SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁPHÒNG GD&ĐT THÀNH PHỐ THANH HÓA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM TÊN ĐỀ TÀI: SỬ DỤNG BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ ĐỂ NÂNG CAO HIỆU QUẢ BÀI LÝ THUYẾT TIN HỌC 7 Người thực hiện
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
PHÒNG GD&ĐT THÀNH PHỐ THANH HÓA
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TÊN ĐỀ TÀI:
SỬ DỤNG BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ
ĐỂ NÂNG CAO HIỆU QUẢ BÀI LÝ THUYẾT TIN HỌC 7
Người thực hiện: Lê Anh Tuấn Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường THCS Trần Mai Ninh
SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Tin học
Trang 2MỤC LỤC
Trang
2 Đối tượng, phương pháp nghiên cứu và đối tượng khảo sát 3
2 Thực trạng của đề tài nghiên cứu 5
3 Các bước khi triển khai bài giảng điện tử 6
Trang 3I PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài
Trong những năm học qua, thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, nhà trường đã tổ chức triển khai thực hiện đổi mới PPDH ở tất cả các bộ môn và đã tạo được sự chuyển biến trong nhận thức của đội ngũ giáo viên và đạt được một số kết quả nhất định, nhưng chưa đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng toàn diện, chưa thực hiện đại trà mà chỉ dừng ở các đợt thao giảng và cũng chỉ có một số ít giáo viên thực hiện, vì vậy, việc tiếp tục và tích cực đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới việc soạn giảng giáo án là cần thiết
và cấp bách trong giai đoạn hiện nay Hiện nay, bộ giáo dục và đào tạo đã khuyến khích ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác dạy học, và gần như các trường THPT, THCS và một số trường tiểu học đã đưa Tin học vào thành một môn học Đối với cấp học THCS thì Tin học đã trở thành môn tự chọn bắt buộc, tuy nhiên Tin học vẫn là một môn học còn khá mới và trừu tượng nên nhiều học sinh vẫn còn rất lúng túng cũng như khó tiếp thu
Ở chương trình lớp 7 các em bắt đầu làm quen với chương trình bảng tính, đặc thù của chương trình bảng tính là sử dụng các công thức để tính toán, bảng tính có nhiều cột, hàng, ô, thanh công thức…, nếu khi triển khai dạy các tiết lý thuyết mà
ta không minh họa bằng các hình ảnh cho học sinh quan sát (đa số HS chưa biết bảng tính là gì, màn hình ra sao) thì không thể hình dung được giao diện của màn hình bảng tính như thế nào, dữ liệu nhập ở đâu, nhập công thức ở đâu, nhập như thế nào và cho kết quả đúng không để học sinh có thể so sánh trực tiếp, địa chỉ ô là sao, làm sao để xác định địa chỉ ô, làm thế nào mà ta chỉ sử dụng một công thức có thể tính nhanh và hiệu quả… Vì vậy mà khi dạy lý thuyết GV gặp nhiều khó khăn để giúp học sinh hiểu được bài, do không thể quan sát trực tiếp nên học sinh khó hiểu bài và trở nên lúng túng khi tiếp nhận những kiến thức của môn học Để giúp học sinh dễ hiểu bài hơn, hứng thú học tập bộ môn hơn nên sử dụng bài giảng điện tử
vào dạy lý thuyết tin học 7 Đó là lí do tôi chọn đề tài “Sử dụng bài giảng điện tử
để nâng cao hiệu quả bài lý thuyết tin học 7”.
2 Đối tượng, phương pháp nghiên cứu và đối tượng khảo sát
a Đối tượng nghiên cứu
- Lý thuyết tin học lớp 7
- Học sinh khối 7 trường THCS Trần Mai Ninh – T.P Thanh hóa
b Phương pháp nghiên cứu
- Soạn các bài giảng lý thuyết tin học 7 bằng Powerpoint hoặc các phần mềm trình chiếu khác
- Tổng hợp, điều tra về mức độ học sinh tích cực, thích học và học sinh hiểu bài trong các giờ học có sử dụng bài giảng điện tử
- Kiểm tra việc học tập của học sinh (bài cũ, bài mới)
Trang 4- Sử dụng bảng biểu đối chiếu.
- Kiểm tra chất lượng sau giờ học
- Tận dụng tối đa các buổi học thực hành để các em được làm quen và luyện tập thật tốt các bài học lý thuyết
- Hiện nay việc sử dụng các bài giảng điện tử giúp cho giáo viên xây dựng tư
liệu rất phong phú Việc khai thác tư liệu có thể từ nhiều nguồn như: Khai thác thông tin tranh ảnh từ mạng Internet, từ sách báo tài liệu, tạp chí, băng hình, phim, các phần mềm,…
- Khuyến khích động viên giáo viên tích cực sử dụng bài giảng điện tử vào giảng dạy
- Trao đổi, chia sẻ, rút kinh nghiệm
c Đối tượng khảo sát
Do nhiều yếu tố nên phạm vi nghiên cứu và thực hiện là với môn Tin học tại 4 lớp 7A, 7C, 7E và 7H của trường THCS Trần Mai Ninh trong năm học 2014 -2015
Trang 5II NỘI DUNG
1 Cơ sở lí luận
+ Nghị quyết 40/2000/QH10 và chỉ thị 14/2001/CT-TTG ngày 9/12/2000 về việc đổi mới chương trình giáo dục phổ thông: nội dung chương trình là tích cực áp dụng một cách sáng tạo các phương pháp tiên tiến, hiện đại, ứng dụng CNTT vào dạy và học
+ Thông tư số 14/2002/TT-BGD&ĐT ngày 1/4/2002 về việc hướng dẫn quán triệt chủ trương đổi mới giáo dục phổ thông
+ Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 Hội nghị Ban chấp hành Trung ương khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo
+ Nghị quyết 44/NQ-CP ngày 09/6/2014 của Chính phủ ngay từ năm học 2014-2015
2 Thực trạng của đề tài nghiên cứu
a Thuận lợi
Nhà trường :
- Tuy môn tin học mới chỉ là môn học tự chọn nhưng nhà trường đã tạo điều kiện để học sinh có thể học từ khối lớp 6, tạo điều kiện sắm sửa máy vi tính, trang thiết bị phục vụ cho việc dạy và học môn tin học
- Được sự ủng hộ của các cấp Uỷ Đảng – UBND Thành phố - các ban ngành, phụ huynh toàn trường hỗ trợ về cả tinh thần cũng như cơ sở vật chất cho nhà trường
Giáo viên:
- Giáo viên được đào tạo đúng chuyên ngành về tin học để đáp ứng yêu cầu cho dạy và học môn tin học trong bậc THCS
- GV không mất nhiều thời gian ghi bảng nên có thể bao quát lớp hơn
Học sinh:
- Vì là môn học trực quan, sinh động, môn học khám phá những lĩnh vực mới nên học sinh rất hứng thú học, nhất là những tiết thực hành
- HS được tiếp xúc trực tiếp với bảng tính nên dễ tiếp thu hơn, hứng thú học tập hơn
- HS có tiếp xúc với máy và có thao tác nên khi thực hành nhanh hơn
b Khó khăn
Nhà trường :
Nhà trường đã có phòng máy vi tính để cho học sinh học nhưng vẫn còn hạn chế về số lượng cũng như chất lượng, có một số lượng máy đã được sử dụng nhiều năm nên đã xuống cấp, hàng năm nhà trường đã có một phần kinh phí để bảo trì phòng máy nhưng vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế Sĩ số mỗi lớp trong trường tương đối đông nên mỗi giờ thực hành phải bố trí 2HS/1máy nên các em không có nhiều thời gian để thực hành làm bài tập một cách đầy đủ
Trang 6 Giáo viên:
- Môn tin học mới chỉ là môn tự chọn trong chương trình bậc THCS nên chương trình và phân phối chương trình bước đầu chưa có sự thống nhất và đang hoàn chỉnh Hơn nữa khi thực hành, có những máy đã trải qua quá trình sử dụng từ trước đó nên các máy thường gặp sự cố, trục trặc dẫn đến học sinh thiếu máy, không thực hành được
- GV phải mất nhiều thời gian để chuẩn bị thêm giáo án điện tử
- Giáo án điện tử không hiển thị hết được đầy đủ nội dung của toàn bài cùng lúc
- GV sẽ bị động nếu có sự cố mất điện bất ngờ, vì vậy giáo viên cần phải có sự chuẩn bị trước nếu có sự cố này xảy ra
Học sinh:
Đa số các em học sinh chỉ được tiếp xúc với máy vi tính ở trường là chủ yếu (do ở nhà phụ huynh có ý giữ gìn, cấm đoán không cho các em tiếp xúc nhiều với máy tính vì nhiều lý do) do đó sự tìm tòi và khám phá máy vi tính với các em còn hạn chế
c Thực trạng
Trước khi thực hiện đề tài, tôi đã khảo sát học sinh ở 4 lớp khối 7 trường THCS Trần Mai Ninh thông qua giờ dạy lý thuyết, dạy thực hành, thông qua kiểm tra bài cũ Khi tổng hợp kết quả thu được thể hiện bằng bảng sau:
Mức độ thao tác Trước khi thực hiện đề tài
Thao tác nhanh, đúng 50/195 25.7%
Thao tác đúng 80/195 41.0%
Thao tác chậm 55/195 28.2%
Chưa biết thao tác 10/195 5.1%
3 Các bước khi triển khai bài giảng điện tử
a Chuẩn bị
Giáo viên :
Công việc thiết kế chu đáo trước một bài dạy và phù hợp với nhiều đối tượng là khâu quan trọng không thể thiếu của một tiết dạy học mà bất kì một giáo viên nào cũng phải biết “Thiết kế trước bài dạy giúp giáo viên chuẩn bị chu đáo hơn về kiến thức, kĩ năng, phương pháp, tiến trình và tâm thế để đi vào một tiết dạy” Để thiết kế một bài dạy phù hợp cho nhiều đối tượng học sinh thì giáo viên phải làm được những việc sau:
- Xác định được mục tiêu trọng tâm của bài học về kiến thức, kĩ năng, thái
độ tình cảm Tìm ra được những kĩ năng cơ bản dành cho học sinh yếu, kém và kiến thức, kĩ năng nâng cao cho học sinh khá giỏi
Trang 7- Tham khảo thêm tài liệu để mở rộng và đi sâu hơn vào bài giảng, giúp giáo viên nắm một cách tổng thể, để giải thích cho học sinh khi cần thiết
- Nắm được ý đồ của sách giáo khoa để xây dựng và thiết kế các hoạt động học tập phù hợp với tình hình thực tế của đối tượng và trình độ học sinh, điều kiện dạy học
- Chuẩn bị tốt máy móc, các thiết bị dạy học, các phần mềm của bài dạy phải được cài đặt sẵn trong máy
- Hoàn chỉnh tiến trình của một giờ dạy học với đầy đủ các hoạt động cụ thể
- Chuẩn bị các câu hỏi và ví dụ trình chiếu lên máy để không mất nhiều thời gian Chuẩn bị sẵn hệ thống câu hỏi kiểm tra bài cũ để trình chiếu
Học sinh :
- Sách giáo khoa, vở viết
- Đọc bài trước ở nhà để dễ tiếp thu
- Các bảng phụ để trình bày VD (nếu có)
b Thực hiện
Việc thiết kế tốt một bài dạy và phù hợp với từng đối tượng học sinh xem như
đã thành công một nửa nhưng đó chỉ là bước khởi đầu cho một tiết dạy còn khâu quyết định thành công chính là ở khâu tổ chức điều khiển các đối tượng học sinh trên lớp
Các bước tiến hành:
- Giáo viên nêu vấn đề, yêu cầu và nội dung của bài
- Giáo viên hướng dẫn, thao tác mẫu cho học sinh quan sát trên máy chiếu
- Giáo viên quản lí, giám sát học sinh:
+ Theo dõi, quan sát và bổ trợ kiến thức cho học sinh khi cần
+ Phát hiện những học sinh lơ là, không tập trung để uốn nắn điều chỉnh + Luôn có ý thức trách nhiệm trợ giúp, nhưng tránh can thiệp sâu làm hạn chế khả năng độc lập sáng tạo của học sinh
+ Trong quá trình giảng dạy, giáo viên có thể đưa ra nhiều cách để thực hiện các thao tác giúp các em mở rộng kiến thức từ thực tế và qua đó có thể rèn luyện và nâng cao kĩ năng sử dụng bảng tính
- Giáo viên có thể kiểm tra hiệu quả của việc học, hoặc cho học sinh tự kiểm tra lẫn nhau Làm như vậy các em sẽ tự giác và có ý thức hơn trong học tập Giáo viên nhận xét, bổ sung và tổng kết kiến thức
Giáo viên nhận xét ngắn gọn về tình hình học tập của các em để kịp thời động viên, khuyến khích những em học tốt và rút kinh nghiệm đối với những em chưa tập trung, kết quả học tập chưa cao
Ví dụ: Minh họa về một thiết kế và điều hành tổ chức các hoạt động của giờ lý
thuyết có sử dụng bài giảng điện tử
Trang 8 Thiết kế bài học
Bài 4: Sử dụng các hàm để tính toán (tiết 1)
a Xác định mục tiêu trọng tâm của bài
- Biết khái niệm hàm trong chương trình bảng tính
- Biết cách sử dụng một số hàm cơ bản : Sum, Averge, Max, Min
- Viết đúng cú pháp các hàm, sử dụng để tính kết hợp các số và địa chỉ ô tính, cũng như địa chỉ các khối ô trong công thức
- Biết cách sử dụng hàm để giải quyết bài toán trong thực tế : Bảng
điểm,mức tiền điện trong từng tháng, cả năm
b Chuẩn bị thiết bị dạy học (máy tính, máy chiếu), sao chép một số tệp bảng tính của các bài tập ví dụ phục vụ cho bài giảng
c Thiết kế và điều hành tổ chức hoạt động học tập của học sinh trên lớp
Kiểm tra bài cũ
- GV nêu câu hỏi kiểm tra bài cũ và chiếu câu hỏi lên máy tính.
VD:
- Sau khi học sinh trả lời và nhận xét giáo viên có thể chiếu đáp án cho học sinh quan sát.
Trang 9 Bài mới
Hoạt động 1: Giới thiệu về hàm trong chương trình bảng tính
- GV có thể trình chiếu hình ảnh, ví dụ hay câu hỏi để đặt vấn đề dẫn dắt HS vào bài mới.
? GV: Ngoài cách tính theo công thức trên ta còn có cách nào nữa không?
Cách mới có ưu điểm gì? Bài học hôm nay các em sẽ tìm hiểu về nó?
?GV: Trong phần kiểm tra bài cũ các em đã thấy và biết cách nhập công thức
để tính toán (đã học trong bài 3) Vậy bây giờ các em hãy hình dung nếu chúng ta cần thực hiện phép tính sau bằng công thức:
Thay vì sử dụng công thức đã biết, chúng ta sẽ sử dụng một công thức có sẵn
của Excel còn được gọi là Hàm trong excel GV vừa giới thiệu vừa chiếu trên màn
hình cho HS quan sát trực quan
Sau đó chuyển sang màn hình làm việc của Excel thực hiện thao tác tính toán, rút ra nhận xét và kết luận
Trang 10GV: Hướng dẫn và trình chiếu ví dụ về hàm cụ thể, chỉ rõ các thành phần của hàm
trong excel
Hoạt động 2: Hướng dẫn HS cách sử hàm trong chương trình bảng tính
- GV trình chiếu các bước sử dụng công thức và từ đó chuyển sang các
bước sử dụng hàm trong excel.
Trang 11Hoạt động 3: Giới thiệu 1 số hàm trong chương trình bảng tính : Sau khi đã
hướng dẫn cho HS cách sử dụng hàm trong excel GV sẽ chuyển sang phần giới thiệu một số hàm cơ bản, thông dụng mà các em sẽ được tìm hiểu và sử dụng trong chương trình Tin học lớp 7
GV: Giới thiệu với các em một số hàm phổ biến của excel mà có nó sẽ hỗ trợ rất đắc lực cho các em trong quá trình tính toán điểm số, kết quả học tập, cũng như một số yêu cầu khác của các em trong quá trình học tập Chiếu trên màn chiếu hàm thứ nhất sẽ tìm hiểu đó là tính tổng SUM Gồm cú pháp tổng quát, giải thích các thành phần của hàm
GV: Cho một số VD trên màn hình excel; có một cách tính tổng khác như sau:
=Sum (2,5,6) Hoặc = sum(c2,d2,e2) hoặc =sum(2,5,e2) hoặc =sum(c2:e2)
GV thực hiện tính toán mẫu trước một VD; sau đó gọi HS lên bảng thực hiện lại các thao tác đó với những VD tiếp theo Rút ra nhận xét:
Trang 12- GV: Cho dữ liệu như sau:
? GV: Hãy sử dụng hàm Sum tính tổng của 3 môn trên?
-> HS: Lên thực hiện thao tác
GV: Kiểm tra lại kết quả thực hiện bài của học sinh, sửa lại (nếu cần) và rút
ra nhận xét về cách thực hiện bài của em học sinh đó
- GV trình chiếu nội dung bài học cho HS ghi bài
- GV có thể khởi động Excel và đặt câu hỏi cho HS.
VD: + Sử dụng thông tin của hình 33-sgk(30)
Hãy viết công thức tính nhanh nhất tổng điểm toán của 15 học sinh
- GV có thể nhận xét câu trả lời của HS bằng cách chiếu lại nội dung câu
trả lời trong bài giảng.
- GV có thể mở một số tệp dữ liệu mà GV đã nhập sẵn trên Excel cho HS
lên thao tác làm bài tập trực tiếp và GV sửa trực tiếp cho HS quan sát trực quan ngay trên màn hình để dễ tiếp thu bài.
Một vài ví dụ khác về sử dụng giáo án điện tử khi triển khai các bài lý thuyết Tin học 7
- Khi triển khai bài 5 “Thao tác với bảng tính” giáo viên có thể chiếu một số hình ảnh của trang tính trong các trường hợp phải điều chỉnh để học sinh dễ quan
Trang 13sát và hình dung ra sự bất hợp lý của trang tính đó, từ đó phải điều chỉnh trang tính cho phù hợp với nội dung trên trang tính VD:
- Khi chèn thêm cột hàng, cột vào trang tính thì giáo viên cũng đưa hình ảnh trực quan lệnh chèn hàng, cột trên màn hình cho học sinh quan sát luôn, từ đó hình thành luôn cho các em thao tác để các em có thể dễ dàng tiếp thu cách thức thực hiện thao tác đó VD:
Trang 14Trong phần “Sao chép công thức” nếu giáo viên chỉ nói bằng lời thì học sinh sẽ rất khó khăn để hình dung ra được vấn đề, nhưng lại rất thuận lợi khi giáo viên chiếu hình ảnh trang tính trực tiếp trên màn hình và thực hiện mẫu để cho các em quan sát Khi đó học sinh sẽ thấy được quá trình thay đổi công thức có chứa địa chỉ
ô mà được sao chép từ ô tính này sang ô tính khác VD:
- Trong bài 8 “Sắp xếp và lọc dữ liệu”, khi triển khai bài giáo viên có thể sử dụng các hình ảnh minh họa cho quá trình sắp xếp dữ liệu VD:
Trang 15Để có được kết quả như trên ta cần thực hiện thao tác
Và để lọc dữ giáo viên có thể trình chiếu những hình ảnh sau:
1 Chọn ô trong vùng dữ liệu cần lọc
Trang 16Khi giáo viên chiếu những hình ảnh này trên màn hình thì học sinh sẽ dễ dàng quan sát được tiến trình thực hiện cũng như kết quả khi thực hiện những thao tác này
Dưới đây là kết quả của thao tác lọc ra 4 người có điểm tổng kết cao nhất của lớp:
Khi dạy bài 9: “Tạo biểu đồ để minh họa” giáo viên có thể sử dụng các hình ảnh minh họa của các dạng biểu đồ thường dùng, cũng như chiếu hình ảnh tổng quan các bước tạo biểu đồ để họ sinh có thể dễ dàng quan sát: VD:
