PHẦN NỘI DUNG I.SỞ LÍ LUẬN -Trong chương trình giáo dục phổ thông cấp Tiểu học Ban hành kèm theoQuyết định số 16/2006/QĐ-BGDĐT ngày 05 tháng 5 năm 2006 của Bộ trưởng BộGiáo dục và Đào
Trang 1
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA PHÒNG GD&ĐT THỌ XUÂN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO CHUYÊN MÔN NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY - HỌC MÔN TOÁN LỚP 4 Người thực hiện: Nguyễn Thị Hường Chức vụ: Phó hiệu trưởng Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Xuân Bái SKKN thuộc lĩnh vực(môn): Toán
THANH HÓA NĂM 2016
Trang 2A PHẦN MỞ ĐẦU
I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Như chúng ta đã biết, mục đích của quá trình dạy học ở bậc Tiểu học là nhằmcung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản về tự nhiên và xã hội Nhằm giúphọc sinh từng bước hình thành nhân cách, từ đó trang bị cho học sinh các phươngpháp ban đầu về hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn Mục tiêu đó đượcthực hiện thông qua việc dạy học các môn và thực hiện theo định hướng yêu cầugiáo dục, nhằm trang bị cho trẻ những kiến thức, kỹ năng cần thiết để trẻ tiếp tụchọc ở bậc Trung học hay cho công việc lao động của trẻ sau này
Trong các môn học, môn Toán là một môn học độc lập có vị trí hết sức quantrọng bởi vì :
- Môn Toán giúp học sinh nhận biết những mối quan hệ về số lượng và hìnhdạng không gian của thế giới hiện thực
- Môn Toán góp phần rất quan trọng trong việc rèn luyện phương pháp suy nghĩ,giải quyết vấn đề, góp phần phát triển trí thông minh Những thao tác tư duy có thểrèn luyện cho học sinh qua môn Toán bao gồm phân tích tổng hợp, so sánh, tương
tự, khái quát hóa, trìu tượng hóa, cụ thể hoá, đặc biệt hóa Các phẩm chất trí tuệ cóthể rèn luyện cho học sinh bao gồm: tính độc lập, tính linh hoạt, tính nhuần nhuyễn,tính sáng tạo
- Các kiến thức, kĩ năng của môn Toán ở Tiểu học có nhiều ứng dụng trong đờisống; chúng rất cần thiết cho người lao động, rất cần thiết để học tốt các môn họckhác ở Tiểu học và chuẩn bị cho việc học tốt môn Toán ở bậc trung học
Xuất phát từ vị trí quan trọng của môn Toán, qua thực tế giảng dạy, chỉ đạochuyên môn trong nhiều năm, tôi thấy mặc dù chất lượng dạy học của nhà trườngnói chung và môn toán nói riêng trong những năm gần đây đã được nâng lên đáng
kể và luôn được đứng vào trong tốp đầu của huyện nhà Song thực tế cho thấy chấtlượng môn Toán hàng năm của khối 4 vẫn chưa đạt như mong muốn, qua các bàikiểm tra định kì, tỷ lệ học sinh trung bình còn cao, đặc biệt tỷ lệ học sinh điểm dưới
5 cao hơn so với các khối khác trong trường Đó là điều tôi thường băn khoăn, trăntrở, làm thế nào để các em nâng được chất lượng học tập môn toán lớp 4?
Là người quản lý phụ trách chuyên môn trong nhà trường, nhiều năm qua, tôiluôn suy nghĩ, tìm hiểu nguyên nhân và biện pháp chỉ đạo công tác dạy – học trongnhà trường nói chung và đặc biệt là môn toán lớp 4 nói riêng góp phần nâng caochất lượng dạy - học chung của nhà trường Vì vậy năm học này, tôi mạnh dạn
chọn đề tài nghiên cứu “ Một số biện pháp chỉ đạo chuyên môn nhằm nâng cao
chất lượng dạy - học môn Toán khối 4 trong nhà trường Tiểu học” nhằm góp
phần đẩy mạnh sự phát triển giáo dục của đơn vị trong những năm tới
II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:
Tìm ra biện pháp chỉ đạo chuyên môn nhằm nâng cao chất lượng môn Toánkhối 4 trong nhà trường Tiểu học tôi đang công tác
III ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:
Trang 3- Chất lượng giảng dạy và học tập của đội ngũ giáo viên, học sinh khối lớp 4trường Tiểu học Xuân Bái.
