Sau những năm thực hiện chương trình sách giáo khoa mới theo tinh thần đổi mới phương pháp dạy học chúng ta đã đạt được những kết quả như: giáo viên nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp v
Trang 1CÁC GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY BÀI THỰC HÀNH MÔN ĐỊA LÝ LỚP 9
TRƯỜNG THCS NGUYỄN VĂN TRỖI
1 MỞ ĐẦU 1.1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Để đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của nội dung chương trình việc đổi mới phương pháp dạy học đã được chú trọng Nghị quyết TW II khoá VII đã khẳng định: “ Phải đổi mới phương pháp giảng dạy giáo dục và đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học” Theo định hướng này việc đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm phát huy tích cực chủ động của người học, phải thường xuyên rèn luyện và phát triển năng lực tự học, tự nghiên cứu độc lập Sau những năm thực hiện chương trình sách giáo khoa mới theo tinh thần đổi mới phương pháp dạy học chúng ta đã đạt được những kết quả như: giáo viên nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, học sinh tích cực chủ động tiếp nhận kiến thức.Tuy nhiên trong nhiều năm qua mặc dù đã cùng với tổ chuyên môn bám sát chuyên đề, tích cực triển khai đổi mới sinh hoạt chuyên môn, áp dụng cụ thể vào bài dạy trên lớp nhưng kết quả của các tiết thực hành ở chương trình Địa lí 9 còn rất hạn chế Chính vì vậy mà
từ năm học 2015 – 2016 tôi đã lập ra kế hoạch và xây dựng chuyên đề sinh hoạt chuyên môn trong năm học của nhóm địa lý trường THCS Nguyễn Văn Trỗi là
“ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY BÀI THỰC HÀNH LỚP 9” Năm học 2015 –
2016 đã thực hiện và thử nghiệm thành công bài thực hành 19, vì vậy sang năm học 2016 – 2017 tôi đã mạnh dạn đưa ra các giải pháp mới, đồng bộ mang tính khả thi để áp dụng ch6 10 bài thực hành trong chương trình và rút ra được “CÁC
GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY BÀI THỰC HÀNH MÔN ĐỊA
LÝ LỚP 9 TRƯỜNG THCS NGUYỄN VĂN TRỖI “
Sau một thời gian nghiên cứu và thực nghiệm nhận thấy kết quả nâng cao chất lượng giảng dạy các bài thực hành đảm bảo được nội dung kiến thức, kĩ năng; tích hợp được các nội dung về bảo vệ tài nguyên , môi trường , sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả
1.2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Mục đích của đề tài là tìm hiểu thực chất giảng dạy và học tập các bài thực hành của học sinh lớp 9 để tìm ra những vướng mắc của giáo viên, những sai sót học sinh thường gặp để đưa ra được các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng các bài thực hành nói riêng và chất lượng dạy, học bộ môn Địa lí ở trường THCS Nguyễn Văn Trỗi nói chung
1.3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
Đề tài sẽ nghiên cứu các giải pháp nhằm thực hiện được các yêu cầu về kiến thức, kỹ năng của 10 bài thực hành lớp 9 Khảo sát, đánh giá và phân tích kết quả học tập của học sinh khối 9 trường Trung học cơ sở Nguyễn Văn Trỗi
Trang 2trong quá trình thực nghiệm đề tài để đúc rút ra những bài học thực hiện bài thực hành Địa lí 9 tốt nhất
1.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
a Phương pháp đọc và tham khảo tài liệu: các tài liệu gồm có nghị quyết
về giáo dục, tài liệu bộ môn, tài liệu tích hợp, niên giám thống kê, thông tin trên mạng …để chọn lọc các giải pháp đảm bảo tính khoa học
b Phương pháp thu thập số liệu, thông tin: các thông tin số liệu cơ bản
được thu thập chủ yếu từ tài liệu thống kê của tổng cục thống kê, tài liệu của Bộ giáo dục và đào tạo
c Phương pháp điều tra, thực nghiệm: Các phiếu điều tra, giáo án thực nghiệm và kết quả thu được tiến hành ngay tại trường THCS Nguyễn Văn Trỗi
d Phương pháp xử lí số liệu, thông tin: Các số liệu, thông tin thu thập được
sẽ được lựa chọn, phân tích, so sánh và rút ra những kết luận khả thi phục vụ mục đích và nội dung nghiên cứu
