Là một loại hình nghệ thuật có đời sống riêng, họa tiết trang trí dân tộcđược ứng dụng rộng dãi trong đời sống xã hội, họa tiết có mặt ở nhiều nơi, trêncác vật phẩm, các công trình và đư
Trang 1MỤC LỤC Tên đề mục Trang
I - Mở đầu 1
1- Lý do chọn đề tài 1
2- Mục đích nghiên cứu 2
3- Đối tượng nghiên cứu 3
4- Phạm vi nghiên cứu 3
5- Phương pháp nghiên cứu 3
II - Nội dung 3
1- Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 3
2- Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm… 4
3- Giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 5
4- Kết quả đạt được sau khi áp dụng các giải pháp 18
III- Kết luận và kiến nghị 19
1- Kết luận 19
2- Kiến nghị 19
Phụ lục 20
Trang 2I- MỞ ĐẦU1- Lí do chọn đề tài:
Trong xã hội chúng ta ngày nay, giữa bộn bề cuộc sống, sự du nhập củavăn hóa nước ngoài thời mở cửa… không phải ai cũng lưu tâm đến văn hóatruyền thống dân tộc, đặc biệt là vốn văn hóa cổ truyền Có nhiều lý do khácnhau nhưng chủ yếu vẫn là do chưa được định hướng tìm hiểu hoặc không cóđiều kiện tiếp cận với các giá trị văn hóa đó Vì vậy không phải ai cũng biết,hiểu vai trò ý nghĩa, giá trị chứ đừng nói đến tự hào, gìn giữ và phát huy vốn vănhóa truyền thống của dân tộc như chúng ta vẫn thường hô hào, cổ xúy
“Họa tiết trang trí dân tộc” là một trong những vốn văn hóa như vậy.
Họa tiết được vẽ, chạm khắc trên các trên các vật phẩm; các công trình kiến trúcxưa Là một loại hình nghệ thuật có đời sống riêng, họa tiết trang trí dân tộcđược ứng dụng rộng dãi trong đời sống xã hội, họa tiết có mặt ở nhiều nơi, trêncác vật phẩm, các công trình và được thể hiện bằng nhiều chất liệu khác nhau….nhưng để giúp học sinh hiểu thấu đáo và nhận ra giá trị đích thực của họa tiếttrang trí dân tộc không phải là việc giản đơn, bởi không thể nhận thức đầy đủ vềvấn đề nếu chỉ bó hẹp trong phạm vi lý thuyết, thực hành đơn thuần của một bàihọc trong khoảng thời gian một tiết học mà có được Việc hướng dẫn, lồng ghép,
tổ chức hoạt động giúp học sinh tiếp cận, quan sát, trải nghiệm để từ đó có cảmnhận về vẻ đẹp, giá trị nhệ thuật của “ Vốn cổ” Các em sẽ có cách nhìn nhậnđúng đắn hơn về vốn văn hóa truyền thống của dân tộc, biết trân trọng, giữ gìn
và phát huy vốn văn hóa mang đậm bản sắc dân tộc mình là điều hết sức cầnthiết và là trách nhiệm của nhà trường và đặc biệt là thầy giáo, cô giáo
Học sinh lớp 6 là đối tượng học sinh đầu cấp, từ cấp Tiểu học sang cấpTrung học cơ sở tuy có đôi chút bỡ ngỡ với yêu cầu của các môn học nói chung
và môn Mĩ thuật nói riêng so với bậc Tiểu học việc làm quen với họa
tiết trang trí dân dân tộc thông qua một số bài vẽ màu vào
họa tiết có sẵn, vẽ tiếp họa tiết và vẽ màu hoặc chép họa tiếttrang trí dân tộc thì ở bậc Trung học cơ sở với tâm thế mới,nhận thức mới đòi hỏi ở mức độ cao hơn, với mong muốn học
sinh được tiếp cận, trải nghiệm thực tế cùng họa tiết trang trí dân tộc để từ đó các em có nhận thức đúng về vai trò, vị trí và giá trị của họa tiết trang trí dân tộc trong vốn văn hóa Việt
Nam và thế giới nên tôi chọn đề tài "Giáo dục học sinh lớp 6 Trường Trung học cơ sở Đông Ninh nâng cao nhận thức và phát huy giá trị vốn văn hóa dân tộc thông qua một số bài mĩ thuật” làm đề tài nghiên cứu chosáng kiến kinh nghiệm của mình