- Các tài liệu liên quan nhằm tìm ra các biện pháp chỉ đạo chuyên môn và thựchiện với giáo viên giảng dạy khối 4 và học sinh lớp 4 trong trường
IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu
- Phương pháp điều tra, khảo sat; tổng hợp thống kê, so sánh số liệu…
B PHẦN NỘI DUNG
I.SỞ LÍ LUẬN
-Trong chương trình giáo dục phổ thông cấp Tiểu học ( Ban hành kèm theoQuyết định số 16/2006/QĐ-BGDĐT ngày 05 tháng 5 năm 2006 của Bộ trưởng BộGiáo dục và Đào tạo đã nêu rõ: “Môn Toán ở Tiểu học nhằm giúp học sinh: Cónhững kiến thức cơ bản ban đầu về số học các số tự nhiên, phân số, số thập phân;các đại lượng thông dụng; một số yếu tố hình học và thống kê đơn giản Hình thànhcác kỹ năng thực hành tính, đo lường, giải bài toán có nhiều ứng dụng thiết thựctrong cuộc sống Bước đầu phát triển năng lực tư duy, khả năng suy luận hợp lí vàdiễn đạt đúng( nói và viết) cách phát hiện và cách giải quyết các vấn đề đơn giản,gần gũi trong cuộc sống; kích thích trí tưởng tượng; chăm học và hứng thú học tậptoán; hình thành bước đầu phương pháp tự học và làm việc có kế hoạch khoa học,chủ động, linh hoạt, sáng tạo.”
Môn Toán ở Tiểu học được soạn theo kế hoạch dạy học quy định ( tuần bài) và dựa theo các bài học trong sách giáo khoa môn Toán đã và đang được sửdụng trong các trường Tiểu học toàn quốc Đối với từng tiết dạy trong sách giáokhoa đã có hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức kĩ năng đề cập tới nội dung yêucầu cần đạt Đây là yêu cầu cơ bản, tối thiểu mà tất cả học sinh cần phải đạt đượcsau tiết học Như vậy giúp giáo viên có cơ sở xác định yêu cầu cần đạt và bài tậpcần làm trong sách giáo khoa để đảm bảo mọi đối tượng học sinh đều đạt chuẩnkiến thức kĩ năng của môn Toán trong chương trình Đồng thời, căn cứ vào tìnhhình thực tế của mỗi lớp học, giáo viên khuyến khích, tạo điều kiện cho những họcsinh có khả năng, có điều kiện giải quyết tất cả các bài tập trong sách giáo khoa;chủ động, linh hoạt, sáng tạo trong sử dụng sách giáo khoa khi dạy học nhằm pháttriển năng lực của mỗi học sinh góp phần thực hiện dạy đúng đối tượng học sinh ởTiểu học
- Từ mục tiêu, yêu cầu của môn Toán lớp 4 giúp học sinh có một số hiểubiết ban đầu về số tự nhiên, phân số ( tử số và mẫu số không quá hai chữ số) và vềcộng, trừ, nhân, chia với các số đó Biết đọc, viết, so sánh, thực hành tính cộng, trừ,nhân, chia các số đã học Biết sử dụng các đơn vị đã học và các đơn vị tấn, tạ, yến,giây, thế kỉ trong tính toán và đo lường Nhận biết được góc nhọn, góc tù, góc bẹt,đường thẳng vuông góc, đường thẳng song song, hình bình hành, hình thoi Biếttính diện tích của hình bình hành, hình thoi Biết giải bài toán có nội dung thực tế
có đến ba bước tính Nhận biết được một số thông tin trên bản đồ cột Dựa vào cơ
sở đó người giáo viên linh hoạt vận dụng các phương pháp, đổi mới các hình thức
Trang 4dạy học Toán nhằm nâng cao chất lượng môn Toán lớp 4 cho học sinh Như vậymới nâng cao được chất lượng môn toán cho học sinh Tiểu học.
II THỰC TRẠNG VỀ CHẤT LƯỢNG DẠY VÀ HỌC MÔN TOÁN LỚP 4
1.Thuận lợi và khó khăn
*Thuận lợi:
+ Địa phương:
Trong những năm gần đây đời sống kinh tế văn hoá giáo dục của nhân dânđược phát triển, nhận thức có nhiều chuyển biến tốt, con em đi học đã được phụhuynh quan tâm hơn Các cấp uỷ Đảng, chính quyền địa phương luôn quan tâm đếncông tác giáo dục của nhà trường
+ Nhà trường:
- Đội ngũ giáo viên nói chung và của khối lớp 4 nói riêng đại đa số là trẻ khoẻnhiệt tình, tâm huyết với nghề và có năng lực chuyên môn Số giáo viên có trình độtrên chuẩn cao: 4/4 đạt trên chuẩn(100%)
- Nhà trường luôn nhận được sự chỉ đạo sát sao của phòng Giáo dục và đào tạo
- Trường nhiều năm đạt danh hiệu trường tiên tiến xuất sắc
- Đa số học sinh ngoan, có ý thức vươn lên trong học tập
- Một bộ phận phụ huynh chưa quan tâm đến việc học tập của con em mình, cònphó mặc cho nhà trường
