Vì điều kiện không cho phép nên tôi chỉ đi sâu tìm tòi, giải quyết một số vấn đề thuộc phạm vi cải tiến phương pháp dạy học phân môn chính tả theo hướng tích cực vào người học.. Phương p
Trang 1Phần thứ hai: Nội dung
1.1.2 Các hình thức dạy học phân môn Chính tả 6
3.2.4 Luyện viết đúng tiếng chứa thanh hỏi, thanh ngã 12
Trang 2đó, yêu cầu đối với nhà giáo dục phải đào tạo con người toàn diện trong đó tiếng
mẹ đẻ (tiếng phổ thông) là một trong những điều kiện tiên quyết giúp học sinhnắm bắt được tri thức một cách dễ dàng
Để giúp học sinh nói, viết đúng tiếng phổ thông trước hết người giáo viêncần phải hiểu và nắm vững thuật ngữ “Chính tả” được hiểu theo nghĩa gốc là
“Phép tính đúng” hoặc “Lối viết hợp chuẩn”
Chính tả là những chuẩn mực của ngôn ngữ viết, được thừa nhận trong ngônngữ toàn dân Mục đích của nó làm phương tiện thuận lợi cho việc giao tiếpbằng chữ viết bảo đảm cho người viết và người đọc đều hiểu thống nhất nhữngđiều đã viết Chính tả trước hết là sự quy định có tính chất xã hội, một sự quyđịnh có tính chất bắt buộc gần như tuyệt đối, nó không cho phép vận dụng quytắc một cách linh hoạt có tính chất sáng tạo cá nhân
Một ngôn ngữ văn hoá không thể không có chính tả thống nhất Chính tảthống nhất là một trong những biểu hiện của trình độ văn hoá phát triển của mộtdân tộc
Trong những năm gần đây, các nhà trường tiểu học luôn quan tâm đến chữviết qua các phong trào thi “Viết chữ đẹp” Đây là một hình thức để tuyên truyềnsâu rộng cho toàn dân trong việc giáo dục con em viết chữ đẹp Viết đẹp khôngphải chỉ đẹp về hình thức mà còn đúng cả về luật chính tả
Hiện nay, tình hình viết sai lối chính tả của học sinh khá phổ biến Vấn đềnày có thể do nhiều nguyên nhân, nguyên nhân chủ yếu là do giáo viên và họcsinh đôi khi còn phát âm theo tiếng địa phương (chưa nói chuẩn theo tiếng phổthông) Hơn nữa trình độ tiếng việt của một số giáo viên còn hạn chế, năng lựcnắm luật chính tả chưa sâu nên rất lúng túng trong việc giảng dạy chính tả mặtkhác do điều kiện gia đình các em làm nông nghiệp, lại có đông con đi học, bố
mẹ suốt ngày bận rộn với công việc đồng áng, không có thời gian dạy dỗ concái Phần nữa là ý thức học tập của các em còn hạn chế, không đồng bộ … Do
đó, một yêu cầu bức xúc là giáo viên phải thực sự quan tâm tới từng đối tượng
Gv tiếp thu một cách triệt để chuyên đề:
Trang 3Viết chuẩn, nói chuẩn tiếng phổ thông trong các nhà trường trên địa bànthành phố Thanh Hoá để có biện pháp ngay vào việc hướng dẫn nói chuẩn viếtchuẩn cho học sinh ở lớp mình