Qua tìm hiểu quan sát của bản thân tôi thì tình trạng số đông học sinh ítquan tâm, tìm hiểu về vốn văn hóa dân tộc, bị cuốn theo văn hóa ngoại lai…không chỉ là học sinh trường THCS Đông Ninh nói riêng mà của học sinh nóichung, vì vậy việc giáo dục để học sinh hiểu và có nhận thức đúng đắn về vốnvăn hóa dân tộc giúp các em hiểu, thêm yêu quí, trân trọng vốn văn hóa quí giá
Trang 3của dân tộc mình và từ đó các em sẽ là những tuyên truyền viên tích cực gópphần trong việc giữ gìn, phát huy những nét đẹp độc đáo của họa tiết dân tộc
Nội dung sáng kiến đã được khá nhiều người quan tâm,nghiên cứu Bản thân tôi cũng đã nghiên cứu, trăn trở về vấn đềnày để đưa ra một số giải pháp phù hợp với điều kiện tổ chứchoạt động giảng dạy của giáo viên và điều kiện học tập của họcsinh Điểm mới của sáng kiến này là giải quyết một số vấn đề vềnhận thức của học sinh hiện nay với vốn văn hóa truyền thốngcủa dân tộc mà cụ thể ở đây là vốn họa tiết trang trí dân tộcsâu sắc hơn, tác động tích cực đến thái độ của học sinh về việctiếp thu, kế thừa, phát huy vốn họa tiết cổ làm cơ sở để cảmnhận và sáng tạo cái đẹp mang tính hiện đại, bắt kịp, hòachungvới su thế chung của thế giới nhưng vẫn mang đậm đàtính dân tộc
2- Mục đích nghiên cứu
Chúng ta biết rằng, nghệ thuật gồm nhiều loại hình với đặcđiểm và ngôn ngữ riêng Cùng với âm nhạc, kiến trúc, điệnảnh mĩ thuật góp tiếng nói của mình thúc đẩy xã hội pháttriển làm phong phú thêm thế giới tinh thần của con người…Ngôn ngữ của mĩ thuật là hình khối, mảng miếng, màu sắc,đường nét…chúng hỗ trợ cho nhau để hoàn thành tác phẩm.Trang trí là một bộ môn nghệ thuật mang trọn vẹn đặc điểmloại hình mĩ thuật và đã trở thành một phần không thể thiếu củacuộc sống
Xung quanh chúng ta bất kỳ một đồ vật nào cũng đượctrang trí Từ những vật nhỏ như quyển sách, quyển vở, cây bút
đã có hình dáng màu sắc trang trí khác nhau; đến quần áo, vảivóc, bàn ghế, ấm chén, gạch hoa các công trình văn hóa (nhàhát, công viên ) thì hình dáng, màu sắc càng muôn vẻ và vôcùng tinh tế Tất cả những điều đó đều nằm trong lĩnh vựctrang trí Trang trí luôn là một nhu cầu thiết yếu của con người,của xã hội và chiếm một vị trí quan trọng trong đời sống ( Kiếntrúc, đô thị trang trí nội thất, trang trí ngoại thất, trang trí ấnloát, trang trí phục trang, trang trí điện ảnh sân khấu ) Bằng
tư tưởng tình cảm của nghệ sĩ thông qua ngôn ngữ tạo hình là
sử dụng đường nét, màu sắc, hình mảng, bố cục Mỗi thời đại,trang trí có những đặc điểm và yêu cầu khác nhau, cũng nhưnhìn nhận cái đẹp của trang trí qua từng thời kì xã hội, tôn giáocũng có nhiều vẻ riêng biệt Từ xa xưa trang trí luôn luôn gắn bóvới đời sống con người, bất kỳ dân tộc trên thế giới cũng có bảnsắc và nét riêng biệt, mang dấu ấn của dân tộc của mình
Trang 4Nhìn vào lịch sử mĩ thuật Việt Nam chúng ta thấy thể hiện
rõ nhất ở các hoa văn, họa tiết trong các vật dụng (trống
đồng, mũi tên, thuyền bè, cán dao, thố cẩm ), trên các đìnhchùa lăng tẩm (hoa văn trên bia đá, họa tiết ở trống đồng, họatiết rồng phượng, họa tiết trên các kèo cột ) Đặc trưng riêng có
nhất của trang trí đó là họa tiết Có tiếp thu và ít nhiều ảnh
hưởng của một số nền văn hóa trên thế giới tuy nhiên “Họa tiết dân tộc Việt” luôn mang nét độc đáo riêng không thể lẫn lộn;
đó là kho tàng văn hóa quí báu mà ông cha đã để lại cho concháu Việc tìm hiểu, trân trọng, bảo tồn, kế thừa và phát huy
“Họa tiết dân tộc” có ảnh hưởng không nhỏ đến nhận thức và