- Cơ sở vật chất của nhà trường tuy đã có sự đầu tư hàng năm, song vẫn chưa đủ
để đáp ứng được nhu cầu của việc dạy và học
2 Thực trạng chất lượng môn Toán lớp 4.
Qua theo dõi việc giảng dạy, kết quả kiểm tra định kì môn toán khối 4, kếthợp với nhận xét của từng giáo viên chủ nhiệm trong 2 năm gần đây, bản thân nhậnthấy rằng: tỉ lệ học sinh hoàn thành mức độ thấp và chưa hoàn thành môn toán (HSđiểm 5- 6 và dưới 5) của khối 4 còn khá cao, cụ thể như sau:
Kết quả kiểm tra định kì cuối năm của 2 năm học gần đây như sau:
Năm hoc SHS Điểm 9-10 Điểm 7-8 Điểm 6-5 Điểm < 5
Trang 5- Còn một bộ phận học sinh chưa có hứng thú học toán nên khả năng chú ý
và tập trung vào bài giảng không bền dẫn đến nắm bài chưa sâu, còn nhiều lỗ hổng
về kiến thức, kĩ năng Nhiều em còn lười học, chưa có ý thức trong giờ học toán.Coi toán là môn học khó nên thiếu tự tin, ngại cố gắng, có tâm lý sợ học Toán
- Có những em do thiểu năng trí tuệ, khả năng ghi nhớ kém Không biết làmtính, (cộng, trừ, nhân, chia)
* Về phía giáo viên: Phần lớn đội ngũ giáo viên trong trường tâm huyết vớinghề, tận tâm với học sinh
Tuy nhiên, các thành viên trong khối 4 thường không cố định mà thay đổi hàngnăm nên về chuyên môn cũng có phần bị hạn chế do:
+ Bỡ ngỡ về chương trình, nội dung, phương pháp dạy học
+ Một số giáo viên chưa có nhiều kinh nghiệm dạy khối 4
+ Còn có giáo viên còn chạy theo thành tích chưa thật sự quan tâm đến đốitượng học sinh gặp khó khăn trong học tập(HS yếu, kém), chưa đi sâu tìm hiểu,theo dõi xem học sinh yếu ở điểm nào, hổng kiến thức chỗ nào
+ Giáo viên chưa xác định và lựa chọn, sắp xếp kiến thức phù hợp với đối tượnghọc sinh lớp mình trong dạy buổi 2
+ Giáo viên chưa đầu tư nghiên cứu sâu cho tiết dạy có hiệu quả
+ Việc quan tâm đến các đối tượng học sinh chưa thường xuyên, liên tục
+ Một bộ phận giáo viên chưa biết vận dụng phương pháp mới vào dạy học theohướng phát huy tính tích cực
Mặt khác, chưa có sự kết hợp chặt chẽ giữa giáo viên chủ nhiệm và gia đình họcsinh nên chưa có biện pháp phù hợp trong quá trình giúp đỡ học sinh học tập.Chính vì vậy vẫn tồn tại một số học sinh chưa hoàn thành(yếu, kém) về môn Toán
* Đối với phụ huynh: Một bộ phận phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến việchọc của con em, còn phó mặc cho nhà trường Hay còn có nhiều phụ huynh trình
độ hạn chế không có khả năng giúp con học tập Mặt khác, một số phụ huynh điềukiện kinh tế gia đình quá khó khăn, đi làm ăn xa phải gửi con cho ông bà, cô báctrông hộ nên số em đó rất lười học
III MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO CHUYÊN MÔN NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY- HỌC MÔN TOÁN LỚP4
Từ những thực trạng nói trên, để tập trung nâng chất lượng dạy học toán trongnhà trường nói chung và nâng chất lượng dạy học môn toán lớp 4 nói riêng tôi đãsuy nghĩ và trao đổi cùng đồng nghiệp đưa ra một số biện pháp chỉ đạo như sau:
Biện pháp 1: Bồi dưỡng nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên
Để nâng cao chất lượng giáo dục trong trường Tiểu học, ban giám hiệu nhàtrường chúng tôi đặc đặc biệt quan tâm tới công tác bồi dưỡng đội ngũ giáo viên
Vì vậy:
- Hằng năm, ngay từ đầu năm học, tôi cùng các dồng chí trong ban giám hiệunhà trường đã tổ chức cho giáo viên tham gia học tập nghị quyết của Đảng các cấp,các văn bản pháp quy, chỉ thị, công văn chỉ đạo chuyên môn, của cấp trên tới tất
cả giáo viên của trường
Trang 6- Tuyên truyền để mỗi giáo viên thấy được trách nhiệm của người thầy " Tất
cả vì học sinh thân yêu"
- Phát động phong trào thực hiện cuộc vận động hai không với bốn nội dung “ Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục.” Và “ Nóikhông với vi phạm đạo đức nhà giáo và việc học sinh ngồi nhầm lớp”
- Chỉ đạo, động viên cán bộ giáo viên tự học tự bồi dưỡng :
Tôi xác định đây là công việc cần phải thực hiện thường xuyên liên tục Vì vậy,tôi đã cùng ban giám hiệu suy nghĩ, thảo luận tìm biện pháp để thổi lên ngọn lửacủa phong trào tự học, tự bồi dưỡng cho đội ngũ giáo viên bằng nhiều hình thức: + Tổ chức các cuộc hội thảo, trao đổi về kinh nghiệm tự học, giúp giáo viên địnhhướng việc tự học, tự bồi dưỡng
+ Xác định được những nội dung cần phải học, phải bồi dưỡng và cách tự học, tựbồi dưỡng như thế nào? Cung cấp cho giáo viên các thông tin, tài liệu, xây dựngthư viện, phòng đọc, tạo điều kiện tốt nhất cho giáo viên thực hành việc tự học, tựbồi dưỡng
+ Tổ chức các hoạt động sư phạm trong nhà trường gắn với tự học Xây dựng một
cơ chế, chính sách, đánh giá thi đua hoặc gắn lợi ích vật chất đối với việc tự học, tựbồi dưỡng của giáo viên Bản thân mỗi đồng chí trong ban giám hiệu phải gươngmẫu học tập, không ngừng tự học nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ; chịuđọc và chịu học hỏi anh chị em giáo viên
- Tổ chức cho đội ngũ GV tham gia đầy đủ, chủ động và tích cực các hoạtđộng bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn như: Tập huấn về PPDH Toán theohướng đổi mới; bồi dưỡng qua dự giờ, thăm lớp; bồi dưỡng qua các chuyên đề Tổchức sinh hoạt chuyên môn giữa các khối lớp Chọn giáo viên có khả năng để bồidưỡng chuyên sâu môn Toán cho từng khối
Biện pháp2: Chỉ đạo giáo viên thực hiện chương trình dạy học
2.1 Chỉ đạo tìm hiểu về đặc điểm nội dung, chương trình, mục tiêu,
phương pháp dạy môn toán ở Tiểu học nói chung và môn toán lớp 4 nói riêng.
