Một số biện pháp sửa lỗi chính tả cho học sinh lớp 4

Trong quá trình dạy môn Tiếng Việt, nhiệm vụ của giáo viên Tiểu học làhình thành và phát triển ở học sinh các kĩ năng nghe, nói, đọc, viết.. Một trongnhững phân môn góp phần rèn luyện cá

I MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Ở Tiểu học, môn Tiếng Việt là nền tảng, cơ sở giúp học sinh học tập tất

cả các môn học khác Mục tiêu của môn Tiếng Việt trong chương trình tiểu họcmới là giúp các em phát triển đầy đủ, toàn diện về mọi mặt: đức, trí, thể, mĩ.Mục tiêu đó đặt ra cho những người thầy, người cô phải luôn suy nghĩ, tìm tòi

để có phương pháp dạy học môn Tiếng Việt sao cho đạt hiệu quả cao nhất Trong quá trình dạy môn Tiếng Việt, nhiệm vụ của giáo viên Tiểu học làhình thành và phát triển ở học sinh các kĩ năng nghe, nói, đọc, viết Một trongnhững phân môn góp phần rèn luyện các kĩ năng trên đó là phân môn Chính tả.Thông qua chữ viết đúng, đẹp, giáo viên còn bồi dưỡng tình yêu Tiếng Việt,hình thành thói quen giữ gìn sự trong sáng, giàu đẹp của tiếng Việt cho các em

Phân môn Chính tả trong nhà trường có nhiệm vụ giúp học sinh nắmvững các quy tắc chính tả và hình thành kĩ năng chính tả Ngoài ra, nó còn rèncho học sinh một số phẩm chất như tính cẩn thận, óc thẩm mĩ…

Ngoài việc nắm vững vị trí, nhiệm vụ, tính chất, nội dung, chương trình,phương pháp giảng dạy phù hợp, giáo viên còn phải nắm vững các nguyên tắcdạy chính tả Tiếng Việt

Dạy chính tả theo khu vực phải xuất phát từ tình hình thực tế mắc lỗichính tả của học sinh ở từng khu vực, từng vùng miền để hình thành nội dunggiảng dạy, khi xác định được trọng điểm chính tả cần dạy cho học sinh ở từngkhu vực, từng địa phương Như vậy, trước khi dạy, giáo viên cần tiến hành điềutra cơ bản để nắm lỗi chính tả phổ biến của học sinh từ đó lựa chọn nội dunggiảng dạy thích hợp với đối tượng học sinh lớp mình dạy

Chính tả là một trong những phân môn Tiếng Việt ở Tiểu học Theo địnhnghĩa trong một số từ điển, chính tả là viết đúng, hợp với chuẩn và những quytắc về cách viết chuyển lời nói sang dạng viết và hoạt động giao tiếp Nếu tậpviết dạy học sinh biết viết, tức là hoạt động tạo ra chữ, thì chính tả dạy cách tổchức, kết hợp các chữ đúng quy ước của xã hội để làm thành hiện thực hoángôn ngữ

Trẻ em đến tuổi học, thường bắt đầu bằng quá trình học tập bằng chữ viết,

ở giai đoạn đầu tiên (bậc tiểu học) trẻ em tiếp tục được hoàn thiện năng lực nóitiếng mẹ đẻ Trẻ em biết chữ mới có phương tiện để học Tiếng Việt và học cácmôn khoa học tự nhiên khoa học xã hội khác Trẻ không biết chữ, không có

điều kiện tiếp xúc ngôn ngữ văn hoá, không thể tiếp thu tri thức văn hoá, khoahọc một cách bình thường được Biết chữ là biết phân biệt hình nét các ký hiệu,biết tạo ra ký hiệu (viết chữ), biết dùng chữ ghi lời nói, biết đọc và hiểu được ýnghĩa chữ viết Nói tóm lại, biết chữ là biết đọc thông viết thạo tiếng mẹ đẻhoặc đọc thông viết thạo một ngôn ngữ Mà muốn đọc thông viết thạo, trẻ emphải được học chính tả Chính tả là phân môn có tính chất công cụ Nó có vị tríquan trọng trong giai đoạn học tập đầu tiên của trẻ em.

Vấn đề được đặt ra là làm thế nào để học sinh đọc - viết chuẩn Tiếng Việt

và tuy nhiên chuẩn hoá chính tả Thông thường nguyên lí cơ bản là phải cóchuẩn chính âm rồi mới chuẩn chính tả Con đường phát triển tự nhiên có tínhbản năng là phát âm đúng sẽ viết đúng Nhưng với Tiếng Việt chuẩn chính âm

là vấn đề còn nhiều tranh cãi Tiếng địa phương thắng thế trong giao tiếp.Trong khi đó chuẩn chính tả đã hình thành và tương đối ổn định

Để học sinh viết đúng chính tả, điều quan trọng là giáo viên phải tìm ranhững phương pháp tích cực giúp cho giờ chính tả nhẹ nhàng và đạt kết quả

cao Bởi lẽ đó tôi quyết định chọn đề tài: “Một số giải pháp sửa lỗi chính tả cho học sinh lớp 4” Tìm cách nâng cao hiệu quả giờ dạy chính tả lớp 4

2 Mục đích nghiên cứu

- Mục đích của Quá trình nghiên cứu là để nắm được nguyên nhân chủ yếudẫn đến việc học sinh viết sai lỗi chính tả Đề ra những giải pháp khắc phục lỗichính tả mà các em học sinh lớp 4A thường hay mắc phải Giúp học sinh họctốt phân môn chính tả để làm cơ sở cho học sinh phát triển tư duy; làm cơ sởnền móng để lĩnh hội tri thức ở tất cả các môn học khác

- Đề xuất một số biện pháp nhằm tăng cường chất lượng dạy học phân mônchính tả tại trường Có kế hoạch, biện pháp rèn kĩ năng viết đúng, viết đẹp chohọc sinh nhằm trang bị cho học sinh kĩ năng viết chữ để học tập và giao tiếp,tạo điều kiện thuận lợi cho các em học tốt các môn học khác Góp phần vàoviệc nâng cao thành tích học tập cho học

3 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu tài liệu, tìm hiểu thực tế trong công tác giảng dạy, thực hiện

trong các giờ Chính tả học sinh ở lớp 4A, trường Tiểu học Hải Lộc Hậu Lộc Thanh Hóa năm học 2015 - 2016

Đề tài có thể áp dụng cho tất cả các lớp của khối 4

4 Phương pháp nghiên cứu

- Nghiên cứu lí luận của ngôn ngữ, tầm quan trọng của chữ viết, thực trạngviết chữ chưa đẹp của học sinh, nguyên nhân của trạng đó

- Điều tra trực tiếp với học sinh trao đổi với phụ huynh để hiểu rõ mức độ sửdụng ngôn ngữ của họ

- Điều tra bài viết của học sinh để thống kê các lỗi sai và tỉ lệ viết chữ chưa

đẹp.

- Quan sát đối tượng để thu thập thông tin về đối tượng qua nhìn nhận đánhgiá một cách khách quan được sử dụng trong suốt quá trình nghiên cứu quatừng giai đoạn viết của học sinh

- Chấm bài viết của học sinh Phân đối tượng thành các nhóm bài viết đạt ởmức độ nào để có biện pháp rèn luyện và động viên kịp thời

- Động viên khuyến khích kịp thời giúp học sinh thêm tự tin yêu thích mônhọc có ý thức luyện viết Nêu gương điển hình để học sinh noi theo

- Áp dụng linh hoạt một số biện pháp thực nghiệm để vận dụng vào trongcác giờ dạy Ưu tiên là giờ dạy Chính tả, Tập làm văn

II NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

1 CƠ SỞ LÝ LUẬN

Chính tả là chuẩn mực của ngôn ngữ viết được thừa nhận trong ngôn ngữquốc gia Mục đích của nó là phương tiện thuận lợi cho việc giao tiếp bằng chữviết đảm bảo người viết và người đọc hiểu thống nhất trong những điều đã viết,

mà phân môn chính tả trong nhà trường Tiểu học có nhiệm vụ giúp học sinhnắm vững các nguyên tắc viết chính tả, hình thành kỹ năng, kỹ xảo chính tả,hay giúp các em hình thành năng lực và thói quen viết đúng chính tả theonguyên tắc

Giống như các phân môn khác trong Tiếng Việt, tính chất nổi bật của phânmôn Chính tả là tính chất thực hành Bởi lẽ, chỉ có thể hình thành các kĩ năng,

kĩ xảo cho học sinh thông qua việc thực hành, luyện tập Do đó, trong phânmôn này, các quy tắc chính tả, các đơn vị kiến thức mang tính chất lí thuyếtkhông được bố trí trong tiết dạy riêng mà dạy lồng trong hệ thống bài tập chính

tả Nội dung, cấu trúc của bài chính tả trong sách giáo khoa Tiếng Việt 4 (phânmôn chính tả) thể hiện rất rõ tính chất thực hành nói trên

Về cơ bản, chính tả tiếng Việt là chính tả ngữ âm, nghĩa là mỗi âm vị đượcghi bằng một con chữ Nói cách khác giữa cách đọc và cách viết chính tả tiếngViệt là thống nhất với nhau Đọc như thế nào sẽ viết như thế ấy Trong giờchính tả học sinh dễ xác định được cách viết đúng (đúng chính tả) bằng cáchtiếp nhận âm thanh chính xác của lời nói Cơ chế của cách viết đúng là xác lậpmối liên hệ giữa âm thanh và chữ viết.

Giữa đọc và viết, giữa tập đọc và chính tả có mối liên hệ mật thiết vớinhau nhưng lại có quy trình hoạt động trái ngược nhau Nếu đọc là sự chuyểnhoá văn bản viết thành âm thanh thì chính tả lại là sự chuyển hoá văn bản dướidạng âm thanh thành văn bản viết Tập đọc có cơ sở chuẩn mực là chính âmcòn tập viết (chính tả) có cơ sở là chính tự (chính tự là sự biểu hiện của quy tắcchính tả ở đơn vị từ)

Qua học chính tả các em nắm bắt được quy tắc chính tả và hình thành kĩnăng, kĩ xảo chính tả, từ đó có năng lực và có thói quen viết đúng chính tảTiếng Việt Kĩ năng viết đúng chính tả sẽ tạo điều kiện hình thành nhân cáchcho học sinh

Như chúng ta đã biết, muốn để cho một ngôn ngữ nào đó hoạt động cóhiệu quả thì người dạy, người học phải làm tốt công tác chính âm, chính tả Việc nói, viết đúng chuẩn mực còn là cơ sở để ta đánh giá trình độ vănhoá về mặt ngôn ngữ của một con người Làm thế nào để chúng ta giáo dục vàrèn luyện các em để dần có được kỹ năng viết thông, viết đúng theo yêu cầu

Đó là điều đáng quan tâm Mặt khác, Hải Lộc là một xã bãi ngang ven biển,dân cư sống chủ yếu bằng nghề đánh cá, quen với cách sống tự do, ăn sóng nóigió nên học sinh cũng chịu ảnh hưởng của phương ngữ địa phương rất lớn, đó

là các lỗi như: sai do cẩu thả hoặc chưa nắm vững cấu tạo chữ viết tiếng Việt,chẳng hạn: “ băn khoăn” viết thành “ băng khoăng”; “ lo lắng” viết thành “ lonắng ”, “con trâu” viết thành “con tâu ”…

Với những cơ sở trên, là một giáo viên tôi thấy rõ nhiệm vụ chính, nhiệm

vụ trọng tâm của mình là làm thế nào để học sinh có được kỹ năng viết thông,viết đúng theo yêu cầu Đây là điều tôi luôn trăn trở trong suốt thời gian qua

2 THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

2.1 Thực trạng

Qua việc giảng dạy thực tế của bản thân, qua việc dự giờ thăm lớp đồngnghiệp, giao tiếp trong cuộc sống hằng ngày, tôi thấy có một số thực trang nhưsau:

2.1.1: Về phía học sinh: Qua quá trình giảng dạy nhiều nam ở trường Tiểuhọc Hải Lộc, tôi nhận thấy học sinh thường mắc các lỗi chính tả sau:

- Học sinh thường mắc lỗi chỉnh tả nhiều như sai phụ âm: l/ n; tr/ ch; sailỗi vần: oăn/oăng ( thoăn thoắt - thoăng thoắc); băn khoăn ( băng khoăng), saidấu câu: ?/ ~… Do ảnh hưởng phương ngữ ( Học sinh vùng mép nước HảiLộc) nên các em thường sai lỗi như trên

- Học sinh thường hay tùy tiện trong việc trình bày bài viết như xuốngdòng, viết hoa tùy tiện, khoảng cách kích cỡ chữ chưa đúng

- Các em chưa viết đúng các cụm danh từ, nắm chưa chắc luật viết chínhtả

2.1.2: Về phía giáo viên:

- Qua dự giờ đồng nghiệp tôi nhận thấy :

+ Việc chuẩn bị bài ở một số giáo viên chưa chu đáo

+ Giáo viên mới chú ý đến khâu đọc chép chính tả, một phần quan trong

là giúp học sinh phân biệt lỗi chính tả chưa được chú trọng

- Một bộ phận quan niệm thời đại công nghệ thông tin, có máy móc thaythế, việc rèn chữ viết cho học sinh mất nhiều thời gian… Chính vì vậy chưathực sự quan tâm đến chữ viết của học sinh, ít chấm chữa bài và nhận xét chưachuẩn xác, thậm chí nhận xét bài viết của học sinh còn chung chung, chưa chỉ

rõ cho các em cần sửa chữa bổ sung gì, nên chất lượng chính tả chưa cao…

- Hình thức tổ chức dạy học chưa sinh động gây nhàm chán và học sinhkhông hứng thú học tập

2.1.3: Về phía phụ huynh:

- Phụ huynh chưa thật quan tâm đến việc nói tiếng phổ thông của conmình

- Một số phụ huynh phát âm chưa chuẩn các âm đầu dẫn đến con cái cũng

bị ảnh hưởng phát âm sai

Xuất phát từ thực trạng trên, tôi mạnh dạn đưa ra một số giải pháp nângcao hiệu quả giờ dạy chính tả lớp 4 trong việc sửa lỗi chính tả cho học sinh

Mong muốn cùng bạn bè đồng nghiệp góp ý xây dựng hoàn thiện để cùng thựchiện hiệu quả trong dạy học Chính tả cho học sinh lớp 4

Sai lỗiphụâm

Sai lỗivần

Saidấu

Viếthoa

Còn chưađúng khoảngcách kích cỡ

Qua b¶ng kh¶o s¸t chÊt lưîng trªn t«i thÊy t×nh tr¹ng học sinh viết đúngchính tả viết đẹp còn ít, học sinh viết sai lỗi âm vần, viết còn chưa đúng khoảngcách kích cỡ còn nhiều, c¸ch tr×nh bµy chưa khoa häc Học sinh viết khôngđúng làm ảnh hưởng đến quá trình giao tiếp, tư duy Điều đó làm ảnh hưởngkhông nhỏ đến sự tiếp thu tri thức văn hoá, khoa học Từ thực trạng trên tôinhận thấy học sinh ở địa phương mình đang giảng dạy còn bị mắc nhiều lỗichính âm, chính tả Trong nhiều trường hợp mắc lỗi, học sinh thường không ýthức được các cơ sở để nhận diện, tự sửa chữa và hình thành thói quen viếtđúng chính tả

Xuất phát từ tình hình trên, bằng tất cả nhiệt huyết và trách nhiệm của mộtgiáo viên tôi đã tìm ra giải pháp khắc phục như sau :

- Thống kê vở chính tả và ở vở “ tập làm văn” và các văn bản khác như

“giấy xin phép”: vì đây là nơi để các em áp dụng quy tắc hiểu biết về chính tảvào thực tế

* Kết quả thống kê: Tổng số học sinh được khảo sát là 14 em (cả nam và

nữ ở 7 bàn ngẫu nhiên)

Học sinh loại A về vở sạch chữ đẹp: 3 em

Học sinh loại B về vở sạch chữ đẹp: 6 em

Học sinh loại C về vở sạch chữ đẹp: 5 em

Khảo sát ở 2 bài:

- Chính tả: “ Mười năm cõng bạn đi học ”

- Tập làm văn: Em hãy kể lại câu chuyện ‘ Sự tích Hồ Ba Bể ” mà em đã

học ở bài Tập đọc tuần 1

b Phân loại lỗi:

Việc phân loại lỗi chính tả hết sức cần thiết đối với các giáo viên trực tiếp

giảng dạy, bởi vì giáo viên có nắm được các lỗi học sinh hay mắc phải thì mới

có giải pháp khắc phục lỗi cho học sinh sát đúng Mặt khác, giáo viên căn cứvào đó để phân loại đối tượng để có biện pháp phù hợp theo đối tượng, giúpcác em khắc phục lỗi chính tả một cách tốt nhất

Lỗi về Viết chuẩn Viết sai Viết chuẩn Viết sai

Thiếu nét: Chiêm Hoá

năm

Chiên Hoánăn

sinhcõng

sincongViết hoa: Tuyên

Sinh

tuyênsinh

HạnhNhờ

hạnhnhờ

Phụ âm

đầu…

ghềnhliệt

gềnhniệt

suốidài

xuốiràiPhụ âm

* Lỗi ở bài Tập làm văn:

Tổng số

HS

Thiếu nét Viết hoa

Phụ âm đầu

Nguyên âm

Phụ âm cuối

Thanh điệu

Lỗi hs Thiếu

nét Viết hoa

Phụ âm đầu

Nguyên âm

Phụ âm cuối

Thanh điệu

Lỗi về Viết chuẩn Viết sai Viết chuẩn Viết sai

các lỗi phổ biến như sai phụ âm đầu (l,n, ch,tr,s,x,g,gh,d,r,gi); Lỗi cá biệt làthiếu nét và phụ âm cuối (m,uyu.) do học sinh tuỳ tiện, cẩu thả ; Lỗi phụ âmđầu chủ yếu là do phát âm chưa chuẩn tôi căn cứ vào đó để chuẩn bị bài dạytrước khi lên lớp

3.2 Chuẩn bị bài trước khi lên lớp:

Chuản bị bài chu đáo là việc làm tối ưu của mỗi giáo viên trước khi lên

lớp Tôi thường nghiên cứu kĩ bài, xác định rõ mục tiêu, tình huống và cách

thức tổ chức của tiết dạy, tôi đọc trước bài chính tả nhiều lần để phát âm chínhxác từng tiếng, từng từ trong bài nhất là những tiếng, từ học sinh dễ viết sai Ngoài ra, việc chuẩn bị bài còn giúp giáo viên xác định nguyên nhân mắclỗi của học sinh để có cách sửa chữa lỗi cho phù hợp Các nguyên nhân chínhdẫn đến học sinh dễ phát âm sai và viết sai chính tả đó là:

+ Do ảnh hưởng của cách phát âm theo phương ngữ

+ Do chưa hiểu biết đầy đủ về quy tắc chính tả

+ Chưa hiểu nghĩa của từ

+ Lỗi do cẩu thả

Địa phương Hải Lộc (dân biển), sống chủ yếu là nghề nuôi trồng, đánhbắt hải sản nên việc nói tiếng địa phương là điều tất yếu Chính vì vậy các emmắc lỗi chỉnh tả nhiều cụ thể như : sai phụ âm đầu :

+ l/n: “lưng còng” đọc và viết là “nưng còng”

+ ch/tr: “cây tre” đọc và viết là “cây che”

+ r/d/gi: “rọc hành” đọc và viết là “dọc hành”

+ c/k: “ kéo co” viết là “céo co”

+ ng/ngh: “gồ ghề” viết là “ gồ gề”

s/x: “sung sướng” đọc và viết “ xung xướng”

- Sai khi đọc và viết thanh điệu

Chẳng hạn: dấu hỏi thành dấu ngã: “chuyển” đọc và viết là : chuyễn

- Sai vần khi đọc và viết:

Chẳng hạn: “an” thành “oan”: “cơ quan” thành “cơ quoan”; “uơ” thành “ua”;

“thuở nhỏ” thành “thủa nhỏ”…

Ngoài ra còn một số lỗi khác nữa cũng sẽ được nhắc đến ở phần sau chắcchắn nhu cầu chính âm tiếng việt được đặt ra và cần được giải quyết càng sớmcàng tốt Song hiện nay hiện tượng phương ngữ vẫn tồn tại cái cần giải quyểt

là khắc phục hiện tượng phương ngữ trên cơ sở nắm vững đặc điểm của nó.Chính vì vậy, tôi luôn chú trọng rèn chính âm, chính tả cho học sinh dựa vàoviệc khảo sát, nắm bắt thông qua dạy học cũng như đặc điểm vùng miền sát vớihọc sinh, giúp các em có kết quả học tốt

3 3: Sử dụng linh hoạt các phương pháp dạy học

3.3.1: Sử dụng phương pháp trực quan:

Việc sử dụng đồ dùng dạy học nhằm mục đích giúp học sinh khắc sâunhững biểu tượng về chữ, có ý thức viết đúng chữ và tạo không khí sôi nổi,phấn chấn trong quá trình dạy chữ viết theo hướng “đổi mới phương pháp dạyhọc “ Đồ dùng trực quan có thể sử dụng dạy bài mới, luyện tập hoặc củng cốbài học

Khi sử dụng phương pháp này, GV có thể thực hiện theo các bước sau:

- GV phát âm mẫu, viết mẫu

- GV hướng dẫn HS tỉ mỉ từng thao tác cụ thể như: cách lấy hơi, điểm đặtlưỡi, cách bật hơi, độ mở của miệng… Hướng dẫn phân tích cấu tạo tiếng

Ví dụ: Khi dạy âm R giáo viên mô tả như sau: uốn đầu lưỡi về phía vòm,

hơi thoát ra xát, có tiếng thanh

- Học sinh quan sát sau đó thực hành phát âm; viết theo sự hướng dẫn củagiáo viên

Ví dụ: Khi dạy bài Chính tả tuần 4 Tiếng việt 4 tập 1 trong phần ghi nhớ