Tuy nhiên khi đưa tác phẩm văn học thông qua kể chuyện đến cho trẻ đòihỏi người giáo viên phải có những suy nghĩ sáng tạo và lựa chọn những tácphẩm hay phù hợp với lứa tuổi, có ý nghĩa g
Trang 1MỤC LỤC
Nội dung Trang
1 MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài ……….….……….1
1.2 Mục đích nghiên cứu……… 3
1.3 Đối tượng nghiên cứu 3
1.4 Phương pháp nghiên cứu 3
2 NỘI DUNG 2.1 Cơ sở lý luận 3
2.2 Thực trạng 4
2.3 Các giải pháp và biện pháp 6
2.3.1 Các giải pháp tổ chức thực hiện………… 6
2.3.2 Các biện pháp thực hiện 7
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 16
3 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 3.1 Kết luận 17
3.2 Kiến nghị 18
TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC
Trang 21 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài
Giáo dục mầm non là một bộ phận trong hệ thống giáo dục quốc dân, làkhâu đầu tiên trong quá trình giáo dục, với mục tiêu: Hình thành cho trẻ những
cơ sở đầu tiên của nhân cách con người Do vậy chương trình giáo dục mầm non
đã được đan xen giữa các hoạt động một cách hợp lý, tri thức trẻ được phát triển,chịu sự tác động của giáo dục dưới nhiều hình thức khác nhau Vì vậy cho trẻlàm quen với văn học nói chung và hoạt động kể chuyện nói riêng đóng vai tròquan trọng trong việc hình thành và phát triển nhân cách toàn diện cho trẻ Đây
là thời điểm quan trọng nhất, thời điểm này tất cả mọi việc đều bắt đầu: Ăn, nói,nghe, nhìn và vận động bằng đôi chân, đôi tay của mình…Tất cả những cử chỉ
đó đều làm nên những thói quen, kể cả thói xấu Chính vì vậy chúng ta ở thế kỷ
21, thế kỷ của nền văn minh trí tuệ, của nền khoa học hiện đại Do vậy conngười cần phải năng động để phù hợp với sự phát triển của thời đại Muốn đượcnhư vậy ngay từ tuổi ấu thơ trẻ mầm non, đặc biệt là trẻ 4-5 tuổi đang ở nhữngbước phát triển mạnh về nhận thức, tư duy về ngôn ngữ, về tình cảm, kỹ năng xãhội Chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ ở trường mầm non tốt sẽ cótác dụng rất lớn đến chất lượng giáo dục ở các bậc học tiếp theo, chất lượng giáodục mầm non quyết định tới sự hình thành và phát triển nhân cách toàn diện chotrẻ về thể chất, tình cảm, đạo đức, trí tuệ và thẩm mỹ Có thể nói nhân cách conngười trong tương lai như thế nào phụ thuộc lớn vào sự giáo dục của trẻ trườngmầm non
Đối với trẻ mầm non việc phát triển hoạt động văn học thông qua kểchuyện góp phần quan trọng để phát triển ngôn ngữ cho trẻ Làm quen với tácphẩm văn học thông qua kể chuyện là cho trẻ làm quen với tiếng nói chau chuốt,giàu hình ảnh Do trẻ còn bé tâm hồn trẻ rất ngây thơ, trong trắng nên văn họcthông qua kể chuyện trong giai đoạn này giúp trẻ học ăn, học nói, đem đến chotrẻ những gì tốt đẹp nhất về phẩm chất đạo đức, mở rộng vốn từ, cung cấp cho
trẻ từ mới làm giàu ngôn ngữ cho trẻ Đối với kể chuyện là “món ăn tinh thần”