Việc tìm hiểu nắm chắc đặc điểm nội dung, chương trình môn toán ở Tiểu họcnói chung và môn toán lớp 4 nói riêng là rất quan trọng trong việc nâng cao chấtlượng dạy học môn Toán Để chỉ đạo tốt việc này, tôi đã thường xuyên nghiên cứutài liệu, SGK để nắm vững đặc điểm nội dung chương trình môn toán từng khốilớp, triển khai, trao đổi với giáo viên trong buổi sinh hoạt chuyên môn nhất là vàodịp đầu năm học để giáo viên nắm vững Đặc biệt tôi yêu cầu giáo viên phải nắmchắc cấu trúc, nội dung chương trình, mục tiêu nhiệm vụ của môn Toán khối lớpmình dạy đó là:
* §Æc ®iÓm - nội dung - phương pháp của môn Toán lớp 4 ë trưêng TiÓu häc
Toán 4 mở đầu cho giai đoạn học tập sâu Có thể coi Toán 4 là sự bổ sung hoànthiện, tổng kết, hệ thống hoá, khái quát hoá kiến thức của giai đoạn trước về 5mạch kiến thức sau: Số học; Đại lượng và đo đại lượng; Yếu tố hình học; Yếu tốthống kê và Giải toán
Phần số học ở Toán 4 được khái quát lên đi sâu vào bản chất Chẳng hạn đọc - viếtcác số dựa trên hàng và lớp(không dựa vào cấu tạo thập phân); các phép tính được
Trang 7khái quát lên thành công thức, và nội dung chương trình Toán 4 được cụ thể hóathành 6 chương như sau:
Chương I: Số tự nhiên - Bảng đơn vị đo khối lượng
Chương II: Bốn phép tính với các số tự nhiên
Chương III: Dấu hiệu chia hết cho 2, 5, 3, 9 - Giới thiệu hình bình hành
Chương IV: Phân số, các phép tính với phân số - Giới thiệu hình thoi
Chương V: Tỉ số, một số bài toán liên quan đến tỉ số Tỉ lệ bản đồ
Chương VI: Ôn tập
Học kì I tập chung vào bổ sung hoàn thiện hệ thống hóa khái quát hóá về số
tự nhiên, dã số tự nhiên, các phép tính và một số tính chất Học kì II tập trung phảitìm tòi và sáng tạo nội dung dạy học phù vào học phân số, dấu hiệu chia hết và một
số dạng về hình học
Nội dung Toán 4, mỗi chương là một mảng kến thức, trước tiên giáo viênphải nắm vững mục tiêu, nội dung, khả năng có thể khai thác trong từng bài Điềuquan trọng là giáo viên phải xây dựng những phương pháp huy động tính tích cựccủa học sinh trong hoạt động học để các em nắm chắc và vận dụng thành thạo cácnội dung trong từng bài, góp phần phát triển năng lực tư duy và năng lực thực hànhcủa học sinh
