Kinh nghiệm rèn kĩ năng thực hành tiếng việt cho học sinh bằng trò chơi học tập lí thú trong dạy học tiếng việt lớp 2 VNEN trường tiểu học nga vịnh

1.1 Lí do chọn đề tài 12.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 32.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 4 2.3 Các giải pháp đã sử dụng để rèn kĩ năng sử thực hà

MỤC LỤC

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

PHÒNG GD&ĐT NGA SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

KINH NGHIỆM RÈN KĨ NĂNG THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT CHO HỌC SINH BẰNG TRÒ CHƠI HỌC TẬP LÍ THÚ TRONG DẠY HỌC TIẾNG VIỆT LỚP 2 VNEN

Người thực hiện: Mai Thị Thu Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường TH Nga Vịnh SKKN thuộc lĩnh mực (môn): Tiếng Việt

THANH HOÁ NĂM 2017

1.1 Lí do chọn đề tài 1

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 32.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh

nghiệm

4

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để rèn kĩ năng sử thực hành

tiếng Việt bằng trò chơi học tập lí thú cho học sinh lớp 2

VNEN trường Tiểu học Nga Vịnh

5

2.3.1 Nghiên cứu nội dung, lựa chọn kiến thức, tìm hiểu và tổ

chức trò chơi học tập tiếng Việt nhằm tạo hứng thú, nâng

cao hiệu quả dạy học tiếng việt Lớp 2 VNEN

5

2.3.2 Giúp học sinh tìm hiểu vốn từ thông qua việc chuẩn bị bài

và kiểm tra hoạt động ứng dụng bằng khéo léo tổ chức trò

chơi “Giỏ cua ốc” từ câu chuyện cổ tích Việt Nam

7

2.3.3 Rèn kĩ năng mở rộng vốn từ và sử dụng từ ngữ cho học

sinh thông qua hợp tác nhóm bằng trò chơi “ Khắc nhập”,

“Túi ba gang” dựa vào các câu chuyện cổ tích

9

2.3.4 Nâng cao kĩ năng sử dụng từ ngữ có sẵn để đặt các kiểu

câu đã học cho học sinh thông qua việc xây dựng trò chơi

“Cầu hôn công chúa”, “Món quà kì diệu” dựa vào bài tập

đọc trong chương trình

13

2.3.5 Sáng tạo trong sử dụng trò chơi học tập “Trạm dừng xe

buýt”, “lá thư tay” nhằm nâng cao khả năng sử dụng vốn

từ cho học sinh dựa vào những công cụ hỗ trợ học tập

trong lớp học

16

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động

giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường

18

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Hướng dẫn học Tiếng Việt 2 (Tập 1A,1B,

2A, 2B)

Bộ GD&ĐT (sách dự án VNEN)

2 Sách giáo viên Tiếng Việt 2 (Tập 1,2) Bộ GD&ĐT

3 Từ vựng tiếng Việt GS.TS Lê Phương

Tài liệu Text

7 Vở Bài tập Tiếng Việt 2 (Tập 1, 2) Nhà xuất bản

Giáo dục Việt Nam

8 Vở Bài tập Bổ trợ và nâng cao Tiếng Việt 2

(Tập 1, 2)

Nhà xuất bản Đại học Sư phạm

9 Luyện tập Tiếng Việt 2 (Tập 1, 2) Nhà xuất bản

Đại học Sư phạm

DANH MỤC CÁC ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG ĐÁNH GIÁ XẾP LOẠI CẤP PHÒNG GD&ĐT, CẤP SỞ GD&ĐT VÀ

CÁC CẤP CAO HƠN XẾP LOẠI TỪ C TRỞ LÊN

Họ và tên tác giả: Mai Thị Thu

Chức vụ và đơn vị công tác: Giáo viên trường Tiểu học Nga Vịnh

TT Tên đề tài SKKN Cấp đánh Kết quả đánh Năm học

giá xếp loại ( Phòng, sở, tỉnh)

giá xếp loại ( A, B, hoặc C)