tình cảm của học sinh, bởi học sinh Trung học cơ sở là độ tuổiđang ở ngưỡng mới mang tính bản lề của sự hình thành pháttriển nhân cách, những kiến thức tiếp thu được trong quá trìnhtìm tòi, nghiên cứu, ghi chép sẽ giúp các em có sự quan tâm,nhìn nhận đúng đắn về tầm quan trọng trong việc giữ gìn vàphát huy bản sắc văn hóa dân tộc, từ đó có thái độ ứng xửtrách nhiệm hơn với vốn văn hóa dân tộc bằng niềm tự hào,nghĩa vụ và sự rung cảm riêng của các em
3- Đối tượng nghiên cứu
Học sinh lớp 6A, 6B (81 HS)
Trường T.H.C.S Đông Ninh, Đông Sơn, Thanh Hóa
4 Phạm vi nghiên cứu
- Thông qua tự điều tra và qua bạn bè đồng nghiệp, nhóm học sinh khối
lớp 6 trường THCS Đông Ninh và một số trường bạn lân cận trong khu vựchuyện Đông Sơn bản thân tôi nhận thấy đa số các em học sinh không chú ý đếnvốn họa tiết dân tộc hoặc có hiểu biết rất mơ hồ về vốn văn hóa quý báu này,mặc dù đã được làm quen qua các bài vẽ màu vào hình họa tiết có sẵn hay chép
họa tiết dân tộc từ ở bậc tiểu học Đây là vấn đề khá rộng đòi hỏi phải có quá
trình và phương pháp đồng bộ, dài hơi thì mới có kết quả như mong đợi, nên bảnthân tôi chỉ đưa ra một số giải pháp nhỏ nhằm khuyến khích học sinh được tìmhiểu qua thực tế, trải nghiệm trực tiếp với vốn họa tiết cổ của dân tộc để từ đó
"Giáo dục học sinh lớp 6 Trường Trung học cơ sở Đông Ninh nâng cao nhận thức và phát huy giá trị vốn văn hóa dân tộc thông qua một số bài mĩ thuật”
5- Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp điều tra
- Phương pháp phân tích tổng kết kinh nghiệm
- Phương pháp nghiên cứu lịch sử
- phương pháp nêu và giải quyết vấn đề
- Phương pháp sử lý thông tin bằng thống kê và biểu đồ
Trang 5- Phương pháp luyện tập thực hành
- Phương pháp dạy học tích hợp
II – NỘI DUNG
1 - Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
Giáo dục học sinh hiểu biết về vốn văn hóa của đất nước thông qua các họatiết dân tộc góp phần bồi đắp cho học sinh lòng tự hào dân tộc, kế thừa và pháthuy những giá trị truyền thống, khơi dậy sự tự tôn, tình yêu quê hương đất nước,lòng say mê khám phá cái đẹp và trân trọng sự sáng tạo, giúp các em dần hoànthiện nhân cách sống Môn Mĩ thuật bậc THCS được soạn theo từng chủ đề gắnvới đời sống thiết thực hàng ngày của học sinh và hướng tới nội dung chươngtrình mới của Bộ giáo dục, học sinh không chỉ tập trung vào những kiến thức,
kỹ năng cơ bản mà rèn các kỹ năng thực hành vận dụng, phối hợp nhiều lĩnh vựckhác nhau ở nhiều nội dung giáo dục như kỹ năng sống, kỹ năng cứng (kiếnthức), kỹ năng mềm (thái độ, hành, hành vi ứng xử).Trong quá trình dạy học của
đề tài này, tôi đã định hướng cho học sinh không chỉ đơn thuần là học cáchquan sát, vẽ lại các họa tiết trang trí mà khuyến khích học sinh tìm hiểu, cảmnhận nét tài hoa, sự khéo léo của các nghệ nhân dân gian được thể hiện qua vốnhọa tiết trang trí dân tộc ở các giai đoạn lịch sử của dân tộc, qua đó khơi gợilòng yêu quý, trân trọng và tự hào về vốn văn hóa của dân tộc Việt Nam Việchọc sinh chủ động tìm hiểu trải nghiệm thực tế phù hợp với xu thế đổi quanđiểm dạy học của thế giới mà theo định hướng của UNESCO gồm có 5 trụ cột
đó là: “Học để biết, học để làm, học để chung sống, học để tự khẳng định mình và học để hòa nhập với thế giới” Và phù hợp với Nghị quyết 29 TW Đảng “ Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục” và Nghị quyết 88 của Quốc hội về “Đổi mới sách giáo khoa”.