2.2 Chỉ đạo vận dụng các phương pháp dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh vào dạy- học Toán.
Trước tiên, tôi giúp giáo viên nhận thức và hiểu đúng về đổi mới phươngpháp dạy học toán trong không có nghĩ là thay đổi hoàn toàn các phương pháptruyền thống mà phải biết lựa chọn và vận dụng các phương pháp dạy học theohướng tích cực hóa hoạt động của học sinh.Vì vậy tôi yêu cầu giáo viên nắm vữngcác phương pháp dạy học Toán đó là: Phương pháp trực quan; Phương pháp quansát; Phương pháp quy nạp; Phương pháp trò chơi; phương pháp diễn giải; Phươngpháp thuyết trình; Phương pháp trừu tượng hoá, khái quát hoá, phân tích và tổnghợp, phương pháp thảo luận nhóm, thực hành luyện tập
Hiểu được định hướng chung của phương pháp dạy học toán là dạy học trên
cơ sở tổ chức và hướng dẩn các hoạt động học tập tích cực chủ động, sáng tạo củahọc sinh, đồng thời phải biết không có biện pháp nào là vạn năng mà phải biết dựavào nội dung từng bài cụ thể để lựa chọn các biệt pháp phối hợp vận dụng vào dạyhọc sao cho giờ dạy đạt hiệu quả cao nhất
Ví dụ: Khi dạy bài “Giây, thế kỷ” Toán 4 Giáo viên nên sử dụng phương
pháp luyện tập, thực hành là chủ yếu, kết hợp với các phương pháp khác (đàmthoại, quan sát, hướng dẫn, giảng giải…) để hiểu được mối quan hệ giữa giờ vàphút, phút và giây, giữa thế kỷ và năm Từ đó rút ra kết luận: Dựa vào các đơn vị
đo thời gian con người tính được khoảng thời gian từ trước cho đến nay
Tuy nhiên, việc lựa chọn phương pháp cần phải căn cứ vào lứa tuổi của họcsinh, đặc thù của môn học, tính chất của từng bài và điều kiện về cơ sở vật chất vàkhả năng hướng dẫn của giáo viên
Hay: Trong quá trình dạy học giáo viên cần phát huy tính tích cực trong phương
pháp dạy học vấn đáp kết hợp với một số phương pháp khác trong dạy hình thànhkiến thức mới: cho bài “Phép nhân phân số”
Trang 8Hoạt động 1: Hình thành phép tính nhân 2 phân số 43 và 52
Đây là vấn đề mới, nếu giáo viên chỉ giới thiệu qui tắc tính sau đó vận dụng tínhthì chưa phát huy được tính tích cực của học sinh Do dó giáo viên cần phải suynghĩ và chuẩn bị hệ thống câu hỏi phù hợp để hướng dẫn học sinh tiếp thu kiếnthức mới một cách sáng tạo, tích cực Chẳng hạn: Hãy tính 43 của 52 ? Đây là tìnhhuống mà học sinh chưa thể thực hiện ngay được nhưng nếu học sinh chịu khó suynghĩ vận dụng kiến thức đã học ( cách cấu tạo phân số), hoặc giáo viên hướng dẫnthì học sinh có thể thực hiện được câu hỏi trên Ở đây giáo viên muốn thực hiện câuhỏi trên để giúp học sinh tìm được cách tính43
5
2
( khi chưa có qui tắc)
Vì vậy giáo viên hướng dẫn gợi ý tiếp: Hãy phân tích 52 thành tổng của 4 phân sốbằng nhau? Học sinh sẽ phân tích được( với HS yếu GV gợi ý hướng dẫn cụ thểhơn)
là bao nhiêu? (HS dễ dàng tìm được)
Ta có 43 của 52 là : 202 +202 +202 = 206 Từ đây rút ra kết luận: Ta nói Tíchcủa
nó chưa phải là dự kiến được hết những tình huống có thể xảy ra trong quá trìnhgiảng dạy để có biện pháp xử lí kịp thời đúng đắn Và thiết kế bài dạy được xem làcông cụ để thực hiện nhiệm vụ của giáo viên, thể hiện sự sáng tạo của giáo viên vàcũng là một trong những việc làm góp phần quyết định chất lượng giáo dục trongnhà trường Do đó tôi đã tập trung chỉ đạo việc thiết kế bài dạy và chuẩn bị giờ lênlớp của giáo viên cụ thể như sau:
- Triển khai các văn bản, các yêu cầu cơ bản của chuyên môn về việc thiết kếbài dạy, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào soạn giảng đến tổ khối, giáoviên
Tôi yêu cầu giáo viên trước khi xây dựng kế hoạch dạy học phải nghiên cứunắm chắc được mục tiêu, yêu cầu của một bài, sau đó phân tích lựa chọn nội dungbài học cụ thể trong chương trình môn Toán như: Nắm được vị trí của mảng kếnthức đó trong toàn bộ chương trình môn học và phải biết huy động những kiến thức
Trang 9mà học sinh đã được học trước đó để bổ trợ cho việc nắm kiến thức mới Đông thờiphải lựa chọn phương pháp và sử dụng phương pháp, hình thức tổ chức dạy họcphù hợp với nội dung của bài, phù hợp với trình độ và điều kiện học tập của họcsinh.