đánh giá xếp loại

1 Rèn kĩ năng làm văn miêu

tả ở lớp 4

PhòngGD&ĐT

B

2009- 2010

3 Tích cực hóa hoạt động

học tập của học sinh trong

dạy giải toán có lời văn

cho học sinh lớp 3

PhòngGD&ĐT

C

2010- 2011

4 Một số lưu ý khi dạy học

đại lượng và đo đại lượng

Toán 3

PhòngGD&ĐT

B

2012- 2013

5 Ứng dụng công nghệ

thông tin tạo bài giảng

điện tử giáo dục học sinh

thân thiện với môi trường

trong dạy học môn Tự

nhiên và xã hội lớp 3

PhòngGD&ĐT

SởGD&ĐT

A

C

2013- 2014

1 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài

Môn Tiếng Việt ở lớp 2 nói riêng và ở Tiểu học nói chung có nhiệm vụhình thành và phát triển cho học sinh các kĩ năng sử dụng Tiếng Việt để học tập

và giao tiếp trong môi trường hoạt động của lứa tuổi Thông qua việc dạy và họcTiếng Việt, các em được rèn luyện các thao tác tư duy, có những hiểu biết sơgiản về tự nhiên, xã hội và con người; về văn hóa, văn học của Việt Nam vànước ngoài Từ đó bồi dưỡng cho các em tình yêu tiếng Việt và hình thành thóiquen giữ gìn sự trong sáng, giàu đẹp của tiếng Việt, góp phần hình thành nhâncách con người mới Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Trong thực tiễn dạy học hiện nay, việc dạy và học những kiến thức về mởrộng vốn từ theo chủ đề học tập, nhất là việc sử dụng vốn từ ngữ đó trong viếtcâu, viết đoạn văn ở lớp 2 nói riêng và ở Tiểu học nói chung còn gặp không ítkhó khăn Nhất là chưa thực sự chú trọng đến việc giúp học sinh sử dụng tiếngViệt một cách thành thạo, có kĩ năng nói - viết đúng tiếng Việt để từ đó pháttriển lên mức độ nói - viết hay Đồng thời, việc dạy học bộ môn này chưa tạođược niềm đam mê học tập thực sự cho trẻ Dẫn đến các em còn thụ động tronghọc tập, chưa tích cực và tự giác học tập tiến bộ Điều đó đồng nghĩa với việckhông ít giáo viên còn gặp khó khăn trong việc tìm ra những phương pháp dạyhọc hiệu quả để giải quyết những vấn đề còn tồn đọng trong dạy học bộ mônnày.

Ngoài ra, việc sử dụng “trò chơi học tập” trong dạy học Tiếng Việt củaphần đa giáo viên chưa nhiều, vẫn còn đơn điệu về hình thức và cách tổ chức,chưa tạo được hưng phấn cho học sinh trong mỗi tiết học Điều này dẫn đến kĩnăng sử dụng từ để nói, viết thành câu, đoạn văn của học sinh còn gặp nhiều khókhăn, mang nhiều cảm tính

Đổi mới triệt để phương pháp dạy học nhằm tạo cho học sinh tích cực,chủ động và sáng tạo trong học tập là vấn đề đang được nhiều người quan tâm.Chính vì lẽ đó, trong quá trình dạy học, tôi luôn chủ động, tìm tòi và học hỏiđồng nghiệp, lãnh đạo nhà trường trong việc đổi mới phương pháp dạy học đểmỗi tiết học của các em thực sự cuốn hút và hiệu quả bằng việc mạnh dạn áp

dụng: “Kinh nghiệm rèn kĩ năng thực hành tiếng Việt cho học sinh bằng trò

chơi học tập lí thú trong dạy học Tiếng Việt lớp 2 VNEN” Từ đó có thể giải

quyết phần nào những vấn đề còn vướng mắc và tồn đọng trong dạy học thựchành tiếng Việt lớp 2 nói riêng và môn Tiếng Việt nói chung

1.2 Mục đích nghiên cứu

Khi lựa chọn việc áp dụng “Kinh nghiệm rèn kĩ năng thực hành Tiếng

Việt bằng trò chơi học tập lí thú trong dạy học tiếng Việt lớp 2 VNEN” thì mục

đích chính là tháo gỡ những khó khăn về kĩ năng sử dụng vốn từ để nói, viếtthành câu, đoạn văn Qua đó, tạo sự tự tin, tích cực, chủ động và hứng thú họctập cho các em để mỗi tiết học thực sự lí thú và hiệu quả Từ đó, giúp học sinhlớp tôi phụ trách nói riêng và học sinh lớp 2 VNEN trường tiểu học Nga Vịnhnói chung phát triển toàn diện các kĩ năng, năng lực, phẩm chất và tư duy tronghọc tập

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Việc lựa chọn kiến thức, nội dung của phần thực hành tiếng Việt trongchương trình Tiếng Việt lớp 2 để xây dựng những “trò chơi học tập tiếng Việt”mới mẻ, lí thú nhưng không xa lạ mà gần gũi với tâm sinh lí và trình độ nhậnthức của học sinh lớp 2A VNEN trường Tiểu học Nga Vịnh, Nga Sơn, ThanhHóa chính là đối tượng nghiên cứu của đề tài mà tôi áp dụng

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Khi thực hiện áp dụng “Kinh nghiệm rèn kĩ năng tực hành tiếng Việt

bằng trò chơi học tập lí thú trong dạy học Tiếng Việt lớp 2 VNEN”, tôi đã sử

dụng một số phương pháp chính như: phương pháp nghiên cứu, xây dựng cơ sở

lí thuyết; phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin; phương phápthống kê, xử lí số liệu, cụ thể như sau:

a Phương pháp nghiên cứu, xây dựng cơ sở lí thuyết

Là phương pháp nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến vốn từ ngữ, cáchcung cấp vốn từ để nói, viết câu, đoạn văn và các trò chơi, cách tổ chức trò chơihọc tập gần gũi, phù hợp với nội dung kiến thức tiếp nhận của học sinh

b Phương pháp điều tra khảo sát thực tế

Đây là phương pháp điều tra nghiên cứu thực tế việc tổ chức dạy và học

về sử dụng vốn từ, câu bằng trò chơi học tập trong môn Tiếng Việt cho học sinhlớp 2 ở trường Tiểu học Nga Vịnh nói riêng (dạy học theo mô hình trường họcmới Việt Nam - VNEN) và một số trường tiểu học nói chung trên địa bàn huyệnNga Sơn, Thanh Hóa

c Phương pháp thống kê, xử lí số liệu

Sau khi áp dụng giải pháp này vào thực tiễn dạy học tại lớp 2A, trườngtiểu học Nga Vịnh kết hợp thu thập các tài liệu, dữ liệu phục vụ cho đề tài, tôi đãtiến hành phân tích, tổng hợp các số liệu minh chứng cụ thể qua các thời điểmkiểm tra của giáo viên, tổ chuyên môn và Nhà trường từng thời điểm cụ thể Từ

đó rút ra kết luận và hiệu quả về việc áp dụng “Kinh nghiệm rèn kĩ năng thựchành Tiếng Việt bằng trò chơi học tập lí thú trong dạy học Tiếng Việt lớp 2VNEN”

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

Như chúng ta đã biết, định hướng đổi mới căn bản, toàn diện về giáo dục,đào tạo và phát triển nguồn nhân lực trong Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lầnthứ XII (ngày 26/1/2016) đã nêu rõ: “Phương pháp dạy và học mới không chỉlàm cho người học phát triển tư duy độc lập, sáng tạo mà còn giúp người thầythêm tiến bộ, trưởng thành….Giáo dục cần phải tập trung phát triển mạnh nănglực và phẩm chất người học, đảm bảo hài hòa đức, trí, thể, mỹ, thực hiện tốtphương châm mới: Dạy người, dạy chữ và dạy nghề (trước đây là dạy chữ, dạy

người, dạy nghề).” Vì vậy, việc đổi mới phương pháp dạy và học tập trung rèn

kĩ năng, bồi dưỡng năng lực và phẩm chất người học là nhiệm vụ cần được chútrọng trong giáo dục đào tạo Các Nhà trường trên địa bàn huyện Nga Sơn đãtriển khai và chỉ đạo tới toàn thể cán bộ giáo viên, nhân viên trong mỗi nhàtrường, đặc biệt là các trường đang thực hiện dạy học theo mô hình Trường họcmới Việt Nam (VNEN)- trong đó có trường Tiểu học Nga Vịnh, Nga Sơn,Thanh Hóa

Việc giúp học sinh lớp 2 rèn kĩ năng sử dụng vốn từ để nói, viết câu, đoạnvăn có vai trò đặc biệt quan trọng trong hệ thống ngôn ngữ vì nó chính là bướcđầu đang giúp cho các em nắm vững ngôn ngữ tiếng Việt làm phương tiện giaotiếp phù hợp với từng đối tượng và hoàn cảnh cụ thể trong các tình huống phứctạp và đa dạng của cuộc sống Giúp các em hiểu về thế giới xung quanh việc họctập ở trường, ở nhà cũng như tình cảm gia đình và vẻ đẹp thiên nhiên, đất nước,con người một cách chủ động, tích cực và sáng tạo Từ đó gắn với việc giáo dụchọc sinh tình yêu gia đình, nhà trường, yêu tổ quốc, yêu nhân dân, yêu lao động

Khi dạy học môn Tiếng Việt ở tiểu học nói chung và dạy học thực hànhtiếng Việt ở lớp 2 nói riêng thì cần phải chú ý đến trình độ, đến tâm sinh lí lứatuổi của từng đối tượng học sinh tiểu học là thích khám phá, sáng tạo, thíchchinh phục, làm chủ bản thân và hứng thú với những điều mới mẻ Đồng thời,người giáo viên phải nắm được năng lực sử dụng tiếng Việt của các em Từ đó

để điều chỉnh nội dung, lựa chọn phương pháp dạy học phù hợp làm sao chotrong mỗi tiết học, học sinh ở các trình độ khác nhau đều được quan tâm, đượclàm việc và được phát triển Như vậy, người giáo viên phải không ngừng họchỏi, đổi mới phương pháp dạy học một cách triệt để trong mỗi giờ học giúp các

em chủ động hoạt động và tự học một cách sáng tạo như đánh giá của Thứtrưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Đặng Huỳnh Mai: “Phải biến quá trình dạy học

thành quá trình hoạt động và tự học của học sinh… Giáo viên phải tiếp xúc với trẻ, giúp trẻ hoạt động và đạt kết quả học tập tốt hơn.”

Những điều nói trên đồng nghĩa với việc người giáo viên cần mạnh dạn

nghiên cứu, xây dựng và thực hiện các trò chơi học tập mới mẻ, lí thú trong dạy

học Tiếng Việt nhằm rèn kĩ năng thực hành tiếng Việt cho học sinh lớp 2 Qua

đó giúp các em phát triển những kĩ năng, năng lực và phẩm chất cần thiết Muốn

tổ chức trò chơi học tập tiếng Việt có hiệu quả trước hết phải hiểu về trò chơihọc tập tiếng Việt là những trò chơi được sử dụng trong giờ Tiếng Việt, giúphọc sinh nắm bắt tri thức ngôn ngữ và rèn kĩ năng sử dụng tiếng Việt thêm hứngthú, hiệu quả Thông qua việc thiết kế một số trò chơi mới lạ và lí thú (dựa trênnhững câu chuyện cổ tích đã ngấm trong những lời kể của bà, của mẹ hay nhữngcâu chuyện là những bài tập đọc trong chương trình hoặc là những công cụ hỗtrợ dạy học trong lớp) khi dạy học mở rộng vốn từ cho học sinh qua việc “chuẩn

bị bài và kiểm tra hoạt động ứng dụng” như trò chơi “Túi ba gang” (từ câu chuyện cổ tích Cây Khế), “Giỏ cua, ốc” (từ câu chuyện cổ tích Tấm Cám), “Lá

thư tay” (Thư viết tay được học sinh gửi trong Hộp thư vui của lớp); trong tiết

rèn kĩ năng như trò chơi “Trạm dừng xe buýt”, “Đi tìm kho báu” (trong câu chuyện cổ tích Thạch Sanh), “Cầu hôn Công chúa”( từ bài tập đọc: Sơn Tinh,

Thuỷ Tinh), “Món quà kì diệu” (từ bài tập đọc: Quà của bố), “Trạm dừng xe buýt”… Tôi giúp các em có khả năng ghi nhớ từ nhanh, có vốn từ phong phú,

có kĩ năng sử dụng vốn từ đó để đặt câu, viết đoạn văn một cách chủ động vàtích cực trong mỗi giờ học Tiếng Việt Từ đó sẽ nâng cao hứng thú học tập, sựsáng tạo cho học sinh Nó không những giúp các em hình thành và phát triển kĩnăng sử dụng vốn từ và câu tiếng Việt mà còn giúp giáo viên không ngừng tìmtòi, sáng tạo trong đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức dạy học có hiệuquả