Phòng Giáo dục Thành phố Thanh Hoá đã xây dựng Kế hoạch số PGD&ĐT TP ngày 7/10/2015, Công văn số 778/CV-PGD&ĐT ngày 23/11/2015
650/KH-về thực hiện chuyên đề viết chuẩn, nói chuẩn tiếng phổ thông trong các nhàtrường
Tiếng địa phương (từ ngữ và giọng điệu riêng của vùng, miền) thể hiệnbản sắc riêng của mỗi vùng và góp phần làm nên sự phong phú của ngôn ngữ,văn hóa dân tộc Nhưng bên cạnh tinh hoa cần phát huy, tiếng địa phương ThanhHóa còn nhiều hạn chế về ngôn từ, nhất là trong cách phát âm
Có biện pháp cụ thể, sát thực trong việc luyện cho học sinh viết đúng đẹp để
“Nâng cao chất lượng giờ chính tả”
Quá trình dạy học là một nhiệm vụ trọng tâm của nhà trường bao gồm: thựchiện dạy học trên lớp, thực hiện phân phối chương trình của bộ, cải tiến, đổi mớiphương pháp dạy học và các hình thức dạy học ở toàn bộ các môn học
Vì điều kiện không cho phép nên tôi chỉ đi sâu tìm tòi, giải quyết một số vấn
đề thuộc phạm vi cải tiến phương pháp dạy học phân môn chính tả theo hướng
tích cực vào người học Chính vì vậy, tôi chọn đề tài “ Một số biện pháp nâng cao chất lượng giờ chính tả ở lớp 3A Trường Tiểu học Quảng Tâm”
2 Mục đích nghiên cứu:
Góp phần đổi mới phương pháp dạy học môn Chính tả ở Tiểu học theophương hướng phát huy tính tích cực, cẩn thận, chăm chỉ và sáng tạo của họcsinh Hình thành và rèn luyện kỹ năng nghe - viết và phân biệt luật chính tả đểvận dụng vào bài viết
Góp phần giúp học sinh hình thành năng lực và thói quen viết đúng chính tả,nói rộng hơn là năng lực và thói quen viết đúng Tiếng Việt Vì vậy, phân mônchính tả có vị trí đặc biệt quan trọng, nhằm thực hiện mục tiêu của môn TiếngViệt là rèn và phát triển tiếng mẹ đẻ cho học sinh, trong đó có năng lực chữ viết Hình thành và phát triển ở học sinh các kĩ năng sử dịnh tiếng Việt “ Nghe,nói, đọc, viết” giúp học sinh học tập và giao tiếp trong các hoạt động của lứatuổi Chữ viết là một hình thức của ngôn ngữ giao tiếp Vì vậy phân môn Chính
tả có vai trò quan trọng ở Tiểu học Học sinh viết, viết nhanh mới có điều kiệnhọc môn Tiếng Việt và các môn khác thuận lợi
3 Đối tượng nghiên cứu:
Tìm hiểu nội dung, phương pháp Một số biện pháp nâng cao chất lượng giờ chính tả ở lớp 3A Trường Tiểu học Quảng Tâm”
Trang 4Nghiên cứu các hình thức, các phương pháp dạy phân môn cính tả để vậndụng vào từng bài cụ thể.
4 Phương pháp nghiên cứu:
* Nhóm phương pháp nghiên cứu tài liệu.
Nghiên cứu sách giáo khoa, sách giáo viên, tài liệu của một số tác giả nhằmthu thập những thông tin làm cơ sở lý luận cho vấn đề nghiên cứu
* Nhóm phương pháp điều tra.