của đối với họa tiết trang trí và đặc biệt là họa tiết trang trí dân tộc, cách khai
thác, ứng dụng “ vốn cổ” quí báu ấy vào các bài trang trí Với thời lượng 40 – 45
Trang 6phỳt/ 1tiết / 1tuần với từng bài đơn lẻ, thời gian giỏn đoạn giữa cỏc tiết học kộodài khụng cú sự liờn kết nờn dẫn đến thực tế học sinh khụng chỳ tõm, ớt hứng thỳtrong khi học, thờm vào đú là quan niệm mụn chớnh - mụn phụ từ cả lý do khỏchquan và chủ quan tỏc động trực tiếp lờn ý thức học tập của học sinh.
b)Thực trạng trường Trung học cơ sở Đụng Ninh:
Những năm trước đõy trường Trung học cơ sở Đụng Ninh chưa cú giỏoviờn mĩ thuật chớnh thức, giỏo viờn giảng dạy mụn mĩ thuật thường là hợp đồng
cú thời hạn Điều kiện cơ sở vật chất chưa đỏp ứng được những nhu cầu thiếtyếu của mụn học như phũng học, đồ dựng học tập, giỏo cụ trực quan Lónh đạonhà trường và khụng ớt giỏo viờn dạy cỏc mụn học khỏc ớt nhiều vẫn cú thỏi độ
kỡ thị, xem nhẹ mụn mĩ thuật, học sinh chưa thật sự hứng thỳ với mụn học
Năm học 2014- 2015 tụi được phõn cụng về giảng dạy mụn mĩ thuật, dựhết sức cố gắng nhưng kết quả vẫn khụng thật sự đạt được như mong muốn đặcbiệt là phõn mụn trang trớ Trong cỏc bài thực hành trang trớ đa số học sinh vẫnphụ thuộc vào họa tiết trong sỏch giỏo khoa, hoặc họa tiết do giỏo viờn gợi ý,khả năng tạo họa tiết rất hạn chế và chậm Khụng quan tõm lắm đến họa tiếttrang trớ Qua theo dừi, điều tra thực tế chất lượng kết quả khảo sỏt như sau:
Lớp Sĩ
số
Tiờu chớ đỏnh giỏ
Vẽ, chộpđược họatiết trang trớ
Biết cỏchsắp xếp họatiết khi thựchành trangtrớ
Biết lựachọn vàứng dụnghọa tiếttrang trớdõn tộc vàobài
Nờu đượccảm nhậnkhi quan sỏthọa tiếttrang trớdõn tộc
Đạt đầy đủcác chứng
cứ của phânmôn trangtrí
3 - Giải phỏp đó sử dụng để giải quyết vấn đề:
a) Lựa chọn cỏc bài cú nội dung phự hợp tạo thành chuỗi liờn kết để cú thể triển khai lồng ghộp:
Trong quỏ trỡnh giảng dạy thực tế bản thõn tụi đó chọn cỏc bài:
Bài 1: Chộp họa tiết trang trớ dõn tộc
Bài 2: Sơ lược về mĩ thuật Việt Nam thời kỳ cổ đại
Bài 9: Sơ lược về mĩ thuật thời Lý
Bài 10: Một số cụng trỡnh tiờu biểu của mĩ thuật thời Lý
Bài 14: Trang trớ đường diềm
Bài 18: Trang trớ hỡnh vuụng trong chương trỡnh mĩ thuật lớp 6 để lồng ghộp
và hướng dẫn học sinh tỡm hiểu ghi chộp về vốn họa tiết trang trớ dõn tộc Với