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

Thực tế việc dạy và học ở các trường tiểu học nói chung và ở các trườngđang dạy học theo Mô hình trường học mới Việt Nam (VNEN) nói riêng chothấy, việc đổi mới phương pháp dạy học trong môn Tiếng Việt lớp 2 đâu đó ởmột bộ phận không nhỏ giáo viên chưa thực sự triệt để Việc sử dụng trò chơihọc tập tiếng Việt trong dạy học Tiếng Việt lớp 2 còn hạn chế đơn điệu và chưahiệu quả Dẫn đến học sinh còn lúng túng trong tìm và ghi nhớ từ ngữ, các kiểucâu và kĩ năng sử dụng vốn từ đó để đặt câu, viết đoạn văn chưa hợp lí, chưahay Vì thế mà trong mỗi giờ học, các em chưa hứng thú, chưa tích cực học tập

và việc hoạt động hợp tác nhóm của học sinh chưa cao

Đối với học sinh trường Tiểu học Nga Vịnh dạy học theo mô hình Trườnghọc mới Việt Nam, nhất là học sinh lớp 2A tôi được chủ nhiệm trong năm học2016-2017, là giai đoạn đầu cấp học nên vốn từ vựng rất nghèo nàn, kĩ năng sửdụng vốn từ còn hạn chế, chưa nắm vững mẫu câu,…Do đó, khi sử dụng từ đểnói, viết thành câu, các em còn sử dụng còn tuỳ tiện, dựa theo cảm tính màkhông biết dùng đúng ngữ cảnh Các em hay bắt chước người khác, không đủkhả năng để chọn lọc hay suy nghĩ xem từ nào đúng, từ nào sai, câu này nên nóilúc nào, nên viết ra sao và dùng trong ngữ cảnh nào,…Vì vậy, các câu, bài cứ na

ná như nhau Học sinh dùng câu chưa đúng ngữ điệu, không có sự biểu cảm, màđơn thuần chỉ là những câu liệt kê, thông báo đơn giản Các em dùng từ sai, làmcho người khác không hiểu ý diễn đạt,… Cụ thể, đầu năm kết quả làm bài khảosát môn Tiếng Việt phần sử dụng vốn từ và câu của 30 học sinh lớp 2A tôi phụtrách như sau:

chưa cao; học sinh còn rụt rè, chưa thực sự tích cực và chủ động trong học tập,hoạt động nhóm Vì vậy mà ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng của mônTiếng Việt nói riêng và các môn học khác trong nhà trường nói chung Như thế

là chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới của nền giáo dục Tiểu học ở Việt Namhiện nay

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để rèn kĩ năng thực hành tiếng Việt bằng trò chơi học tập lí thú cho học sinh lớp 2 VNEN trường Tiểu học Nga Vịnh

Từ thực trạng trong dạy học Tiếng Việt lớp 2 như đã nói, tôi mạnh dạnđưa ra những giải pháp trong thực tiễn giảng dạy và công tác để giải quyếtnhững băn khoăn, vướng mắc và những vấn đề còn tồn đọng trong dạy học vàgiáo dục học sinh với mong muốn góp phần giúp cho học sinh lớp tôi phụ trách

có kĩ năng sử dụng vốn từ và câu thật tốt; được chủ động, tích cực và sáng tạotrong học tập, để mỗi giờ học nặng nề trước đây trở thành những giờ học lí thú

và hiệu quả Từ đó sẽ tạo được môi trường học tập có ích, giúp học sinh pháttriển toàn diện; giúp giáo viên tiến bộ, trưởng thành, không ngừng trau dồi, nângcao tay nghề Để thực hiện điều đó, tôi đã tiến hành một số giải pháp sau:

2.3.1 Nghiên cứu nội dung, lựa chọn kiến thức, tìm hiểu và tổ chức trò chơi học tập tiếng Việt nhằm tạo hứng thú, nâng cao hiệu quả dạy học tiếng Việt lớp 2 VNEN

Chương trình môn Tiếng Việt lớp 2 phần kiến thức tiếng Việt

sẽ giúp học sinh mở rộng vốn từ và cung cấp cho các em một số hiểu biết sơgiản về từ loại (từ chỉ người, con vật, cây cối; từ chỉ hoạt động, trạng thái; từ chỉđặc điểm, tính chất) Đồng thời rèn luyện cho học sinh các kĩ năng dùng từ đạt

câu và sử dụng các mẫu câu như: các kiểu câu Ai là gì?, Ai làm gì?, Ai thế nào?

Và những bộ phận chính của các kiểu câu ấy; Những bộ phận trả lời cho các câu

hỏi Khi nào?, Ở đâu?, Như thế nào?, Vì sao?, Để làm gì?; Dấu câu như dấu

chấm, dấu phẩy, dấu chấm hỏi, dấu chấm than Ngoài ra còn bồi dưỡng cho các

em thói quen dùng từ đúng, nói và viết thành câu và thích học tiếng Việt

Để thực hiện được mục tiêu “Hình thành và phát triển ở học sinh các kĩnăng sử dụng tiếng Việt” nhất là rèn kĩ năng thực hành tiếng Việt cho các emhiệu quả thì cần chú trọng việc dạy học tích cực hóa cá thể học sinh, phát huy vàtăng cường năng lực hoạt động nhóm cho học sinh trên quan điểm lấy nguyêntắc dạy giao tiếp làm định hướng cơ bản Vì hoạt động giao tiếp sẽ giúp các emchủ động trao đổi tư tưởng, tình cảm, cảm xúc, nhằm thiết lập quan hệ, sự hiểubiết hoặc sự cộng tác,… giữa các thành viên trong nhóm, lớp, cộng đồng Điềunày chỉ được thực hiện một cách hiệu quả nhất thông qua việc tạo ra môi trường,tình huống cho trẻ được hoạt động tích cực, hợp tác và hăng say trong khi tham

gia trò chơi học tập, nhất là trò chơi học tập tiếng Việt lí thú, mới lạ.

Khi sử dụng trò chơi học tập tiếng Việt trong dạy học Tiếng Việt ở lớp 2,

giáo viên cần lựa chọn những trò chơi lí thú và mới lạ bắt nguồn từ những câuchuyện cổ tích dân gian mà các em đã được ông bà, bố mẹ kể cho nghe từ tấm

bé như Tấm Cám, Thạch Sanh,… hay từ những hiểu biết sơ giản về địa lí địaphương qua những bài học hoặc vốn sống của trẻ Điều này sẽ có tác dụng tíchhợp rất tự nhiên, hiệu quả giữa hình thành kiến thức, rèn kĩ năng; giữa phân mônLuyện từ và câu với Tập đọc, Kể chuyện, Chính tả và Tập làm văn Nói cáchkhác là sự tích hợp giữa kiến thức – kĩ năng tiếng Việt với hiểu biết thực tế củahọc sinh Trò chơi “Học tập tiếng Việt” phải đảm bảo các tiêu chuẩn: dễ chơi(có luật chơi rõ ràng, dễ hiểu), phục vụ cho mục tiêu của bài học, có tính giáodục cao, phù hợp với không gian lớp học, phù hợp với điều kiện cơ sở vật chấthiện có Để tăng tính khả thi và hiệu quả, trò chơi học tập Tiếng Việt phải mang

ý nghĩa giáo dục trí tuệ, phù hợp tâm lí lứa tuổi học sinh, phù hợp với điều kiệnthời gian, điều kiện vật chất của trường, lớp và hấp dẫn học sinh Trò chơi họctập tiếng Việt có thể sử dụng với nhiều mục đích khác nhau như: tái hiện kiếnthức của bài; hình thành kiến thức mới; củng cố kiến thức, rèn luyện kĩ năng sửdụng tiếng Việt

Tuy nhiên, việc tổ chức cho học sinh chơi trò chơi học tập tiếng Việt đểcủng cố, rèn kĩ năng thực hành tiếng Việt cho học sinh lớp 2 như thế nào đểmang lại hiệu quả giờ học, để tạo hứng thú, sự sáng tạo cho các em mới là quantrọng

Để đạt được những điều nói trên thì tôi đã tiến hành tìm hiểu và nắm rõquy trình tổ chức thực hiện một trò chơi học tập tiếng Việt bao gồm các bướcsau:

Bước 1: Giáo viên giới thiệu tên, mục đích của trò chơi

Bước 2: Hướng dẫn chơi Bước này bao gồm những việc làm sau:

+ Tổ chức thành lập những người tham gia trò chơi: Số người tham gia tròchơi, số đội chơi, quản trò, trọng tài

+ Các dụng cụ dùng để chơi: Giấy khổ to, bút dạ, giấy màu, phấn màu, thẻchữ, tên đội, hoa số, cờ, …

+ Cách chơi: Giáo viên nêu tên trò chơi, luật chơi, từng việc làm cụ thểcủa người chơi hoặc đội chơi, thời gian chơi, những điều người chơi không đượclàm

+ Cách xác nhận kết quả hay cách tính đội chiến thắng hoặc giải của cuộcchơi(nếu có)