- Điều tra, khảo sát thực tế, thu thập thông tin
- Thống kê, sử lý số liệu
- Phỏng vấn trao đổi, trò chuyện với giáo viên và học sinh
Trang 5PHẦN THỨ HAI : NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
1 Cơ sở lý luận:
1.1 Những vấn đề về cơ sở lý luận:
Thực hiện đổi mới phương pháp dạy học - một yếu tố quan trọng nhằm nâng
cao chất lượng hiệu quả hoạt động dạy học Để tiết dạy đạt hiệu quả cần phảitìm ra những đổi mới phương pháp dạy phân môn Chính tả ở bậc Tiểu học Chính tả rèn cho học sinh biết qui tắt và có thói quen viết chữ ghi tiếng Việtđúng với chuẩn
Chính ảt cùng với tập viết, tập đọc, tập nói giúp cho người học chiếm lĩnhđược tiếng Việt văn hoá, công cụ để giao tiếp, tư duy và học tập
Trên thực tế, viết đúng, viết đẹp giúp người đọc hiểu được nội dung văn bản,nội dung cần thông báo và gây thêm ấn tượng về bài viết của mình Qua đó phânmôn Chính tả rất quan trọng đối với bậc Tiểu học
Quá trình viết đúng, viết đẹp là cả một khó khăn đối với những học sinh chưaphân biệt được luật chính tả Viết dúng, viết đẹp cần cả một quá trình rèn luyện,cần được sự giúp đỡ của giáo viên
Quá trình tập viết có quan hệ đến nhiều bộ phận của cơ thể học sinh Tư thếcầm bút, khoảng cách của tầm nhìn và tư thế ngồi Việc viết chính tả khôngđảm bảo đúng qui định được xây dựng trên cơ sở khoa học sẽ để lại nhiều dị hạisuốt đời cho học sinh như: cận mắt, vẹo cột sống, lưng gù, Vì vậy khi hướngdẫn học sinh viết cần hướng dẫn học sinh đúng tư thế
Trong việc dạy phân môn Chính tả cần phải nghĩ đến các yếu tố cảm xúc
-tâm lý chi phối việc viết đúng, viết đẹp Quá trình nghe viết và thể hiện viếtđúng, viết đẹp nếu trẻ có tâm lý vui vẻ, phấn chấn Các em rất vui khi bài viếtcủa mình đúng và đẹp
1.1.1 Phương pháp dạy học phân môn chính tả:
Hướng dẫn Học sinh chuẩn bị viết chính tả:
- Cho học sinh đọc bài chính tả sẽ viết, nắm được nội dung bài viết.
- Hướng dẫn học sinh nhận xét những hiện tượng chính tả trong bài.
- Luyện viết những từ ghi tiếng khó hoặc dễ lẫn.
Đọc bài chính tả cho học sinh viết:
- Đọc toàn bài một lượt cho học sinh nghe trước khi viết.
- Đọc cho học sinh nghe - viết từng câu ngắn hay từng cụm từ.
- Đọc toàn bài lần cuối cho học sinh soát.
Chấm và chữa bài chính tả:
- Giáo viên chọn chấm một số bài của học sinh.
Trang 6- Sau khi học sinh viết xong, giáo viên giúp học sinh tự kiểm tra và chữa lỗi
trong bài
Hướng dẫn học sinh làm bài tập chính tả âm, vần:
- Giúp học sinh nắm vững yêu cầu của bài tập
- Giúp học sinh chữa một phần của bài tập làm mẫu.
- Cho học sinh làm bài tập vào bảng con hoặc vở.
- Chữa toàn bộ bài tập
1.1.2 Các hình thức dạy phân môn chính tả:
Chính tả đoạn, bài (có đọ dài trên dưới 60 chữ):
- Tập chép ( nhìn - viết), áp dụng trong nửa đầu học kì I.
- Nghe - viết, áp dụng từ giữa học kì I
Chính tả âm, vần (có đọ dài trên dưới 60 chữ):
Các loại bài tập chính tả âm, vần gồm có:
- Bài tập bắt buộc (bài tập chung cho tất cả các vùng phương ngữ)
Ví dụ: uênh, uêch, uyu,…
- Bài tập lựa chọn cho từng vùng phương ngữ
Ví dụ: it/ich, tr/ch, s/x ; ,iu/; iêu; ưu/ iên;; in / inh; uôi / ui; d/ gi; r/d; thanh hỏi/ thanh ngã …
2 Thực trạng dạy và học ở bậc Tiểu học:
Trong những năm gần đây, nhà trường Tiểu học Quảng Tâm luôn quan tâm
đến chữ viết qua các kì thi “ Vở sạch - Chữ đẹp” Đây là một hình thức để tuyên
truyền sâu rộng cho toàn dân giáo dục cho con em mình viết chữ đẹp Viết đẹp
không phải chỉ đẹp về hình thức mà còn phải đúng cả về luật chính tả
Ngay từ đầu năm học nhà trường đã đưa chỉ tiêu cụ thể đến từng khối lớp như
sau: chữ viết loại A: 55% chữ viết loại B: 45% ( không có loại C)
2.1 Thực trạng về dạy phân môn Chính tả của giáo viên:
- Hầu hết giáo viên đã tiếp cận, vận dụng phương pháp khi dạy phân môn
Chính tả Nhưng việc tiếp cận phương pháp đổi mới của giáo viên còn nhiều hạnchế
- Do mỗi địa phương có một cách phát âm riêng nên cũng gây không ít khó
khăn trong việc rèn luyện kĩ năng viết cho học sinh
- Trong giờ Chính tả một số giáo viên đề cao quá mức yêu cầu về viết sạch,
đẹp mà quên rèn cho học sinh viết đúng mẫu chữ và đúng chính tả
- Mặt khác một số giáo viên rèn viết mà quên uốn nắn các em ngồi đúng tư
thế, khoảng cách tầm mắt, cách cầm bút, vị trí đặt vở,…
Trang 7- Việc tự học, tự rèn luyện của một số giáo viên cịn chưa cao (đa phần việc
nghiên cứu chủ yếu là sách giáo khoa chưa tham khảo thêm các tài liệu khác cĩliên quan đến bài đọc)
- Việc phát âm của một số giáo viên chưa chuẩn dẫn đến các em nghe - viết
- Khả năng phối hợp đồng bộ của các cơ quan: Cơ quan phát âm, cơ quan thị
giác, cơ quan thính giác cịn hạn chế, dẫn đến khã năng tổng hợp hạn chế nên kỹnăng viết của học sinh chưa chính xác, chưa sạch sẽ
- Một số học sinh phát âm chưa chuẩn theo tiếng phổ thơng nên khi viết cịn lẫn
lộn Ví dụ: it/ich, tr/ch, s/x ; ,iu/; iêu; ưu/ iên;; in / inh; uơi / ui; d/ gi; r/d; thanh hỏi/ thanh ngã …
- Mét sè häc sinh ngồi chưa đúng tư thế, cách cầm bút chưa đúng, khoảng
cách tầm nhìn quá gần làm ảnh hưởng đến cư quan thị giác
* Xuất phát từ những thực trạng trên Tôi mạnh dạn đưa ra một số biệnpháp nhằm nâng cao chất lượng giê d¹y ChÝnh t¶ líp 3
3 Những giải pháp:
3.1 Điều tra nắm bắt tình hình:
Phân loại học sinh là điều cần thiết trong việc nâng cao chất lượng của giờChính tả Nếu như khơng phân loại sẽ ảnh hưởng đến việc học của học sinh khágiỏi và học sinh yếu kém Vì vậy sau khi ổn định tổ chức lớp trong vịng haituần đầu, tơi đã tiến hành kiểm tra học sinh Bài kiểm tra đầu năm của các emqua thực tế bài viết trong 4 bài 2 tuần đầu, ngồi ra tơi cịn tham khảo thêm quagiáo viên dạy các em năm trước Sau đĩ tơi tiến hành phân loại học sinh theo đitiêu chí chữ viết
Trang 8BẢNG KHẢO SÁT LẦN 1.
Qua việc điều tra thực tế như vậy, tôi thấy tình trạng các em viết xấu và sainhiều lỗi quá nhiều Nếu như không có biện pháp khắc phục sớm, giúp các emviết đẹp và biết cách viết chữ như thế nào cho đúng, thì lên lớp 4 các em sẽ họcnhư thế nào đây? Chính vì điều này đã thôi thúc tôi tìm ra một số biện pháp cụthể, sát thực để giúp và đưa những đối tượng thuộc loại C lên loại B (A lên B)
Có như vậy thì chất lượng giờ chính tả mới được tốt
3.2 Các biện pháp thực hiện:
3.2.1 Biện pháp1: Rèn nề nếp tác phong cho học sinh khi ngồi viết chính tả
Trước hết muốn học sinh viết đẹp thì người giáo viên đừng nên nghĩ rằng
“Rèn nề nếp tác phong cho học sinh khi viết” là không quan trọng, mà ngượclại, tư thế ngồi viết của học sinh là cái quan trọng đầu tiên giúp học sinh có nétchữ đẹp Vì vậy, ngay từ buổi đầu bước vào lớp, tôi chú ý ngay đến tư thế ngồiviết của từng em Nhiều em lên lớp 3 rồi mà khi viết, mắt vẫn cúi sát xuống bànhay cầm bút thấp quá nên mực hay ra tay làm bẩn vở Để giúp những em nàybiết ngồi ngay ngắn khi viết, trước hết giáo viên phải giải thích cho các em hiểucần ngồi viết đúng tư thế để giúp chữ viết đẹp hơn và có lợi cho sức khoẻ, màngược lại, nếu ngồi xiêu vẹo người thì sẽ bị tật vẹo cột sống suốt đời Nếu emnhìn vào vở sát quá thì mắt sẽ bị cận thị … Sau đó giáo viên làm mẫu cho họcsinh quan sát và làm theo tư thế ngồi viết, ngồi viết ngay ngắn, lưng thẳng,không tì ngực xuống bàn Đầu hơi cúi, mắt cách vở khoảng 20 - 25 cm Tay phảicầm bút, tay trái đặt phía trước bên trái quyển vở giữ mép vở khi viết không bị
xê dịch, quyển vở được để hơi chếch về phía tay trái hai chân để thẳng, vuônggóc sau đó tôi hướng dẫn cho các em cách cầm bút sao cho dễ viết, không caoquá khó viết và không thấp quá mực vào tay làm bẩn bài viết Khi hướng dẫn tỉ
mỉ tôi khuyến khích cho các em thực hiện, bạn nào ngồi đúng nhất được côtuyên dương trước lớp Trong các tiết dạy chính tả tiếp theo, tôi luôn nhắc nhở
để các em nhớ và ngồi đúng, tạo thói quen cho học sinh
3.2.2 Biện pháp2: Luyện cách cầm bút.
Hướng dẫn học sinh cầm bút bằng 3 ngón tay: ngón cái, ngón trỏ và ngóngiữa
Trang 9Khi viết dùng 3 ngón tay di chuyển từ trái sang phải, cán bút nghiêng về bênphải cổ tay, khuỷu tay và cánh tay cử động mềm mại, thoải mái.
Hướng dẫn, chỉnh sửa kịp thời cho những em cầm bút chưa đúng, đồng thờituyên dương những em cầm bút đúng
3.2.3 Biện pháp 3: Luyện viết đúng phụ âm đầu.
Để giúp học sinh viết đúng 1 số phụ âm đầu dễ lẫn lộn này, trong mỗi giờchính tả tôi phải kết hợp nhiều phương pháp dạy học một cách linh hoạt, trongtừng bài cụ thể đối với từng cặp phụ âm mà học sinh hay sai để cho bài dạy sinhđộng, để giúp các em dễ phân biệt được cách viết đúng, sai
Chẳng hạn, với phương pháp trực tiếp, tôi cho học sinh nghe, đọc, nhận xétcác chữ viết đúng bằng mắt, tập viết vài lần chữ khó vào bảng con cho quen tay.Bước đầu tôi đọc toàn bài, sau đọc từng câu, từng cụm từ, chú ý nhấn mạnhnhững tiếng khó để luyện tập cách nghe cho học sinh Tiếp theo tôi đặt câu hỏibằng phương pháp gợi mở vấn đáp để giúp các em nhận ra những tiếng từ các
em hay viết sai Sau đó tôi cho một số em nhắc lại một số luật chính tả, các em
Bước 1: Cho học sinh đọc kỹ đoạn văn, tìm ra những tiếng từ có phụ âm đầu
r/d/gi có trong bài.
Cụ ngừng lại, rồi nghẹn ngào nói tiếp:
- Ông đang rất buồn Bà lão nhà ông nằm bệnh viện mấy tháng nay rồi Bà ốm
nặng lắm, khó mà qua khỏi Ông ngồi đây chờ xe buýt để đến bệnh viện Ông
cảm ơn lòng tốt của các cháu Dẫu các cháu không giúp gì được, nhưng ông
cũng thấy lòng nhẹ hơn
(Đoạn 4 bài: Các em nhỏ và cụ già - Tiếng Việt lớp 3 tập 1)
Trang 10Học sinh tìm được là: rồi, rất, rồi, dẫu, giúp, gì.
Bước 2: Cho học sinh viết bảng con (nhận xét, giảng giải cách viết) phát âm,
giải nghĩa từ, tìm từ có tiếng đó
Chẳng hạn: với tiếng “dạo”.
Học sinh viết bảng con, giáo viên nhận xét và giảng cách viết
d + ao + dấu nặng - dạo.
+ Phát âm (gi¸o viªn làm mẫu, gọi 1; 2 học sinh phát âm lại) d – ao – nặng – dạo.
+ Giải nghĩa (giáo viên có thể gợi ý cho học sinh giải nghĩa)
Em hãy đọc lại câu có chứa tiếng “dạo” cho trong bài và cho cô biết “ dạo” ở
đây ý nói gì? (chỉ khoảng thời gian ngắn chưa lâu).
+ Học sinh tìm từ có tiếng “dạo”; dạo này, một dạo…
Bước 3: Cho học sinh phân biệt r/ d/ gi b ng cách tìm các ti ng l p b ng.ằng cách tìm các tiếng lập bảng ếng lập bảng ập bảng ảng
Gợi ý cho học sinh điền từ bằng cách dùng câu hỏi gợi ý Em tìm từ có tiếng
“rạo” “dạo” Học sinh tìm đến đâu tôi ghi lên bảng đến đấy.
Dù sử dụng phương pháp nào đi nữa, tôi đều phải theo dõi, quan tâm uốn nắn
từng em Những em viết sai s/ x là do các em phát âm sai Khi dạy tôi phải phát
âm lại cho các em nghe, phát âm s cong lưỡi, đầu lưỡi chạm ngạc phía trên Còn viết là x khi đọc lưỡi thẳng đầu lưỡi đưa ra phía ngoài, luồng hơi thẳng ra ngoài.
Sau đó tôi cho cả lớp phát âm lại nhiều lần cho đúng, viết bảng con theo sự phát
âm của cô như: Thi viết nhanh và đúng, cô đọc “xanh” cả lớp viết vào bảng con,
bạn nào viết sai bị đứng lên phát âm lại 10 lần hoặc một số từ có tiếng khác như
(mùa xuân, sương,…) Hoặc khi dạy chính tả tiết 3 tuần thứ 2 ở phần luyện tập
tôi chọn bài tập 3a (bài lựa chọn) giúp các em làm quen với cách phân biệt s/x
qua các dạng bài tập
Bài tập: Hãy chọn từ nào trong ngoặc đơn để điền vào chỗ trống?
- (xấu, sấu): cây…… ; chữ ……
- (sÎ, xẻ): chia ……….; ……….gỗ
- (sắn, xắn): …….tay áo; củ………
Trước khi làm bài tôi cho 2; 3 em đọc to nội dung yêu cầu của bài tập, cả lớpđọc thầm