không thể thiếu nó sẽ đem lại cho trẻ những hiểu biết đầu tiên về cuộc sốngxung quanh, phát triển ở trẻ trí tưởng tượng, sáng tạo Vì lẽ đó việc đưa mỗi câuchuyện vào kể cho trẻ nghe không phải là dễ Mỗi giáo viên phải lựa chọnnhững câu chuyện phù hợp với tâm lý trẻ, tìm ra những biện pháp hay tích cực
để thông qua câu chuyện trẻ đến với thế giới kỳ diệu có những Ông bụt, Bà tiên,làm sao đưa những câu chuyện đó vào trẻ một cách nhẹ nhàng
Tuy nhiên khi đưa tác phẩm văn học thông qua kể chuyện đến cho trẻ đòihỏi người giáo viên phải có những suy nghĩ sáng tạo và lựa chọn những tácphẩm hay phù hợp với lứa tuổi, có ý nghĩa giáo dục trẻ để từ đó đưa ra nhữngphương pháp, biện pháp thích hợp nhằm giúp trẻ phát triển tốt khả năng cảm thụtác phẩm văn học thông qua kể chuyện Mỗi chúng ta đều được lớn lên từ nhữngtiếng ru ngọt ngào của bà, của mẹ cất lên “Cháu ơi cháu ngủ với bà” hoặc “con
ơi con ngủ cho ngoan” Do đó ngay từ tuổi mầm non qua những tác phẩm văn
Trang 3học thông qua kể chuyện mang đến cho trẻ những kiến thức cơ bản về cuộc sốngxung quanh mà điều quan trọng nhất đó là giáo dục trẻ về đạo đức làm người
Làm quen với tác phẩm văn học thông qua kể chuyện còn giúp trẻ tích lũy
và mở rộng vốn từ ngữ phong phú đa dạng, giúp trẻ phát âm chuẩn tiếng việtkhả năng nói rõ, diễn đạt ngôn ngữ rõ ràng mạch lạc Có thể nói rằng làm quenvới tác phẩm văn học thông qua kể chuyện ở lứa tuổi mầm non là một hoạt độngquan trọng và rất cần thiết nó góp phần vào việc hình thành và phát triển nhâncách toàn diện cho trẻ về mọi mặt như: Đức, Trí, Thể, Mỹ, phát triển ngôn ngữ,
mở rộng kiến thức và mở rộng hiểu biết về thế giới xung quanh cho trẻ Rấtnhiều câu chuyện đã giúp chúng ta giải đáp những thắc mắc cho trẻ Ông cha ta
đã có câu “Tiên học lễ, hậu học văn” vì vậy mà ngay từ lứa tuổi mầm non chúng
ta cần phải cho trẻ nhận thức được các vấn đề về đạo đức của con người, từ đóxây dựng ở trẻ tình cảm đạo đức, hành vi đạo đức cần thiết Có thể khẳng địnhrằng văn học thông qua kể chuyện là một phương tiện giáo dục đạo đức cho trẻ.Thông qua các nhân vật (đặc biệt là hành động của nhân vật) trong các tác phẩmtrẻ nhận thức được khái niệm về đạo đức, trẻ bộc lộ tình cảm đạo đức đối vớinhân vật và lấy đó làm bài tập cho việc cư xử của mình (hành vi đạo đức) Cácnhà văn đã mượn các nhân vật như: Chàng hoàng tử, Công chúa, Bà tiên, Ôngbụt, Cô bé, Cậu bé Những con vật như gà, vịt, thỏ, gấu, mèo…Để gửi đến chotrẻ những bài học giáo dục đạo đức rất nhẹ nhàng nhưng sâu sắc
Vậy làm thế nào để cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học thông quachuyện kể? Đây là dấu chấm hỏi để cho những người làm công tác giáo dục phảisuy nghĩ và tự tìm tòi ra những phương pháp và biện pháp giáo dục phù hợp.Song trong thực tế văn học thông qua kể chuyện còn gặp nhiều bất cập đặc biệt
là nhận sự tiếp cận của chương trình giáo dục mầm non hiện nay trong giảng dạycủa giáo viên còn chậm, linh hoạt, việc nghiên cứu tài liệu còn hạn chế, trangthiết bị còn thiếu Đặc điểm tâm lý, ý thức của trẻ ở lứa tuổi 4-5 tuổi còn hạn chế