2 NỘI DUNG 2.1 CƠ SỞ LÍ LUẬN
Bài thực hành vừa là phương pháp để học tốt phần kiến thức lí thuyêt đồng thời là môi trường để vận dụng kiến thức, kĩ năng và liên hệ thực tiễn Thực hành là một trong những phương pháp tích cực để thâm nhập và làm rõ các khái niệm địa lí Bài thực hành có vị trí quan trọng trong chương trình môn địa lí nói chung và địa lí lớp 9 nói riêng Theo chương trình bài thực hành địa lí lớp 9
chiếm tới 23,3% ( 10 bài trong tổng số 43 bài ) và được quy định lấy kết quả 1 bài để tham gia đánh giá trong mỗi học kì với từng học sinh ( Thông tư 58 về hướng dẫn đánh giá xếp loại HS ) Hơn nữa, các kĩ năng được hoàn thiện ở bài
thực hành còn được đánh giá thông qua các bài kiểm tra thường xuyên, kiểm tra
định kì, học kì với tỉ lệ là 50% ( Theo ma trận đề kiểm tra môn địa lí THCS của BGD&ĐT ) Đây là một thách thức lớn đối với mỗi học sinh nếu các em không
được trang bị đầy đủ các kĩ năng cần thiết khi làm bài kiểm tra Mặt khác thông qua bài thực hành kiến thức học tập trong nhà trường sẽ được gắn kết với những vấn đề diễn ra trong thực tiễn cuộc sống như sản xuất, tiêu thụ, thị trường, vấn
đề môi trường, sử dụng tài nguyên
Mặt khác bài thực hành rất đa dạng về loại hình và cách thể hiện Mỗi loại bài tập thích hợp với một số vấn đề địa lí nhất định và có những cách thức, tiến trình thực hiện khác nhau Có nhiều cách phân loại bài thực hành dựa trên cơ sở, tiêu chí khác nhau nhưng nhìn chung các bài thực hành trong chương trình địa lí phổ thông gồm có :
Loại bài dựa vào bảng số liệu: Tính toán, nhận xét, vẽ biểu đồ
Loại bài dựa vào sơ đồ, lược đồ, atlat: Đọc, phân tích tình hình, phân bố,
mối quan hệ vẽ sơ đồ, lược đồ
Loại bài dựa vào kiêt xuất thông tin từ Computer, sách tham khảo: báo
cáo
Trang 3Mỗi bài thực hành địa lí trong sách giáo khoa thường có nhiều nội dung mà mỗi nội dung là một loại hình bài tập khác nhau Vì vậy với mỗi bài thực hành cần phải có phương pháp, tiến trình hợp lí mới đạt hiệu quả cao cho từng bài dạy
2 2 THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ
Kết quả khảo sát khối 9 thời điểm đầu năm học 2016 – 2017 ( % )
Tỉ lệ kĩ năng đạt điểm khá trở lên 17,9 15,0 20,4 11,4
Tỉ lệ HS biết vận dụng kĩ năng 12,8 12,5 18,2 8,7
Tìm hiểu nguyên nhân của thực trạng kĩ năng học sinh chủ yếu là do ở lớp dưới các em chưa có phương pháp học, chưa tự rèn kỹ năng và nhất là trong chương trình lớp 6,7,8 có ít bài yêu cầu vẽ biểu đồ, nhận xét số liệu, Mặt khác học sinh không sử dụng atlat địa lí trong quá trình học nên kĩ năng chỉ được rèn trên lớp cùng bản đồ lớn treo tường mà At lat địa lí HS được phép mang vào phòng thi
Từ thực tế giảng dạy chúng tôi nhận thấy việc đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm nâng cao chất lượng giờ học các bài thực hành đòi hỏi phải có sự đổi mới đồng bộ cả quá trình dạy học từ mục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện đồ dùng dạy học, học tập đến việc tổ chức đánh giá học sinh và đổi mới cách dạy học trên lớp Như vậy, học sinh từ hiểu đúng dẫn đén hành động đúng
và từ thực tiễn sinh động để hiểu nội dung bài học sâu sắc hơn, đặc biệt những thông tin, số liệu sách giáo khoa không thể cập nhật hết những thay đổi nhanh chóng của thực tiễn liên quan đến bài học
2.3 CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ DẠY BÀI THỰC HÀNH
Thực chất của việc đổi mới cách dạy học trên lớp là xác định đúng quan điểm giáo dục tích cực, lấy học trò làm trung tâm Người thầy đóng vai trò hướng dẫn,
tổ chức hoạt động, là cố vấn giúp người học tự đánh giá, điều chỉnh theo yêu cầu của mục tiêu đào tạo còn học sinh phải tự mình tìm ra kiến thức bằng tự mình học, bằng hợp tác cùng bạn bè, bằng đối thoại với giáo viên đặc biệt là học sinh phải tự mình có cách học, độc lập trong giải quyết vấn đề Bởi vậy trong mỗi tiết học , người giáo viên cần chú ý những vấn đề sau:
2.3.1 Nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của người thầy.
- Vững về trình độ chuyên môn, mạnh về nghiệp vụ sư phạm: Giáo viên
phải không ngừng nâng cao chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm đặc biệt là các phương pháp, kỹ thuật dạy học tích cực; kỹ thuật sử dụng các phương tiện hiện đại trong các giờ học cho hiệu quả Chuẩn trong kiến thưc, kĩ năng và hướng dẫn cho học sinh cách học bộ môn Địa lí Đây là then chốt của việc nâng cao chất lượng dạy học
- Nắm chắc kiến thức liên môn và các nội dung tích hợp: Giáo viên cần
phải có những kiến thức liên môn như toán học, vật lí, hóa học, sinh học nhất
Trang 4là phải có trình độ nhất định về tin học để soạn giảng, truy cập thông tin, có những hiểu biết về các phần mềm và ứng dụng vào giảng dạy bộ môn địa lý hiểu biết về các chủ đề tích hợp như bảo vệ tài nguyên môi trường, bảo tồn di sản, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, kĩ năng sống, phát triển năng lực cho học sinh để nội dung của các bài học không bị quá tải mà vẫn đảm bảo kiến thức, kĩ năng địa lí với tích hợp các nội dung theo yêu cầu chương trình của
Bộ Giáo Dục
Phân nhóm các bài thực hành lớp 9 Nhó
m
Bài Nội dung, kĩ năng chính Nội dung tích hợp
I
5 Đọc biểu đồ tháp tuổi và phân tíchmối liên hệ địa lí Giáo dục dân số
19 Đọc lược đồ và phân tích mối liênhệ địa lí Giáo dục BVMT vàtiết kiệm năng lượng
40 Đọc biểu đồ cột nhóm, phân tíchthông tin và mối liên hệ địa lí Giáo dục BVMT vàtiết kiệm năng lượng
II
10 Vẽ và phân tích biểu đồ tròn
16 Vẽ, phân tích biểu đồ miền cơ cấu
22 Vẽ biểu đồ đường và phân tích mốiliên hệ địa lí Giáo dục dân số
34 Vẽ biểu đồ cột đơn và phân tíchmối liên hệ địa lí Giáo dục BVMT
37 Vẽ biểu đồ cột cơ cấu và phân tíchmối liên hệ địa lí Giáo dục BVMT
III 27 Phân tích số liệu và mối liên hệ địalí Giáo dục về chủquyền biển, đảo
IV 30 Phân tích thông tin để viết báo cáo
Vận dụng các kiến thức liên môn và chủ đê tích hợp ở bài 22
- Môn Địa lí :
+ Tình hình sản xuất lương thực ở Đồng bằng sông Hồng
+ Sức ép dân số đông, mật độ dân số cao đến tài nguyên môi trường
ở Đồng bằng sông Hồng
+ Vấn đề an ninh lương thực ở nước ta
- Môn Tin học:
+ Thu thập thông tin trên mạng Internet, viết sản phẩm
+ Sử dụng phần mềm MinMap, Excel, PowerPoint để trình bày và báo cáo sản phẩm
- Môn Toán học:
+ Tính toán và xử lí các số liệu
+ Vẽ các biểu đồ
Trang 5- Môn Hóa học: Các phản ứng xảy ra liên quan đến môi trường như phản
ứng cháy, phản ứng phân hủy thực vật
- Môn Ngữ văn: Sử dụng từ ngữ, phương thức biểu đạt phù hợp cho bản báo
cáo
- Môn Giáo dục công dân: bài học về lòng yêu quê hương đất nước, ý thức
