SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓAPHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGA SƠN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO GIÁO VIÊN SÁNG TẠO TRONG TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG HỌC, NHẰM PHÁT TRIỂN THẨM MĨ CHO TR
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGA SƠN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO GIÁO VIÊN SÁNG TẠO
TRONG TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG HỌC,
NHẰM PHÁT TRIỂN THẨM MĨ CHO TRẺ MẪU GIÁO
4 – 5 TUỔI Ở TRƯỜNG MẦM NON NGA TRUNG
Người thực hiện: Vũ Thị Cúc Chức vụ: Phó hiệu trưởng Đơn vị công tác: Trường mầm non Nga Trung SKKN thuộc lĩnh vực: Quản lý
THANH HÓA NĂM 2017
Trang 3A MỞ ĐẦU
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Giáo dục thẩm mĩ trong trường mầm non là một trong năm lĩnh vực chủ yếunhằm bước đầu hình thành và phát triển ở trẻ những hiểu biết và kĩ năng cơ bản vềthẩm mĩ đối với môi trường thiên nhiên, với con người và xã hội Giáo dục thẩm
mĩ trong trường mầm non là tạo môi trường giáo dục phát triển thẩm mĩ phù hợpvới trẻ lứa tuổi mầm non, những điều kiện cần thiết nhằm giúp trẻ có khả năngcảm nhận vẻ đẹp trong thiên nhiên, cuộc sống và trong tác phẩm nghệ thuật; có
khả năng thể hiện cảm xúc, sáng tạo trong các hoạt động âm nhạc, tạo hình [1]
Với chương trình giáo dục mẫu giáo, mục tiêu của chương trình là nhằm giúptrẻ từ 3 đến 6 tuổi phát triển hài hòa về mặt thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, tìnhcảm, kỹ năng xã hội và thẩm mĩ, chuẩn bị cho trẻ vào học ở tiểu học Riêng vớimục tiêu về sự phát triển thẩm mĩ thì chương trình có mục tiêu giúp trẻ có khảnăng quan sát, so sánh, phán đoán, chú ý, ghi nhớ có chủ định Có khả năng pháthiện và giải quyết vấn đề đơn giản theo những cách khác nhau, ham hiểu biết vàkhám phá tìm tòi các sự vật hiện tượng xung quanh, v.v Sự chín muồi về nhậnthức đồng nghĩa với việc phát triển tính tích cực nhận thức, được thể hiện rõ ở trẻmẫu giáo 4 – 5 tuổi khi ở giai đoạn này, trẻ bắt đầu phát triển mạnh về tư duy, đặcbiệt là tư duy trực quan hình tượng – trước khi chuyển dần sang tư duy trừu tượng,được biểu hiện rõ thông qua hoạt động trò chơi học tập của trẻ Tính tích cực nhậnthức ở độ tuổi này được thể hiện thông qua việc trẻ quan tâm nhiều đến thế giớimuôn màu xung quanh mình, những mối quan hệ trong thế giới tự nhiên bằngnhững câu hỏi ngộ nghĩnh, “ngây thơ” Trẻ luôn muốn khám phá những điều mới
lạ, luôn tò mò với những điều mình chưa biết,….chính những yếu tố đó khiến trẻ
có thêm động lực tìm hiểu, tính tích cực nhận thức của trẻ lúc này được hình thành
và phát triển khá mạnh Tính tích cực nhận thức là trạng thái tâm lý mang tính cánhân trong hoạt động nhận thức, là biểu hiện sự tích cực hoạt động của chủ thể đốivới đối tượng nhận thức Giáo dục phát triển thẩm mĩ cho trẻ được tiến hành thôngqua nhiều hoạt động mà âm nhạc và tạo hình được coi là những hoạt động chiếm
ưu thế Mục đích của giáo dục thẩm mĩ nhằm phát triển ở trẻ khả năng cảm nhận
và thể hiện cái đẹp; giáo dục trẻ mối quan hệ thẩm mĩ, tình cảm thẩm mĩ Từ đó,hình thành ở trẻ thị hiếu và thái độ thẩm mĩ đúng đắn
Nhận thức được ý nghĩa và tầm quan trọng của giáo viên khi tổ chức hoạtđộng học nhằm phát triển thẩm mĩ cho trẻ 4 – 5 tuổi cũng như mong muốn đượcchia sẻ kinh nghiệm chỉ giáo viên sáng tạo trong tổ chức hoạt động học cho trẻ
mẫu giáo đạt hiệu quả nên tôi đã lựa chọn đề tài: “ Biện pháp chỉ đạo giáo viên
sáng tạo trong tổ chức hoạt động học nhằm phát triển thẩm mĩ cho trẻ mẫu giáo 4 – 5 tuổi ở trường mầm non Nga Trung” để nghiên cứu.
II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
+ Tìm ra một số biện pháp chỉ đạo giáo viên thực hiện sáng tạo trong tổ chứchoạt động học nhằm phát triển thẩm mĩ cho trẻ mẫu giáo 4 – 5 tuổi ở trường mầmnon Nga Trung
+ Hướng dẫn giáo viên cách xây dựng tổ chức hoạt động học, làm đồ dùng đôchơi….phục vụ cho việc phát triển thẩm mĩ cho trẻ 4 – 5 tuổi ở trường mầm nonNga Trung
Trang 4+ Nâng cao chất lượng phát triển thẩm mĩ cho trẻ 4 – 5 tuổi ở trường mầmnon Nga Trung
III ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
Tập trung nghiên cứu một số biện pháp chỉ đạo giáo viên sáng tạo trong tổchức hoạt động học nhằm phát triển thẩm mĩ cho trẻ mẫu giáo 4 – 5 tuổi tại trườngmầm non Nga Trung
IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Để hoàn thành nhiệm vụ đề tài đặt ra Tôi sử dụng một số phương phápnghiên cứu sau:
- Phương pháp nghiên cứu lý luận: Tham khảo các tài liệu liên quan đến hoạtđộng học phát triển thẩm mĩ cho trẻ
- Phương điều tra, khảo sát: theo phiếu khảo sát trẻ và trao đổi trực tiếp
- Phương pháp thống kê, phân tích, tổng hợp kết quả điều tra
- Phương pháp tổng kết, rút kinh nghiệm
B NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
I CƠ SỞ LÝ LUẬN
Hoạt động học của trẻ trong chế độ sinh hoạt hàng ngày được tổ chức dưới
sự định hướng và hướng dẫn trực tiếp của giáo viên Nội dung hoạt động học đượctiến hành theo mục đích, kế hoạch, mang tính tích hợp và được dự kiến trong kếhoạch tuần phù hợp với các lĩnh vực nội dung giáo dục trong chương trình theochủ đề. [4]
Hoạt động tạo hình và hoạt động âm nhạc là các dạng hoạt động nghệ thuậtđược trẻ yêu thích và là các phương tiện giáo dục thẩm mĩ có hiệu quả Đối với trẻmẫu giáo, nội dung giáo dục phát triển thẩm mĩ bao gồm: Khả năng cảm nhận vàthể hiện cảm xúc trươc vẻ đẹp của các sự vật, hiện tượng trong thiên nhiên, cuộcsống và các tác phẩm nghệ thuật (âm nhạc, tạo hình); một số kĩ năng trong hoạtđộng âm nhạc, tạo hình và thể hiện sự sáng tạo khi tham gia các hoạt động này
Đặc điểm cơ bản của hoạt động tạo hình ở trẻ 4 – 5 tuổi
Cùng với việc hoàn thiện dần các kĩ năng tạo hình, trẻ ở lứa tuổi này đã hiểuđược chức năng thẩm mĩ của các đường nét, hình khối Trẻ có khả năng phân biệt
và điều chỉnh các nét vẽ, tạo ra nhiều hình thức khác nhau ( ô van, hình bánnguyệt), qua đó mở rộng phạm vi các đối tượng miêu tả Đồng thời, trẻ bắt đầunhận biết, phân biệt mầu sắc thật của đối tượng miêu tả như một dấu hiệu đặc thù
và thể hiện chúng trong tranh vẽ ( ví dụ: trẻ hiểu ông mặt trời nên được tô màu đỏhoặc vàng, mặt nước tô màu xanh….) Tri giác không gian và tư duy không gianphát triển giúp trẻ có thể liên hệ giữa không gian ba chiều của khung cảnh hiệnthực với không gian hai chiều trên tờ giấy vẽ và biết cách sắp xếp xen kẽ giữa cácđối tượng miêu tả chính trên nền các thành phần thứ yếu ( Ví dụ: vẽ đường làngthể hiện sự xen kẽ các kiểu nhà, cây cối.) [2]
Đặc điểm cơ bản của hoạt động âm nhạc ở trẻ 4 – 5 tuổi
Trẻ độ tuổi này đã thể hiện tính độc lập Trẻ đặt ra các câu hỏi như: Vì sao?Thế nào? Trong tư duy trẻ bắt đầu nắm được mối quan hệ giữa các sự vật, hiệntượng Trẻ có thể xác định được các âm thanh cao, thấp, to nhỏ Âm sắc (tiếng hátcủa bạn hoặc tiếng đàn) Biết phân biệt tính chất âm nhạc: Vui vẻ, sôi nổi, êm dịu,nhịp độ nhanh hay chậm… Trẻ hiểu được yêu cầu của bài hát, sự phối hợp độngtác trong khi múa Ở độ tuổi này giọng trẻ đã âm vang ( tuy chưa lớn) và linh hoạthơn Khả năng phối hợp giữa nghe nhạc và hát cũng ổn định hơn Hứng thú với
Trang 5từng dạng hoạt động âm nhạc ở từng trẻ, khả năng thể hiện sự phân hóa rõ rệt, trẻthích hát, trẻ thích múa, trẻ thích chơi các dụng cụ âm nhạc….[2]
Căn cứ vào đặc điểm phát triển hoạt động thẩm mĩ của trẻ 4 – 5 tuôi, giáoviên cần có một quan điểm xuyên suốt luôn luôn hướng vào trẻ, căn cứ vào khảnăng, nhu cầu của trẻ để tổ chức hoạt động học
Để nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và chất lượng phát triển thẩm mĩnói riêng Bộ giáo dục và Đào tạo đã ban hành thông tư số 17/2009/TT-BGDĐTngày 25 tháng 7 năm 2009, ban hành quyết định về chương trình giáo dục mầmnon Mục tiêu giáo dục mầm non là giúp trẻ phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ,thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ em vàolớp một; hình thành và phát triển ở trẻ em những chức năng tâm sinh lí, năng lực
và phẩm chất phát triển tối đa những khả năng tiềm ẩn, đặt nền tảng cho việc học ởcác cấp học tiếp theo và cho việc học tập suốt đời
Trong các văn bản Pháp luật hiện nay ( điều 2, điều 22 Luât giáo dục ViệtNam sô 38/2005/QH11); Chương trình giáo dục mầm non ( Ban hành theo thông
tư số 17/2009/TT-BGDĐT ngày 25 tháng 7 năm 2009 của Bộ trưởng Bộ giáo dục
và Đào tạo) đều cho rằng giáo dục phát triển thẩm mĩ cho trẻ mầm non là một nộidung quan trọng trong quá trình giáo dục phát triển toàn diện trẻ mầm non. [3]
Bên cạnh đó trong tài liệu Bồi dưỡng thường xuyên cán bộ quản lý và giáoviên mầm non năm học 2016 – 2017 có nội dung chuyên đề “ Hướng dẫn tổ chứccác hoạt động giáo dục phát triển thẩm mĩ cho trẻ mầm non ” đã được Sở Giáo dục
và Đào tạo Thanh Hóa, Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Nga Sơn tổ chức triểnkhai tài liệu từ năm học 2016 – 2017, nội dung phát triển thẩm mĩ qua hoạt độnghọc cho trẻ mầm non nói chung và trẻ 4 – 5 tuổi nói riêng Đó là hoạt động dưới sựđịnh hướng và hướng dẫn trực tiếp của giáo viên trong đó sử dụng hiệu quả cáchoạt động có ưu thế nổi trội trong việc giáo dục phát triển thẩm mĩ cho trẻ nhưhoạt động tạo hình, âm nhạc, kể chuyện, đọc thơ, đóng kịch…
Để thực hiện tôt tổ chức hoạt động học nhằm phát triển thẩm mĩ cho trẻ mẫugiáo 4 – 5 tuổi thì chúng ta phải nhận thức được rằng: Dưới 6 tuổi được coi là giaiđoạn khởi đầu – giai đoạn “ vàng ” trong quá trình phát triển của con người Đây làthời kì thuận lợi để giáo dục thẩm mĩ cho trẻ đặc biệt là trẻ 4 – 5 tuổi, tạo tiền đềquan trọng cho việc giáo dục hình thành nhân cách con người trong tương lai. [3]
II THỰC TRẠNG.
1 Thuận lợi
- Ban giám hiệu nhà trường luôn quan tâm, giúp đỡ, tạo điều kiện cho giáoviên phát huy khả năng sáng tạo trong giảng dạy
- Các nhóm lớp được trang bị đầy đủ cơ sở vật chất
- Giáo viên được tham gia các lớp tập huấn bồi dưỡng chuyên môn do nhàtrường tổ chức
- Đội ngũ cán bộ, giáo viên trẻ, nhiệt tình, yêu nghề, mến trẻ, được sự tínnhiệm và ủng hộ nhiệt tình của các bậc phụ huynh
- Phụ huynh nhiệt tình, có trách nhiệm và ý thức phối kết hợp cùng giáo viêntrong việc chăm sóc, giáo dục trẻ
- 100% trẻ sinh hoạt bán trú tại trường, số trẻ được phân chia đúng theo chỉtiêu và độ tuổi Tỷ lệ bé ngoan, bé chuyên cần đạt 95 – 98%
2 Khó khăn
Trang 6- Trình độ chuyên môn của giáo viên chưa đồng đều Năng lực chuyên môn,nghiệp vụ của đội ngũ giáo viên có mặt còn chưa đáp ứng những yêu cầu đổi mớicủa giáo dục, đặc biệt là ở một số năng lực nghề nghiệp, ít chú ý đến phát triển tưduy, năng lực sáng tạo, kĩ năng tổ chức các hoạt động giáo dục cho trẻ mầm non
- Giáo viên chưa chịu khó tìm tòi phương pháp mới để áp dụng vào việc tổchức hoạt động học của trẻ Còn hạn chế việc cập nhật tin tức và ứng dụng côngnghệ thông tin vào giảng dạy
- Khả năng chú ý có chủ định của trẻ còn kém, trẻ hứng thú nhanh nhưngcũng dễ chán, dễ quên ngay
- Đồ dùng, học liệu để dạy trẻ chưa đa dạng, phong phú, hấp dẫn trẻ và độ bềnkhông cao
3 Kết quả khảo sát đầu năm
* Khảo sát chất lượng giáo viên
( Số giáo viên mẫu giáo 4 – 5 tuổi là 4 giáo viên)
Trang 7Tỷ lệ % 50 25 25 0
Sử dụng đồ dùng và các phương tiện trực
* Kết quả thể hiện trên trẻ
( Tổng số trẻ được khảo sát: 60 cháu)
Nội dung khảo sát
Số lượng Tỷ lệ % Số lượng Tỷ lệ%Trẻ cảm nhận và thể hiện cảm xúc
trước vẻ đẹp của thiên nhiên, cuộc
Trẻ có kĩ năng trong hoạt động âm
Trẻ thể hiện sự sáng tạo khi tham gia
cụ thể như sau
III - CÁC GIẢI PHÁP SỬ DỤNG ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1 Chỉ đạo giáo viên tạo môi trường giáo dục cho trẻ hoạt động
1.1 Tạo môi trường hoạt động tạo hình phong phú
Trang trí tạo môi trường nghệ thuật để gây cảm xúc, gây ấn tượng cho trẻ vềnghệ thuật tạo hình Tạo môi trường đẹp trong lớp là để khi trẻ đến lớp, ấn tượngđầu tiên tác động vào trẻ là toàn bộ sự bài trí, cách sắp xếp trang trí lớp học củatrẻ Trẻ quan sát xung quanh xem lớp mình có khác nhà mình không? Có đẹp hơnnhà mình không? Chính môi trường lớp học sẽ tạo ấn tượng khó phai trong trẻ.Đây là tác động cần thiết để hình thành cảm xúc nghệ thuật cho trẻ Vì vậy dựavào yêu cầu của chủ đề, căn cứ vào cấu trúc phòng học của lớp mình và đặc điểmtâm lý của trẻ ở độ tuổi 4 – 5 tuổi mà tạo môi trường nghệ thuật xung quanh trẻ Các mảng chính trong lớp như mảng chủ đề, các tiêu đề của các góc, để gây
ấn tượng cho trẻ tôi đã chỉ đạo giáo viên sưu tầm, thiết kế các hình ảnh ngộnghĩnh đáng yêu, có màu sắc đẹp, bố cục hợp lý và có tên thật gần gũi với trẻ
Ví dụ : Mảng chủ đề thường ở vị trí chính để trẻ dễ nhìn thấy Nội dung củamảng chủ đề thường được tổng hợp các hình ảnh về chủ đề: Có hình ảnh ngôitrường, đu quay, cầu trượt có cô giáo cùng bé đi dạo
Các góc hoạt động như góc gia đình, trong đó có các hình ảnh mẹ và bé mặctạp dề nấu cơm, có đồ dùng công cụ chế biến Hay góc xây dựng đặt tên : Kiếntrúc sư tí hon, công trình mơ ước có hình ảnh của trẻ hoặc các con vật đang dichuyển các vật liệu, đang làm các bác thợ xây với những hình ảnh ngộ nghĩnh ởphía trên mảng tường Còn phía mảng tường tôi chỉ đạo giáo viên trang trí bằng
Trang 8nhựa trong hoặc thảm gai, trong đó có các sản phẩm do chính tay trẻ làm để trangtrí cho góc đó Nếu không có các chất liệu trên thì tôi chỉ đạo giáo viên hai lớp 4 -
5 tuổi dùng ni lông, mặt sau của lịch tường
Để phát huy tối đa tác dụng của môi trường hoạt động sau khi chuyển chủ đề,tôi đã chỉ đạo giáo viên thay đổi nội dung chủ đề mới Giáo viên cùng trẻ thảo luận
và đặt tên cho chủ đề mới và tên của góc chơi của mình Nội dung của các góc tôichỉ đạo giáo viên giới thiệu cho trẻ về các sản phẩm bằng các ngôn ngữ nghệ thuật
để tích lũy cho trẻ có vốn hiểu biết về nghệ thuật, say mê nghệ thuật Từ đó kíchthích lòng ham muốn tham gia sáng tạo sản phẩm nghệ thuật để trang trí
Ví dụ : Ở góc tạo hình :
Tôi chỉ đao giáo viên giới thiệu cho trẻ biết " đây là ngôi nhà nghệ thuật củachúng mình Chúng mình hãy cùng chọn một cái tên thật hay để đặt cho nó nhé,nào ai có ý kiến ? cô gợi ý các tên như sau: họa sĩ nhí, bé khéo tay, bé làm họa sĩ,họa sĩ tí hon " Cho trẻ thảo luận và lựa chọn nếu trẻ nào nghĩ được tên khác hayhơn cô có thể chọn làm tên góc hoạt động
Bây giờ ngôi nhà này đã có tên rồi : Cô giới thiệu với chúng mình đây là hìnhảnh hai bạn Gấu đang tập vẽ tranh, bạn Thỏ đang nặn tranh này do cô tự làmlấy, chúng mình thấy như thế nào? còn đây là bức tranh vẽ về ngôi nhà mơ ước củabạn Tuấn năm trước học ở đây, còn đây là tranh dán hình ngôi nhà của bạn ThùyLinh, còn đây là con gà, con vịt, quả cảm bây giờ cô muốn mỗi bạn hãy làm thậtnhiều những sản phẩm để trang trí cho ngôi nhà của chúng mình đẹp hơn nhé Cômuốn trong lớp mình ai cũng có sản phẩm để được trang trí lên từng ngôi nhà nhỏcủa chúng mình để cô thay các tranh vẽ của bạn cũ, chúng mình có đồng ý không?
Từ lời gợi mở như vậy đã kích thích trẻ tạo ra sản phẩm mới
Để gây hứng thú cho trẻ trong góc tạo hình Tôi đã chỉ đạo giáo viên chuẩn bịmảng cung cấp kiến thức, các nguyên vật liệu phù hợp và phong phú về chủngloại.Ví dụ : Giấy màu, tranh ảnh cũ, màu nước, đất nặn
Nguyên vật liệu tôi chỉ đạo giáo viên luôn để ở trạng thái mở để trẻ dễ sửdụng khi vào hoạt động Bên cạnh đó tôi cũng chỉ đạo 4 giáo viên khối 4 – 5 tuổichuẩn bị một bức tranh hay sản phẩm tạo hình mà giáo viên đã cung cấp hoặc sắpcung cấp trên hoạt động học để làm mảng cung cấp kiến thức cho trẻ, thu hút sựchú ý của trẻ trong các giờ đón và trả trẻ, giờ hoạt động góc, kết hợp với lời gợi ýtrẻ vào góc chơi, từ đó giúp trẻ củng cố và làm quen kiến thức, giúp trẻ tăng thêmvốn kiến thức, kỹ năng trong giờ hoạt động học
Không chỉ có góc tạo hình mới phát huy khả năng tạo hình cho trẻ Cụ thể :+ Góc khám phá khoa học: trong góc khám phá khoa học luôn có nội dung cungcấp cho trẻ về toán và khám phá khoa học thông qua các môn học đó, tôi đã chỉđạo giáo viên thiết kế lựa chọn các trò chơi, nội dung để củng cố, cung cấp cho trẻ,
từ đó giáo viên có thể lồng ghép, rèn luyện kỹ năng tạo hình cho trẻ, kỹ năng cầmbút và kỹ năng tô màu
+ Góc sách : Là một góc yên tĩnh nhất, khi vào góc sách trẻ được xem các loạisách, tô vẽ, làm tranh truyện, kể chuyện sáng tạo, cùng cô kể về các đồ dùng liênquan tới chủ đề đang thực hiện
Ví dụ : Giáo viên hướng dẫn trẻ tô tranh truyện, hướng dẫn cách tô màu cho bứctranh thêm đẹp
Như vậy, ở mỗi góc chơi, nhóm chơi chỉ có một nhóm trẻ hoặc một cá nhântham gia hoạt động sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên muốn rèn trẻ tiếp thu
Trang 9chậm hoặc củng cố kỹ năng cho trẻ, từ đó giúp trẻ phát triển hơn về kỹ năng tạohình.
Nếu diện tích phòng học chật, tôi chỉ đạo giáo viên tận dụng không gian bênngoài như hiên của phòng học làm nơi trưng bày sản phẩm của trẻ Giáo viên bốtrí mỗi trẻ có một ô để cài sản phẩm để nhận xét, đánh giá của trẻ, để trẻ tự taycầm ra ô của mình cài vào Ở đây trẻ được quan sát toàn bộ sản phẩm của mình vàcủa bạn Trẻ có thể tự so sánh bài tập của ai đẹp hơn, xấu hơn, nếu bài của bé xấuthì bé phải cố lên, lần sau phải làm cho đẹp hơn để bằng bạn hoặc làm đẹp hơn để
có bài trang trí trong các góc Từ kết quả đó sẽ kích thích lòng ham muốn say mêhọc tạo hình của trẻ
Ngoài ra tôi còn chỉ đạo giáo viên trang trí xen kẽ trồng cây xanh, sắp xếp đồdùng đồ chơi cho hợp lý để tạo môi trường thực sự phù hợp với tâm lý của trẻ đểtrẻ hứng thú tham gia hoạt động tạo hình
1.2 Tạo môi trường hoạt động âm nhạc phong phú
Chỉ đạo giáo viên vẽ tranh, sưu tầm tranh ảnh từ họa báo, lịch….có nội dung
về hoạt động âm nhạc, nội dung bài sắp học để trang trí hoặc làm đồ dùng giảngdạy
Trang trí góc âm nhạc thật sinh động và thay đổi theo chủ đề để gây sự thuhút đối với trẻ Góc âm nhạc là nơi trẻ có điều kiện thể hiện khả năng âm nhạc củamình Trẻ có thể làm quen, ôn luyện, củng cố và vận dụng phát triển những kĩnăng âm nhạc qua các trò chơi, hoạt động phát triển khả năng sáng tạo của trẻ Tạiđây trẻ tự hát, hay tự vận động theo nhạc, biểu diễn một mình hay theo nhóm mộtcách hứng thú và sáng tạo
Bên cạnh đó tôi cũng chỉ đạo giáo viên tham mưu với nhà trường để muathêm đàn Oogar, đàn ghi ta điện, đàn bầu, sáo Vận động, phối hợp với phụhuynh để mua các dụng cụ như loa đeo thắt lưng, micro bluetooth, đèn led….Tận dụng diện tích phòng học, phòng âm nhạc tôi đã chỉ đạo giáo viên bố trísắp xếp các học liệu, dụng cụ hợp lí đẹp mắt như: các đồ dùng, đồ chơi âm nhạc cóthể sắp xếp theo từng nhóm riêng ( nhạc cụ thật – nhạc cụ đồ chơi; nhạc cụ gõ –thổi - gãy) hoặc sắp xếp theo trật tự tùy ý nhưng phải đảm bảo gọn gàng đẹp mắt
và thuận tiện khi giáo viên và trẻ lấy ra sử dụng
Khi thực hiện các hoạt động âm nhạc, trọng tâm là dạy múa minh họa, phòng
âm nhạc có các thiết bị như đàn oocgan, quạt múa, gương soi… để trẻ hứng thúhoạt động Đồng thời trong quá trình thực hiện, trẻ có thể nhìn vào gương điều chỉđộng tác của mình, từ đó, trẻ hoạt động tích cực, hào hứng, sôi nổi, thoải mái hiệuquả hơn
Ví dụ: Khi dạy trẻ hát bài “ Màu hoa”, chủ đề thế giới thực vật
+ Tôi đã chỉ đạo giáo viên trang trí xung quanh lớp bằng các loại hoa
+ Ở góc chơi, tôi cũng đã chỉ đạo giáo viên chuẩn bị các loại hoa ( do giáoviên cắt sẳn, tự làm) Khi kết thúc bài, trẻ về các góc chơi vừa nghe hát vừa dánhoa, xếp vườn hoa, từ đó trẻ được củng cố tai nghe, hát theo bạn giúp trẻ thuộc lờinhanh hơn, hứng thú hơn
Tóm lại việc tạo môi trường hấp dẫn cho trẻ là một việc rất quan trọng gópphần nâng cao chất lượng hoạt động học phát triển thẩm mĩ cho trẻ
2 Chỉ đạo giáo viên tổ chức hoạt động học phát triển thẩm mĩ cho trẻ 4 –
5 tuổi.
Trang 10Để giáo dục phát triển thẩm mĩ cho trẻ mẫu giáo 4 – 5 tuổi trường mầm nonNga Trung, thông qua hoạt động học, cần dựa vào ưu thế của mỗi hoạt động đểkhai thác nội dung giáo dục thẩm mĩ một cách phù hợp.
2.1 Hoạt động âm nhạc
Âm nhạc là một trong các hoạt động nghệ thuật ở trường mầm non được trẻyêu thích Đây là phương tiện có hiệu quả để giáo dục thẩm mĩ cho trẻ 4 – 5 tuổi.Hình thức dạy học trong hoạt động học giữ vai trò quan trọng trong sự pháttriển trí tuệ của trẻ Thời gian tổ chức hoạt động học chiếm rất ít thời gian trongsinh hoạt hàng ngày của trẻ Chính vì vậy, ở mỗi hoạt động học âm nhạc tôi luônchỉ đạo giáo viên cần phải sáng tạo tổ chức các hình thức phong phú, hấp dẫn đểthu hút trẻ vào hoạt động một cách nhẹ nhàng và đạt hiệu quả cao
2.1.1 Hoạt động dạy hát: Tôi đã chỉ đạo giáo viên sáng tạo trong việc giới
thiệu bài
Việc tạo cảm xúc gây hứng thú cho trẻ vào hoạt động học âm nhạc nhằm thuhút sự tập trung hứng thú, háo hức được hát, múa cùng cô, được sử dụng đồ dùng
âm nhạc sẽ giúp trẻ cảm nhận được tác phẩm âm nhạc một cách dễ dàng hơn
Để giúp giáo viên sáng tạo trong phần giới thiệu bài, tôi chỉ đạo giáo viên giớithiệu bài với nhiều hình thức khác nhau như:
* Lời giới thiệu ngắn gọn nhưng thật truyền cảm để trẻ có được cảm xúc và
ấn tượng tốt đẹp với bài hát
Ví dụ 1: Khi dạy hát bài ‘Mẹ đi vắng’ chủ đề gia đình, giáo viên giới thiệu bàibằng cách kể chuyện: “Có một bạn nhỏ trong khi mẹ đi vắng đã sang nhà bạn củamình chơi, nhưng trong khi chơi thì bạn luôn nhớ về mẹ của mình Các con có biếtkhi nhớ mẹ bạn nhỏ đã làm gì? Muốn biết bạn nhỏ đã làm gì mời các con cùnglắng nghe bài hát “ Mẹ đi vắng ” của tác giả Trịnh Công Sơn!’
Ví dụ 2: Khi dạy hát bài “ Ba em là công nhân lái xe” chủ đề nghề nghiệp,giáo viên giới thiệu: “ Các con ạ, trong xã hội mọi người làm nhiều ngành nghềkhác nhau, nghề nào cũng cao quý và cũng đáng trân trọng Có rất nhiều nhạc sĩ đãsáng tác thành công những bài hát hay để ca ngợi về các nghề Hôm nay cô sẽ háttặng các con một trong số những bài hát đó là bài “Ba em là công nhân lái xe” củachú Lê Văn Lộc”
* Ngoài ratôi còn chỉ đạo giáo viên sử dụng các hình thức cuốn hút khác như:đọc thơ, chơi trò chơi hoặc dùng tranh ảnh, đồ vật có nội dung phù hợp để giớithiệu và dẫn dắt trẻ vào nội dung bài hát
Ví dụ 1: Dạy bài hát “ Đàn vịt con” chủ đề Thế giới động vật, giáo viên chotrẻ chơi trò chơi “ Con gì nó kêu?” Giáo viên cho trẻ nghe và đoán tiếng kêu củamột số con vật thuộc nhóm động vật sống trong gia đình ( con vịt, con gà trống,con chó, con mèo )
+ Trò chuyện với trẻ về các con vật nuôi trong gia đình
+ Cho trẻ quan sát hình ảnh đàn vịt con
+ Vịt mẹ dẫn vịt con đi đâu?
+ Để biết trước khi đi Vịt mẹ dặn vịt con điều gì, các con lắng nghe bài hát “Đàn vịt con ” do chú Mộng Lân sáng tác nhé
Ví dụ 2: Dạy hát bài “ Đi trên vỉa hè bên phải” chủ đề Phương tiện giaothông Giáo viên cho trẻ đọc bài thơ “ Đi chơi phố”
+ Các con vừa đọc bài thơ gì?
Trang 11+ Bài thơ muốn nhắc nhở các bạn nhỏ khi đi ra đường gặp đèn đỏ thì phải làmthế nào?
+ Các con nhớ luôn đi bên phía tay phải đường và không đùa nghịch nhé Cómột bài hát rất hay do cô Nguyễn Thị Thanh sáng tác cũng nhắc chúng ta đi bộđúng phần đường của mình Hôm nay cô và các con cùng hát bài “ Đi trên vỉa hèbên phải” nhé!
Ví dụ 3: Hát, vỗ tay theo tiết tấu chậm bài hát: “Chào ngày mới” chủ đềtrường mầm non Giáo viên cho trẻ xem tranh vẽ về trường mầm non và một sốhoạt động trong ngày Cô trò chuyện với trẻ:
+ Các con vừa xem bức tranh có những hình ảnh gì?
+ Bức tranh vẽ ai?
+ Cô giáo và các bạn đang làm gì?
- Đây là bức tranh vẽ cảnh trường mầm non trong một buổi sáng, khi các bạnnhỏ được cha mẹ đưa đến trường và cô giáo đang tươi cười trìu mến đón các bạnvào lớp Các con thấy bức tranh này thế nào?
- Cô cũng rất thích bức tranh này vì bức tranh này rất giống khung cảnhtrường mầm non của chúng mình Bức tranh làm cô vui hơn mỗi khi đến trường,thêm yêu lớp, yêu trường và yêu các bạn nhỏ nữa đấy
- Còn bây giờ cô lại có một bản nhạc về trường mầm non Cô muốn các concùng nghe và đoán xem đó là giai điệu của bài hát nào nhé! ( Cô bật nhạc bài hát “Chào ngày mới”)
Ví dụ 4: Dạy hát: “ Trồng cây” chủ đề Thực vât Giáo viên cho trẻ chơi tròchơi “ gieo hạt” Sau khi chơi xong, cho trẻ đến ngồi xung quanh cô
- Trò chuyện với trẻ:
+ Khi gieo hạt xuống đất sẽ có điều gì xảy ra?
+ Từ hạt mầm cho chúng ta cái gì? ( Cho nhiều loại cây)
+ Con biết những loại cây xanh gì? ( Cây cho bóng mát, cây cho quả, cây chohoa, cây cho gỗ)
+ Muốn cây được xanh tốt thì chúng ta phải làn gì? ( Chăm sóc cây, không bẻcành )
- Để nhớ lời dạy của Bác Hồ:
Mùa xuân là tết trồng câyLàm cho đất nước càng ngày càng xuân
Cô và các con sẽ cùng nhau đi trồng cây để chào đón mùa xuân đến qua bàihát “ Trồng cây”, nhạc và lời của chú Hoàng Hà nhé!
* Bên cạnh các hình thức trên, tôi còn chỉ đạo giáo viên tiếp tục nghiên cứu
để sáng tạo tổ chức các hình thức khác phong phú hơn và hấp dẫn hơn như: Tổchức hoạt động học theo chương trình Hội thi, trò chơi
Ví dụ 1: Dạy hát “Ngôi nhà mới”
Nội dung kết hợpNghe hát: “ Tổ ấm gia đình”
Trò chơi âm nhạc: Nghe tiếng hát tìm đồ vậtGiáo viên tổ chức chương trình “ Đồ rê mí” Chương trình gồm có ba phần thi+ Phần một: Bé tập làm ca sĩ ( Dạy hát: “Ngôi nhà mới” )
+ Phần hai: Nghe thấu đoán tài (Nghe hát: “ Tổ ấm gia đình”)
+ Phần ba: Nghe tiếng hát tìm đồ vật ( Trò chơi âm nhạc)
Trang 12Giáo viên dẫn dắt, giới thiệu nội dung bài: “ Các con ơi! Chương trình “ Đồ rêmí” đang bắt đầu tuyển chọn ca sĩ, chúng mình có muốn tham gia không? Cô bật
mí cho chúng mình một điều, đó là chương trình này được tổ chức tai trường mầmnon Nga Trung đấy! Và những bài hát đăng kí dự thi là các bài hát thuộc về chủ đềGia đình”
- Gia đình là cái nôi nuôi dưỡng ta lớn lên thành người Ai trong chúng tacũng có một gia đình, mọi người trong gia đình luôn yêu thương, quan tâm đếnnhau
- Chương trình “ Đồ rê mí” xin được bắt đầu! Chương trình gồm có ba phầnthi: + Phần một: Bé tập làm ca sĩ ( Dạy hát: “Ngôi nhà mới” )
+ Phần hai: Nghe thấu đoán tài (Nghe hát: “ Tổ ấm gia đình”)
+ Phần ba: Nghe tiếng hát tìm đồ vật ( Trò chơi âm nhạc)
- Nào, chúng mình cùng bước vào phần thi thứ nhất, đó là phần thi “ Bé tậplàm ca sĩ”
- Đến với phần thi này, các con sẽ được tập hát bài “Ngôi nhà mới” của nhạc
sĩ Mộng Lân Để hát tốt bài này, các con cùng lắng nghe cô hát mẫu nhé
Ví dụ 2: Hát, vận động minh họa: “Về thăm quê em”
Nội dung kết hợp: Nghe hát “ Làng quan họ quê tôi”
Giáo viên tổ chức chương trình giao lưu “ Sắc màu dân ca” Gồm có ba phầnchơi
+ Phần thứ nhất: Giai điệu dân ca ( dạy hát: Về thăm quê)
+ Phần thứ hai: Tài năng nghệ sĩ (vận động minh họa: “Về thăm quê em” )+ Phần thứ ba: Khúc hát dân ca (Nghe hát “ Làng quan họ quê tôi” )
Ở ví dụ này, giáo viên bước ra sân khấu và giới thiệu như sau:
“ Quê hương tôi Quê hương quan họ Hội xuân đến rồi Đến hẹn lại lên Trống đã giục, người ơi đi trẩy hội Nón ba tầm, váy áo tứ Thân Xin gửi lòng mình theo câu hát Trống rộn ràng ta trẩy hôi xuân”
- Nào các chị em ơi! Chúng mình cùng đi trẩy hội nào! ( Cô bật nhạc bài hát “Trẩy hội xuân” – dân ca quan họ Bắc Ninh)
- Trẻ đi thành từng đội từ ngoài vào và đi thành vòng tròn giao duyên, sau đó
Cô giới thiệu phần chơi thứ nhất mang tên “ Giai điệu dân ca”
- Cô hát dạo một đoạn nhạc cảu bài hát “ Về thăm quê” và hỏi trẻ: “ Đó là giaiđiệu của bài hát gì?”
Hoạt động vận động theo nhạc:
- Tôi giúp giáo viên sáng tạo trong việc tạo tình huống hỏi ý tưởng biểu diễn
của trẻ