Bước 3: Thực hiện trò chơi

Bước 4: Nhận xét sau cuộc chơi Bước này bao gồm những việc làm sau:+ Giáo viên (có thể kết hợp với các Trưởng ban) làm trọng tài nhận xét vềthái độ tham gia chơi của từng đội, những việc làm của các đội chưa tốt để rútkinh nghiệm

+ Trọng tài công bố kết quả chơi của từng đội, cá nhân và trao phầnthưởng cho đội chiến thắng

+ Một số học sinh nêu kiến thức, kĩ năng trong bài học mà trò chơi đãthực hiện

-Một số lưu ý khi xây dựng và tổ chức trò chơi học tập tiếng Việt trongdạy học tiếng Việt nhằm rèn kĩ năng thực hành tiếng Việt cho học sinh lớp 2 là:

+ Mục đích của trò chơi phải thể hiện mục tiêu của bài học hoặc một phầncủa chương trình

+ Hình thức chơi đa dạng giúp học sinh được thay đổi các hoạt động họctập trên lớp, giúp học sinh phối hợp được các hoạt động trí tuệ và hoạt động vậnđộng

+ Luật chơi đơn giản để học sinh dễ nhớ, dễ thực hiện Cần đưa ra cách chơi có nhiều học sinh tham gia để tăng cường kĩ năng học tập hợp tác

+ Các dụng cụ chơi cần dễ làm hoặc dễ tìm kiếm tại chỗ

+ Tổ chức chơi vào thời gian thích hợp của bài học để vừa làm cho họcsinh thích thú vừa hướng cho học sinh tiếp tục tập trung vào các nội dung kháccủa bài học một cách có hiệu quả

+ Trò chơi cần tạo sự mới mẻ về cách tổ chức, khen thưởng để học sinhhứng thú, tích cực và sáng tạo khi chơi nhằm rèn kĩ năng sử dụng vốn từ,câuhiệu quả nhất cho học sinh

Có thể nói, dạng bài tập tiếng Việt nào cũng có thể trở thành trò chơi họctập tiếng Việt lí thú nếu giáo viên chủ động và triệt để đổi mới phương pháp vàhình thức tổ chức dạy học; biết nắm bắt đúng các thao tác giải bài tập, xác địnhđúng “cái đích” của bài tập và khéo léo chuyển thao tác đó, “đích” đó vào cáchchơi, cách tính kết quả cuộc chơi Trong khi sử dụng các trò chơi học tập tiếngViệt bắt nguồn và khơi dậy từ vốn sống, vốn hiểu biết của học sinh hay các câuchuyện cổ tích Việt Nam gần gũi, thân thuộc với các em ngay từ nhỏ thì cáikhéo léo một phần lớn có được nhờ tìm ra yếu tố giả định của trò chơi Việc giảđịnh mới mẻ và thú vị này sẽ kích thích tính hiếu kì, giúp các em chủ động ghinhớ và mở rộng vốn từ ngữ, các kiểu câu đã học trong từng nội dung bài học,từng hoạt động cụ thể Đồng thời giúp các em củng cố và rèn kĩ năng thực hànhtiếng Việt đã học một cách hiệu quả

2.3.2 Giúp học sinh mở rộng vốn từ thông qua việc chuẩn bị bài và kiểm tra hoạt động ứng dụng bằng khéo léo tổ chức trò chơi “Giỏ cua ốc” từ câu chuyện cổ tích Việt Nam

Đối với dạng trò chơi được xây dựng dựa trên những câu chuyện cổ tíchViệt Nam thì giáo viên phải khéo léo đưa vào trò chơi những yếu tố “giả định”

là những con vật, đồ vật hay nhân vật quen thuộc gần gũi với cuộc sống và hiểu

biết của học sinh như con cua, con ốc,… Trong trò chơi, khi mọi thứ đều thật (từ

vẫn là từ, câu vẫn là câu, trò vẫn là trò, thầy vẫn là thầy,…), trò chơi sẽ bớt phầnhấp dẫn Với lứa tuổi Tiểu học, nhất là học sinh lớp 2A tôi phụ trách, nếu tên gọicủa trò chơi, nhân vật, tình huống, kết quả,…của trò chơi tiếng Việt được giảđịnh từ nhân vật, tình huống, kết thúc,… của các văn bản truyện cổ dân gianViệt Nam (thần thoại, truyền thuyết, cổ tích,…) thì trò chơi lại trở nên hấp dẫncác em vô cùng Còn gì thú vị hơn khi mỗi học sinh được giả định là một nhân

vật tốt bụng, tài giỏi trong truyện dân gian (như cô Tấm, anh Khoai,… hay thậmchí là những con cua, con ốc đáng bé nhỏ, đáng yêu, ) và luôn gặp một cái kết

