SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓAPHÒNG GD& ĐT THÀNH PHỐ THANH HÓA --- --- ۞۞ ---SÁNG KIẾN KINH NGHIỆ M PHƯƠNG PHÁP PHÁT HUY TÍNH ỨNG DỤNG CỦA CÁC BÀI VẼ TRANG TRÍ Ở LỚP 7, 8 TẠI TRƯỜNG
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
PHÒNG GD& ĐT THÀNH PHỐ THANH HÓA
- - ۞۞
-SÁNG KIẾN KINH NGHIỆ M
PHƯƠNG PHÁP PHÁT HUY TÍNH ỨNG DỤNG CỦA CÁC BÀI VẼ TRANG TRÍ Ở LỚP 7, 8 TẠI TRƯỜNG THCS CÙ CHÍNH LAN
Người thực hiện: Dương Thị Hồng Oanh Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường THCS Cù Chính lan SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Mĩ Thuật
THANH HÓA NĂM 2016
Trang 2SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
PHÒNG GD& ĐT THÀNH PHỐ THANH HÓA
- - ۞۞
-SÁNG KIẾN KINH NGHIỆ M
PHƯƠNG PHÁP PHÁT HUY TÍNH ỨNG DỤNG CỦA CÁC BÀI VẼ TRANG TRÍ Ở LỚP 7, 8
TẠI TRƯỜNG THCS CÙ CHÍNH LAN
Người thực hiện: Dương Thị Hồng Oanh Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường THCS Cù Chính lan SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Mĩ Thuật
Trang 3MỤC LỤC
I PHẦN MỞ ĐẦU 2
A LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI 2
B MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU 2
C ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 2
D PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2
II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2
A CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2
1 Khái niệm: 2
2 Mục tiêu: 2
3 Những định hướng cơ bản về phương pháp phát huy tính ứng dụng của các bài vẽ trang trí cho học sinh lớp 7, 8 trường THCS Cù Chính Lan 2
B THỰC TRẠNG VIỆC DẠY- HỌC MĨ THUẬT- PHÂN MÔN VẼ TRANG TRÍ TRƯỚC KHI VIẾT SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM Ở TRƯỜNG THCS CÙ CHÍNH LAN HIỆN NAY 2
1 Nhận xét chung: 2
2 Dạy- Học và kết quả học tập của học sinh đối với phân môn vẽ trang trí hiện nay 2
3 Nguyên nhân 2
C NHỮNG GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT HUY TÍNH ỨNG DỤNG CHO HỌC SINH LỚP 7, 8 TRƯỜNG THCS CÙ CHÍNH LAN 2
1 Giải pháp 1 2
2 Giải pháp 2 2
3 Giải pháp 3 2
4 Giải pháp 4 2
5 Giải pháp 5 2
6 Giải pháp 6 2
D KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC SAU KHI ỨNG DỤNG ĐỀ TÀI VÀO TỪNG BÀI GIẢNG TRONG PHÂN MÔN VỄ TRANG TRÍ LỚP 7, 8 2
III KẾT LUẬN 2
1 Kết luận 2
2 Kiến nghị 2
LỜI CAM ĐOAN 2
Trang 4I PHẦN MỞ ĐẦU
A LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Trang trí là một nhu cầu thiết yếu với con người, với xã hội và chiếm một
vị trí quan trọng trong đời sống (Kiến trúc đô thị, trang trí, nội ngoại thất, trangtrí phục trang, trang trí điện ảnh, sân khấu.)