Trang 7các yêu cầu của các bài học, học sinh được tự khám phá, tìmhiểu và trải nghiệm Một mặt giáo dục thẩm mỹ cho học sinhtrong học tập cũng như trong cuộc sống ; mặt khác giúp các emhiểu hơn về vốn họa tiết trang trí cổ của dân tộc để từ đó cóthái độ trân trọng, bảo tồn và phát huy vốn văn hóa quí báu củacha ông
b) Lựa chọn các phương tiện, thiết bị dạy – học:
*Sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy
Ngày nay, công nghệ thông tin là một lĩnh vực vô cùngquan trọng góp phần làm biến đổi sâu sắc đời sống kinh tế, vănhóa, xã hội hiện đại Trong dạy học cũng vậy, đặc biệt là với bộmôn mĩ thuật (Quan sát – cảm nhận – phân tích – diễn tả) làmôn nghệ thuật của thị giác nên việc chọn tư liệu sử dụng trìnhchiếu để học sinh quan sát sẽ nâng cao hiệu quả giờ dạy, tư liệuminh họa cho bài học có rất nhiều trên internet Ứng dụng côngnghệ thông tin, dùng máy chiếu hiển thị những kiến thức, tranhảnh phục vụ cho bài học sẽ giúp học sinh dễ nhận biết, dễ nhớcác bước vẽ, cách sắp xếp bố cục làm tăng hiệu quả học tập;hơn thế, nó còn tạo ra môi trường học tập sinh động mà trong
đó người học đóng vai trò là chủ thể, người học được hoạt độngthực sự với phương tiện Điều đó sẽ giúp giáo viên tiết kiệmđược thời gian để truyền đạt thông tin và có thời gian để tổchức cho học sinh thực hành nhiều hơn Trước tiên, giáo viên phảitìm hiểu nội dung bài dạy, tiếp đó sẽ thu thập nguồn tư liệuthông tin sử dụng minh họa bài dạy trên internet
Ví dụ: Bài 9 - Sơ lược về mĩ thuật thời Lý(1010-1225) Tuy rằng kênh
hình trong sách giáo khoa ở bài này khá nhiều nhưng nhỏ, nhìnkhông rõ nét Trong khi đó trên internet các hình ảnh về mĩthuật thời Lý chính xác to, rõ đẹp đẽ chỉ cách bài học một cáinhấp chuột, Giáo viên sưu tầm những hình ảnh cần cho bài dạysau đó xây dựng kịch bản cho bài giảng dựa trên giáo án word,chúng ta sẽ sắp xếp kiến thức theo trình tự và thêm hình minhhọa vào Sử dụng nó như một bảng phụ nhưng sẽ đem lại hiệuquả cao so với cách dạy truyền thống Đặc biệt, chúng ta phảirèn luyện kỹ năng thể hiện kịch bản hay nói cách khác là thểhiện bài dạy, rèn luyện kỹ năng liên kết giữa nội dung bài dạy
và trình chiếu kiến thức
*Lên kế hoạch chuẩn bị chi tiết cho giáo viên và học sinh
+ Đối với GV:
-Lập kế hoạch dạy - học có tính liên kết giữa các bài học: Ngoài việc
lập kế hoạch dạy học theo đúng chuyên môn, giáo viên chủ động nghiên cứu
Trang 8đưa ra kế hoạch lồng ghép, liên kết nội dung của các bài thành một hệ thống(cụm bài) có khả năng hỗ trợ, bổ sung cho nhau trên một mạch chính đó là :
- Đề cao giá trị của họa tiết truyền thống dân tộc.