do cơ quan và bộ máy phát âm của trẻ chưa hoàn thiện Do vậy nên còn nhiềutrẻ nói ngọng khả năng diễn đạt câu chưa rõ ràng, mạch lạc trẻ còn hiếu độngchưa có sự tập trung cao trong giờ học Chính vì vậy mà chất lượng giáo dục trẻhoạt động văn học thông qua kể chuyện chưa cao Xuất phát từ tầm quan trọngcủa hoạt động văn học thông qua kể chuyện và tình hình thực tế ở trường, lớp làngười giáo viên trực tiếp đứng lớp mẫu giáo 4-5 tuổi trong quá trình dạy trẻ hoạtđộng với văn học thông qua kể chuyện tôi rất băn khoăn, trăn trở, suy nghĩ làmình phải làm thế nào để những câu chuyện của cô đạt được những tác dụng vềmọi mặt, mọi nội dung như mong muốn, khai thác được hết tác dụng trong mỗicâu chuyện để trẻ có thể lĩnh hội và cảm nhận hết được cái hay, cái đẹp trongmỗi câu chuyện góp phần vào việc giáo dục đạo đức và hoàn thiện nhân cách
trẻ Vì vậy tôi đã chọn: Đề tài “Một số biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi làm quen với tác phẩm văn học (kể chuyện) ở trường mầm non Tuy lộc” Mong muốn làm sao văn học thông qua kể chuyện là
“món ăn tinh thần” không thể thiếu được trong đời sống trẻ thơ.
Trang 41.2 Mục đích nghiên cứu: Nâng cao chất lượng dạy trẻ mẫu giáo 4-5
tuổi làm quen với tác phẩm văn học thông qua kể chuyện.
1.3 Đối tượng nghiên cứu: Trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi ở Trường mầm non
Tuy lộc - Hậu Lộc
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lý luận: Nghiên cứu các tài liệu, sách báo đểthực hiện đề tài cho tốt
- Phương pháp đàm thoại: Nhóm phương pháp này phải cho trẻ phát âm
nhiều và trả lời các câu hỏi giúp trẻ pháp triển ngôn ngữ mạch lạc và rõ ràng.
- Phương pháp quan sát, phương pháp trực quan.
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế: Nhóm phương pháp này giúp cho
trẻ nắm được kiến thức và đi lần lượt các bước khám phá trong cuộc sống xungquang chúng ta
- Phương pháp thực nghiệm: Là nhóm phương pháp tổ chức cho trẻ thực
hành luyện tập để cung cấp kiến thức và vận dụng những điều đã tiếp thu
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Là phương pháp trực tiếp tác độngvào đối tượng có trong thực tiễn để làm bộc lộ bản chất và quy luật vận độngcủa đối tượng đó, giúp người nghiên cứu thu thập hoặc làm nảy sinh các ý tưởngnghiên cứu đề xuất sáng tạo
- Phương pháp xử lý thống kê: Tổng hợp và phân tích số liệu đã điều tra
và khảo sát
2 NỘI DUNG 2.1 Cơ sở lý luận
Giáo dục mầm non là mắt xích đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân,chịu trách nhiệm Chăm sóc - Giáo dục trẻ từ 0 - 6 tuổi Đây là giai đoạn đặt nềnmóng đầu tiên quan trọng của nhân cách con người Nếu không làm tốt việcChăm sóc - Giáo dục trẻ trong những năm này thì việc giáo dục lại hết sức khókhăn, phức tạp Vì vậy, Nghị quyết TW2, khoá VIII của Đảng cộng sản ViệtNam về "Định hướng chiến lược giáo dục - đào tạo trong thời kỳ Công nghiệphoá, Hiện đại hoá và đề ra mục tiêu giáo dục mầm non phải trang bị cho trẻnhững gì tốt nhất kể cả về vật chất và tinh thần một cách toàn diện”