Phân môn trang trí được đưa vào từ lớp 6 tới lớp 9 nhằm tìm tòi, sáng tạođộc đáo của học sinh khi làm bài, chương trình và nội dung học trang trí ởTHCS có sự sắp xếp mang tính đồng tâm, phát triển để học sinh tiếp cận mônhọc từ dễ đến khó Như trong trang trí trại hè, một bài gắn liền với đời sống sinhhoạt của học sinh được thể hiện bằng nhiều kiến thức tổng hợp (kiến thức kẻchữ, trình bày, sắp xếp và bao quát) Trang trí lều trại, trang trí báo tường, trangtrí bìa lịch treo tường, trang trí mặt nạ, tạo dáng và trang trí chậu cảnh, tạo dáng
và trang trí lọ hoa, đều có tính ứng dụng rất cao trong cuộc sống hằng ngày
Qua quá trình giảng dạy nhất là đối với phân môn Vẽ trang trí, tôi nhậnthấy các em học sinh hoàn toàn có thể sử dụng kiến thức vẽ trang trí kết hợp với
sự sáng tạo của bản thân để làm ra một vật dụng mới, đẹp mắt và rất có ích trongcuộc sống thường ngày nếu có sự khơi gợi và hướng dẫn của người giáo viêncho các em Chính vì vậy, tôi đã mạnh dạn áp dụng đề tài để hướng các em quantâm đến nghệ thuật trang trí ứng dụng và chú ý đến cách vận dụng những kiếnthức cơ bản vào trong trang trí để các em có thể tạo ra các sản phẩm có ích
B MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Nghiên cứu tìm hiểu thực trạng phân môn vẽ trang trí và qua đó ứng dụngvào trong thực tế giảng dạy các đối tượng lớp 7,8 là học sinh trường THCS CùChính Lan Giúp học sinh nắm vững được những kiến thức cơ bản về vẽ trangtrí Những kiến thức chung, cách sử dụng màu vẽ, cách vẽ họa tiết, phân biệtđược và thực hiện được bài trang trí cơ bản và trang trí ứng dụng Từ đó thúcđẩy khả năng tư duy, sự sáng tạo, tính tò mò sự hiếu kì của các em trên mọi chấtliệu Giúp học sinh hiểu được giá trị của mĩ thuật cổ dân tộc Yêu quí trân trọngcái đẹp, có thị hiếu thẩm mĩ đúng đắn
Nghiên cứu áp dụng một số phương pháp giảng dạy, nhằm phát huy tínhứng dụng của các bài vẽ trang trí cho học sinh lớp 7,8 trường THCS Cù ChínhLan Trang trí không chỉ giúp cho học sinh tạo ra cái đẹp muôn màu, muôn vẻ
mà còn phát triển khả năng suy nghĩ, tìm tòi để luôn luôn có cái mới, cái khác,cái lạ…Học trang trí các em được rèn luyện, bồi dưỡng, phát triển phẩm chấtcủa người lao động sáng tạo không ngừng
Đối với học sing trường THCS Cù Chính Lan đã từ lâu các em đa phần bịchi phối ảnh hưởng của các môn học chính, lo cho thi, phần nào thao nhãng môn
mĩ thuật Nếu vận dụng đề tài này vào việc giảng dạy phân môn vẽ trang trí thì
sẽ phát huy tính hứng thú trong học tập trang trí ứng dụng cao của HS
C ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
Trang 5Là học sinh lớp 7, 8 trường THCS Cù Chính Lan và phân môn vẽ trang trínhằm tìm ra những phương pháp dạy học hay, phù hợp để ứng dụng tích cựchóa hoạt động trang trí ứng dụng cho học sinh trong các bài vẽ trang trí và trongđời sống hàng ngày Bởi vì trang trí luôn gắn bó mật thiết đối với đời sống conngười Thông qua cách ăn mặc, nếp sống, tiện nghi sinh hoạt… có thể đánh giáchất lượng, thị hiếu và phong cách sống của con người Nếu cuộc sống không cótrang trí, mọi vật dụng làm ra không có kiểu dáng và hình thức khác nhau thìcuộc sống thật nhàm chán Như vậy, trang trí là một nhu cầu thiết yếu, là mongmuốn về tình cảm, ý thích, tâm lý của con người.
D PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Trang 6II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
A CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
1 Khái niệm:
Đổi mới PPDH là đổi mới cách dạy của giáo viên và cách học của HS để
HS tiếp thu kiến thức dễ dàng, nhanh và sâu sắc Đồng thời vận dụng tính trangtrí là nghệ thuật sắp xếp đường nét, hình mảng, hình khối, đậm nhạt, màu sắc lênmặt phẳng hay trong không gian để tạo nên sản phẩm hữu ích hay hình thể đẹpvới nội dung, yêu cầu của từng loại hình trong cuộc sống
2 Mục tiêu:
Giáo dục thẩm mĩ, giúp HS hiểu về cái đẹp của thiên nhiên và của tác phẩm
Mĩ thuật Qua đó HS sẽ có cảm hứng tìm tòi và tạo ra cái đẹp, góp phần xâydựng môi trường thẩm mĩ cho xã hội
Phát triển khả năng tư duy hình tượng, sáng tạo góp phần hình thànhphẩm chất người lao động mới, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóacủa đất nước
3 Những định hướng cơ bản về phương pháp phát huy tính ứng dụng của các bài vẽ trang trí cho học sinh lớp 7, 8 trường THCS Cù Chính Lan
Phát huy tính ứng dụng cho HS lớp 7, 8 qua các bài vẽ trang trí, không chỉ
bó hẹp trong không gian ở trong lớp học hay trên giấy mà có thể tạo cơ hội chocác em được ứng dụng vào thực tế ngay chính trên ngôi trường của mình Ví dụ
có thể tổ chức một hoạt động ngoài giờ lên lớp cho các em học sinh khối lớp 8trong dịp 26/3 sau khi đã được học bài “Trang trí lều trại” Hoặc có thể giao chobất kì em nào từ lớp 7 đến lớp 8 kẻ một câu khẩu hiệu phục vụ cho các hoạtđộng cổ động hoặc tuyên truyền sau khi đã được học qua bài vẽ trang trí “ kẻchữ in hoa nét đều, kẻ chữ in hoa nét thanh nét đậm ( lớp 6), chữ trang trí ( Lớp7), trình bày câu khẩu hiệu (lớp 8)”
B THỰC TRẠNG VIỆC DẠY- HỌC MĨ THUẬT- PHÂN MÔN VẼ TRANG TRÍ TRƯỚC KHI VIẾT SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM Ở TRƯỜNG THCS CÙ CHÍNH LAN HIỆN NAY.
1 Nhận xét chung:
Mĩ thuật, là một trong những môn học cần thiết cho sự phát triển cân đối,hài hòa của HS Hiện nay môn mĩ thuật đã đưa vào chương trình học ở bậcTHCS của hầu hết các nước trên thế giới Môn Mĩ thuật là môn học độc lập cómục tiêu, chương trình, SGK, sách hướng dẫn thiết bị riêng cho dạy và học, GVđược đào tạo cơ bản, kết quả học tập của HS được đánh giá một cách nghiêmtúc
a Giáo viên dạy Mĩ thuật ở trường THCS Cù Chính Lan đã chuẩn về
chuyên môn, nghiệp vụ vững vàng Luôn tìm tòi sáng tạo trong công tác giảngdạy bộ môn, tự làm đồ dùng dạy học sát với từng bài học và thực tế của trường
b Quản lý và chỉ đạo ít quan tâm đến bộ môn, kiểm tra đánh giá chất
lượng còn xem nhẹ, đôi khi kết quả kiểm tra còn xem như đại trà, hoặc xem
Trang 7dạy-học MT là bề nổi, có tính chất phong trào Vì vậy dạy Mĩ thuật chưa thực sựphát huy khả năng suy nghĩ, tìm tòi, ứng dụng sáng tạo của HS.