- Yêu cầu kế hoạch bài giảng của giáo viên phải thể hiện:
+ Mục tiêu đảm bảo chuẩn kiến thức kĩ năng của bài học dành cho đối tượnghọc sinh trong lớp
+ Trước khi thiết kế kế hoạch bài dạy, yêu cầu giáo viên phải nghiên cứu kĩnội dung kiến thức bài học, điều chỉnh nội dung dạy học sao cho phù hợp đối tượnghọc sinh của địa phương để đạt được chuẩn kiến thức, kĩ năng Đặc biệt phải biếttận dụng ưu thế của mỗi PPDH theo hướng tích cự hóa học tập của học sinh, vậndụng linh hoạt vào từng bài dạy phù hợp, tổ chức hướng dẫn học sinh tự chiếm lĩnhkiến thức trên lớp để tìm kiếm và chiếm lĩnh kiến thức mới, vận dụng làm bài tậpthực hành thành thạo đạt kết quả tốt,
+ Nội dung cơ bản của kế hoạch phải thể hiện rõ hoạt động của thầy, hoạtđộng của trò, hoạt động trọng tâm của bài, dự kiến thời gian của từng hoạt động;mỗi hoạt động đều thể hiện được mục tiêu, nhiệm vụ, nêu cách tổ chức của thầy, dựkiến câu trả lời của học sinh và kết luận của giáo viên Không ghi những vấn đềkhông cần thiết
+ Nội dung giáo án ngắn gọn, xúc tích đảm bảo nội dung trọng tâm của bài,logic khoa học, lựa chọn phương pháp giảng dạy (thể hiện sự hệ thống việc làm củathầy - trò, hình thức tổ chức phù hợp với môn học, lớp học với đối tượng học sinhgiỏi – khá – TB – yếu)
+ Khâu chuẩn bị đồ dùng dạy học phải phù hợp với nội dung bài
- Với những bài khó, tổ chức trao đổi, thống nhất chung
- Quy định thời gian kí duyệt kế hoạch giảng dạy của giáo viên trước khi lên lớpthực hiện tiết dạy
Ban giám hiệu, tổ trưởng chuyên môn kiểm tra thường xuyên lịch báo giảng, kếhoạch bài dạy thường xuyên theo tuần và theo tháng Ngoài ra còn tiến hành kiểmtra đột xuất tối thiểu 2 lần / 1 giáo viên / học kì
2 4 Chỉ đạo công tác giảng dạy trên lớp:
- Chỉ đạo giáo viên dạy đúng đủ chương trình qui định (theo phân phối chươngtrình) và thời khóa biểu qui định Dạy học theo chuẩn kiến thức và kĩ năng.Trong giảng dạy giáo viên phải phân loại đối tượng, phải bao quát được đều cácnhóm, các đối tượng học sinh trong lớp, có kế hoạch bồi dưỡng học sinh có năngkhiếu và học sinh học lực còn yếu Đặc biệt quan tâm tới học sinh khuyết tật( nếucó) ngay trong tiết học Toán hàng ngày
- Giáo viên cần khơi gợi tạo hứng nâng cao ý thức tích cực, tự giác, biết chia
sẻ, giúp đỡ nhau trong hoạt động
- Thu thập và bảo quản đầy đủ các minh chứng làm cơ sở cho việc đánh giá xếploại học sinh theo thông tư 30 của Bộ giáo dục và Đào tạo
- Ban giám hiệu kiểm tra dưới nhiều hình thức: dự giờ thăm lớp, kiểm tra hồ sơ
sổ sách của giáo viên, vở ghi chép của học sinh, kiểm tra định kì, kiểm đột xuất,quan sát hàng ngày,
Trang 10Biện pháp 3: Chỉ đạo công tác giúp đỡ học sinh chưa hoàn thành môn Toán lớp 4(HS yếu kém) và học sinh hoàn thành môn học ở mức độ thấp.
Để nâng cao chất lượng dạy học môn toán lớp 4, ngoài việc thực hiện dạyhọc đúng đủ nội dung chương trình qui định thì công tác giúp đỡ học sinh chưahoàn thành môn toán lớp 4(HS yếu kém) và học sinh hoàn thành môn học ở mức độthấp rất cần thiết mà mỗi giáo viên chúng ta cần phải quan tâm và thực hiện thườngxuyên liên tục trong cả năm học Vì vậy, tôi đã chỉ đạo giáo viên thực hiện như sau:
3.1 Phân loại đối tượng :
Việc làm này, ngay từ đầu năm học, tôi đã yêu cầu giáo viên phải theo dõithường xuyên cụ thể kết quả học tâp hàng ngày của mỗi học sinh trong lớp mìnhphụ trách kết hợp với khảo sát chất lượng để sớm phát hiện, nắm bắt trình độ củatừng học sinh từ đó phân loại học sinh chưa hoàn thành bài học môn toán lớp4(HS yếu kém) và học sinh hoàn thành bài học môn học ở mức độ thấp theo cácnguyên nhân Tìm hiểu, phân tích nguyên nhân dẫn đến tình hình học sinh gặp khókhăn trong học tập đối với từng em
Tiến hành phân loại học sinh học yếu theo những nguyên nhân chủ yếu.( Ví
dụ như: Do hổng kiến thức từ lớp dưới, do thái độ học tập không đúng, do điềukiện hoàn cảnh gia đình, do trí tuệ chậm phát triển )