về vấn đề dân số, kế hoạch hóa gia đình
2.3.2 Đổi mới trong việc thiết kế bài thực hành
Khi thiết kế bài học cần tập trung làm rõ các nội dung sau:
- Xác định mục tiêu của bài: mục tiêu phải thật cụ thể để có thể dựa vào đó
mà đánh giá kết quả học tập của học sinh Mục tiêu phải bao gồm cả việc biết ghi nhớ kiến thức, kĩ năng, phát triển tư duy và phương pháp học tập Mỗi mục tiêu cần được phát triển bầng một động từ ở đầu câu như trình bày, so sánh, chứng minh, giải thích, biết vẽ, nhận xét
- Lập kế hoạch chi tiết cho việc tổ chức hoạt động của thầy và trò ở trên lớp trong đó thể hiện rõ vai trò chủ đạo, hướng dẫn của thầy,vai trò chủ động, tích cực của trò trong việc chiếm lĩnh tri thức, rèn luyện kĩ năng thông qua các hoạt động Kế hoạch càng khoa học, cụ thể thì hiệu quả bài học càng cao
- Chú ý đến tính đặc trưng của các bài thực hành địa lí là rèn kĩ năng, củng
cố kiến thức và phát huy tính tích cực chủ động tối đa từ học sinh Để kế hoạch bài học thực hiên hiệu quả cũng cần phải quan tâm đến cả khâu chuẩn bị bài của
cả thầy và trò
Chuẩn bị của giáo viên và học sinh ở bài 19:
* Nội dung làm bài trực tiếp trên lớp do giáo viên hướng dẫn: Xác định
vị trí các mỏ khoáng sản, các nhà máy nhiệt điện, cảng xuất khẩu than Cửa Ông trên bản đồ; Tìm hiểu những ngành công nghiệp khai thác có điều kiện phát triển
và ngành công nghiệp luyện kim đen ở Thái Nguyên
* Nội dung chuẩn bị ở nhà của học sinh để báo cáo trên lớp:
- Vẽ và phân tích sơ đồ thể hiện mối quan hệ giữa sản xuất và tiêu thụ sản phẩm than nước ta thời gian gần đây
- Tìm hiểu về sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả ở nước ta.
+ Ý nghĩa việc sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả
+ Thực trạng sản xuất và tiêu thụ điện những năm gần đây
+ Việc cần thiết phải sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả ở nước ta + Trách nhiệm của bản thân về sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả
ơ
- Phát huy hoạt động nối tiếp ở cuối và đầu mỗi tiết học: Giải pháp này
hướng tới việc tích cực và chủ động rèn kĩ năng của học sinh ở nhà Cụ thể sau mỗi tiết học giáo viên lựa chọn việc hướng dẫn học sinh hoàn thành các bài kĩ nằng ngay trong bài học như vẽ các biểu đồ, nhận xét các bảng số liệu và đọc thông tin ở kênh hình như tranh, ảnh, sơ đồ, lược đồ, biểu đồ… cùng với làm các bài kĩ năng ở phần câu hỏi, bài tập trong sách giáo khoa Các bài tập này được
Trang 6kiểm tra và chữa bài khó ở đầu giờ của tiết tiếp theo Thống kê cho thấy nếu yêu cầu học sinh thực hành kĩ năng như vậy cơ hội được rèn luyện cao hơn gấp 2
-10 lần so với chỉ làm bài ở phần câu hỏi, bài tập
Kĩ năng ở bài thực hành
Kĩ năng ở phần câu hỏi, bài tập
Kĩ năng trong bài học trên lớp
2.3.3 Khai thác hiệu quả các phương tiện, đồ dùng dạy học.
Với mỗi bài thực hành đều có cách khai thác phương tiện đồ dùng riêng
riêng dựa trên cơ sở nội dung của mỗi bài có trong bài thực hành Bài 21 là loại bài dựa vào sơ đồ, lược đồ, atlat: Đọc, phân tích tình hình, phân bố, mối quan
hệ vẽ sơ đồ, lược đồ Bài 10 rèn kĩ năng vẽ biểu đồ, phân tích số liệu và giải thích các mối liên hệ địa lí …
- Sử dụng các phương tiện dạy học Địa lí như là nguồn cung cấp kiến thức chứ không sử dụng theo cách minh hoạ kiến thức Khuyến khích 100% học sinh
sử dụng atlat địa lí trong quá trình học tập Đây được coi như bước đột phá mới
của giải pháp dạy bài thực hành vì atlat vừa là nguồn kiến thức, giảm việc ghi nhớ máy móc số liệu vừa là bài mẫu về kĩ năng vẽ các dạng biểu đồ và đặc biệt
là học sinh được phép mang atlat vào phòng thi của các cuộc thi môn Địa lí
- Với mỗi loại phương tiện, đồ dùng cần phải có hệ thống các câu hỏi bài tập để hướng dẫn học sinh khai thác hiệu quả kiến thức từ đồ dùng, phương tiện
- Phối hợp các phương tiện đồ dùng với nhau và dành thời gian cho học sinh làm việc với các phương tiện đồ dùng đó
- Hướng dẫn cho học sinh các kĩ năng tự học với các phương tiện, đồ dùng để có khả năng tham gia tích cực, chủ động vào các quá trình chuẩn bị bài, báo cáo bài ngay tại trên lớp trong mỗi tiết học
2.3 4 Chú ý trang bị các kỹ năng địa lý cho học sinh
Để học sinh tích cực chủ động trong mỗi giờ địa lý trước tiên giáo viên phải trao cho các em những chiếc chìa khoá khám phá tri thức Bí quyết của những chiếc chìa khoá tri thức chính là các kỹ năng địa lý Việc rèn kỹ năng cho học sinh có năng lực độc lập khi làm việc:
- Kỹ năng thu thập thông tin; Kỹ năng xử lý thông tin
- Đặc biệt là các kỹ năng với các thông tin, số liệu, lược đồ, biểu đồ, tranh ảnh như đọc, vẽ, phân tích
Ví dụ Vẽ biểu đồ tròn ở bài 10
- Hướng dẫn HS tính % ( Tổng tương ứng 100% ) và góc ở tâm (1%
tương ứng góc ở tâm 3,6 0 ) và các bước vẽ biểu đồ: vẽ, chú giải, ghi tên
- Vẽ biểu đồ tròn: bắt đầu vẽ từ tia 12h, theo chiều thuận kim đồng hồ
Trang 7- GV vừa vẽ mẫu vừa hướng dẫn HS vẽ vào vở:
- HS tự hoàn thành(làm chú giải, ghi số liệu và ghi tên cho biểu đồ
* Dành cho HS khá, giỏi : cách tính bán kính ( Chọn bán kính năm 1990 là 2cm
thì bán kính năm 2002 là √ x 2 ) và tự làm thước đo % ( 50 phần của nửa hình tròn tương ứng với 50%
Bảng xử lí số liệu ( Góc ở tâm không cần trình bày trong bài làm của HS)
Loại cây Cơ cấu diện tích ( % )1990 2002 Góc ở tâm ( độ )1990 2002
Cây ăn quả, cây thực phẩm
Chú giải : Cây lương thực Cây công nghiệp
Cây ăn quả, cây thực phẩm, cây khác
Biểu đồ cơ cấu diện tích gieo trồng phân theo các loại cây
năm 1990 và năm 2002 (%)
Đặc biệt là việc rèn luyện kỹ năng cho học sinh theo yêu cầu từ thấp lên cao, từ đơn giản đến phức tạp, phù hợp với yêu cầu chương trình để học sinh hoàn thiện dần kỹ năng Ví dụ: Đối với kỹ năng đọc biểu đồ khí hậu lúc đầu phải hướng dẫn học sinh tỉ mỉ cách dùng thước để tìm tháng có nhiệt độ cao nhất, thấp nhất, nhiệt độ trung bình nhưng khi đã thành thạo thì học sinh sẽ tự báo cáo kết quả và yêu cầu về kỹ năng cũng tuỳ thuộc vào trình độ của mỗi học sinh
để giúp đỡ những em yếu hoàn thiện kỹ năng, những em khá nâng cao dần kỹ năng cho mình
2.3.5 Đổi mới trong hoạt động dạy học ở trên lớp.
a Dạy học thông qua tổ chức hoạt động học sinh.
+ Tổ chức cho học sinh thu thập thông tin
71.6 13.3
15.1
64.84 18.22
16.94
12831,4 9040,0
Trang 8+ Tổ chức cho học sinh xử lí thông tin.
+ Tổ chức cho học sinh trình bày thông tin
b Đa dạng hoá cách làm việc của học sinh
Trong mỗi tiết học, trong giờ học trên lớp, để tạo được nhiều cơ hội cho các
em phát huy kỹ năng, chúng tôi đã bước đầu đa dạng hoá cách làm việc của học sinh
- Có nội dung học sinh làm việc các nhân với sách giáo khoa, với biểu đồ, bản đồ, tranh ảnh để tìm ra những kiến thức theo yêu cầu của giáo viên
- Có nội dung các em được thảo luận với bạn (thảo luận cặp) hoặc cả lớp.
- Có nội dung các em được thảo luận, trao đổi trong các nhóm rồi thống nhất kết quả báo cáo, thảo luận chung rồi giáo viên mới giúp học sinh chuẩn kiến thức thông qua phiếu học tập, phiếu thông tin phản hồi Phiếu nhóm được phát cho mỗi bàn học sinh, phiếu được đặt vào vị trí giữa nhóm, giáo viên hướng dẫn nhóm trao đổi, thống nhất đáp án sau đó cho các nhóm báo cáo Việc đánh giá kết quả làm việc các nhóm có thể do giáo viên chấm chữa trực tiếp qua đáp án hoặc nhóm học sinh chấm chữa chéo cho nhau Phiếu học tập nhóm được thiết kế vừa sức học sinh, tạo ra những cơ hội bàn luận và hình thức nội dung thay đổi đa dạng theo nội dung từng bài
- Cho học sinh học bằng các trò chơi ngay trên lớp nhằm thay đổi không khí lớp học, phù hợp với lứa tuổi học sinh
- Cho học sinh ngoại khoá ngay trên lớp bằng cách cho các em tìm hiểu một
số vấn đề của bài học có liên quan đến thực tế hoặc gần gũi với học sinh
Ngoài ra có những nội dung giáo viên gợi mở để học sinh suy nghĩ trả lời ở tiết học sau hoặc ở sân chơi trí tuệ của nhà trường đặc biệt là việc hướng dẫn học sinh học bài, chuẩn bị cho bài sau ở nhà cho bài thực hành để báo cáo trên lớp phải được hướng dẫn cụ thể
Hướng dẫn các bước thực hiện báo cáo bài 19:
+ Sau tiết học 12 giáo viên yêu cầu các học sinh của tổ 1 chuẩn bị nội
dung theo phân công ( bài 19 )
+ Tìm hiểu tài liệu, thu thập thông tin
+ Viết các ý chính theo hướng dẫn của giáo viên
+ Trao đổi, chọn lọc thông tin giữa các bạn trong tổ với cô giáo
+ Cá nhân tổng hợp để viết thành bản báo cáo
Viết báo cáo trên Microsoft Word
+ Tiết 17 học sinh nạp lại đề cương báo cáo để giáo viên đánh giá
+ Giáo viên chọn người báo cáo và góp ý hoàn thiện nội dung
+ Chuẩn bị phương án báo cáo và báo cáo thử
Chuyển báo cáo sang trình diễn trên Microsoft Office PowerPoint
+ Phần 1: Phân tích sơ đồ thể hiện mối quan hệ giữa sản xuất và tiêu thụ
sản phẩm than
+ Phần 2: Báo cáo về sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả ở nước ta
Trình bày thử sản phẩm: học sinh có sản phẩm được chọn báo cáo thử
Trang 9để rút kinh nghiệm.
Trình bày sản phẩm vào 15 phút cuối của tiết 21 ở lớp.
c Khai thác các mặt tích cực ở các phương pháp day học và kết hợp nhiều phương pháp dạy học tuỳ từng tiết học.
Trong tiết học, nếu có thể việc kết hợp mặt tích cực của các phương pháp dạy học tạo sự hứng thú cho học sinh với mỗi giờ học như kể chuyện, đọc thơ kết hợp làm việc với phương tiện đồ dùng và các phương pháp khác để tìm ra kiến thức, rèn luyện kĩ năng giúp các em say mê bộ môn, khắc hoạ kiến thức
Đặc biệt với các bài thực hành có thể vận dụng phương pháp dạy học theo
dự án để phát huy tính tích cực chủ động cho học sinh Ví dụ với các bài thực hành ở phần vùng giáo viên đưa ra dự án chuẩn bị bài với một số nội dung tích hợp như sau:
Bài 19 ( Tổ 1 ) Bài 22 ( Tổ 2 ) Bài 27 ( Tổ 3 ) Bài 30 ( Tổ 4 )
Phân tích sơ đồ thể
hiện mối quan hệ
giữa sản xuất và
tiêu thụ sản phẩm
than từ đó nâng
cao nhận thức về
sử dụng điện tiết
kiệm và hiệu quả ở
nước ta
Viết báo cáo tìm hiểu về ảnh hưởng của dân số đông, mật độ dân số cao đến tài nguyên môi trường ở Đồng bằng sông Hồng
Viết báo cáo
về việc phát triển kinh tế biển ở Duyên
Trung và vấn
đề chủ quyền biển đảo ở nước ta
Viết báo cáo về vai trò của cây công nghiệp lâu năm , giới thiệu về tình hình sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm cây chè hoặc cây cà phê
d Tăng cường công tác kiểm ta đánh giá của thầy với tự đánh giá của trò trong từng tiết học.
+ Giáo viên tăng cường kiểm tra việc học tập, chuẩn bị bài ở nhà của học sinh thường xuyên bằng cách kiểm tra từng học sinh, mỗi bàn học sinh hoặc thông tin qua bàn trưởng, các tổ trưởng trong mỗi tiết học
+ Kiểm tra đánh giá trực tiếp kết quả làm việc với các em tại lớp bằng cách yêu cầu học sinh báo cáo, giáo viên yêu cầu học sinh khác đánh giá, giáo viên giúp học sinh chuẩn kiến thức
+ Khi các nhóm học sinh làm việc, giáo viên yêu cầu các nhóm thống nhất kết quả, nhóm trưởng sẽ đánh giá cho điểm cụ thể từng thành viên dựa vào tính tích cực của các các nhân trong nhóm bằng cách cộng thêm hoặc trừ đi 1, 2 điểm
so với điểm nhóm
Các em có thể tự chấm bài của mình hoặc chấm bài chéo của bạn thông qua các đáp án giáo viên chuẩn bị sẵn nhất là các bài trắc nghiệm Ban đầu giáo viên hướng dẫn các em cách chấm sau đó xem bài và kiểm tra lại rồi nhận xét việc
Trang 10chấm bài của học sinh Với bài này giáo viên yêu cầu học sinh ghi rõ tên người làm bài và tên người chấm để tiện nhận xét
Việc kiểm tra đánh giá của giáo viên nên linh động có thể thực hiện ở đầu giờ, cuối giờ hoặc ngay trong tiết học Có lúc giáo viên nên trực tiếp kiểm tra, có lúc các em tự kiểm tra đánh giá dưới sự giám sát của giáo viên Trong quá trình giảng dạy việc đánh giá của giáo viên phải nhằm khuyến khích những học sinh khá giỏi đạt được điểm cao, động viên học sinh yếu kém, trung bình vươn lên
Học sinh chuẩn bị cho bài thực hành
e Sử dụng các phương tiện hiện đại trong giờ học.
Việc mạnh dạn sử dụng các phương tiện hiện đại như máy vi tính, máy chiếu đa năng giúp cho việc tổ chức giờ học đạt hiệu quả cao.Ví dụ : Giáo viên
và học sinh có thể cùng theo dõi thảo luận , cùng chấm chữa bài và đưa ra những thông tin phản hồi nhanh chóng Đặc biệt hiệu quả nhất là việc sử dụng công nghệ thông tin để dạy học bằng giáo án điện tử vừa tạo nguồn tri thức vừa giải quyết hiệu quả những nội dung mà bài giảng yêu cầu hoặc học sinh có thể báo cáo việc chuẩn bị bài ở nhà bằng máy tính trực tiếp trên lớp nhằm khẳng định năng lực giao tiếp, phát triển tư duy