- Chú trọng để học sinh được thực hành, trải nghiệm, phát biểu hoặc viết
thu hoạch về những họa tiết trang trí đã được tiếp cận
- Áp dụng Kỹ năng kiến thức học được vào sáng tạo họa tiết và các bài tập trang
trí cơ bản trong quá trình học tập
Ví dụ:
Bài 2 - Sơ lược về mĩ thuật Việt Nam thời kỳ cổ đại
* Giới thiệu bài: Những họa tiết các em đã được tiếp xúc, làm quen và ghi chép
ở bài trước chính là những hình vẽ mà ông cha ta đã ghi lại về cuộc sống sinhhoạt thường ngày, trong lao động , vui chơi, tranh đấu… nhưng rất mực tài hoađược lưu lại trên các hiện vật mà hôm nay chúng ta sẽ được quan sát và tìmhiểu…
* Hoạt Động 1: Giới thiệu đôi nét về bối cảnh xã hội thời cổ dại
* Hoạt Động 2: Tìm hiểu về mĩ thuât Việt Nam thời cổ dại
- Ngoài việc tiến hành tổ chức cho hoạt động học cho học sinh tìm hiểu trong
SGK, giáo viên trình chiếu thêm những hình ảnh sưu tầm về mĩ thuật thời cổ đại
để học sinh quan sát và nhận xét
- Yêu cầu học sinh quan sát, so sánh tìm ra những họa tiết gần giống với những
họa tiết đã được chép ở bài trước
* Hoạt Động 3: Nhận xét đánh giá
* Dặn dò, giao bài tập:
- Sưu tầm những hình ảnh về mĩ thuật Việt Nam thời kỳ cổ đại
- Sưu tầm hình ảnh về trống đồng và vẽ lại một vài họa tiết trên mặt trống mà
em yêu thích vào giấy a4
Hoặc với Bài 10: Một số công trình tiêu biểu của mĩ thuật thời Lý
- Hoa văn, họa tiết tiêu biểu của mĩ thuật thời Lý là gì?
- So sánh với họa tiết thời cổ đại để tìm ra nét tương đồng và khác biệt?
- Đảm bảo tính khoa học trong việc lập KHBH:
Trong thiết kế hệ thống câu hỏi, bài tập, bài thực hànhtrong KHBH word phải đảm bảo tính khoa học tạo sự kết nối
chặt chẽ với bài giảng trình chiếu Power point Bản thân họa tiết
đã hết sức khoa học, khoa học về tỷ lệ (cân đối, hài hòa); vềhình thức sắp xếp( Đăng đối, xen kẽ hay nhắc lại )Vì vậychúng ta thấy họa tiết không chỉ có đẹp mà còn hết sức khoahọc Việc tổ chức các hoạt động cho học sinh bao giờ cũng đượctính ở mức vừa sức, như vậy học sinh sẽ tiếp thu được một cáchthoải mái phù hợp với khả năng nhận thức của các em Giáoviên phải nắm vững đối tượng để truyền thụ kiến thức phù hợpvới khả năng nhận thức của học sinh Một số giáo viên ít chútrọng đến sự tiếp thu của học sinh, giảng lí thuyết liên miên, trìnhbày nhiều kiến thức, sử dụng nhiều ngôn từ khó hiểu khiến bài
Trang 9giảng khụng đạt yờu cầu Ngược lại, nhiều giỏo viờn biết địnhmức kiến thức cơ bản, truyền thụ cú trọng tõm, coi trọng khõuthực hành đó đem lại kết quả tốt đẹp
- Lập KHDH chi tiết cho từng bài:
- Hs bước đầu biết cỏch tiến hành bố cục bài vẽ trang trớ
- Hs nhận ra vẻ đẹp của cỏc họa tiết dõn tộc miền nỳi và họa tiết cổ dõn tộc
- Hs hiểu được vẻ đẹp trong đường nột của họa tiết trang trớ dõn tộc cổ
- Hs nhận biết được vẻ đẹp phong phỳ, đa dạng của cỏc họa tiết trang trớ
2 Về kĩ năng:
- Hs vẽ được một số họa tiết gần đỳng mẫu và tụ màu theo ý thớch
- Hs biết tự sắp xếp bố cục trang trớ hợp lớ và linh hoạt
- Hs hiểu được vai trũ của họa tiết trong trang trớ
3 Về thỏi độ:
- Hs biết giữ gỡn và phỏt huy những giỏ trị truyền thống của dõn tộc
II CHUẨN BỊ:
- Giỏo viờn
+ Tranh, ảnh một số họa tiết trang trớ
+ Hỡnh gợi ý cỏch chộp họa tiết trang trớ
+ Bài vẽ của học sinh năm trước
- Học sinh
+ Sưu tầm mẫu họa tiết trang trớ
+ Giấy vẽ, bỳt chỡ, tẩy, màu vẽ…
IV CÁC HO T ẠT ĐỘNG DẠY- HỌC: ĐỘNG DẠY- HỌC:NG D Y- H C:ẠT ĐỘNG DẠY- HỌC: ỌC:
Nội dung bài
dạy + TG
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
Phơng pháp
Trang 10- Kiểm tra, hình ảnh họatiết do Hs sưu tầm.
