưỡng
Như tôi đã trình bày ở phần III.5 (cách biên soạn tài liệu bồi dưỡng), tôi tiếnhành bồi dưỡng đội tuyển theo từng chuyên để, thường mỗi chuyên đề lớn là mộtchương, ở mỗi chương lại có thể được chia thành nhiều chuyên đề nhỏ hơn Vớimỗi chuyên đề tôi tiến hành theo thứ tự các bước như sau:
Trang 13- Ôn lại nội dung kiến thức lí thuyết cơ bản Đây là bước rất quan trọng ảnhhưởng đến kết quả ôn luyện của cả chuyên đề Bởi vì trong những năm gần đây đềthi học sinh giỏi môn sinh học của huyện Thạch Thành nói riêng và đề thi học sinhgiỏi của tỉnh Thanh Hóa nói chung không còn ra theo kiểu học sinh phải nhớ kiếnthức một cách máy móc Mà theo hướng học sinh phải hiểu rõ bản chất di truyền vàvận dụng kiến thức đó vào việc giải các bài tập Học sinh phải nắm chắc được kiếnthức cơ bản để tạo tiền đề cho việc tiếp cận kiến thức nâng cao để giải các câu hỏi
và bài tập vận dụng
- Hướng dẫn cách giải và làm các bài tập vận dụng Ở phần này, đối với mỗidạng bài tập giáo viên nên lấy từ 1 đến 3 ví dụ điển hình, rút ra phương pháp giải,xây dựng các công thức tổng quát rồi mới cho học sinh làm bài tập vận dụng Việctìm hiểu kĩ cơ sở để xây dựng công thức tổng quát giúp học sinh hiểu thấu đáođược bản chất và cơ chế di truyền, không phải nhớ công thức một cách máy móc,
dễ nhầm lẫn giữa công thức này với công thức khác Việc làm bài tập vận dụngcũng phải được thực hiện từ bài dễ trước, bài khó sau và phải tiếp cận được tất cảcác dạng bài tập thường gặp ở mỗi chuyên đề Với mỗi câu hỏi hoặc bài tập, giáoviên để các em tự làm sau đó gọi đại diện lên bảng trình bày, các học sinh còn lạinhận xét và bổ sung cho bạn rồi giáo viên mới chốt lại kết quả Sau khi tất cả cáchọc sinh trong đội tuyển đã thành thạo và làm chắc chắn các bài tập vận dụng thìgiáo viên mới chuyển sang nội dung khác
- Kiểm tra kiến thức của chuyên đề mới ôn luyện Kết thúc mỗi chuyên đềlớn, giáo viên phải dành thời gian để kiểm tra, đánh giá lại kết quả ôn luyện củahọc sinh sau chuyên đề đó Đề kiểm tra phải kiểm tra cả nội dung kiến thức líthuyết và việc giải các bài tập vận dụng Việc làm này hết sức quan trọng bởi vìqua việc chấm, chữa bài kiểm tra, giáo viên nắm bắt được những “lỗ hổng” kiếnthức, những điểm mạnh, điểm yếu của từng học sinh để có phương án bổ sung vàuốn nắn kịp thời Việc kiểm tra và chấm chữa bài nghiêm túc ngay sau mỗi chuyên
đề cũng là động lực để các em phấn đấu và cố gắng hơn, tạo không khí thi đua lànhmạnh giữa các thành viên trong đội tuyển Qua kết quả khảo sát các chuyên đề,giáo viên cũng có thể bước đầu đánh giá được khả năng đáp ứng yêu cầu bộ môncủa từng em, đây cũng là cơ sở để giúp giáo viên lập danh sách cho đội tuyển chínhthức
* Lưu ý: Trong các đề kiểm tra - khảo sát của các chuyên đề sau phải kiểmtra cả kiến thức của những chuyên đề trước, điều này vừa giúp các em làm quen vớicác dạng đề tổng hợp vừa giúp các em ôn lại kiến thức cũ chắc chắn hơn
- Giao và chữa bài tập về nhà Thực tế thời lượng các em được ôn luyệntrong các buổi tập trung lên lớp là chưa đảm bảo, do đó sau mỗi buồi ôn tập, giáoviên cần giao lượng bài tập phù hợp với thời gian ở nhà để các em tự luyện Ở buồihọc sau, nhất thiết giáo viên phải kiểm tra việc tự học, tự làm bài tập về nhà của các
em Đối với những câu hỏi hay bài tập khó mà học sinh còn lúng túng, giáo viêncần hướng dẫn cụ thể để các em có thể tự làm được Đối với những học sinh chưa
Trang 14hoàn thành việc làm bài tập ở nhà giáo viên cũng cần có ý kiến nhắc nhở để các em
Ngoài ra, giáo viên có thể yêu cầu học sinh tự sưu tầm thêm nguồn tài liệu để
tự học và tỉm hiểu thêm ở nhà Tôi thường hướng dẫn học sinh tự lập tài khoản cánhân trên mạng Internet để có thể tải nguồn tài liệu trên mạng, đặc biệt là các tàiliệu trong thư viện trực tuyến đề thi kiểm tra vioet Tôi còn lập một địa chỉ emailchung cho lớp ôn luyện, cung cấp mật khẩu của email cho tất cả các thành viên củađội tuyển và định kì tôi gửi tài liệu tham khảo hoặc đề thi hay vào email chung đểcác em có thể dễ dàng tải về và sử dụng Hoặc khi em nào có được nguồn tài liệumới, đề thi hay cũng có thể gửi lên để cả đội cùng tham khảo
- Luyện đề tổng hợp Như tôi đã trình bày ở phần III.4 (lập kế hoạch bồidưỡng) việc ôn luyện các chuyên đề phải kết thúc trước thời điểm thi từ 2 đến 3tuần để học sinh có thời gian luyện giải các đề tổng hợp Việc làm này giúp họcsinh làm quen với các đề có kiển thức tổng hợp, xác định và căn chỉnh thời gianlàm bài một cách hợp lí, ôn luyện và khắc sâu một lẫn nữa những kiến thức đã đượchọc Đặc biệt là các em có thể rèn luyện được kĩ năng làm bài, làm quen với áp lựcthời gian Việc xây dựng và thiết kế các đề khảo sát cũng cần phải được chú ý, mức
độ và yêu cầu về kiến thức, kỹ năng, thời gian làm bài phải tương đương với đềcủa cấp tổ chức mà học sinh dự thi Nội dung câu hỏi và bài tập trong các đề khôngnên trùng nhau để học sinh có cơ hội được trải nghiệm và thử sức với nhiều kiếnthức mới Nội dung của câu hỏi và bài tập cũng không nên yêu cầu học sinh phảinhớ một cách máy móc mà phải hiểu rõ bản chất của vấn đề để vận dụng giải thích.Việc chấm, chữa bài cũng phải được thực hiện một cách nghiêm túc, điều đó giúpcác em kịp thời nhận biết được những hạn chế để khắc phục, phát huy những ưuđiểm
(Nội dung giáo án minh họa cho phương pháp bồi dưỡng sẽ được trình bày
ở phần phụ lục)
III.8 Gặp gỡ và nhắc nhở một số lưu ý trước khi đi thi.
Trước thời điểm thi khoảng 3 – 4 ngày, thường thì ban giám hiệu, chuyênmôn nhà trường sẽ tổ chức gặp mặt để căn dặn, động viên và có phần quà nhỏ để