Lời nói trong quá trình phát triển bắt trước người xung quanh, mà bắt trước
là năng lực bẩm sinh nhưng bắt trước có thể tốt, có thể không tốt, trẻ có thể học
cả cái đúng, cái sai của lời nói xung quanh Vì vậy trường mầm non phải là nơi
để phát triển lời nói chuẩn mực cho trẻ và cô giáo là tấm gương phản chiếu rõ
nhất Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng đã xác định “cùng với
khoa học và công nghệ, Giáo dục và Đào tạo là quốc sách hàng đầu nhằm nângcao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài” Nghị quyết Đại hội đại biểulần thứ IX của Đảng đã nhấn mạnh: “Phát triển Giáo dục - Đào tạo là một trongnhững động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp Công nghiệp hoá, Hiện đại hoá,
là điều kiện để phát huy nguồn nhân lực, là yếu tố cơ bản để phát triển xã hội vàtăng trưởng kinh tế bền vững”
Trang 5Đứng trước tình hình đổi mới của đất nước, cùng với sự phát triển khôngngừng của nền giáo dục nước nhà, đứng trước thời kỳ hội nhập kinh tế, đất nướcđang trên đường mở cửa những ảnh hưởng không nhỏ của nền văn hóa khácnhau Thì việc giữ gìn và phát huy truyền thống văn hóa vốn có của cha ông ta
từ ngàn xưa là nhiệm vụ cần và cập nhật nhất Bên cạnh đó, việc tiếp thu nhữngtinh hoa văn hóa của nhân loại để làm giàu thêm bản sắc văn hóa riêng của dântộc mình cũng là vấn đề cần thiết - làm thế nào để cho thế hệ trẻ của chúng ta
"Hoà nhập mà không hoà tan"
Vậy thế nào là cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học thông qua kểchuyện? Từ những vẻ đẹp nhỏ nhặt thường ngày trong cư xử mang tính conngười mà nảy sinh ra những hành động cao thượng, nhân ái vì con người.Những tác phẩm văn học thông qua kể chuyện cho trẻ mầm non, đặc biệt là trẻ4-5 tuổi có ảnh hưởng lớn đến việc giáo dục, đến phát triển ngôn ngữ cho trẻ
Những hình tượng tươi sáng, những bức tranh giàu chất chuyện của thiênnhiên được vẽ lên trong tác phẩm, nhịp điệu của những tính chuẩn xác, biểu cảmcủa ngôn ngữ được các cháu yêu thích Cảm nhận được vẻ đẹp của ngôn ngữ từ
đó trẻ ghi nhớ và hứng thú đọc và kể lại câu chuyện Vốn từ tăng lên, ngôn ngữcủa trẻ trở nên phong phú, đa dạng Tình yêu ngôn ngữ nghệ thuật của trẻ cầnđược giáo dục ngay từ thời thơ ấu trẻ sẽ mang tình yêu đó đến các bậc học tiếptheo và mai sau các cháu sẽ biết yêu quý văn học của nước nhà
Trường mầm non giáo dục trẻ thông qua nhiều hoạt động, mỗi hoạt độngđều góp phần giáo dục trẻ phát triển một cách toàn diện Trong đó hoạt động vănhọc thông qua kể chuyện là một trong những hoạt động không thể thiếu được và
vô cùng quan trọng đối với trẻ mẫu giáo, đặc biệt là trẻ 4-5 tuổi Làm thế nào đểcho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học thông qua kể chuyện? Đây là dấuchấm hỏi để cho những người làm công tác giáo dục phải suy nghĩ và tự tìm tòi