3.2 Lập kế hoạch giúp đỡ, phụ đạo: Khi nắm được nguyên nhân dẫn đến học
sinh học chưa hoàn thành bài học, môn học( yếu, kém) hoặc mới hoàn thành ở mức
độ thấp(đạt điểm 5) về môn Toán của từng em, tôi đã hướng dẫn giáo viên lập kếhoạch, nội dung, chương trình phụ đạo học sinh thuộc đói tượng này với yêu cầu: Lập kế hoạch phải phù hợp với từng đối tượng học sinh kể cả tiết chính khóa cũngnhư tiết phụ đạo Nội dung kế hoạch phải xuyên suốt cả năm học và cụ thể chotừng tuần, từng tháng
Nội dung các tiết phụ đạo tập trung rèn luyện kĩ năng và ôn tập các kiến thức đãhọc cho học sinh Đặc biệt giúp các em củng cố những kiến thức cơ bản theo yêucầu chuẩn kĩ năng kiến thức của lớp dưới mà các em còn bị hổng Như nhớ đượcbảng nhân, bảng chia, giải được một số dạng toán cơ bản đã học ở lớp dưới Mụcđích là lấp lỗ hổng về kiến thức cho học sinh.Khi nắm được nguyên nhân dẫn đếnhọc sinh học yếu, kém về môn Toán của từng em
* Ví dụ: Nội dung phụ đạo học sinh học yếu môn Toán lớp 4:
- Tháng 9: Khảo sát, tìm hiểu nguyên nhân, phân loại học sinh
Củng cố về bảng nhân, bảng chia kết hợp ôn tập về các số đến100.000, rèn kĩ năng thực hiện phép cộng phép trừ trong phạm vi 1000, phép nhânphép chia các số có 1 chữ số, kết hợp với củng cố về tìm thành phần chưa biết củaphép tính
- Tháng 10:Tiếp tục củng cố kĩ năng thực hiện phép cộng phép trừ kết hợp đọc,viết, so sánh các số có nhiều chữ số, củng cố về giải toán có lời văn
Củng cố mối quan hệ các đơn vị đo lường và vận dụng làm toán có lời văn
- Tháng 11: Củng cố về kĩ năng thực hiện các phép tính với các số tự nhiên, Biểuthức chứa chữ, kết hợp giải các bài toán điển hình( Tìm số TBC;Tìm hai số khi biếttổng và hiệu)…
Trang 11Cứ tiếp tục như vậy, kế hoạch phải thể hiện rõ nội dung cần giúp đỡ phụ đạo cho
cả năm học Kế hoạch bồi dưỡng phải có chỉ tiêu phấn đấu cụ thể Ví dụ: cuối học
kì I không còn tình trạng học sinh bị hổng kiến thức đã học Học kì II, các em họcđến đâu phải đạt yêu cầu đến đó (theo yêu cầu chuẩn kiến thức kĩ năng của chươngtrình toán lớp 4) Đến cuối năm học, không còn học sinh nào học yếu môn toán Lập sổ theo dõi quá trình phụ đạo nắm bắt kết quả tiến bội của học sinh(suốt cảnăm học)
3.3 Xây dựng kế hoạch bài dạy cụ thể cho từng buổi, từng tiết
Để thực hiện kế hoạch, nội dung, chương trình giúp đỡ, phụ đạo học sinh chưahoàn thành bài học, môn học( yếu, kém) hoặc mới hoàn thành ở mức độ thấp( đạtđiểm 5) về môn Toán, tôi chỉ đạo giáo viên:
Phải căn cứ vào trình độ học sinh của lớp mình, căn cứ vào những phần kiếnthức các em còn hổng, còn chưa nắm vững,… để xây dựng kế hoạch dạy học mộtcách phù hợp cho từng tiết, từng tuần và từng giai đoạn học tập theo định hướng:học sinh yếu, hổng kiến thức ở nội dung nào thì tập trung hướng dẫn ôn luyện, thựchành ở nội dung đó nhằm giúp học sinh đạt được yêu cầu cơ bản về kiến thức kĩnăng của bài học
Giáo viên được chủ động xây dựng kế hoạch phù hợp với trình độ học sinh,thực tế lớp học của mình trên cơ sở đảm bảo mục tiêu và phải được sự thống nhấtcủa tổ, khối chuyên môn, xét duyệt của ban giám hiệu
Nội dung các tiết phải tập trung rèn luyện kĩ năng và ôn tập các kiến thức đãhọc cho học sinh Đặc biệt giúp các em củng cố những kiến thức cơ bản theo yêucầu chuẩn kĩ năng kiến thức của lớp dưới mà các em còn bị hổng Như nhớ đượcbảng nhân, bảng chia, giải được một số dạng toán cơ bản đã học ở lớp dưới Mụcđích là lấp lỗ hổng về kiến thức cho học sinh
Việc củng cố kiến thức đã học thực hiện đồng thời với việc dạy kiến thức mớicủa lớp 4
Căn cứ vào yêu cầu chuẩn kiến thức kĩ năng của từng bài, giáo viên giúp họcsinh yếu tiếp thu những kiến thức và làm bài tập vừa sức với các em
Cuối tuần kiểm tra 1 lần, cuối mỗi tháng, mỗi kỳ có bài kiểm tra theo dõi kết quảhọc tập của các em
