Phân môn Tập đọc là một trong những nội dung cơ bản giúp học sinh rèn kỹ năng đọc đọc hiểu và đọc thành tiếng.. Tuy vậy, trong quá trình dạy tập đọc, tưởng chừng như ”không có gì làkhó”
Trang 1MỤC LỤC:
1 A MỞ ĐẦU
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
III ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CƯU
01050505
2 B NỘI DUNG SÁNG KIÊN KINH NGHIỆM
I.CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA SÁNG KIẾN KINH
NGHIỆM
II THỰCTRẠNG CỦA VẤN ĐỀ TRƯỚC KHI ÁP
DỤNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
III.CÁC GIẢI PHÁP ĐÃ SỬ DỤNG ĐỂ GÓP PHẦN
NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY TẬP ĐỌC
- Biện pháp 1: Xác định mục tiêu bài dạy Tập đọc;
- Biện pháp 2: Xây dựng Tiêu chí để đánh giá kỹ năng
đọc của HS;
- Biện pháp 3: Xác định kỹ năng đọc hiểu;
- Biện pháp 4: Dùng bảng quan sát để theo dõi, đánh
giá kỹ năng đọc thành tiếng của học sinh;
- Biện pháp 5: Xác định các biện pháp, hình thức, thời
gian dạy học cho phù hợp;
- Biện pháp 6: GV nâng cao tính tự học, phương pháp
nghiên cứu, trao đổi ý kiến…
- Biện pháp 7: Tổ chức các hoạt động Giao lưu, sự
kiện, gây dựng phong cách ham đọc, hứng thú cho HS
thông qua các hoạt động tại thư viện nhà trường:
- Biện pháp 8: Tăng cường sinh hoạt nhóm, tổ chuyên
môn, chuyên đề cụm, rút kinh nghiệm chỉ đạo, đánh
1112121414
15
16
1718
2021
Trang 2
A MỞ ĐẦU
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Ở Tiểu học, môn Tiếng Việt có vai trò quan trọng trong việc hình thànhnhững cơ sở ban đầu giúp học sinh chiếm lĩnh kiến thức Những cơ sở đó lànghe, đọc, nói, viết
Phân môn Tập đọc là một trong những nội dung cơ bản giúp học sinh rèn
kỹ năng đọc (đọc hiểu và đọc thành tiếng) Đọc và hiểu cũng là hai nhiệm vụcủa phân môn Tập đọc luôn song hành và không thể tách rời nhau, luôn tácđộng và hỗ trợ lẫn nhau, có đọc tốt thì mới hiểu đúng và có hiểu đúng thì đọccàng tốt hơn Học sinh không chỉ biết cách diễn đạt qua âm thanh mà còn hiểuđược nội dung văn bản Đối với lớp 4-5, học sinh không chỉ đọc (đọc rõ ràng,lưu loát, đúng văn bản) mà còn hiểu được, cảm thụ được nội dung văn bản, giátrị của nội dung văn bản
Chính vì vậy mà ở bậc tiểu học, Tiếng Việt lớp 4,5 giữ một vị trí quantrọng, chiếm thời lượng nhiều nhất trong các môn học (8 tiết mỗi tuần chiếm 1/3thời lượng các môn học), trong đó phân môn Tập đọc cũng chiếm một thờilượng đáng kể trong môn Tiếng Việt (mỗi tuần 2 tiết chiếm 1/4 thời lượng mônTiếng Việt)
1 Một số vấn đề nổi cộm trong việc dạy học phân môn Tiếng Việt hiện nay:
Việc dạy học môn Tiếng Việt, trong đó có phân môn Tập đọc trong thờigian gần đây, đã có nhiều đổi mới đáng ghi nhận Việc tăng cường đọc cá nhân
và đọc theo nhóm cũng đã giúp HS được rèn đọc nhiều hơn, sáng tạo hơntrong cách đọc, giúp học sinh có kỹ năng đọc, hiểu nội dung văn bản, giúp HSgiao tiếp và biết giao tiếp tốt hơn
Tuy vậy, trong quá trình dạy tập đọc, tưởng chừng như ”không có gì làkhó” ấy, dù đã được chỉ đạo sát sao từ các cấp quản lý; được tập huấn qua cácchuyên đề đổi mới phương pháp dạy học, việc tổ chức dạy học phân Môn Tậpđọc vẫn còn những vướng mắc sau:
- Về phía giáo viên:
Một bộ phận nhỏ giáo viên chưa quan tâm đúng mức đến rèn đọc cho họcsinh, chưa có nhiều giải pháp căn cơ tích cực, hữu hiệu, thích hợp với từng đốitượng học sinh để khơi dậy hứng thú, khả năng đọc thành tiếng và đọc hiểu củahọc sinh nên chất lượng đọc còn hạn chế
Nhiều GV chưa thật sự coi trọng việc tìm hiểu mục tiêu cũng như nội
dung bài đọc, chủ yếu là luyện đọc đúng, đọc trôi chảy văn bản là đủ, phần tìmhiểu bài chỉ lướt qua theo các câu hỏi trong SGK, vì thế HS hiểu văn bản còn
mơ hồ, chưa thấy hết được giá trị cũng như ý nghĩa giáo dục của bài Tập đọc.Giáo viên chưa chuẩn bị, tìm hiểu đầy đủ nên chưa phát huy được giá trịnghệ thuật và nội dung của văn bản đọc, hệ thống câu hỏi chủ yếu bám vào sáchgiáo khoa và sách giáo viên, chưa linh hoạt sử dụng các câu hỏi gợi mở đối vớicác câu hỏi khó, câu hỏi quá dài trong sách giáo khoa
Trang 3Khi giải nghĩa từ "mấu chốt", từ "khoá" để hiểu nội dung văn bản, GV chỉgiải nghĩa từ đó như trong chú giải mà không đặt từ trong văn cảnh (câu văn, câuthơ) của văn bản.
- Về phía học sinh:
Do khả năng tư duy của học sinh tiểu học còn ở mức độ đơn giản trựcquan nên việc đọc hiểu, cảm thụ bài đọc của học sinh còn gặp nhiều khó khăn.Chất lượng đọc hiểu của học sinh chưa đồng đều dẫn đến chất lượng đọc diễncảm chưa cao
Một số học sinh chỉ đọc vẹt chứ không chú ý đến tìm hiểu nội dung bàiđọc
Một số học sinh còn coi nhẹ giờ Tập đọc, thiếu sự chuẩn bị bài trước khiđến lớp, chưa ham thích, chưa say mê môn học
Vốn sống và vốn kiến thức văn học của học sinh còn hạn chế, việc phụhuynh, HS mua, đọc thêm tài liệu, sách báo còn rất ít Nguồn sách cung cấp chủyếu cho các em là thư viện trường học Hơn nữa không ít em chưa có thói quenđọc sách, ham đọc sách vì thế các em ít có sự say mê với việc tìm hiểu các tácphẩm văn học
Một số em có chất giọng kém cũng dẫn đến chất lượng đọc bị hạn chế Một bộ phận học sinh có ngữ điệu đọc chưa phù hợp và kỹ thuật đọc cònchưa tốt Nhiều em đọc chưa đúng các tiếng có dấu hỏi, ngã và các nguyên âmđôi ( ươ/ iê/ uô) do ảnh hưởng của phương ngữ
Một số em có tốc độ đọc chưa đạt yêu cầu đối với học sinh lớp 4,5
Một số em còn thiếu tự tin trong giao tiếp, rụt rè, nhút nhát, đây cũng làmột yếu tố làm ảnh hưởng đến chất lượng rèn đọc của học sinh
- Về nhà trường:
Một số nơi Ban giám hiệu nhà trường cũng chưa dành nhiều thời gian đếnviệc kiểm tra đọc, tổ chức các sinh hoạt chuyên môn về dạy học phân môn Tậpđọc, ít tổ chức các Câu lạc bộ Em yêu Tiếng Việt, Giao lưu Kể chuyện, hùngbiện, Tìm hiểu nội dung sách mới hay khen thưởng cho những em đọc tốt
Nhiều nơi, thư viện trường học có số lượng sách ít ỏi, ít được bổ sungkhiến HS nhàm chán, giảm ham muốn đọc
- Về phụ huynh:
Do cuộc sống lao động mưu sinh nên nhiều phụ huynh chưa quan tâm,phối hợp với nhà trường giáo dục con cái, chưa thường xuyên nhắc nhở hayhướng dẫn con cái học bài
Chính vì những khó khăn hạn chế nêu trên nên chất lượng đọc của họcsinh tiểu học nói chung, học sinh lớp 4,5 chưa đạt kết quả như mong muốn
2 Những vấn đề cấp thiết đặt ra cần giải quyết:
Với yêu cầu đào tạo con người tiên tiến, hiện đaị, đáp ứng yêu cầu đổimới và phát triển đất nước, thì việc giáo dục con người ngay từ ở cấp tiểu họcđóng một vai trò quan trọng, là nền tảng cho sự phát triển, đi lên của HS sau này
Việc đào tạo một lớp người mới biết sử dụng thành thạo ngôn ngữ, diễnđạt một cách mới mẽ sáng tạo của tư duy là vô cùng cần thiết Để chiếm lĩnhkiến thức vươn lên và phát triển nền kinh tế tri thức thì ngay từ cấp tiểu học học
Trang 4sinh phải ”đọc thông, viết thạo” Vậy việc giúp cho học sinh đọc tốt không chỉtrong các giờ Tập đọc đã trở thành yêu cầu đối với công tác giáo dục hiện nay.Việc giảm HS đọc yếu, đọc vẹt, không đúng văn bản, đọc không hiểu nội dung
cơ bản của văn bản cũng luôn là sự trăn trở của các cấp quản lý, cán bộ, giáoviên trong quá trình dạy học hiện nay nhằm nâng cao chất lượng đọc Qua việcluyện đọc và tìm hiểu nội dung bài đọc, học sinh có thêm hiểu biết về thiênnhiên, con người, xã hội, mở rộng vốn từ, nâng cao kỹ năng diễn đạt, trang bịmột số hiểu biết ban đầu về tác phẩm văn học…Từ đó thêm yêu đất nước, conngười, và mong muốn góp phần làm cho cuộc sống ngày càng tươi đẹp hơn
Tuy nhiên, hiện nay tài liệu hay việc nghiên cứu việc tổ chức dạy đọccũng có rất ít, một số tài liệu cũng chỉ nói chung, khái quát nên việc vận dụngcho từng địa phương, từng trường bị hạn chế Một số tài liệu đề cập đến nhữngyêu cầu dạy Tập đọc khá cao khiến GV lúng túng và không có điều kiện về thờigian, trang thiết bị thực hiện
Nhiều nhà trường và giáo viên cũng chưa có nhiều các giải pháp quan tâmtới việc dạy Tập đọc thế nào cho tốt Việc tổ chức các buổi sinh hoạt, hội thảo vềviệc dạy Tập đọc dường như rất ít Việc đổi mới phương pháp dạy Tập đọc còn
ít và chưa hiệu quả
Tiếng Việt là một trong những môn học bắt buộc trong trường Tiểu học.Nguyên tắc dạy học Tiếng Việt phải cụ thể hoá mục tiêu và nguyên tắc dạy họcnói chung vào từng môn học Vì thế việc dạy Tập đọc cho học sinh Tiểu học cầndựa trên cơ sở những quy luật và nguyên tắc để đề ra những phương pháp dạyhọc cũng như cách tổ chức quá trình dạy học cụ thể hơn, khoa học hơn, khắcphục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện nề nếp tư duy sáng tạo của người học,từng bước áp dụng phương pháp tiên tiến, hiện đại vào quá trình dạy học đang là
sự trăn trở của nhiều thầy cô và các nhà trường
Nhiều nơi chỉ thấy HS “đọc được” là được, còn đọc như thế nào?Tốc độ
ra sao? Hiểu nội dung văn bản đến đâu và vận dụng thực tế như thế nào cũngchưa thực sự được chú ý
Vậy đâu là giải pháp cho GV dễ vận dụng với điều kiện thực tế hiện nay,giúp học sinh đọc tốt đang là câu hỏi đặt ra trong bối cảnh dạy Tập đọc ở tiểuhọc Và đây cũng chính là những nội dung chính mà sáng kiến kinh nghiệm nàyđược đề cập và chia sẻ
Trong quá trình chỉ đạo, tiếp thu và vận dụng các quan điểm và phươngpháp dạy học mới của chương trình giáo dục phổ thông; qua kinh nghiệm dạyhọc và nghiên cứu, tìm hiểu; tôi đã đúc kết một số biện pháp nhằm giúp giáoviên tháo gỡ những khó khăn hiện nay, kết hợp các phương pháp dạy học, phânđịnh được mục tiêu bài dạy và các yêu cầu dạy học phân môn tập đọc, nội dungcần đạt cho học sinh để từ đó có thể giúp giáo viên dạy tốt hơn những bài Tậpđọc lớp 4,5
II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:
- Tập đọc là phân môn thực hành vì vậy nhiệm vụ của nó là hình thành kỹnăng đọc cho HS Kỹ năng đọc có nhiều mức độ: đọc đúng (đọc đúng tiếng, từcâu; đọc trơn (mạch lạc); đọc rõ ràng ( lưu loát) đọc hiểu ( hiểu được nội dung
Trang 5bài đọc); đọc diễn cảm (đọc biết nhấn giọng, ngắt nghỉ hơi ở các dấu câu Vậy
giúp cho GV có các biện pháp chủ động để nâng cao chất lượng đọc là góp
phần giáo dục cho HS phát triển tư duy, biết cách đọc, hiểu văn bản; từ đó dầnhình thành thói quen tự học, tự bồi dưỡng; tạo sự tin, hình thành thói quen giaotiếp chủ động hoạt bát trong cuộc sống
- Hơn nữa, trong xu thế phát triển của công nghệ thông tin hiện nay, việc
giáo dục Kỹ năng đọc cho HS qua phân môn Tập đọc giúp HS không chỉ cảm
nhận được cái hay, cái đẹp của ngôn ngữ, tiếp cận với các hình ảnh văn học,biện pháp nghệ thuật sơ giản mà còn giúp cho HS ham đọc sách, làm giầu vốnngôn ngữ, thêm yêu tiếng Việt, yêu quê hương, yêu cuộc sống, mọi người
- Giúp cho HS có thêm các kỹ năng sống cần thiết, biết lựa chọn sách đọc
cho phù hợp, biết giới thiệu sách cho mọi người, biết vận dụng, làm theo trongthực tế cuộc sống, phù hợp với lứa tuổi
III ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
- Đối tượng: Việc dạy học phân môn Tập đọc và các biện pháp góp phầnnâng cao chất lượng dạy Tập đọc lớp 4,5
- Đối tượng khảo sát thực nghiệm: Học sinh lớp 4,5 trường TH.HoằngMinh, Hoằng Cát
IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CƯU
- Phương pháp nghiên cứu, thu nhận tài liệu;
- Phương pháp thống kê, xử lý số liệu;
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế;
- Phương pháp thực nghiệm;
- Trao đổi, góp ý với cán bộ quản lý, GV cốt cán, giáo viên chủ nhiệmlớp
B NỘI DUNG SÁNG KIÊN KINH NGHIỆM
I CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
1 Cơ sở tâm sinh lí lứa tuổi học sinh Tiểu học:
Học sinh lớp 4,5 với cấu tạo đầy đủ các bộ phận của một cơ thể đang pháttriển, trong đó, cơ quan cấu âm, ngôn ngữ phát triển mạnh phù hợp với sự tiếpnhận dễ dàng các hoạt động mới theo chức năng của chúng Dạy Tập đọc chohọc sinh Tiểu học bước đầu đem đến sự vận động khoa học cho bộ não, các cơquan phát âm và ngôn ngữ; đem đến những kiến thức văn hoá, ngôn ngữ trongtâm hồn trẻ, rèn luyện tình cảm đạo đức, ý chí, ý thức hành động đúng cho trẻ,phát triển khả năng học các môn học khác, là điều kiện phát triển toàn diện chohọc sinh tiểu học
Chính vì vậy, dạy đọc cho học sinh tiểu học phải phù hợp với đặc điểmtâm sinh lí của học sinh Tiểu học đồng thời phải phù hợp với sự phát triển củakhoa học xã hội
2 Cơ sở ngôn ngữ học:
Trang 6Tiếng Việt là chữ ghi âm, nghĩa là viết như thế nào thì đọc như thế ấy.Đọc là một dạng hoạt động ngôn ngữ, là quá trình chuyển từ hình thức chữ viếtsang hình thức nói có âm thanh và thông hiểu nó
Phương pháp của dạy Tập đọc phải dựa trên những cơ sở của ngôn ngữhọc như: chính âm, chính tả, chữ viết, nghĩa của từ, câu, đoạn, văn bản, ngữđiệu, tình cảm ngôn ngữ Đây cả là một nghệ thuật, nghệ thuật trong lao độngdạy học sáng tạo của người thầy Dạy Tập đọc sẽ càng tinh tế, càng sáng tạo,càng hiệu quả khi ta nghiên cứu vận dụng những thành tựu của ngôn ngữ học
3 Cơ sở của phương pháp dạy học Tiểu học:
Tập đọc là phân môn thực hành Nhiệm vụ quan trọng của nó là hình
thành năng lực đọc cho học sinh Dạy cho HS biết cách đọc và cảm thụ được tácphẩm Kĩ năng đọc có nhiều mức độ, tầng bậc khác nhau Mức độ kĩ năng đượctăng dần, hỗ trợ lẫn nhau và cái đích cuối cùng là kĩ năng đọc hiểu tức là đọchiểu văn bản Học sinh có hiểu văn bản thì mới giáo dục được sự ham đọc sách
Từ đó giúp các em làm giàu kiến thức về ngôn ngữ đời sống và văn học
Như vậy ta thấy phương pháp dạy Tập đọc nói chung và dạy Tập đọc ởlớp 4,5 nói riêng phải dựa trên cơ sở thực hiện các nhiệm vụ giáo dục, giáodưỡng và phát triển Đây là việc làm thiết thực mà mỗi giáo viên đứng lớp nhưchúng ta cần suy nghĩ tìm cách dạy như thế nào để nâng cao hiệu quả các giờTập đọc
Để học sinh hiểu đọc và hiểu được nội dung, cảm nhận được cái hay, cáiđẹp trong bài đọc, trước tiên thầy (cô) giáo phải coi trọng việc tổ chức các bướclên lớp của mình trở thành kỹ năng, kỹ xảo; biết phối hợp nhịp nhàng cácphương pháp dạy học, hình thức dạy học cho phù hợp với từng tiết dạy, từng yêucầu và đối tượng HS thì tiết Tập đọc mới trở nên hiệu quả và có tác dụng thiết thựcvới HS
4 Cơ sở bám sát vào mục tiêu, chương trình của môn Tiếng Việt và yêu cầu cần đạt của phân môn Tập đọc lớp 4,5.
Mục tiêu của chương trình Tiếng Việt và của mỗi bài Tập đọc được xácđịnh theo chuẩn kiến thức kĩ năng cần đạt- QĐ số 16/2006/QĐ-BGDĐT ngày 5tháng 5 năm 2006 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Đó là:
- Hình thành và phát triển ở học sinh tiểu học các kỹ năng sử dụng TiếngViệt (đọc, viết, nghe, nói) và cung cấp những kiến thức sơ giản, góp phần rènluyện cho học sinh các thao tác tư duy cơ bản (phân tích, tổng hợp, phán đoán )
- Cung cấp những hiểu biết sơ giản về xã hội, tự nhiên và con người, về vănhóa, văn học Việt Nam và nước ngoài để từ đó các em có vốn tri thức về cuộcsống
- Bồi dưỡng tình yêu, cái đẹp, cái thiện, lòng trung thực, lòng tốt, lẽ phải và
sự công bằng xã hội;
II.THỰC TRẠNG DẠY HỌC TẬP ĐỌC TRƯỚC KHI ÁP DỤNG
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.
1.Thực tế dạy và học hiện nay vẫn còn những tồn tại sau:
- Do ảnh hưởng của tiếng địa phương, HS thường đọc lẫn những tiếng cóphụ âm đầu như: ch/ tr ; p/b; s/x; ng/ngh;
Trang 7Ví dụ: “mưu trí “ thành “mưu chí” ; “chim sâu” thành “chim xâu”
- Đọc sai những tiếng có thanh hỏi, thanh ngã như: “mũi tên”thành “ mủitên”
- Đọc sai do phát âm tiếng địa phương: những tiếng có nguyên âm đôi uô,
iê, ươ; một số tiếng chứa vần “it” thành tiếng có vần “ich”
Ví dụ: “nguồn” thành “ngùn”
“nhiên” thành “nhin”
“thịt” thành “thịch”
- Ngắt nghỉ ở một số câu văn dài chưa đúng, đọc sai nhịp thơ dẫn đến đọc ê
a ngắc ngứ, đọc còn chậm Bên cạnh đó một số em lại đọc liến thoắng và đọcchưa đúng ngữ điệu
- Một số em đọc quá nhỏ, lại có em đọc quá to, phần luyện đọc lại các emkhông thể hiện được giọng đọc của bài, khả năng thể hiện tâm tư tình cảm củatác giả qua giọng đọc còn hạn chế
- Một số HS có giọng đọc kém, rất sợ phải đọc bài vì sợ bạn khác chê cườihoặc chế nhạo
- Ngoài ra, nhiều tiết dạy tập đọc, phần tìm hiểu nội dung bài chưa thànhcông là do giáo viên có những sai lầm khi thiết kế và thực hiện giờ dạy Xin nêunhững lỗi thường gặp khi dạy tìm hiểu nội dung một bài Tập đọc như sau:
+ Lỗi đầu tiên thường thấy là GV phân phối thời gian không hợp lý Việcphân phối thời gian không hợp lý tất dẫn đến tình trạng có những phần khôngquan trọng lại đi quá sâu (hoặc dông dài) không cần thiết, có phần lại hời hợtchưa đủ độ "cần" của bài giảng
+ Nhiều giáo viên lúng túng trong xử lý phần tìm hiểu bài: chưa hiểu ýnghĩa của việc tìm hiểu nghĩa từ trong bài tập đọc, chưa cảm nhận được hìnhảnh, biện pháp nghệ thuật của bài học
+ Vẫn sảy ra tình trạng có nơi: thầy cô vẫn chú trọng việc dạy đọc là chủyếu; có nơi lại thiên về giảng giải nội dung bài, có nơi tìm hiểu nội dung lại khá
Bảng tổng hợp kết quả khảo sát đọc - hiểu:
Trang 8Khối/Lớp SốHS
Đọc rõ ràng,mạch lạc,bảo đảm tốc
độ, diễn cảm
Đọc rõ ràng,còn phát âmsai một số từ,ngữ
Đọc rõ ràng,sai một số từ,một số câuchưa đúngngữ điệu
Đọc nhỏ,chậm, sai từ,chưa đúngngữ điệu
Từ thực tế khảo sát, kết quả trên ta thấy vẫn còn một bộ phận học sinh
”đọc chưa thông”, phát âm tiếng địa phương, chưa hiểu được nội dung, ý nghĩabài đọc, làm cho khả năng diễn đạt thiếu rành mạch, việc vận dụng liên hệ vớithực tế bị hạn chế, nhiều học sinh thiếu tự tin khi giao tiếp Không hiếm cónhũng HS sau khi đọc xong bài Tập đọc hỏi về nội dung bài vẫn không thể trảlời được
Từ kết quả nêu trên, chúng ta thấy rằng việc giảng dạy cũng như học Tậpđọc còn có những nhược điểm Đó là phương pháp dạy học chưa thực sự đổimới, phương tiện dạy học còn nghèo nàn, đồ dùng dạy học chưa đầy đủ Còn đốivới học sinh ý thức học tập chưa cao, các em chưa thực sự nghiêm túc khi họctập môn học này, vốn sống của học sinh còn ít ỏi
III CÁC BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC
Ở phân môn Tập đọc lớp 4, GV phải xác định được yêu cầu rèn kỹ năngđọc cho HS, cụ thể như:
a Đọc thành tiếng:
Trang 9- Đọc trơn: HS biết ngắt hơi ở dấu phẩy, dấu hai chấm…ngắt hơi ở câu dài
để tách ý, ở nhịp thơ…
- Đọc văn bản có độ dài khoảng 200- 250 tiếng với tốc độ khoảng
100-120 tiếng/phút (học kỳ 1: 100 chữ/phút, học kỳ 2: 100-120 chữ/ phút.)
- Luyện đọc (diễn cảm): biết nhấn giọng ở từ ngữ thể hiện ý quan trọng,
sự cảm xúc điều chỉnh giọng đọc phù hợp với nội dung văn bản để thể hiệntình cảm, cảm nhận của người đọc
- Đọc thuộc: dành cho các bài phần thuộc lòng
Ví dụ: quan sát khi đọc bài “ tre Việt Nam” HS thường đọc:
Đất xanh tre / mãi xanh màu / tre xanh
GVcăn cứ vào nghĩa và quan hệ cú pháp để giúp HS cách ngắt đúng nhịp như sau:
Đất xanh / tre mãi / xanh màu tre xanh
+ Nêu được nhận xét hay cảm xúc về các chi tiết trong bài đọc
Ví dụ: Khi dạy Bài thơ Khúc hát ru những em bé trên lưng mẹ (TV 4 - tập2) ngoài việc giáo viên chú ý cho HS đọc thành tiếng ở những câu thơ có tínhchất chắc, khoẻ:
.Con mơ cho mẹ/ hạt gạo trắng ngần
Mai sau con lớn/ vung chày lún sân
Thì GV cũng phải lưu ý hình ảnh hàm ẩn, ý nghĩa sâu sắc qua cụm từ
"vung chày lún sân": HS không chỉ hiểu là việc nện một vật cứng xuống sân làmlún đất mà ý nghĩa cần được hiểu trong văn cảnh bài thơ là niềm mong mỏi củangười mẹ, mong con mình lớn lên có sức khoẻ phi thường Để HS cảm động,xúc động trước tình yêu con nồng cháy của người mẹ
2 Biện pháp: Xác định yêu cầu đánh giá kỹ năng đọc và biện pháp hướng dẫn HS luyện đọc:
a Để thực hiện tốt tiết dạy Tập đọc, bên cạnh việc chuẩn bị đồ dùng dạyhọc, GV cũng phải xây dựng một “Tiêu chuẩn” yêu cầu để đánh giá kỹ năngđọc:
Cụ thể:
- Đọc trơn văn bản ngắn với yêu cầu chính xác, đúng tốc độ, khi đọc câukhông sót tiếng hoặc không vấp, biết đọc đúng ngữ điệu của các câu kể, hỏi,cảm thán, cầu khiến; biết bộc lộ tính cảm cá nhân qua giọng đọc, biết nhấngiọng ở những chỗ cần nhấn mạnh nội dung
Trang 10- Kỹ năng đọc hiểu: hiểu nghĩa của từ, đọc hiểu nghĩa hiển ngôn, nghĩahàm ẩn đơn giản của câu, nhắc lại các chi tiết quan trọng trong bài đọc, biết tìm
ý chính của một văn bản ngắn, hiểu văn bản muốn khuyên người đọc điều gì,nhận ra chi tiết còn chưa chính xác để đưa ra ý kiến nhận xét riêng
Ví dụ: Khi dạy bài Tập đọc: Trung thu độc lập - Tiếng Việt 4- tập 1, GV
phải xác định mục tiêu luyện đọc là:
- Đọc thành tiếng:
+ Đọc đúng các từ thường mắc lỗi phát âm tiếng địa phương: trungthu/mơ tưởng, cao thẳm, rải…
+ Đọc trơn toàn bài, ngắt hơi đúng ở các câu dài
+ Biết thể hiện niềm vui, niềm hi vọng của anh chiến sĩ qua giọng đọc
- Đọc hiểu:
+ Hiểu nghĩa các từ ngữ trong bài, hiểu nghĩa của các từ: vằng vặc, mơtưởng, máy phát điện, nông trường ( hoặc những từ khác học sinh chưa hiểunghĩa)
+ Nhận biết các đoạn của bài và ý của từng đoạn
+ Nhận biết ý chung của cả bài
+ Biết liên hệ nội dung của bài văn với thực tế để làm rõ ý nghĩa của bàivăn
- Đồ dùng dạy học:
+ Tranh minh hoạ trong sách giáo khoa
+ Tranh ảnh một số thành tựu về kinh tế xã hội của nước ta trong nhữngnăm gần đây
+ Phiếu học tập trong đó có ghi các bài tập đọc hiểu
b Hướng dẫn HS cách luyện đọc :
+ Đọc thầm: Hướng dẫn học sinh đọc thầm không mấp máy môi, vừa đọcnội dung các câu, đoạn và ý nghĩa của bài, học sinh hiểu, nhớ và có khả năng trảlời( nói hoặc viết) đúng các câu hỏi có liên quan đến nội dung từng đoạn hay bàiđọc, phát biểu ý kiến của bản thân về một nhân vật hoặc một vấn đề trong bàiđọc
+ Đọc thành tiếng: Học sinh biết cách phát âm đúng, ngắt nghỉ hơi hợp lý,cường độ đọc vừa phải ( không đọc quá to hay đọc lý nhí), tốc độ đọc vừa phải, (không ê- a ngắc ngứ hay liến thoắng) Đặc biệt khi đọc thành tiếng cần tập chocác em cách thể hiện ngữ điệu sao cho phù hợp với nội dung của câu chuyện,củađoạn văn…
Ví dụ: Bài đọc bài “ Con sẻ” Gv cần lưu ý HS đọc nhấn giọng vào những
từ ngữ miêu tả tình cảm của tác giả đối với con chim sẻ bé nhỏ “ Vâng, lòng tôi
đầy thán phục, xin bạn đừng cười Tôi kính cẩn nghiêng mình trước con chim sẻ
bé bỏng dũng cảm kia, trước tình yêu của nó.” Để thể hiện sự trân trọng, kính
phục của tác giả đối với tình yêu của sẻ mẹ đối với sẻ con
+ Đọc diễn cảm, đọc phân vai: Học sinh biết cách thể hiện các ngữ điệuphù hợp với nội dung văn cảnh của từng câu, từng đoạn Các em biết sắm vai thểhiện giọng đọc và ngữ điệu phù hợp với nội dung của từng văn cảnh
Trang 11Qua các cách luyện như: Đọc nối tiếp theo câu, theo đoạn, đọc phân vai,đọc ở lớp, đọc ở nhà, bên cạnh việc rèn kỹ năng giao tiếp (lắng nghe, đọc) giáoviên còn tập cho các em ý thức làm việc cộng đồng hoặc độc lập.
Vì vậy ở khối lớp 4,5 đầu năm học khi tiến hành khảo sát có một số em kỹnăng đọc còn yếu, dẫn đến kỹ năng giao tiếp của em so với các bạn trong lớpcũng hạn chế, nhưng qua gần một năm thực hiện giảng dạy áp dụng sáng kiếntrong những giờ tập đọc, đến nay các em đã có kỹ năng đọc tốt và kỹ năng giaotiếp đã tiến bộ rất nhiều
3 Biện pháp: Xác định các bước rèn kỹ năng đọc hiểu:
Đọc hiểu thể hiện hoạt động cuả tư duy: ghi nhớ, chọn lọc, tìm kiếm, sosánh, phân tích, tổng hợp, khái quát, nêu vấn đề, giải quyết vấn đề hay nóikhác đi, đọc hiểu là cách đọc phân tích, lĩnh hội đựơc nội dung và đích của bàiđọc
Ví dụ: để rèn luyện kỹ năng đọc hiểu, khi lên lớp GV phải thực hiện được
các bước sau:
- Nhắc lại các ý, chi tiết trong bài
- Giải thích một số chi tiết trong bài
- Hiểu một số từ ngữ trong bài
- Tìm ý chính của đoạn
- Tìm ý chính của bài,
- Hiểu được ý nghĩa cuả bài,
- Liên hệ nội dung bài với thực tế
- Nêu nhận xét và nội dung, hoặc biện pháp nghệ thuật
Ví dụ: Trong bài Miền Tây gặt lúa - TV 4- Tập 1-2005; ngoài việc cho HShiểu một số từ ngữ, chi tiết trong bài Đến đoạn:
“ Mỗi buổi sớm các cô gái đi ra nương, gấu vấy cũng như hai ống tay áo dính đày cỏ may và ướt đẫm sương Các cô đi chung quanh từng gốc cây bị đốt chỉ còn lớp tro than đen, bàn tay thoan thoắt cắt từng bông lúa nặng trĩu lắt lẻo trên cái thân rạ khô xác…”
GV không chỉ cho HS nhận thấy cách làm ruộng với kỹ thuật thô sơ màcòn thấy cả việc đốt phá rừng, để như phê phán cách làm này Hay nói cách khácvới phân môn tập đọc, qua mỗi bài ngoài việc hướng dẫn học sinh đọc đúng, trôichảy và nắm vững nội dung bài, giáo viên cần chú ý rèn cho các em cách ứng xửphù hợp với mỗi tình huống nêu trong bài
Nhiều giáo viên đã dạy không thành công tiết Tập đọc khi không chuẩn bịtốt: không xem độ ngắn dài của văn bản, thơ hay văn xuôi, mức độ dễ hay khóvới việc đọc của học sinh Văn bản đó cần luyện đọc những gì, lưu ý gì? sẽ giúpcho học sinh hiểu gì, học sinh cảm nhận và thực hiện gì?
Do vậy, trước khi tiến hành dạy một bài Tập đọc, sau khi xác định mụctiêu bài đọc, giáo viên phải làm công tác chuẩn bị như tranh ảnh, băng đĩa nhạc,máy chiếu; đưa ra các tiêu chí để đánh giá đọc; các bước rèn kỹ năng đọc hiểu;đồng thời GV đọc thử, phân đoạn xem có gì vướng mắc, chuẩn bị các tínhhuống dạy học…