“có hậu” như đã diễn ra trong truyện cổ

Bên cạnh đó từ tiếng Việt lại khá đồ sộ về số lượng từ ngữ và đa dạng,phong phú ở nhiều lớp nghĩa của từ vựng Vì vậy mà đối với học sinh lớp 2, khivốn từ của các em còn nghèo nàn, hạn chế thì việc giúp các em tích cực, chủđộng mở rộng vốn từ vựng tiếng Việt là điều mà tôi luôn chú trọng Bởi vậy, saumỗi tiết học Luyện từ và câu mà các em được học trong chương trình, tôi đã yêucầu học sinh trong “Hoạt động ứng dụng” tìm các từ ngữ về chủ đề đang học: lànhững từ ngữ mà các em thường gặp trong cuộc sống và có thể tham khảo thêm

ý kiến của cha mẹ, người thân Đặc biệt là các em sẽ cùng nhau trao đổi với bạntrong nhóm, trong lớp vào những giờ học ngoại khoá, các tiết sinh hoạt đầu giờ

hay những giờ giải lao thông qua các tranh ảnh ở góc học tập để bổ sung vốn từ tiếng Việt của mình theo chủ đề học tập như từ ngữ về học tập, từ ngữ chỉ sự

vật, từ ngữ về ngày tháng năm, từ ngữ chỉ đồ vật,… Để kiểm tra lại, ngay khi

kiểm tra “Hoạt động ứng dụng” ở tiết học tiếp theo, tôi sẽ tổ chức trò chơi “Giỏcua ốc” một cách phù hợp và hiệu quả để các em chủ động lĩnh hội và mở rộngthêm vốn từ của mình thật phong phú

Ví dụ: Khi dạy Bài 2A “Em là học sinh đáng yêu” (Tiết 3) trang 18, 19

(TLHD học Tiếng Việt Lớp 2 tập 1A), tôi đã tiến hành như sau:

Ở tiết học trước, tôi đã giới thiệu một trò chơi là “Giỏ cua, ốc”: Giả địnhmỗi đồ dùng học tập tìm thấy được là một “con cua đáng yêu” và mỗi từ chỉhoạt động học là một “con ốc xinh xinh” Yêu cầu các em về nhà quan sát các đồdùng học tập hay cùng với các bạn tìm hiểu các hoạt động thường diễn ra trongmột tiết học Rồi cùng nhau ghi vào các bảng nhóm (cũng chính là mỗi “giỏ cua,ốc”) những từ ngữ về học tập theo nhóm mà các em đã tìm được treo ở góc họctập của lớp Nhóm nào bắt được nhiều cua, ốc nhất hay chính là tìm được nhiều

từ ngữ về học tập thì nhóm đó sẽ được quà của “Ông Bụt” là được cắm cờ thiđua Sau đó, tôi kiểm tra sự chuẩn bị này ngay ở đầu tiết 3 của bài học Đại diện

các nhóm sẽ lần lượt nêu lên những từ ngữ đó trước lớp như: bút mực, bút chì,

bảng con, hộp bút, màu vẽ, sách vở, làm bài, viết bài, học toán vẽ tranh, thảo luận, giảng bài,… Giáo viên khích lệ, khen, trao thưởng cắm cờ thi đua cho học

sinh các nhóm và chuyển tiếp vào giới thiệu bài học về mở rộng vốn từ về họctập Với việc đưa ra và tổ chức trò chơi “Giỏ cua ốc” lí thú như đã tiến hành, tôithấy tất cả học sinh đều tích cực tìm và ghi chép lại những từ ngữ về học tập.Các em vui mừng vì đã trở thành người tốt giúp được cô Tấm nhân hậu trongcâu chuyện Tấm Cám Trong tiết học mọi học sinh hứng thú, chủ động nắm

vững các từ ngữ về học tập, sắp xếp và đặt được câu rất nhanh như: Bạn Hoa

thích học vẽ./ Hùng giúp em giải bài toán khó./… Đặc biệt hơn nữa là sau tiết

học này các em đã biết tìm ra những từ không phù hợp với chủ đề mà các em đã

tìm và viết vào bảng nhóm trước đó như: Bố, mẹ, anh chị,…và cùng nhau nhau