* Lưu ý: kế hoạch bài dạy, giáo viên cần thể hiện rõ:
+ Hệ thống câu hỏi, bài tập, nội dung kiến thức ôn dành cho tất cả các đối tượnghọc sinh, ( Buổi toán tăng) như: có bài tập, kiến thức ôn dành bồi dưỡng đối tượnghọc sinh giỏi, trên cơ sở khắc sâu, củng cố và mở rộng những kiến thức cơ bản họcsinh đã được học ở buổi 1 (lựa chọn cách giải nhanh, phù hợp, tự đặt đề và giảinhững bài toán đòi hỏi phát triển tư duy ), không lạm dụng vở bài tập Toán
+ Bài soạn phải được kí duyệt trước khi thực hiện dạy trên lớp theo hàng tuần(Ban giám hiệu duyệt )
3.4 Hoạt động dạy trên lớp
Sau khi đã phân loại được đối tượng học sinh, giáo viên cần nghiên cứu, sắpxếp và tổ chức lớp học một cách phù hợp theo từng đối tượng học sinh: Yếu -Trung bình - Khá giỏi Việc này giúp giáo viên thuận lợi trong việc giao bài tập,hướng dẫn và giúp đỡ từng đối tượng học sinh Giáo viên có thể đặt tên cho từng
Trang 12nhóm đối tượng, tuy nhiên cần tế nhị trong đặt tên nhóm, có thể là: Gấu đỏ - Sơn
Ca - Thỏ trắng tránh đặt theo nhận thức của học sinh là Yếu - Trung bình - Khágiỏi vì như vậy sẽ tạo sự mặc cảm cho các em
Trong các tiết học giáo viên phải tạo cơ hội cho tất cả các em được hoạt độngcho dù là đối tượng học sinh giỏi hay học sinh yểu Bằng mọi cách phải lôi cuốncác em tham gia vào các hoạt động học tập, tránh tình trạng giáo viên để học sinhngoài lề Trong một tiết học, đến phần bài tập giáo viên phân bài cho từng đốitượng học sinh:
Ví dụ: Bài tập 1; 2 cho nhóm yếu làm; Bài tập 1; 2; 3 cho nhóm trung bình
làm Bài tập 2; 3; 4 cho nhóm khá giỏi làm
Cần thực hiện linh hoạt khi tổ chức các hoạt động học tập Như trong quá trìnhdạy bài mới, nếu có học sinh không nắm được kiến thức mới do hổng kiến thức lớpdưới hoặc kiến thức bài học trước thì thực hiện như sau: Trong phần bài mới vẫncho học sinh theo dõi bình thường, đến phần bài tập, hay là tiết luyện tập, giáo viêncho những học sinh chậm làm các bài mà kiến thức liên quan đến lớp dưới, cho họcsinh nhắc lại kiến thức cũ rồi hướng dẫn phần kiến thức mới của bài học
Ví dụ: Khi học sinh làm bài tập 1284 : 6 = ? với bài này học sinh không thực
hiện chia được, chứng tỏ học sinh không thuộc bảng nhân 6, bảng chia 6 Vậy giáoviên giúp học sinh ôn lại bảng nhân, bảng chia 6 bằng nhiều hình thức như yêu cầucác em làm bài tập: Điền số thích hợp vào chỗ chấm: 6 2 = ; 6 5 = ; 6
3 = ; 6 4= ; 12: 6= ; 24: 6 = v v Hay thi đọc bảng nhân 6 để các emthuộc bảng nhân, bảng chia 6 Từ đó hướng dẫn các em thực hiện phép chia trên.Tức là phát hiện học sinh hổng kiến thức ở đâu thì giáo vên phải linh hoạt điềuchỉnh nội dung dạy để ôn tập, bổ sung ở đó
- Với buổi dành riêng cho giúp đỡ, phụ đạo học sinh yếu giáo viên cần lựachọn hệ thống câu hỏi gợi mở, nội dung bài tập ở mức độ dễ để tạo cho các em có
sự hứng thú tự tin trong học toán, có thể tăng dần theo mức độ hiểu bài của các em
Chẳng hạn: Củng cố kĩ năng giải toán, bước đầu nên đưa ra các dạng cơ bản
nhất, đơn giản nhất mang tính chất vận dụng củng cố lý thuyết như: Bài toán đã
cho biết hết các điều kiện, chỉ cần tìm yêu cầu của bài toán.
Ví dụ 1: Mỗi quyển vở có 48 trang Hỏi 25 quyển vở cùng loại có tất cả bao
nhiêu trang?( bài 3 trang 69 SGK Toán 4)
Điều kiện bài toán : Mỗi quyển vở có: 48 trang
Yêu cầu bài toán: 25 quyển vở có: … trang?
Ví dụ 2: Một mảnh đất trồng hoa hình bình hành có độ dài đáy là 40dm, chiềucao là 25dm Tính diện tích mảnh đất đó? (Bài 4 trang 105 SGK Toán 4)
Ví dụ 3: Người ta đổ 128 610l xăng vào 6 bể Hỏi mỗi bể đó có bao nhiêu lít
xăng? (Bài 2 trang 77 SGK Toán lớp 4)
Điều kiện bài toán: 6 bể chứa: 128 610l xăng.
Yêu cầu bài toán : 1 bể chứa : … l xăng?
Không nên ra những bài lắt léo hay những bài toán phải qua nhiều bước trunggian mới về dạng cơ bản
Để giúp các em giải đúng một bài toán, giáo viên phải hướng dẫn học sinh thựchiện tuần tự và đầy đủ theo 4 bước: