Hoàn thiện công tác quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể tại chi cục thuế TP hải dương

Trong những năm qua, cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, chúng ta đã có những bước tiến bộ trong việc cải cách công tác quản lý thuế theo hướng tạo hành lang pháp luật

i

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng:

Số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là hoàn toàn trung thực

và chƣa từng đƣợc sử dụng hoặc công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã đƣợc cám ơn và các

thông tin trích dẫn trong luận văn đều đƣợc ghi rõ nguồn gốc

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Dương

ii

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn thạc sĩ quản lý kinh tế của mình, ngoài sự nỗ lực

cố gắng của bản thân, tôi đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình của nhiều cá nhân

và tập thể

Nhân dịp này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới sự giúp đỡ, chỉ bảo tận tình của các thầy, cô giáo Viện Đào tạo sau Đại học – Trường Đại học Hàng Hải Việt Nam; đặc biệt là sự quan tâm, chỉ dẫn tận tình của thầy giáo PGS.TS Nguyễn Văn Sơn đã trực tiếp hướng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn

Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các Đội, Chi cục thuế TP Hải Dương đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu và thu thập tài liệu phục vụ cho luận văn

Qua đây tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn đối với gia đình và bạn bè đã giúp đỡ, động viên tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Dương

iii

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN I LỜI CẢM ƠN II MỤC LỤC III DANH MỤC BẢNG VII

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 2

2.1 Mục tiêu chung 2

2.2 Mục tiêu cụ thể 3

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

3.1 Đối tượng nghiên cứu 3

3.2 Phạm vi nghiên cứu 3

4 Phương pháp nghiên cứu 3

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 3

6 Bố cục của luận văn 4

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẦN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ THUẾ ĐỐI VỚI HỘ KINH DOANH CÁ THỂ 5

1.1 Những vấn đề cơ bản về quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể 5

1.1.1 Khái niệm quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể 5

1.1.2 Tính tất yếu khách quan của công tác quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể 7

1.1.3 Đặc điểm của công tác quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể 10

1.1.4 Nội dung quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể 13

1.1.5 Những nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể 16

1.2 Cơ sở pháp lý về quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể 20

1.2.1 Luật pháp liên quan đến quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể 20

iv

1.2.2 Kinh nghiệm quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thế của một số Chi cục

thuế thuộc các thành phố trong cả nước 22

1.2.3 Kinh nghiệm quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thế trên thế giới 26

1.2.4 Những bài học kinh nghiệm về hoàn thiện công tác quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể 28

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THUẾ ĐỐI VỚI HỘ KINH DOANH CÁ THỂ TẠI CHI CỤC THUẾ TP HẢI DƯƠNG 30

2.1 Đặc điểm địa bàn nghiên cứu 30

2.2 Giới thiệu về chi cục thuế TP Hải Dương, tỉnh Hải Dương 30

2.2.1 Bộ máy tổ chức và chức năng của các đội 30

2.2.2 Kết quả thực hiện thu ngân sách Nhà nước giai đoạn 2011-2015 34

2.3 THựC TRạNG Về QUảN LÝ THUế ĐốI VớI Hộ KINH DOANH CÁ THể 38

2.3.1 Đặc điểm của hộ kinh doanh cá thể trên địa bàn TP Hải Dương 38

2.3.2 Lập kế hoạch quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể trên địa bàn TP Hải Dương 39

2.3.3 Các hoạt động hỗ trợ việc quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể trên địa bàn TP Hải Dương 40

2.3.4 Quản lý thu thuế đối với các hộ KD cá thể trên địa bàn TP Hải Dương 43

2.3.5 Quản lý công tác kiểm tra thuế đối với hộ KDCT 47

2.3.6 Đánh giá về công tác quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể 50

2.4 Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể 52

2.4.1 Môi trường quản lý thuế 52

2.4.2 Sự thay đổi phương thức quản lý thuế và cơ sở vật chất để thực hiện quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể 54

2.4.3 Tổ chức bộ máy và trình độ của cán bộ quản lý thuế 56

2.4.4 Trình độ nhận thức của hộ KD cá thể 59

v

CHƯƠNG 3 ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ THUẾ ĐỐI VỚI HỘ KINH DOANH CÁ THỂ TẠI CHI CỤC THUẾ TP HẢI

DƯƠNG 61

3.1 Căn cứ đề xuất 61

3.1.1 Bối cảnh trong nước ảnh hưởng đến bối cảnh hộ kinh doanh cá thể 61 3.1.2 Bối cảnh quốc tế ảnh hưởng đến bối cảnh hộ kinh doanh cá thể 62

3.2 Xu hướng phát triển của hộ kinh doanh cá thể tại TP Hải Dương và mục tiêu của chi cục thuế TP Hải Dương 62

3.3 Biện pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể tại Chi cục thuế TP Hải Dương, cục thuế tỉnh Hải Dương 63

3.3.1 Chấp hành tốt luật pháp và các chính sách có liên quan đến quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể 63

3.3.2 Tổ chức tốt việc thực hiện quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể 69

KẾT LUẬN 80

TÀI LIỆU THAM KHẢO 82

2.3 Kết quả thực hiện thu NSNN trên địa bàn TP Hải

Dương, tỉnh Hải Dương giai đoạn 2011-2015

2.8 Kết quả thống kê công tác phúc tra hộ nghỉ, bỏ kinh

doanh và giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo

49

2.9 Đánh giá của hộ kinh doanh cá thể về công tác quản lý

thuế của chi cục thuế TP Hải Dương

51

2.10 Nhận xét của các hộ kinh doanh cá thể trong việc chấp

hành chính sách thuế

53

2.11 Trình độ nguồn nhân lực phục vụ quản lý thuế đối với

hộ kinh doanh cá thể tại chi cục thuế TP Hải Dương (2011 – 2015)

58

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Sự ra đời và phát triển của ngành Thuế luôn gắn liền với sự xây dựng và trưởng thành của Nhà nước Trong những năm qua, cùng với sự phát triển kinh

tế - xã hội của đất nước, chúng ta đã có những bước tiến bộ trong việc cải cách công tác quản lý thuế theo hướng tạo hành lang pháp luật trong chính sách thuế, quản lý thuế, nâng cao trách nhiệm của các tổ chức và cá nhân trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế đối với nhà nước, đồng thời từng bước điều chỉnh các sắc thuế phù hợp với lộ trình hội nhập kinh tế quốc tế Nhờ đó, số thu từ thuế tăng đều qua các năm, luôn trở thành nguồn thu chủ yếu của ngân sách nhà nước, đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu phát triển của đất nước 86 Trong chiến lược phát triển kinh tế thị trường của cả nước, Đảng ta luôn coi trọng thành phần kinh

tế tư nhân, luôn tạo môi trường bình đẳng, thuận lợi để các thành phần kinh tế cùng phát triển và thực tế những năm qua với một công tác đơn giản, năng động lực lượng hộ kinh doanh cá thể của cả nước đã không ngừng lớn mạnh, góp phần tăng thu ngân sách nhà nước

Tuy nhiên hệ thống thuế vẫn còn tồn tại những mặt còn hạn chế, thiếu sót như: chính sách thuế chưa thực sự đồng bộ, việc thu thuế đôi khi còn trùng lắp, tính pháp lý chưa cao; chưa đáp ứng được yêu cầu của công tác thị trường; chưa xoá bỏ triệt để công tác bao cấp qua thuế; chính sách thuế còn có những điểm quy định chưa chặt chẽ, tạo kẽ hở cho các tổ chức, cá nhân lợi dụng gian lận thuế, trốn thuế Bên cạnh đó, ý thức về trách nhiệm đối với thuế của người nộp thuế nói riêng và người dân nói chung chưa tốt; công tác quản lý thuế còn yếu kém ở một số lĩnh vực; đã áp dụng nhiều ứng dụng tin học vào công tác quản lý thuế nhưng việc khai thác triệt để các ứng dụng trên phần mềm đối với cán bộ thuế còn chưa cao; một bộ phận cán bộ thuế yếu cả về trình độ và phẩm chất đạo đức, chưa đáp ứng được yêu cầu của sự nghiệp đổi mới… từ đó làm giảm hiệu quả quản lý của một số sắc thuế, ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách nhà nước

2

Thời gian qua công tác quản lý thu thuế đối với hộ kinh doanh cá thể có nhiều chuyển biến tích cực góp phần nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật thuế của các hộ kinh doanh, hạn chế thất thu, tăng thu cho ngân sách Tuy nhiên, tiềm năng vẫn còn và có thể khai thác thu để đạt ở mức cao hơn Công tác quản

lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể còn gặp nhiều điều bất cập, từ việc đăng ký thuế, xác định doanh thu, tính thuế đến việc thu thuế vẫn là một dây chuyền công việc khép kín gần như rườm rà, luẩn quẩn, không rõ ràng, gây ức chế cho người nộp thuế đồng thời lại tạo ra rất nhiều khó khăn cho cơ quan quản lý thuế nói chung và ngành thuế nói riêng Trong khi hộ kinh doanh cá thể ngày càng chứng

tỏ là một mô hình kinh tế năng động, không thể thiếu trong nền kinh tế quốc dân

và có những đóng góp quan trọng với ngân sách nhà nước Tình trạng thất thu tuy có giảm nhưng vẫn còn tình trạng quản lý không hết hộ kinh doanh, doanh thu tính thuế không sát thực tế, dây dưa nợ đọng thuế còn nhiều … Vì vậy, vấn

đề mang tính cấp thiết đặt ra cho Ngành Thuế là phải tìm cho được các biện pháp nhằm tăng cường công tác quản lý thu thuế đối với hộ kinh doanh cá thể Chi cục thuế TP Hải Dương thuộc Cục thuế tỉnh Hải Dương cũng không phải là ngoại lệ trong quá trình quản lý thuế đối với các hộ kinh doanh cá thể Thực tế, công tác này còn gặp nhiều khó khăn nguyên nhân xuất phát từ cả hai phía người quản lý và người được quản lý Vấn đề này cũng chưa được hệ thống trong một nghiên cứu nào cụ thể

Xuất phát từ những lý do nêu trên, tôi tiến hành chọn đề tài “Hoàn thiện công tác quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể tại Chi cục thuế TP Hải Dương”

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu chung

Trên cơ sở đánh giá thực trạng công tác quản lý thuế đối với hộ kinh doanh

cá thể, từ đó đề xuất biện pháp hoàn thiện công tác quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể tại Chi cục thuế TP Hải Dương

- Đề xuất biện pháp hoàn thiện công tác quản lý thuế đối với hộ kinh doanh

cá thể tại Chi cục thuế TP Hải Dương

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là công tác quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể

tại Chi cục thuế TP Hải Dương

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi về nội dung: Nghiên cứu các vấn đề lý luận, thực tiễn cũng như

thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng tới công tác quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể tại Chi cục thuế TP Hải Dương

- Phạm vi không gian: Nghiên cứu tại Chi cục thuế TP Hải Dương, Cục

thuế tỉnh Hải Dương

- Phạm vi thời gian: Thông tin số liệu liên quan đến công tác quản lý thuế

đối với hộ kinh doanh cá thể 5 năm 2011 - 2015 và định hướng cho năm 2016 -

2020

4 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp, thống kê và so sánh Ngoài ra còn thu thập thêm thông tin, tài liệu, số liệu từ các báo cáo của Ngành

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Luận văn hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về quản lý thuế đối với

hộ kinh doanh cá thể tại Chi cục thuế TP Hải Dương Đồng thời luận văn đánh giá thực trạng của quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể và đề xuất một số biện pháp thiết thực tăng cường công tác quản lý thuế hộ kinh doanh cá thể trên địa bàn TP Hải Dương trong điều kiện hiện nay

4

Cơ sở lý luận về công tác quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể là nguồn tài liệu tham khảo hữu ích cho nghiên cứu tiếp theo về chủ đề có liên quan Các biện pháp đề xuất có căn cứ và tính khả thi cũng là cơ sở và thông tin

có ích với các nhà quản lý và hoạch định chính sách thuế

6 Bố cục của luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn gồm 3 chương

Chương 1: Những vấn đề cơ bản về quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể

Chương 2: Thực trạng công tác quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể tại Chi cục thuế TP Hải Dương

Chương 3: Đề xuất biện pháp hoàn thiện công tác quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể tại Chi cục thuế TP Hải Dương

5

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẦN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ THUẾ ĐỐI VỚI

HỘ KINH DOANH CÁ THỂ

1.1 Những vấn đề cơ bản về quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể

1.1.1 Khái niệm quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể

Ra đời tồn tại cùng với nhà nước, từ đó đến nay, thuế đã trải qua một quá trình phát triển lâu dài và quan niệm về thuế cũng không ngừng được hoàn thiện Giáo trình Lý thuyết thuế của Học viện Tài chính định nghĩa: “Thuế là một khoản thu nhập được chuyển giao một cách bắt buộc từ các thể nhân và pháp nhân cho nhà nước, do pháp luật quy định nhằm sử dụng cho mục đích công cộng”

Quản lý thuế là việc Nhà nước sử dụng các phương tiện, cách thức, biện

pháp nhằm thực hiện việc thu thuế sao cho đạt hiệu quả, đúng mục tiêu, mục đích đề ra trong việc xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong từng thời kỳ Được biểu hiện cụ thể thành một hệ thống: Từ việc Nhà nước ban hành chính sách, tổ chức bộ máy, triển khai thực hiện, kiểm tra giám sát kết quả đến việc chỉnh sửa chính sách và ban hành chính sách mới cho phù hợp với thực tiễn đang quản lý

Như vậy quản lý thuế có vai trò:

- Quản lý thuế nhằm thực hiện một trong những chức năng quan trọng của Nhà nước trong lĩnh vực quản lý tài chính: Đó là điều tiết vĩ mô nền kinh tế Đây là một trong những nội dung quan trọng nhất nhằm đảm bảo phát huy tối đa những chức năng, vai trò của thuế trong phát triển kinh tế xã hội Ngoài ra, quản

lý thu thuế còn thực hiện một mục tiêu quan trọng nữa là huy động số thu cho Ngân sách Nhà nước Thể hiện quyền lực tối cao và sự độc quyền của Nhà nước trong việc quản lý và điều hành đất nước

- Giúp Nhà nước kiểm soát việc nộp thuế của người nộp thuế Dù bất kỳ ở

xã hội nào, lợi ích của người kinh doanh luôn được đặt lên hàng đầu đối với bản

6

thân mỗi cá nhân nhằm đạt được lợi nhuận cao nhất Vì vậy, với vai trò kiểm tra, giám sát, vai trò của Nhà nước về Quản lý thuế định hướng, sửa chữa những sai sót trong quá trình thực hiện các Luật thuế dù vô tình hay cố ý sai phạm đều phải duy trì bình đẳng xã hội trong việc chấp hành nghĩa vụ thuế

- Giúp Nhà nước quản lý được bộ máy thu thuế Một mặt, đảm bảo bộ máy quản lý thuế vận hành trơn tru, không sai sót; mặt khác, cũng xuất phát từ lợi ích cá nhân, con người trong bộ máy quản lý thu thuế của Nhà nước cũng có những cá nhân hám lợi sẵn sàng bắt tay với người nộp thuế nhằm giúp họ trốn thuế và thu những mối lợi bất chính làm thất thu cho Ngân sách, hoặc cố tình gây khó dễ, sách nhiễu để vòi vĩnh Điều đó đòi hỏi Quản lý thuế với chức năng kiểm tra, giám sát sẽ hạn chế và xử lý các trường hợp này Vì vậy, việc quản lý

bộ máy thu thuế chặt chẽ cũng là yêu cầu cực kỳ cấp thiết, nhất là trong giai đoạn hiện nay, nước ta đang bị ảnh hưởng mạnh mẽ bởi các tác động xấu của mặt trái kinh tế thị trường

- Với vai trò hướng dẫn người nộp thuế, thông qua công tác tuyên truyền, giáo dục sẽ nâng cao ý thức người dân trong việc chấp hành các Luật thuế, đảm bảo việc thực hiện các Luật thuế được nghiêm chỉnh Mặt khác, việc xử lý các sai phạm đảm bảo nghiêm minh, đúng người, đúng việc nhằm răn đe những người vi phạm, đồng thời làm gương cho các người khác

Luật Quản lý thuế được Quốc hội thông qua ngày 29/11/2006, có hiệu lực từ 01/7/2007 đó là một cuộc cách mạng về công tác quản lý thuế Nếu như trước đây người nộp thuế thực hiện nghĩa vụ thuế một cách thụ động thì nay đã chuyển sang công tác tự khai, tự nộp và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật Nếu như trước đây ngành thuế quản lý người nộp thuế theo người thì nay chuyển sang công tác theo mô hình chức năng Luật Quản lý thuế ra đời và có hiệu lực bản thân đã hình thành nên một công tác quản lý thuế mới văn minh hơn, khoa học hơn, hiện đại hơn và công khai, minh bạch hơn

Chính sách thuế là một trong những quy định bắt buộc do Nhà nước đặt ra

để quản lý thu thuế, nhằm buộc các công dân phải thực hiện nghĩa vụ nộp thuế của mình Để thu thuế hiệu quả, đạt được những mục tiêu phát triển kinh tế xã hội trong từng thời kỳ của đất nước, chính sách thuế phải đảm bảo các yêu cầu: Công bằng; hiệu quả; minh bạch, rõ ràng; linh hoạt Và để chính sách thuế đạt được các yêu cầu như vậy, đòi hỏi những nhà xây dựng chính sách phải thâm nhập thực tế để nắm được những cách thức thực hiện, những diễn biến trong quá trình kinh doanh dù là nhỏ nhất Tránh việc xa rời thực tế hoặc “cưỡi ngựa xem hoa”, ban hành “chính sách ở trên trời chuyện đời ở dưới đất”, không phù hợp với thực tế Dù yêu cầu như vậy, trên thực tế vẫn xảy ra các trường hợp ban hành chính sách thuế như kể trên, dẫn đến việc quản lý thuế gặp rất nhiều khó khăn, thậm chí các quy định của chính sách thuế về cùng một vấn đề còn trái ngược, làm cho người nộp thuế và các cán bộ quản lý thuế cấp dưới không biết phải thực hiện thế nào cho đúng, hoặc vì không sát thực tế dẫn tới thất thu thuế, tạo điều kiện cho các người lách luật để trốn thuế

Với những đặc trưng của kinh tế cá thể việc quản lý thuế là vô cùng khó khăn, phức tạp Trên thực tế, qua một thời gian rất dài, thậm chí trước cả khi thành lập hệ thống thuế, chính sách thuế để quản lý các hộ kinh doanh cá thể đều mang tính ước chừng dẫn đến việc thất thu thuế trong quản lý thuế là rất lớn Từ

đó yêu cầu tìm ra cách thức để xây dựng chính sách quản lý hiệu quả là một thực

tế khách quan về hoàn thiện công tác quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể

- Giúp người nộp thuế hiểu rõ và tuân thủ các chính sách thuế

Đối với hộ kinh doanh cá thể hầu như không có một tổ chức, hiệp hội nào đứng lên làm đại diện Các quy định pháp lý để quản lý các hộ kinh doanh cá thể cũng chưa được nghiên cứu cụ thể và rõ ràng như các thành phần kinh tế khác

8

Như vậy, việc nâng cao vai trò Nhà nước về quản lý thuế đối với kinh tế cá thể nhằm nghiên cứu sâu, cụ thể về hoạt động của các hộ kinh doanh cá thể để ban hành chính sách quản lý cho phù hợp, hiệu quả và mang tính chất pháp lý cao Vai trò Nhà nước ở đây còn được được đề cao với nhiệm vụ tuyên truyền, giáo dục pháp luật thuế trên cơ sở hỗ trợ người nộp thuế trong mọi công việc, vướng mắc trong quá trình hoạt động kinh doanh cả về chính sách cũng như công tác, đảm bảo nguyên tắc “phục vụ khách hàng - người nộp thuế” với trách nhiệm cao nhất, tạo môi trường quản lý thuế trong sạch, hiệu quả, khoa học

- Tạo điều kiện cho người nộp thuế một cách thuận tiện, nhanh chóng, chính xác

Trong việc kê khai nộp thuế cho nhà nước, người nộp thuế chính là khách hàng và cơ quan thuế là người phục vụ Việc cán bộ thuế sách nhiễu, gây khó khăn cho người nộp thuế ở các khâu: Nộp hồ sơ khai thuế, mua hoá đơn, chấp hành việc thanh, kiểm tra của cơ quan thuế vẫn diễn ra phổ biến với nhiều mức

độ khác nhau Thời gian dành cho việc kê khai, nộp thuế chiếm khá nhiều thời gian của người nộp thuế

Đối với các hộ kinh doanh cá thể dù mô hình tổ chức, quản lý của hộ không phức tạp, thậm chí đơn giản nhưng số lượng lại đông, quy định nộp thuế theo tháng dẫn đến ùn tắc khâu nộp thuế những ngày cuối tháng Thậm chí đối với các hộ thực hiện kê khai theo phương pháp trực tiếp trên doanh số, việc kiểm soát hồ sơ khai thuế để tính số nộp cũng mất nhiều thời gian do chưa có ứng dụng tin học trong kê khai cũng làm mất nhiều thời gian của hộ Điều này cũng dẫn đến một số tiêu cực như: Cán bộ thuế kê khai thuế thay chủ hộ, gây khó khăn hoặc ưu ái để sách nhiễu, vòi vĩnh

Vì vậy, việc xây dựng một môi trường lành mạnh, trong sạch, văn minh giữa cơ quan thuế và người nộp thuế để việc kê khai nộp thuế của người nộp thuế được dễ dàng, thuận tiện với thời gian và chi phí thấp nhất là yêu cầu quan trọng trong nâng cao vai trò Nhà nước về quản lý thuế

9

- Đảm bảo việc thu thuế được thực hiện công bằng, theo đúng quy định

của Pháp luật, hạn chế tiêu cực,

Tổ chức quản lý thu thuế là khâu chốt của quá trình quản lý thuế với mục tiêu là thu đúng, đủ thuế Để đảm bảo việc thu đúng, đủ thuế, đòi hỏi việc kiểm tra việc kê khai thuế của người nộp thuế phải chặt chẽ, phù hợp với thực tế kinh doanh, không phân biệt loại hình kinh tế nào Thực tế quản lý đối với hộ kinh doanh tình trạng thất thu thuế xảy ra còn phổ biến, một mặt do không nắm sát doanh thu, mặt khác do người nộp thuế cố tình trốn tránh, chây ỳ, kinh doanh không đăng ký, kê khai nộp thuế gây rất nhiều khó khăn cho công tác thu thuế Mặt khác, khi thu được thuế về, còn xảy ra tình trạng xâm tiêu, biển thủ tiền thuế do cách thức thu thuế đối với hộ kinh doanh chủ yếu là thu trực tiếp bằng tiền mặt, nhất là ở khu vực đã uỷ nhiệm thu thuế

1.1.2.2 Hoàn thiện công tác quản lý thuế góp phần thúc đẩy quá trình hội nhập kinh tế ở nước ta

Nâng cao vai trò Nhà nước về quản lý thuế là góp phần tạo công bằng xã hội trong nghĩa vụ nộp thuế của các công dân, tạo điều kiện cho các thành phần kinh tế nói chung, hộ kinh doanh cá thể nói riêng phát triển trong một hành lang pháp lý chung, tạo công ăn việc làm và thu nhập cho người lao động, giảm tỷ lệ thất nghiệp, ổn định đời sống một bộ phận dân cư Ngoài ra, cùng với việc tạo điều kiện phát triển cho các hộ kinh doanh cá thể ở vùng sâu, vùng xa, miền núi, vùng nông thôn sẽ trực tiếp phục vụ nhu cầu dân cư các khu vực này được tốt hơn, tạo điều kiện thông thương hàng hoá giữa các vùng miền, góp phần xoá bỏ khoảng cách giàu nghèo giữa nông thôn và thành thị, miền núi và miền xuôi Từ

đó góp phần ổn định an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, giảm bớt được những ảnh hưởng xấu về kinh tế xã hội do khuyết tật của kinh tế thị trường mang lại

Quản lý thuế có hiệu quả phải gắn liền với mục tiêu nuôi dưỡng nguồn thu Đó chính là tạo điều kiện để các hộ kinh doanh cá thể phát triển Để các hộ kinh doanh phát triển trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế, cạnh tranh được

10

với sự thâm nhập của các tập đoàn bán lẻ quốc tế thì vai trò nhà nước về quản lý thuế phải đảm bảo quản lý chặt chẽ, sát thực tế đối với các hộ kinh doanh nhằm điều chỉnh kịp thời những biến động do hội nhập gây ra Hỗ trợ các hộ kinh doanh cá thể không có nghĩa là ưu ái hay thu thuế ít đi mà mấu chốt là xây dựng một hành lang pháp lý về thuế nói riêng và kinh doanh của các hộ kinh doanh nói chung để các hộ kinh doanh cá thể có điều kiện phát huy tối đa thế mạnh của

mình

1.1.3 Đặc điểm của công tác quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể

1.1.3.1 Hộ kinh doanh cá thể và vai trò của hộ kinh doanh cá thể đối với phát triển kinh tế xã hội

Hộ kinh doanh cá thể là do một cá nhân, là công dân Việt Nam hoặc một nhóm người, hoặc một gia đình làm chủ, chỉ được đăng ký kinh doanh tại một địa điểm, sử dụng không quá mười lao động, không có con dấu và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh

Hộ kinh doanh cá thể là mô hình tổ chức kinh tế giản đơn, gọn nhẹ, sử dụng

ít lao động, được phân bố rộng rãi trong các tầng lớp dân cư Về thời gian của hộ kinh doanh cá thể là đa thời gian, điều này xuất phát từ nhu cầu thực tế của người dân trên địa bàn và có cầu ắt có cung, nhất là nhu cầu về ăn uống, dịch vụ, thương

mại

Đa phần hoạt động kinh doanh dưới hình thức cung ứng các hàng hoá, dịch vụ trực tiếp cho người tiêu dùng Chiếm số lượng đông đảo nhất là các hộ kinh doanh lĩnh vực thương nghiệp bán các loại hàng hoá phục vụ tiêu dùng, từ lương thực, thực phẩm thiết yếu cho đời sống hàng ngày của người dân đến các hàng hóa khác, phần lớn tập trung kinh doanh ở các Chợ đầu mối và Chợ trung tâm của các thành phố, thị xã, thị trấn, thị tứ Một số ít hơn được tập trung ở các đường phố chính, đông người qua lại Nhìn chung các hộ kinh doanh cá thể xuất hiện ở khắp mọi nơi có nhu cầu về hàng hóa dịch vụ

Hơn nữa hộ kinh doanh cá thể tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh Điều này xuất phát từ tính chất trong quan hệ

11

mua bán của hộ kinh doanh cá thể, thường là thỏa thuận trực tiếp, tiền và quyền

sở hữu hàng hóa được trao tự nguyện trên cơ sở " Thuận mua vừa bán" không thông qua ký kết hợp đồng kinh tế do giá trị các thương vụ nhỏ Chủ yếu là mua bán trao tay

Trình độ quản lý của hộ kinh doanh cá thể thấp, quản lý tài chính bằng phương pháp ghi sổ tay các khoản thu, chi, tự hạch toán được lỗ, lãi hàng ngày

Hộ kinh doanh cá thể có vai trò nhất định trong phát triển kinh tế, xã hội;

đó là: Giải quyết công ăn, việc làm, tăng thu nhập góp phần cải thiện đời sống cho người lao động Tuy mức đóng góp của từng hộ kinh doanh cá thể không lớn nhưng với một lực lượng hùng hậu, các hộ kinh doanh cá thể góp phần quan trọng đối với thu ngân sách nhà nước Ngoài ra hộ kinh doanh cá thể còn là một kênh phân phối hàng hoá, dịch vụ nhanh nhất đến người tiêu dùng trong toàn xã hội

Hộ kinh doanh cá thể đang đóng vai trò rất quan trọng trong việc góp phần tạo ra sự phát triển cân bằng giữa nông thôn và thành thị Cũng theo số liệu của tổng cục thống kê, số lượng các hộ kinh doanh cá thể đang tập trung nhiều ở nông thôn (chiếm 57,1%)

Từ số liệu thống kê nói trên, cũng đủ để nhìn nhận, đánh giá vai trò của hộ kinh doanh cá thể trong nền kinh tế nước ta hiện nay quan trọng như thế nào Tuy nhiên, hiện nay khu vực này vẫn đang trong tình trạng phát triển một cách tự phát.Theo thống kê điều tra, chỉ có khoảng 30% số hộ đăng ký kinh doanh, 30%

số hộ chưa đăng ký và 30% không đăng ký Như vậy việc tính không đầy đủ số lượng hộ kinh doanh sẽ có ảnh hưởng đến việc tính GDP hàng năm

Như vậy: Thực tế cho thấy, các hộ kinh doanh cá thể ở nước ta tồn tại

khách quan và có vị trí, vai trò quan trọng trong sự nghiệp phát triển chung của đất nước, không những giải quyết việc làm, tăng thu nhập, tăng nguồn thu cho ngân sách, mà hộ kinh doanh cá thể còn phát triển tự nhiên, phân bổ rộng khắp, có mặt ở hầu hết các vùng, miền trên cả nước Đặc biệt, hộ kinh doanh cá thể còn là kênh phân phối hàng hoá tới vùng sâu, vùng xa, góp phần ổn định chính trị, trật tự xã hội

12

1.1.3.2 Đặc điểm quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể

Quản lý thu thuế đối với hộ kinh doanh cá thể là hoạt động của Nhà nước

mà cơ quan thuế là đại diện để tổ chức, điều hành hệ thống quản lý thu thuế nhằm động viên nguồn thu từ thuế vào ngân sách nhà nước theo những quy định của pháp luật về thuế Việc quản lý thu thuế được thực hiện thông qua một qui trình quản lý, bằng những phương thức, cách thức mà cơ quan thuế tác động vào

hệ thống thuế theo những mục tiêu ngành thuế đã đặt ra trong từng thời kỳ nhất

định, đó chính là công tác quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể.:

Như vậy có thể rút ra, quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể là những phương thức, cách thức mà cơ quan quản lý thuế tác động vào hộ kinh doanh cá thể theo những mục tiêu xác định

Đặc điểm công tác quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể về cơ bản cũng như công tác quản lý thuế đối với doanh nghiệp, đó là đều hướng tới sự minh bạch, rõ ràng, đơn giản, rễ tính toán trong việc thực hiện chính sách thuế Thông qua các chính sách thuế như ưu đãi thuế, miễn, giảm thuế, hoàn thuế để khuyến khích người nộp thuế tích cực đầu tư, đổi mới công nghệ, ứng dụng khoa học kỹ thuật mở rộng và thúc đẩy sản xuất kinh doanh phát triển

Tuy nhiên xuất phát từ đặc điểm của hộ kinh doanh cá thể là giản đơn, gọn nhẹ, trình độ quản lý thấp, đại bộ phận hộ kinh doanh cá thể không sử dụng hóa đơn mua, bán hàng, điều này đã dẫn đến dễ gian lận trong việc kê khai thuế Vì thế với công tác quản lý thuế ðối với hộ kinh doanh cá thể cũng có những ðặc ðiểm sau:

- Hộ kinh doanh cá thể (bao gồm cả hộ hành nghề tư nhân) nếu có mức thu nhập dưới mức lương tối thiểu (do Chính phủ quy định) không phải đăng ký kinh doanh (trừ các ngành nghề kinh doanh có điều kiện) và chưa phải nộp thuế

- Bên cạnh sự khuyến khích hộ kinh doanh cá thể tự giác trong việc khai thuế, nộp thuế cũng có sự tham gia của hội đồng tư vấn thuế

- Ngoài việc tự khai, tự nộp thuế, hộ kinh doanh cá thể còn phải nộp thuế theo thông báo của cơ quan thuế

13

- Do chủ yếu hộ kinh doanh cá thể không thực hiện, thực hiện không đầy

đủ chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ trong mua, bán hàng hóa, nên về công tác quản lý thuế cũng hướng tới sự đơn giản trong việc khai thuế, tính thuế và nộp thuế

- Hộ kinh doanh cá thể phải thực hiện mức ấn định thuế của cơ quan thuế (trong trường hợp hộ kinh doanh kê khai doanh thu chưa sát đúng thực tế và hộ kinh doanh khoán ổn định thuế 6 tháng hoặc một năm)

Như vậy nếu như kết quả nộp thuế của các doanh nghiệp phụ thuộc vào việc thực hiện chế độ kế toán, hóa đơn chứng từ thì ngược lại kết quả nộp thuế của hộ kinh doanh cá thể phụ thuộc chủ yếu vào trình độ và ý thức của cán bộ thuế

1.1.4 Nội dung quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể

1.1.4.1 Lập kế hoạch quản lý đăng ký thuế, khai thuế, nộp thuế vŕ quyết toán thuế

Để thực hiện tốt quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể theo Quyết định 2248/QĐ-TCT ngày 28/12/2012 của Tổng cục thuế và Quyết định 1688/QĐ-TCT ngày 06/10/2014 của Tổng cục thuế được thay thế; Quy trình này áp dụng đối với việc tổ chức quản lý thuế hộ kinh doanh ở cấp chi cục thuế Phạm vi các công việc quy định trong quy trình này bao gồm: quản lý danh bạ hộ kinh doanh; phân loại hộ kinh doanh; quản lý thu thuế đối với hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán (tính thuế, lập sổ thuế, công khai thuế, phát thông báo thuế, tổ chức thu nộp thuế), xét miễn, giảm thuế cho các hộ kinh doanh theo quy định của Luật Quản lý thuế, các Luật thuế, các văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật [20]

Trên cơ sở quy trình này, các cơ quan quản lý thuế sẽ lập kế hoạch chi tiết

về các nội dung cần quản lý trên địa bàn của mình, căn cứ vào đó để thực hiện

kế hoạch năm

14

1.1.4.2 Quản lý công tác tuyên truyền và hỗ trợ hộ KDCT

Bộ máy quản lý thuế được tổ chức thành ba cấp từ Trung ương đến địa phương, từ Tổng cục thuế đến Cục thuế và cuối cùng là Chi cục thuế Tổng cục thuế phụ trách quản lý trên địa bàn lãnh thổ Cục thuế phụ trách địa bàn tỉnh Chi cục thuế phụ trách địa bàn quận, TP, thành phố thuộc tỉnh Đối với hộ kinh doanh cá thể, do tính chất kinh doanh trải rộng và đông đảo trên khắp địa bàn,

để đảm bảo mục tiêu quản lý thu thuế hiệu quả, chặt chẽ, hạn chế thất thu thuế

và yêu cầu Bộ máy quản lý thu thuế phải đơn giản, gọn nhẹ, chi phí thấp Mặt khác, cần có một bộ phận chuyên sâu, nắm chắc địa bàn để có thể quản lý hoạt động kinh doanh của hộ kinh doanh một cách chặt chẽ Mô hình quản lý hiện nay là các Đội thuế phường, xã trực thuộc chi cục thuế và các Uỷ nhiệm thu thuế thuộc UBND các xã, phường trực tiếp thực hiện việc quản lý thu thuế Ngoài ra, còn một số đội bộ phận chuyên môn cùng thuộc chi cục thuế quản lý để thực hiện công tác tổng hợp, báo cáo, kiểm tra, giám sát và tham mưu về công tác thu thuế [20]

Xây dựng phương thức quản lý thuế trên cơ sở thực hiện các quy trình quản

lý một cách đồng bộ Mục đích của việc ban hành các quy trình quản lý nhằm công khai hóa các hoạt động của cơ quan thuế trong quản lý, xoá bỏ các thủ tục phiền hà, tốn kém cho người nộp thuế Tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người nộp thuế thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định của pháp luật Mặt khác ban hành quy trình quản lý còn nhằm kiểm tra việc thực hiện các công việc của cán bộ thuế với yêu cầu khoa học, tiết kiệm thời gian với hiệu quả cao nhất

1.1.4.3 Quản lý công tác thu nợ thuế và cưỡng chế nợ thuế

Việc thực hiện quy trình quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể mà đặc trưng tách thành 3 bộ phận, đã tạo điều kiện cho các bộ phận thường xuyên trao đổi thông tin, giám sát lẫn nhau, hạn chế đến mức thấp nhất các tiêu cực có thể xẩy ra, đồng thời tạo điều kiện cho các bộ phận tập trung nâng cao chuyên môn, nghiệp vụ theo hướng chuyên môn hoá cao [16]

15

1.1.4.4 Quản lý công tác kiểm tra thuế đối với hộ KDCT

Theo [20] Kiểm tra quá trình thực hiện quản lý thuế đã được xây dựng theo qui định chung về pháp luật trong việc tổ chức thực hiện đối với người nộp thuế mà ở đây là hộ kinh doanh cá thể với cơ quan thuế

Thực hiện Luật quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể, cơ quan thuế đã xây dựng được công tác kiểm tra, giám sát hồ sơ kê khai thuế nhằm chống thất thu thuế qua việc kê khai thuế; ngăn chặn và xử lý kịp thời những vi phạm về thuế nâng cao tính tự giác tuân thủ pháp luật thuế trong việc thực hiện kê khai

thuế, tính thuế và nộp thuế

Tổ chức quản lý thuế là hoạt động của cả một hệ thống, được vận hành bởi con người được xã hội phân công lao động Vì là một hệ thống điều hành bởi con người, hoạt động quản lý thuế không thể lúc nào cũng trơn tru, hoàn hảo trên tất cả các khâu của hệ thống Mặt khác, quản lý thuế là một công việc phức tạp, gần với đồng tiền, vì vậy dễ nảy sinh tiêu cực Từ đó phát sinh công tác kiểm tra sự hoạt động của bộ máy quản lý thuế Một mặt, đánh giá thực trạng hoạt động của bộ máy, mặt khác để phòng ngừa và xử lý nghiêm các trường hợp

cố tình vi phạm Công tác kiểm tra đối với bộ máy quản lý thuế có thể chia thành hai cách thức:

- Công tác tự kiểm tra: Đây là hoạt động của bộ máy thanh tra nội bộ, mục

đích nhằm chấn chỉnh những sai sót trong quá trình thực hiện nhiệm vụ của các cán bộ thuế Công tác tự kiểm tra mang tính chất thường xuyên, liên tục đối với tất cả các cấp trong hệ thống quản lý thuế từ Tổng cục thuế, Cục thuế đến Chi cục thuế

- Công tác kiểm tra của các đơn vị ngoài ngành thuế: Thường được tổ

chức theo chương trình, kế hoạch định sẵn của các cơ quan thuộc Nhà nước như: Thanh tra Nhà nước, Kiểm toán Nhà nước, Thanh tra Bộ Tài chính Mục đích thanh tra, kiểm tra của các đơn vị này cũng nhằm phát hiện và chấn chỉnh sai phạm của cơ quan thuế các cấp nhưng trên quan điểm khách quan do độc lập với

ngành thuế

16

Vì vậy để đảm bảo hoạt động kiểm tra giám sát chấp hành tốt nhiệm vụ, công vụ của Chi cục thuế TP Hải Dương, tuân thủ nghiêm túc các quy định của pháp luật, đồng thời đáp ứng yêu cầu cải cách và hiện đại hoá ngành thuế Nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của công tác kiểm tra sự tuân thủ trong toàn ngành thuế; góp phần đưa công tác quản lý thuế và quản lý nội bộ Chi cục thuế

TP Hải Dương đi vào nề nếp, xây dựng ngành thuế ngày càng vững mạnh toàn

diện

1.1.5 Những nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể

1.1.5.1 Môi trường quản lý thuế

Việt Nam đang trên bước đường thành công trong công cuộc phát triển kinh tế với các thành tựu của hơn 20 năm đổi mới Tình hình chính trị ổn định,

vị trí của Việt Nam trên trường quốc tế ngày một nâng cao cũng là những nhân

tố tác động tích cực đến sự phát triển của các hộ kinh doanh cá thể Bên cạnh đó cũng còn những khó khăn nhất định như, việc ban hành các sắc thuế quá phức tạp, qui định không rõ ràng, thủ tục hành chính về thuế rườm rà gây khó khăn cho người nộp thuế và cán bộ thuế, trình độ hiểu biết về thuế và ý thức chấp hành các luật, pháp lệnh về thuế của các tầng lớp dân cư còn hạn chế, nếu các hộ kinh doanh cá thể hiểu Luật thuế và các quy định khác liên quan đến quyền lợi

và nghĩa vụ của mình thì việc thực hiện Luật thuế sẽ được tuân thủ ở mức độ cao

và ngược lại, nếu không hiểu biết, tình trạng trốn lậu thuế sẽ phổ biến, các hành

vi trốn lậu thuế không được phát hiện, tố giác Thậm chí có trường hợp gian lận, trốn lậu thuế còn được coi là việc đương nhiên

Thực tế cho thấy, nếu các hộ kinh doanh cá thể hiểu Luật thuế và các quy định khác liên quan đến quyền lợi và nghĩa vụ của mình thì việc thực hiện Luật thuế sẽ được tuân thủ ở mức độ cao và ngược lại, nếu không hiểu biết, tình trạng trốn lậu thuế sẽ phổ biến, các hành vi trốn lậu thuế không được phát hiện, tố giác Thậm chí có trường hợp gian lận, trốn lậu thuế còn được coi là việc đương nhiên hoặc đồng tình ủng hộ

1.1.5.2 Tổ chức bộ máy và trình độ của cán bộ quản lý thuế

Theo quy định của Luật quản lý thuế, bộ máy quản lý thuế ở cơ quan thuế các cấp được cải cách theo hướng tổ chức tập trung theo 4 chức năng nhằm chuyên môn hoá, nâng cao năng lực quản lý thuế ở từng chức năng, gồm: Tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế; Kê khai kế toán thuế; Đôn đốc thu nợ và cưỡng chế thuế; Thanh tra, kiểm tra thuế

Trên cơ sở tổ chức bộ máy quản lý thuế theo chức năng, cơ quan thuế phân định rõ chức năng nhiệm vụ giữa các phòng, ban, đội thuế, từ Tổng cục thuế, Cục thuế, Chi cục thuế, đội thuế, chỉ đạo, hướng dẫn giám sát và đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch của các cấp từ trung ương xuống địa phương

Để đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa toàn diện công tác quản lý thuế, ngành thuế phải tiếp tục tổ chức tốt việc đào tạo và đào tại lại đội ngũ cán bộ công chức thuế để đảm đương nhiệm vụ quản lý thuế được giao, đặc biệt là đội ngũ cán bộ thuế cấp chi cục Đào tạo nâng cao trình độ sử dụng máy tính và khai thác thông tin trên mạng cho đội ngũ cán bộ thuế, đảm bảo đạt 90% cán bộ công nghệ thông tin có thể sử dụng thành thạo ứng dụng vào công tác nghiệp vụ, 60% người sử dụng có thể làm việc trên môi trường mạng Chú trọng công tác đào tạo nguồn nhân lực có chuyên môn cao nhằm đáp ứng yêu cầu xây dựng hệ thống thông tin về người nộp thuế; nâng cao kỹ năng sử dụng, quản lý, khai thác các nguồn thông tin về người nộp thuế Triển khai các chương trình đào tạo

18

nâng cao ý thức pháp luật cho cộng đồng các doanh nghiệp về nội dung liên quan đến nghĩa vụ, quyền lợi của người nộp thuế, liên quan đến lĩnh vực kê khai, tính, nộp thuế Xây dựng phương án bố trí lại hệ thống tổ chức bộ máy và cán bộ để phù hợp với yêu cầu quản lý mới, đặc biệt là bộ phận làm nhiệm vụ quản lý thuế Trên cơ sở rà soát, bố trí lại lực lượng cán bộ một cách hợp lý, xác định nhu cầu tuyển dụng và đào tạo phù hợp, đáp ứng yêu cầu công tác quản lý thuế Trước mắt đào tạo chuyên sâu cho lực lượng cán bộ làm công tác giá tính thuế và công nghệ thông tin

Cán bộ thuế phải được đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên để đáp ứng yêu cầu của tình hình về chính sách thuế, nghiệp vụ quản lý các khoản thu, sắc thuế, hiện đại hóa quản lý thu thuế bằng các ứng dụng tin học; cán bộ thuế phải có khả năng tuyên truyền giáo dục, tư vấn người nộp thuế khai thuế và nộp thuế thành thạo Thái độ và phong cách ứng xử của cán bộ thuế thật tận tụy, công tâm, khách quan giữa quyền lợi của Nhà nước với quyền lợi của người nộp thuế

Là người bạn đồng hành đáng tin cậy của các người nộp thuế trong việc thực hiện các luật thuế Phẩm chất cán bộ thuế tốt và phải được rèn luyện, tu dưỡng

thường xuyên để không bắt tay với người vi phạm luật thuế

1.1.5.3 Sự thay đổi phương thức quản lý thuế và cơ sở vật chất để thực hiện quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể

Luật quản lý thuế được quốc hội khóa XI thông qua ngày 29/11/2006, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2007 Là khuôn khổ pháp lý cao nhất cho hoạt động quản lý thuế và là cơ sở để thực hiện đổi mới phương thức quản lý thuế từ công tác chuyên quản, người nộp thuế thực hiện nghĩa vụ thuế thụ động, sang công tác

tự khai, tự nộp, đề cao trách nhiệm của người nộp thuế trong việc chủ động tính thuế, nộp thuế Luật có phạm vi điều chỉnh toàn diện, áp dụng với tất cả các khâu trong quá trình thu nộp các sắc thuế và khoản thu ngân sách; qui định rõ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của người nộp thuế, công chức thuế, cơ quan thuế và đặc biệt là luật đã đề cao trách nhiệm pháp lý của các cơ quan nhà nước, các tổ chức

và cá nhân khác trong công tác quản lý thuế [13]

19

Mặt khác, cơ sở vật chất cũng là nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý thuế, đó là nhà cửa, các trang thiết bị, công cụ, dụng cụ Cùng với sự phát triển của đất nước, cơ sở vật chất phục vụ cho công tác quản lý thuế phải ngày càng khang trang, hiện đại Một mặt, để bộ máy quản lý thuế có thể hoạt động một cách hiệu quả, tiết kiệm, tránh lãng phí, tiêu cực Mặt khác, để phục vụ người nộp thuế một cách nhanh gọn, chính xác, giảm thiểu những phiền hà không đáng

có

Một trong những cơ sở vật chất quan trọng đó là hệ thống các công nghệ thông tin trong cơ quan thuế Thông qua việc ứng dụng công nghệ tin sẽ giảm thiểu rất nhiều thời gian, công sức của cán bộ thuế cũng như của người nộp thuế Qua vận dụng những ưu thế của công nghệ thông tin sẽ giúp việc quản lý thuế được chính xác tình trạng hoạt động cũng như thu thập thông tin của người nộp thuế thông qua trao đổi, đối chiếu, nâng cao tính chính xác của công tác dự báo nguồn thu cũng như báo cáo, thống kê Tầm quan trọng đặc biệt của công nghệ thông tin sẽ phát huy ưu điểm tuyệt đối khi ứng dụng công nghệ thông tin trong việc khai thuế nộp thuế điện tử, thanh toán bắt buộc thông qua hệ thống tín dụng, ngân hàng, tạo điều kiện cho việc quản lý thuế chặt chẽ, công bằng, hiện đại và văn minh

1.1.5.4 Trình độ nhận thức về thuế của các hộ kinh doanh cá thể

Trong công tác tự khai, tự nộp thuế thì ý thức tự giác và hiểu pháp luật của

hộ kinh doanh cá thể nộp thuế sẽ quyết định việc chấp hành nghĩa vụ thuế của họ Điều đó sẽ làm giảm nhẹ hoặc gia tăng gánh nặng đối với quản lý thuế trên các góc độ sau:

- Quản lý hộ kinh doanh cá thể đại bộ phận người nộp thuế không có trình

độ, không nắm vững pháp luật thuế và các quy định về hạch toán kế toán, hóa đơn, chứng từ; khai thuế, nộp thuế không đúng với quy định của pháp luật, làm giảm số thuế phải nộp, miễn thuế, giảm thuế không đúng người…làm tăng khối lượng công tác kiểm tra đối với hộ kinh doanh cá thể

20

- Hộ kinh doanh cá thể không tự giác thực hiện pháp luật thuế, khai sai số

thuế phải nộp, giả mạo hồ sơ khai thuế, hóa đơn, chứng từ để trốn thuế, hoàn thuế khốngẦ hoặc hộ kinh doanh cá thể nộp thuế tự giác chấp hành đúng Luật thuế đều ảnh hưởng tới khối lượng và hộ kinh doanh cá thể kiểm tra

- Khi hộ kinh doanh cá thể cố ý vi phạm, dùng nhiều thủ đoạn để trốn thuế,

tránh thuế cũng làm gia tăng tắnh chất phức tạp của quản lý thuế

- Hộ kinh doanh cá thể nắm vững pháp luật thuế, chấp hành tốt chế độ kế

toán, hóa đơn, chứng từ, tự giác kê khai thuế và nộp thuế theo đúng quy định của pháp luật; tự giác cung cấp hồ sơ, số liệu theo yêu cầu của đoàn quản lý thuế góp phần làm tăng hiệu quả quản lý thuế

1.2 Cơ sở pháp lý về quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể

1.2.1 Luật pháp liên quan đến quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể

Nghị quyết của Đảng đã đề ra yêu cầu: ỘTiếp tục đổi mới và bổ sung các luật thuế Kiện toàn hệ thống thu thuế, chống thất thu và lạm thu, chống mọi biểu hiện tiêu cực trong công tác thuế tăng cường thanh tra tài chắnh, kiểm soát việc chấp hành pháp lệnh kế toán, thống kêỢ

Công cuộc cải cách thuế từ năm 2000 đến nay mặc dù tiến hành trong bối cảnh có nhiều yếu tố không thuận lợi: từ công tác quản lý nền kinh tế tập trung, quan liêu bao cấp chuyển sang nền kinh tế nhiều thành phần, vận hành theo công tác thị trường; tình hình kinh tế, chắnh trị thế giới không ổn định, nước ta bị bao vây, cấm vận kéo dài và tiếp theo là chịu sự ảnh hưởng nặng nề của cuộc khủng hoảng tài chắnh tiền tệ, trong khu vực và châu á; thiên tai lũ lụt liên tiếp xẩy ra trong cả nước Nhưng dưới sự lãnh đạo của ban chấp hành trung ương Đảng, Quốc hội và sự điều hành có hiệu quả của Chắnh phủ; sự phối hợp chặt chẽ của các ngành, các cấp sự nỗ lực khắc phục khó khăn trong việc duy trì, phát triển sản xuất kinh doanh và nghiêm chỉnh chấp hành chắnh sách thuế của đại bộ phận các tổ chức, cá nhân kinh doanh và cùng với sự trưởng thành của cơ quan quản

lý thu nên công cuộc cải cách thuế giai đoạn 2000 đến nay đã đạt được những thành tựu chủ yếu là:

21

- Đã hình thành một hệ thống tổ chức quản lý thuế thống nhất trong cả nước ngày càng được củng cố và tăng cường về mọi mặt; chịu sự lãnh đạo song trùng của ngành dọc và cấp uỷ, chắnh quyền địa phương Đội ngũ cán bộ quản lư thuế được đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ quản lý và phẩm chất Áp dụng công nghệ tin học vào quản lý thuế

- Công tác quản lý thuế được chuyển từng bước từ chế độ chuyên quản khép kắn sang chế độ người nộp thuế tự tắnh, tự khai và nộp thuế theo thông báo của cơ quan thuế Công tác này đã đề cao nghĩa vụ, trách nhiệm của người nộp thuế trước pháp luật; cơ quan thuế tăng cường được chức năng tuyên truyền, giáo dục, hướng dẫn, đôn đốc thu nộp, kiểm tra, thanh tra xử lý vi phạm về thuế

- Tổ chức quản lý thuế được tổ chức thành 3 bộ phận độc lập: Bộ phận cấp đăng ký mã số thuế, nhận và kiểm tra tờ khai thuế; bộ phận tắnh thuế, thông báo nộp thuế và đôn đốc thu nộp thuế; bộ phận thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm về thuế, đã hạn chế được tiêu cực trong công tác quản lý thuế Từng bước thực hiện chuyên môn hoá quản lý thuế theo chức năng, nâng cao trình độ nghiệp vụ của cán bộ thuế

- Công tác quản lý thuế đã có những chuyển biến tắch cực theo hướng rõ ràng, công khai, dân chủ và minh bạch hõn Từng býớc củng cố, mở rộng áp dụng chế độ kế toán hoá đõn, chứng từ đối với các thành phần kinh tế, đặc biệt

là đối với thành phần kinh tế tý nhân, tránh thất thu ngân sách nhà nýớc

Với mục tiêu công bằng, chắnh sách thuế quy định cho các hộ kinh doanh

cá thể cũng nằm trong hệ thống các chắnh sách thuế nói chung Tuy nhiên, với đặc trưng số lượng đông, địa bàn kinh doanh trải rộng, quy mô nhỏ, số thuế nộp không lớn Trừ thuế Môn bài là một khoản thu gần như mang tắnh chất phắ, còn lại việc áp dụng các chắnh sách thuế đối với hộ kinh doanh cá thể cũng có những khác biệt qua từng thời kỳ Ở đây, Luận văn không đề cập đến việc điều chỉnh các mức thuế suất mà chỉ đề cập đến các phương pháp tắnh thuế đối với các hộ kinh doanh Hệ thống các chắnh sách thuế để thực hiện quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể qua quá trình cải cách thuế theo từng giai đoạn

22

1.2.2 Kinh nghiệm quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thế của một số Chi cục thuế thuộc các thành phố trong cả nước

1.2.2.1 Kinh nghiệm của Chi cục Thuế thành phố Ninh Bình

Tại thời điểm tháng 5 năm 2010 Chi cục Thuế thành phố Ninh Bình, thuộc Cục Thuế tỉnh Ninh Bình quản lý 3288 hộ kinh doanh cá thể nộp thuế thường xuyên hàng tháng, chiếm 24 % tổng số hộ kinh doanh cá thể trên địa bàn tỉnh Ninh Bình, trong đó chỉ có 135 hộ mở sổ sách kế toán, được nộp thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ và phương pháp trực tiếp trên doanh thu, còn lại tới 96 % số hộ nộp thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khoấn thuế, ổn định 6 tháng hoặc 12 tháng Thành phố Ninh Bình là trung tâm văn hoá, kinh tế, là đầu mối lưu thông hàng hoá giữa các tỉnh phía nam với các tỉnh thuộc phía nam đồng bằng bắc bộ, chính vì vậy nơi đây là trung tâm bán buôn, bán lẻ hàng hoá, tạo điều kiện thúc đẩy các hộ kinh doanh cá thể phát triển, đồng thời thành phố Ninh Bình cũng là đơn vị có số thu từ các hộ kinh doanh cá thể cao nhất tỉnh Tuy nhiên số thuế thu được thông qua các hộ kinh doanh cá thể chưa tương xứng với mức độ kinh doanh thực tế Công tác thu tuy đã có những chuyển biến tích cực song thực tế vẫn còn bị thất thu cả về số hộ và doanh thu kinh doanh Nguyên nhân qua tìm hiểu của bản thân một phần do công tác lãnh đạo, chỉ đạo

có những mặt còn hạn chế chưa tìm ra những biện pháp hữu hiệu để chống thất thu; việc điều chỉnh doanh thu còn thiếu kịp thời, nên doanh số ấn định chưa thật

sự sát, đúng với doanh thu thực tế kinh doanh Mặt khác ý thức tuân thủ pháp luật về thuế của một số hộ kinh doanh chưa cao, một số hộ kinh doanh ở một số ngành hàng như: vận tải, thuốc tân dược, thương mại đang mượn danh nghĩa

là thành viên góp vốn, là cửa hàng, cửa hiệu trực thuộc các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế để trốn tránh nghĩa vụ nộp thuế, trong khi đó sự kiểm tra, kiểm soát của cơ quan thuế còn thiếu chặt chẽ và đồng bộ, nên việc phát hiện và xử lý vi phạm chưa được nghiêm túc và kịp thời

23

Để nâng cao hiệu quả quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể trên địa bàn, được sự quan tâm chỉ đạo của Cục Thuế tỉnh Ninh Bình, Chi cục thuế thành phố đã chủ động thực hiện một số biện pháp sau:

- Tăng cường phổ biến chính sách, pháp luật thuế, nhất là các chính sách, luật mới và sử đổi, bổ sung như Luật thuế TNCN, Luật thuế GTGT , Luật thuế TNDN ; duy trì và nâng cao hiệu quả của chuyên mục thuế trên sóng đài phát thanh của TP và của các sở, nhằm nâng cao hiểu biết pháp luật, chính sách thuế của các hộ kinh doanh cũng như của người dân trên địa bàn

- Tổ chức tốt của phòng giao dịch một cửa, tạo điều kiện thuận lợi cccho người nộp thuế đến làm thủ tục đăng ký, kê khai và được giải đỏp các vướng mắc về thuế khi có yêu cầu

- Thực hiện nghiêm túc các quy trình quản lý thuế của ngành đề ra; phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan và UBND các xã, phường, thị trấn rà soát, nắm vững số hộ kinh doanh thực tế trên địa bàn, quy mô kinh doanh, đưa hết các hộ đang kinh doanh vào quản lý, đăng ký và chứng nhận đăng ký thuế cho tất cả các hộ kinh doanh, phát hiện kịp thời các hộ mới ra kinh doanh đôn đốc kê khai, đăng ký thuế

- Tổ chức phân loại hộ kinh doanh theo quy mô và ngành nghề kinh doanh

để áp dụng biện pháp quản lý phù hợp theo hướng chuyển đổi các hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai, hạn chế hộ nộp thuế theo phương pháp khoán, điều chỉnh kịp thời doanh thu của các hộ nộp thuế khoán, kiên quyết xử

lý các vi phạm về thuế theo đúng quy định

- Tăng cường công tác kiểm tra, quản lý, sử dụng hoá đơn, chứng từ của các hộ kinh doanh theo đúng quy định

Đến nay mặc dù mới qua một thời gian ngắn nhưng công tác quản lý và thu thuế hộ kinh doanh cá thể trên địa bàn thành phố Ninh Bình đã có những chuyển biến tích cực, thực sự trở thành đầu tầu về thu thuế hộ kinh doanh cá thể trên địa bàn tỉnh Ninh Bình

1.2.2.2 Kinh nghiệm của Chi cục Thuế Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh

24

Chi cục thuế luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ thu ngân sách nhà nước

với số thu năm sau cao hơn năm trước, góp phần quan trọng giữ vững ổn định tài chính vĩ mô, động viên nguồn lực phục vụ cho phát triển, thiết thực đóng góp tăng trưởng kinh tế của đất nước, giải quyết được nhiều vấn đề xã hội như xãa đói giảm nghèo, đầu tư nhiều công trình về hạ tầng, tích lũy và thực hiện chế độ lương mới Là một trong những đơn vị tiên tiến, điển hình của ngành thuế trong nhiều lĩnh vực và trong việc áp dụng các Luật thuế, các quy trình quản

lý thu thuế mới được toàn ngành học tập đặc biệt là quản lý doanh nghiệp dân doanh

- Về cải cách thủ tục hành chính:

Là đơn vị tổ chức trung tâm tư vấn thuế miễn phí, thực hiện thành công

mô hình tuyên truyền hỗ trợ cho các doanh nghiệp

Cục thuế luôn tích cực thực hiện cải cách thủ tục hành chính với mục tiêu đơn giản, dễ hiểu tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các doanh nghiệp, phù hợp với việc đổi mới công tác quản lý, xây dựng mối quan hệ người bạn đồng hành giữa cơ quan thuế và các doanh nghiệp cùng nhau thực hiện tốt chính sách thuế của Nhà nước

Khối lượng công việc, hồ sơ do bộ phận “một cửa” tiếp nhận khá lớn:

Hồ sơ khai thuế 11.000 bộ; đăng ký thuế, cấp mã số thuế bình quân 1 ngày

230 hồ sơ; hồ sơ hoàn thuế bình quân 1 ngày 16 bộ, NNT trực tiếp đến phòng TT- HT để yêu cầu hướng dẫn giải đáp về chính sách, quản lý thuế bình quân

1 ngày hơn 100 lượt, tiếp nhận và giải quyết các thủ tục hành chính: văn bản hướng dẫn chính sách, cung cấp giấy nộp tiền, xác nhận thực hiện nghĩa vụ thuế

Thiết lập các đường dây nóng, tổ chức đối thoại với các doanh nghiệp, kịp thời giải đáp, xử lý những vướng mắc, hàng năm có trên 15.000 lượt doanh nghiệp, trên 35.000 lượt doanh nghiệp được tập huấn; giải đáp thắc mắc qua điện thoại, qua phương tiện thông tin đại chúng, trên mạng Internet Là đơn vị đầu tiên trong cả nước thực hiện ISO 9001:2000 cho các sản phẩm tuyên truyền

25

hỗ trợ - cấp mã số thuế cho doanh nghiệp - quản lý đăng ký thuế đối với người

có thu nhập cao - cung cấp thông tin hồ sơ lưu trữ - đăng ký và duyệt hóa đơn

tự in

- Về đưa ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lư thuế:

Là đơn vị tiên phong của ngành thuế trong việc ứng dụng công nghệ tin học vào công tác quản lý thuế trong nghiên cứu, thử nghiệm và có nhiều đóng góp cho sự hình thành, phát triển hệ thống xử lý thông tin của Tổng cục Thuế mang lại hiệu quả cao được toàn ngành học tập Cục thuế đã tổ chức tốt việc đăng ký mã số thuế cho 16.773 doanh nghiệp, 158.500 hộ kinh doanh công thương nghiệp; xây dựng nhiều chương trình ứng dụng có hiệu quả như trang Website của cục thuế đã giúp doanh nghiệp tìm biết những thông tin cần thiết về văn bản pháp luật thuế, lựa chọn đối tác kinh doanh, những đơn vị, cá nhân hoạt động không hợp lệ, các hoá đơn không hợp pháp đang lưu hành… qua đó phát hiện các thủ đoạn gian lận trốn thuế kịp thời xử lý theo pháp luật

Thực hiện việc áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001:2000 vào

một số hoạt động của văn phòng Cục thuế như quản lý công văn đến và đi tại phòng HC-QT-TV, quản lý CCVC thuộc Cục Thuế tại phòng TCCB, đăng ký cấp mã số thuế - thủ tục đóng mã số thuế, cấp bán hoá đơn và đăng ký hoá đơn

tự in , cung cấp và xác nhận số liệu - chứng từ hiện lưu trữ tại, các công vụ liên quan đến hoạt động tuyên truyền hỗ trợ và hiện nay đang triển khai mở rộng Không ngừng xây dựng bộ máy

-Về xây dựng tổ chức bộ máy và đào tạo cán bộ:

Không ngừng xây dựng bộ máy tổ chức và đội ngũ cán bộ ngày càng trong sạch vững mạnh, có trình độ, giỏi chuyên môn nghiệp vụ, tiếp thu và ứng dụng được khoa hoc công nghệ tiên tiến, đáp ứng yêu cầu của công tác quản lý thuế trong giai đoạn mới

Trình độ của cán bộ luôn được chú trọng nâng cao, với nhiều loại hình đào tạo phong phú, năm 1990 toàn ngành mới có 10% trên tổng số cán bộ có trình

độ đại học, 12% có trình độ trung cấp và gần 80% là trình độ sơ cấp Đến năm

2013 trên 75% tổng số cán bộ có trình độ đại học, sau đại học cao hơn mặt bằng

26

chung của toàn ngành là 18%; 25% có trình độ quản lý nhà nước cấp chuyên viên Nhiều cán bộ có 02 bằng đại học chuyên ngành, tin học, ngoại ngữ, luật học …

1.2.3 Kinh nghiệm quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thế trên thế giới

1.2.3.1 Tại Anh - Cơ quan thuế tập trung cải thiện quản lý nợ thuế

Cơ quan thuế và Hải quan Anh (HMCR) vẫn không sử dụng thông lệ tốt nhất đã được công nhận về quản lý nợ thuế và cải thiện việc thu hồi nợ và các nỗ lực định hình rủi ro của mình, đặc biệt là mức độ nợ thuế tăng trong một môi trường kinh tế khó khăn, theo một báo cáo phát hành ngày 09 tháng 06 năm

2009 của uỷ ban hạ viện kế toán công

Báo cáo cho biết HMRC cần phải làm nhiều hơn nữa để người nộp thuế nộp thuế đúng hạn, lưu ý rằng trong năm 2007-2008, 30% các khoản nộp thuế bị chậm hầu hết các khoản nợ đã được giải quyết trong vòng một tháng của kỳ hạn, còn lại khoảng 10% các khoản nộp thuế chưa trả sau một tháng, uỷ ban mức độ nộp thuế muộn chỉ ra rằng một số người nộp thuế biết làm thế nào để “đối phó với” hệ thống, bằng việc nộp thuế sau ngày đáo hạn, nhưng trước ngày các hình phạt được áp dụng cho các khoản thuế nộp chậm được đưa ra, mặc dù đã có những bước tiến trong việc cải thiện chất lượng thông tin cung cấp cho người nộp thuế để giúp họ biết được khi nào đến hạn nộp thuế, làm thế nào để nộp thuế, và hiệu quả của việc không nộp thuế, HMRC phải thay đổi thái độ của những người liên tục nộp thuế chậm

HMRC có thể làm nhiều hơn nữa để khuyến khích nộp thuế nhanh chóng bằng cách tạo ra nhiều phương thức thanh toán có sẵn Mặc dù cơ quan thuế cho biết gần đây đã giới thiệu nhiều phương thức khác nhau, như lại cho các công ty khó khăn về tài chính có nhiều thời gian hơn để nộp thuế

Tuy nhiên, báo cáo ghi nhận rằng nếu không có hệ thống định hình rủi ro, điều này sẽ khó khăn hơn cho HMRC để đánh giá rủi ro của những người chưa thực hiện thuế bị vỡ nợ Các cơ quan phải theo dõi nợ thực tế và đánh giá liệu các tiêu chuẩn này có áp dụng trọng việc đánh giá các ứng dụng dịch vụ hộ trợ nào đã thực hiện trong thực tế, cung cấp hỗ trợ cho các người mục tiêu, ủy ban

27

cho biết Đồng thời HMRC có thể cần phải cung cấp cho người nộp thuế sự hỗ trợ trong một vài thời điểm trong quả trình suy thoái và HMRC nếu cố gắng rút

ra những kinh nghiệm của cơ quan thuế khác trong việc giải quyết suy thoái

1.2.3.2 Ê-ti ô-pi-a - Chính phủ trừng trị thẳng tay những người tránh thuế, mở rộng phạm vi thuế GTGT

Chính phủ Ê-TI-Ô-PI-A, trong một nỗ lực để tăng nguồn thu của chính phủ, đã lập kế hoạch để tiếp tục“làm ngột thở” những người nộp thuế đồng thời tiến hành mở rộng hệ thống thuế GTGT, theo một thông báo trên Website AFLAfrica.com vào ngày 04 tháng 5

Một vài người nộp thuế đã hy vọng rằng đến năm bầu cử tổng thống 2010 sắp tới sẽ dẫn đến sự xoá bỏ nợ thuế của các doanh nghiệp Tuy nhiên Bộ Thu

đó bác lại tin đồn đó, cho biết Bộ này không có ý xoá bỏ nợ thuế và thay vì làm việc sẽ thực hiện “các biện pháp quan trọng” chống lại những người không nộp thuế

“Chúng tôi không thoả hiệp bất cứ điều gì trong thực thi nguyên tắc và qui định thi hành để nộp thuế”, Bộ trưởng Bộ thu Melaku Fenta đã nói trong một cuộc họp báo tại Addis Ababa vào ngày 30 tháng 4, Melaku cho biết ông biết nhiều người đang hoạt động kinh doanh của họ mặc dù còn nợ các hóa đơn thuế lớn và những kẻ trốn thuế này sẽ phải đối diện với các hình phạt của pháp luật nếu không nộp thuế

Melaku đưa ra ví dự về một vài công ty bảo hiểm đã nợ chính phủ 36 triệu ETB (khoảng 3.2 triệu USD) Ông cho biết các công ty này đã đạt được một thoả thuận thanh toán với chính phủ bao gồm một khoản thanh toán ban đầu 25

% tổng số thuế, phần còn lại sẽ nộp thuế trong vòng 1 năm Melaku cũng nói rằng Bộ Thu đang nghiên cứu để tăng hệ thống thuế GTGT của đất nước, đã thảo luận làm việc một cách cụ thể với các cơ quan thuế địa phương ở Addis Ababa, theo một thông báo trên Website AFLAfrica.com

Bộ Thu hy vọng sẽ đăng ký cho 10.000 người nộp thuế vào cuối năm tài chính (năm tài chính của Ethiopia bắt đầu từ 08 tháng 07 năm nay đến 07/7 năm sau) Đến nay, có khoảng 1500 người nộp thuế đã được đăng ký Thuế GTGT có

Qua nghiên cứu kinh nghiệm quản lý thuế của các nước: Anh, Ê-ti-ô-pi-a

và của Chi cục Thuế thành phố Ninh Bình, chúng ta thấy mặc dù đã là các nước phát triển nhưng gian lận về thuế vẫn là một thách thức không của riêng bất kỳ một quốc gia nào và nguồn thu từ thuế vẫn là nguồn thu chủ yếu của NSNN và biện pháp cuối cùng vẫn là quản lý số tiền thuế nợ; tích cực kiểm tra, giám sát chống gian lận về thuế và tăng cường công tác tuyên truyền, giải thích về chính sách thuế

- Phải tăng cường công tác quản lý, đăng ký thuế, đồng thời phải tiến hành

phân loại, áp dụng các biện pháp quản lý cần thiết, mục đích tiến tới quản lý được

100 % các hộ cá thể kinh doanh trên địa bàn, nhưng cũng cần ý thức được rằng công tác quản lý này chỉ thích hợp áp dụng với các nhóm người nộp thuế có đủ khả năng và điều kiện thực hiện chứ không thể áp dụng theo lối đại trà cho tất cả mọi người nộp thuế Do vậy, trong quản lý thu, để đảm bảo tính hiệu quả cần thiết khi triển khai công tác cần có lộ trình cho từng loại người nộp thuế, sắc thuế để lựa chọn cách thức quản lý cho phù hợp

- Để áp dụng tốt, phát huy lợi ích của công tác mới và đảm bảo sự thành

công khi triển khai công tác quản lý thuế, cơ quan thuế cần phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và sẵn sàng về nhân lực và vật lực Một mặt, tiếp tục hoàn thiện các điều kiện cần thiết cho việc triển khai công tác quản lý thuế như điều kiện pháp lý, ý thức tự giác của người nộp thuế, trình độ cán bộ thuế, trang thiết bị mặt khác thường xuyên đánh giá kết quả thí điểm để rút ra những kinh nghiệm quản lý phù hợp

- Cơ quan thuế cần hoàn thiện các cơ sở pháp lý tạo điều kiện cho việc áp

dụng công tác quản lý thuế được thuận tiện như: xây dựng hệ thống luật Thuế đồng bộ trong từng sắc thuế và các luật khác có liên quan như bộ luật Dân sự,

29

luật Lao động, luật Thương mại ; thu hẹp dần các trường hợp miễn giảm thuế; quy định rõ các trường hợp vi phạm và xử phạt vi phạm yêu cầu về thuế; xây dựng quy trình khiếu nại nhằm đảm bảo công bằng cho các người nộp thuế; quy định các biện pháp thu nợ, cưỡng chế thuế có hiệu lực và hiệu quả một cách cụ thể, rõ ràng

- Cơ quan thuế cần chuyển đổi cơ cấu tổ chức, sắp xếp lại bộ máy theo

chức năng chuyên môn hóa chuyên sâu Đồng thời, đẩy mạnh công tác đào tạo nâng cao trình độ cán bộ theo chức năng, theo hướng: Quản lý nợ thuế; Kiểm tra, giám sát; và tuyên truyền hỗ trợ người nộp thuế

- Tăng cường công tác tuyên truyền hỗ trợ và đẩy mạnh công tác thanh

tra, kiểm tra, quản lý nợ thuế chính xác, kịp thời, nâng cao hiệu quả của ba công tác mang tính quyết định và quan trọng trong quá trình triển khai công tác quản

lý thuế

30

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THUẾ ĐỐI VỚI HỘ KINH DOANH CÁ THỂ TẠI CHI CỤC THUẾ TP HẢI DƯƠNG

2.1 Đặc điểm địa bàn nghiên cứu

Thành phố Hải Dương nằm ở vị trí trung tâm Tỉnh Hải Dương, phía Bắc giáp TP Nam Sách, phía đông giáp các TP Kim Thành và Thanh Hà, phía tây giáp TP Cẩm Giàng, phía nam giáp TP Hải Dương, phía đông nam giáp TP Thanh Hà và Tứ Kỳ

Thành phố Hải Dương hiện có 21 đơn vị hành chính bao gồm 17 phường

và 4 xã, có tổng diện tích tự nhiên là 1.656 km2 TP Hải Dương có vị trí địa lý tương đối thuận lợi trong đi lại và giao lưu kinh tế, văn hóa với các khu vực khác

Thành phố Hải Dương là trung tâm công nghiệp, thương mại và dịch vụ của tỉnh, đồng thời là một trong những trung tâm về công nghiệp của vùng kinh

tế trọng điểm Bắc bộ

2.2 Giới thiệu về chi cục thuế TP Hải Dương, tỉnh Hải Dương

Địa chỉ: Số 167 Bạch Đằng, phường Trần Phú, TP Hải Dương, tỉnh Hải Dương

Số điện thoại liên hệ: 03203 853890

2.2.1 Bộ máy tổ chức và chức năng của các đội

Bộ máy tổ chức các Chi cục Thuế trực thuộc Cục Thuế được tổ chức theo qui định tại quyết định số 503/QĐ-TCT ngày 29 tháng 3 năm 2010 của Tổng cục trưởng Tổng Cục Thuế qui định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu

tổ chức của Chi cục Thuế trực thuộc Cục Thuế

Chi cục thuế TP Hải dương có 136 cán bộ công nhân viên chức Trong đó

có 1 Chi cục trưởng, 3 phó Chi cục trưởng và 132 cán bộ công chức ở các phòng ban, được thể hiện cụ thể ở bảng 2.1

Cán bộ Chi cục thuế chủ yếu có độ tuổi từ 20-30 chiếm 25%, độ tuổi từ 30-50 chiếm trên 55%, (trong đó độ tuổi từ 40-50 chiếm gần 20%), do đó ổn

31

định trong công tác và đảm bảo đủ kinh nghiệm, trình độ chuyên môn, nghiệp

vụ để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao Cán bộ công chức trong Chi cục thuế

TP Hải Dương có trình độ khá cao và đồng đều, chủ yếu là đại học và trên đại học chiếm trên 90% nên đảm bảo được chất lượng cho công tác quản lý thu

ngân sách

Bảng 2.1 Các đội thuế của Chi cục thuế TP Hải Dương

2 Đội hành chính -nhân sự - tài vụ - ấn chỉ 10

3 Đội tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế 4

5 Đội tổng hợp - nghiệp vụ - dự toán 4

32

Bảng 2.2 Chức năng của các đội thuộc Chi cục thuế TP Hải Dương

1.Đội HC-NS-TV-

ấn chỉ

Giúp Chi cục trưởng Chi cục thuế thực hiện công tác hành chính, văn thư, lưu trữ; công tác quản lý nhân sự; quản lý tài chính, quản trị; quản lý ấn chỉ trong nội bộ Chi cục thuế quản lý

3 Đội thuế thu

nhập cá nhân

Giúp Chi cục trưởng Chi cục thuế thực hiện công tác kiểm tra, giám sát kê khai thuế thu nhập cá nhân; Các khoản thu thuế TNCN đối với chuyển nhượng bất động sản, nhận thừa

kế, quà tặng, chịu trách nhiệm thực hiện dự toán thu thuế thu nhập cá nhân thuộc phạm vi quản lý của Chi cục thuế

4 Đội tổng hợp

nghiệp vụ dự toán

Giúp Chi cục trưởng Chi cục thuế hướng dẫn về nghiệp vụ quản lý thuế, chính sách, pháp luật thuế cho cán bộ, công chức thuế trong Chi cục thuế; xây dựng và tổ chức thực hiện dự toán thu ngân sách nhà nước được giao của Chi cục thuế

5 Đội quản lý nợ

và cưỡng chế nợ

Giúp Chi cục trưởng Chi cục thuế thực hiện công tác quản

lý nợ thuế, cưỡng chế thu tiền thuế nợ, tiền phạt đối với người nộp thuế thuộc phạm vi quản lý của Chi cục Thuế 6.Đội kê khai- kế

toán thuế và Tin

học

Giúp Chi cục trưởng Chi cục Thuế thực hiện công tác đăng ký thuế, xử lý hồ sơ khai thuế, kế toán thuế, thống kê thuế theo phân cấp quản lý và vận hành hệ thống trang thiết bị tin học; triển khai, cài đặt, hướng dẫn sử dụng các phần mềm ứng dụng tin học phục vụ công tác quản lý thuế

7 Đội kiểm tra

thuế

Giúp Chi cục trưởng Chi cục thuế thực hiện công tác kiểm tra, giám sát kê khai thuế; giải quyết tố cáo liên quan đến người nộp thuế; chịu trách nhiệm thực hiện dự toán thu thuộc phạm vi quản lý của Chi cục thuế

8 Đội thu trước bạ

và thu khác

Giúp Chi cục trưởng Chi cục thuế quản lý lệ phái trước bạ, thu tiền sử dụng đất, các khoản đấu giá về đất, tiền thuê đất, thuế tài sản, phí lệ phí và các khoản thu khác phát sinh trên địa bàn thuộc phạm vi Chi cục Thuế quản lý

9 Đội thuế liên xã,

phường, thị trấn

Giúp Chi cục trưởng Chi cục thuế quản lý thu thuế các cá nhân nộp thuế trên địa bàn xã, phường được phân công ( bao gồm các hộ sản xuất kinh doanh công thương nghiệp

và dịch vụ, kể cả hộ nộp thuế thu nhấp cá nhân; thuế nhà đất, thuế sử dụng đất phi nông nghiệp)

(Nguồn: Chi cục thuế TP Hải Dương)

Thực hiện luật quản lý thuế, bộ máy quản lý thuế ở cơ quan thuế các cấp được cải cách theo hướng tổ chức tập trung theo 4 chức năng nhằm chuyên môn hóa, nâng cao năng lực quản lý thuế ở từng chức năng gồm: Tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế, Theo dõi, xử lý việc kê khai thuế; Đôn đốc thu nợ và cưỡng chế thuế, kiểm tra thuế