c Cơ sở vật chất cho dạy- học Mĩ thuật THCS thiếu thốn, nghèo nàn,
chưa được nghiên cứu đúng cách, đúng hệ thống, trang thiết bị đồ dùng dạy họcchưa đủ và chưa đảm bảo tính thẩm mĩ
2 Dạy- Học và kết quả học tập của học sinh đối với phân môn vẽ trang trí hiện nay.
Đa số các giờ học bình thường theo thời khóa biểu diễn ra một cách buồn
tẻ theo kiểu thông tin một chiều, GVcũng sử dụng PP vấn đáp nhưng chủ yếuvẫn là thuyết trình và luyện tập HS không được quan sát bên ngoài thực tế, khi
vẽ không tìm tòi, suy nghĩ, bài vẽ trở nên dễ dãi, cẩu thả… Vấn đề kiểm tra,đánh giá, xếp loại cũng không được đề cao
3 Nguyên nhân
Chính là do chưa thực sự nhận thức đúng đắn mục đích, vai trò, vị trí củamôn MT trong hệ thống giáo dục phổ thông với giáo dục toàn diện cho HS củamột bộ phận cán bộ quản lý, giáo viên, và phụ huynh HS
C NHỮNG GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT HUY TÍNH ỨNG DỤNG CHO HỌC SINH LỚP 7, 8 TRƯỜNG THCS CÙ CHÍNH LAN
1 Giải pháp 1
a Mục tiêu sử dụng phương pháp tìm hiểu thực tế
Mục tiêu và nhiệm vụ của phương pháp này ở phạm vi rộng vì ngoài việchọc sinh tìm hiểu đặc điểm nội dung, hình tượng, đường nét, màu sắc,bố cục…thì giáo viên phải truyền được cảm hứng cho học sinh Giúp HS thấy được tínhgiáo dục, tính thực tiễn, vẻ đẹp và sự phong phú sau khi hoàn thành xong mộtnội dung yêu cầu của đề tài Từ đó HS sẽ có cảm hứng tìm tòi, sáng tạo ý tưởngmới trong cách sắp xếp bố cục trên giấy và ứng dụng ngoài thực tế
b Cách thức thực hiện:
Sử dụng đồ dùng trực quan: Hướng dẫn HS quan sát các bức tranh của
họa sĩ và học sinh mang chủ đề của bài học, hoặc hướng dẫn HS quan sát trựctiếp ngoài môi trường xã hội
Ảnh trang trí mặt nạ cho buổi lễ Halowin
Trang 8
Hình ảnh trang trí ứng dụng, tạo dáng và trang trí mặt nạ
Sử dụng PP thuyết trình: Gv giới thiệu đề tài ở phạm vi rộng hơn, giới
thiệu để HS hiểu được ý nghĩa và tính thực tiễn của chủ đề đối với cuộc sốnghàng ngày
Sử dụng PP vấn đáp gợi mở để HS hiểu đề tài ở mức độ sâu hơn, phạm vi
rộng hơn ngoài ra gợi mở để Hs có cảm xúc thể hiện được những ý tưởng mới
2 Giải pháp 2
a Mục tiêu sử dụng phương pháp trực quan
Dạy trên những gì HS nhìn thấy như hình vẽ, tranh ảnh, cả lời nói diễncảm có hình ảnh có tính trực quan Phương pháp trực quan giúp HS lĩnh hội trithức nhanh cụ thể Ngoài ra còn tác động đến xúc cảm của học sinh Bằng việc
sử dụng phương tiện trực quan, giáo viên cung cấp kiến thức cho học sinh từkhái quát đến chi tiết HS có cách nhìn toàn diện hơn trước mỗi dạng bài Tạocảm hứng để HS suy nghĩ tìm tòi ý tưởng mới của bài
b Cách thức thực hiện
Giáo viên nghiên cứu mục tiêu của bài để chuẩn bị đồ dùng dạy học, đảmbảo rõ nội dung, tránh trùng lặp Cần phân loại đồ dùng dạy học như mô hình,hình ảnh, tranh hoặc thăm quan
Sử dụng đồ dùng dạy học đúng lúc, đúng chỗ, không lạm dụng Kết hợpnhịp nhàng giữa lời giảng và động tác chỉ đồ dùng DH cùng với nét vẽ minh họa
để cho sự lĩnh hội của học sinh được đồng thời bằng cả thị giác và thính giác
Tùy theo nội dung bài dạy giáo viên có cách trình bày đồ dùng dạy họckhác nhau
Ví dụ: Trang trí tranh cổ động
Cần chú ý tới vị trí trình bày đồ dùng dạy học: phải có ánh sáng chiếu tới,kích thước to rõ ràng …sao cho mọi HS nhìn rõ
Trang 9GV cần có kế hoạch sưu tầm bài vẽ trang trí của HS hoặc của họa sĩ đểlàm tư liệu giảng dạy Ngoài ra GV cần nghiên cứu, làm đồ dùng dạy học sát vớitừng bài học và thực tế của trường
Ví dụ: Tư liệu họa tiết trong trang trí
Hoa, lá, chim, thú, các hình hình học… được dựa trên thực tế, sau đó đơngiản và cách điệu làm họa tiết trang trí
Ví dụ: Ứng dụng trang trí hình vuông từ tư liệu họa tiết trang trí.
3 Giải pháp 3
a Mục tiêu sử dụng phương pháp gợi mở: Có thể kết hợp cùng với các
phương pháp khác đó là hệ thống câu hỏi gợi mở hoặc dùng lời nhận xét gợimở…để học sinh suy nghĩ, tìm tòi phát huy được khả năng độc lập suy nghĩ củamọi học sinh( giỏi, khá, trung bình…) Tạo điều kiện để học sinh phát huy khảnăng và tư duy theo chiều sâu trong nhận thức thẩm mĩ, kĩ năng vẽ trang trí.Rèn luyện ý thức tự học, tự nghiên cứu tìm tòi ý tưởng mới cho mỗi bài học
b Giải pháp thực hiện.
Trước khi dạy bài mới, giáo viên cần nghiên cứu kĩ các tình huống, cácvấn đề cần gợi mở và gợi mở phải phù hợp với lực học của từng đối tượng họcsinh
VD1: Ở hoạt động Quan sát nhận xét, giáo viên có thể gợi mở để học sinhkhai thác nội dung sâu hơn: “ Ngoài các gợi ý vừa nêu của bài em còn biết vềnhững kiểu dáng chậu cảnh nào khác? Em hãy miêu tả về hình dáng, họa tiết củachậu đó” (Tạo dáng và trang trí chậu cảnh- lớp 8)
VD2: Ở phân môn vẽ trang trí- vẽ tranh cổ động (mĩ thuật 8) “tranh cổđộng và tranh đề tài giống và khác nhau ở điểm nào? Đây là câu hỏi khó, HS cóthể trả lời thiếu hoặc sai Nhưng qua câu hỏi này đã tác động đến suy nghĩ và
Trang 10nhu cầu muốn tìm hiểu của học sinh Lúc này giáo viên có thể sử dụng hình ảnh
về sự giống và khác nhau của hai thể loại tranh này Hoặc ở hoạt động thực hành
có thể gợi mở về cách vẽ Như em thấy nét vẽ này hoặc hình vẽ này đã được đẹpchưa ( đối với hs trung bình và yếu), giáo viên cần chỉ ra những sai sót một cách
cụ thể đồng thời yêu cầu học sinh tự sửa theo khả năng của mình “Em nhớ lạixem hình ảnh cổ động về phòng chống ma túy ngoài sân trường trong buổi lễmít tinh phòng chống ma túy HIV/AIDS như thế nào?, có những hoạt động gì?(đối với học sinh khá) Các em hãy quan sát lại bài mình và tìm ra những chỗchưa được đẹp? Em có thể sửa chúng đẹp hơn không? (đối với học sinh giỏi)
Những câu hỏi trên có ý nghi vấn,đồng thời tin vào khả năng của họcsinh,khích lệ ,động viên để các em tự sửa bài mình đẹp hơn
Về đánh giá bài vẽ tranh giáo viên cũng có thể sử dụng PP gợi mở đểhướng dẫn học sinh tự đánh giá bài trong lớp:
VD: Em thấy trong lớp có bao nhiêu bạn vẽ đúng nội dung và có baonhiêu bạn vẽ chưa nội dung của bài học? Hoặc em thấy bài nào trong lớp đẹpnhất ? vì sao?
4 Giải pháp 4
a Mục tiêu sử dụng phương pháp vấn đáp
Nhằm phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh vì được suy nghĩtrước và đoán được nội dung mà giáo viên sẽ giảng, các em sẽ không bị độngtiếp thu kiến thức Khai thác nội dung bài vẽ và suy nghĩ xem bài vẽ có thể ứngdụng vào hoạt động gì trong cuộc sống
b Giải pháp thực hiện
Giáo viên nghiên cứu bài trước khi dạy để xác định các tình huống cầnhỏi và đặt giả thiết cho những câu trả lời của học sinh, kết hợp thêm các câu hỏigợi mở mỗi khi học sinh chưa trả được, hoặc trả lời sai Mỗi hoạt động dạy –học cần sử dụng vấn đáp vào đúng trọng tâm kiến trức của hoạt động đó
5 Giải pháp 5
a Mục tiêu sử dụng phương pháp luyện tập.
Môn Mĩ thuật lấy thực hành làm hoạt động chính, và chỉ có trên cơ sởthực hành thì nhận thức lý thuyết mới rõ dần Kiểm tra và gợi ý để các đối tượnghọc sinh phát huy hết khả năng của mình.Thông qua thực hành, học sinh đượccủng cố về kiến thức lý thuyết, biết vận dụng lý thuyết vào thực thành để tạo nênmột bài vẽ có hiệu quả
b Giải pháp thực hiện:
Giáo viên quan sát lớp, điều hành thời gian đảm bảo thời gian đúng tiến độ.Chỉ ra thiếu sót ngay trên bài học sinh vì tất cả cái sai, cái đúng, cái hợp líhay chưa hợp lí, cái đẹp hay chưa đẹp đều được biểu hiện một cách rõ ràng, cụthể ngay trên từng bài vẽ Đây là một trong những phương pháp đặc thù củamôn Mĩ thuật và thường mang lại kết quả khả quan cho bài dạy GV làm việcvới từng HS, góp ý, khích lệ để mỗi em hoàn thành bài vẽ theo khả năng củamình
Trang 116 Giải pháp 6
a Mục tiêu sử dụng phương pháp làm việc theo nhóm.
Giúp học sinh nắm được hình thức hoạt động nhóm HS được tham giavào hoạt động nhóm, rèn luyện kĩ năng triển khai hoạt động nhóm nhanh và cóhiệu quả Qua hoạt động nhóm giáo dục cho học sinh có tinh thần tập thể, biếtphối hợp với mọi người trong các công việc sau này
Kết quả phân môn vẽ trang trí lớp 7
Tiết 4 : Tạo họa tiết trang trí
Tiết 7 : Tạo dáng và trang trí lọ hoa
Trang 12Từ lọ dầu gội đã hết + giấy màu+ keo dán+ bút dạ = một sản phẩm lọ họamới lạ.
Từ lọ nước giặt đã hết tạo thành một lọ cắm hoa độc đáo bằng giấy màu.
Tiết 10 : Trang trí đồ vật có dạng hình chữ nhật
Đèn ngủ từ ống mút, chai nhựa, khung ảnh từ bìa cứng, kẹp áo, dâu ruy bang
Tiết 15 : Chữ trang trí