- Ở bậc tiểu học các em
đã được làm quen vớihọa tiết dân tộc qua cácbài vẽ màu vào hình họatiết có sẵn hay chép họatiết dân tộc - Vậy ôngcha ta đã tạo ra họa tiếtnhư thế nào, họa tiếtthường là những hình gi?
- Gv yêu cầu Hs quan sát
hình minh họa ở Bài 2:
Sơ lược về mĩ thuật ViệtNam thời kỳ cổ đại
- Gv: Giới thiệu một sốhọa tiết trang trí
?Họa tiết trong bài thường trang trí ở đâu, chúng là những hình gì?
Họa tiết cổ
- Ổn định
- Hs bày đồ dùng họctập, hình ảnh sưu tầm
- Cán sự lớp kiểm tra đồdùng học tập, hình ảnhsưu tầm cùng GV
- Häc sinh chó ý quan s¸t
- Häc sinh chó ý l¾ng nghe vµ tr¶ lêi c©u hái theo ý hiÓu cña m×nh.
- Họa tiết thường được trang trí trên các vật dụng,công trình kiến trúc, trang phục…, họa tiết là hoa, lá, các con giống kể cả hình ảnh con người và vạn vật trong thế giới tự nhiên được đơn giản và cách điệu
Trang 11? Em hãy kể một số nơi
có họa tiết trang trí dân tộc mà em đã được quan sát.
? Họa tiết trang trí
thường là hình ảnh là gì?
? Họa tiết thường được
thể hiện dưới những hình thức nào?
-Lăng mộ, đền thờ Cụ Nguyễn Chích ở làng Thanh Huy, Một số ngôi mộ cổ, đình làng, Nhà thờ Phù Bình, đình, chùa, miếu mạo ở các vùng lân cận và trong các vật dụng gia đình…
- Họa tiết trang trí là các hình: Hoa, lá, chim, thú, mây, sóng nước được cách điệu
Họa tiết có đường nét thanh mảnh, mềm mại, uyển
chuyển hoặc đậm, đơn giản, khoáng đạt , khỏe khoắn…
- Quan sát
-Vấn đáp
-Vấn đáp
Trang 12Gv: Nhấn mạnh: Vẻ đẹp
, ý nghĩa, vai trò và giátrị nghệ thuật, văn hóa,lịch sử của Họa tiếttrang trí dân tộc
Trình chiếu để HS quansát nhận xét thêm một sốmẫu họa tiết dân tộc đãchuẩn bị
- Gv: Treo hình gợi ý cách chép họa tiết trang trí.
Họa tiết thường có bố cục nhịp điệu, đăng đối, hoặc được thể hiện tự do, khoáng đạt thuận mắt nhưng luôn
có tính thống nhất trong một tổng thể.
Màu sắc của họa tiết phụ thuộc vào chất liệu được trang trí và thời kì lịch sử mà nó ra đời…
nên cực kỳ phong phú,
đa dạng
Sự tài hoa, khéo léo của các nghệ nhân dân gian, khi tạo ra các họa tiết trang trí.
Sự khác nhau trong cách tạo họa tiết giữa các giai đoạn lịch sử, các vùng miền và các dân tộc.
Vai trò của họa tiết đối với đời sống con người trước đây và trong đời sống đương đại
Lòng tự hào, biết ơn đối với vốn cổ văn hóa
mà ông cha ta đã để lại.
- Hs: Chú ý hiểu thêm
về họa tiết trang trí.
-Thuyết
trình, gợimở
- Trình
chiếu
Trang 13- Gv: Nhận xét, hướng
dẫn học sinh thực hiện chép họa tiết theo từng bước
- Gv: Giới thiệu bài vẽ.
Chép họa tiết trang trí cần thực hiện theo 4 bước:
+ Quan sát họa tiết tìm đặc điểm, hình dáng chung.
+ Vẽ phác hình dáng chung, các trục ngang, trục dọc.
+ Vẽ phác hình bằng nét thẳng, mờ.
+ Vẽ chi tiết và tô màu
- Hs: Chú ý, theo dõi
biết cách thực hiện
Hs: Quan sát, chọn họatiết trang trí theo ý thích
và chép lại
Häc sinh thùc hµnh bµi tËp díi sù quan s¸t h- íng dÉn cña Gv