ra những phương pháp và biện pháp giáo dục phù hợp Để đáp ứng được mụcđích đề ra là giúp trẻ có đạo đức tốt, biết yêu thiên nhiên, yêu Tổ quốc, yêunhững người xung quanh mình như: Ông, bà, bố, mẹ, anh, chị, cô giáo và bạnbè…Thì mỗi giáo viên phải cố gắng trong chăm sóc, giáo dục trẻ để đưa ranhững phương pháp, biện pháp giáo dục trẻ phù hợp theo chương trình giáo dụcmầm non hiện nay
Vì vậy muốn thúc đẩy nhu cầu đổi mới hình thức theo phương pháp giáodục mầm non hiện nay nhằm nâng cao chất lượng phát triển Đức, Trí, Thể, Mỹ
cho trẻ 4-5 tuổi cần: “Nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học (kể chuyện) ở trường Mầm non Tuy Lộc - Hậu Lộc” Đó là một việc làm hết
sức cần thiết giúp trẻ mầm non tiếp cận một cách hồn nhiên và nhanh nhất vớichương trình giáo dục hiện nay
2.2 Thực trạng
2.2.1 Thuận lợi
Trường mầm non Tuy Lộc là một trường nằm ngay trung tâm của xã.Trường có 12 lớp học (03 nhóm nhà trẻ và 9 lớp mẫu giáo) trong đó có 1 nhóm18-24 tháng tuổi, và có 02 nhóm 24 – 36 tháng tuổi, có 03 lớp 3-4 tuổi, 03 lớp
Trang 64-5 tuổi và 03 lớp 5-6 tuổi, với tổng có 317 học sinh, ăn bán trú 100% được sựquan tâm của các cấp lãnh đạo, trường được xây dựng khang trang và đầu tư đầy
đủ về cơ sở vật chất Đồ dùng, đồ chơi trong và ngoài nhóm lớp cơ bản đầy đủ,đảm bảo yêu cầu Với đội ngũ cán bộ giáo viên, nhân viên luôn tâm huyết vớinghề 100% trình độ đạt chuẩn, 80% trình độ trên chuẩn
Là một giáo viên trực tiếp đứng lớp nên tôi nắm vững khả năng ngôn ngữ
và đặc điểm tâm sinh lý của trẻ nhất là ở trẻ 4-5 tuổi Bản thân luôn có tinh thầntrách nhiệm cao trong công tác giảng dạy, không ngừng học hỏi, tham khảo tàiliệu, dự giờ đồng nghiệp để rút ra kinh nghiệm cho bản thân, nói đúng tiếng phổthông, phát âm chuẩn, có tâm huyết yêu nghề, mến trẻ, tham gia đầy đủ các lớpchuyên đề do phòng Giáo dục cũng như nhà trường tổ chức
Bên cạnh đó đối với hoạt động văn học (chuyện kể) tôi có niềm đam mê,biết cảm thụ tác phẩm và nắm được những giá trị nội dung, ý nghĩa của tácphẩm văn học (chuyện kể) trong việc giáo dục trẻ
Trẻ khoẻ mạnh, nhanh nhẹn, tích cực và hứng thú trong các hoạt độngvăn học nói chung và hoạt động (kể chuyện) nói riêng
Phụ huynh luôn nhiệt tình giúp đỡ và động viên kịp thời khi lớp có nhucầu quyên góp nguyên vật liệu làm đồ dùng dạy học, đồ chơi cho trẻ Tích cựctrong việc chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ
2.2.2 Khó khăn
Bên cạnh những thuận lợi nhà trường cũng còn không ít những khó khănnhư:
Là xã có địa bàn rộng, nhiều thôn cách xa trường nên vào những ngày
mưa, giá rét số trẻ đến trường có giảm hơn so với mọi ngày, ảnh hưởng khôngnhỏ đên chất lượng dạy học của cô và trẻ Trẻ đến với môi trường, trường, lớpcòn lạ lẫm, đa số trẻ được bố mẹ cưng chiều, nên chưa làm quen nhiều với cáchoạt động học tập Khả năng giao tiếp ngôn ngữ mạnh lạc của trẻ còn hạn chế(nói chưa đủ câu, nói chống không, nói lắp, nói ngọng, nói tiếng địa phương)nên ảnh hưởng đến việc giao tiếp và dạy trẻ trên lớp
Trang thiết bị hiện còn thiếu (như máy chiếu, ti vi…) nên ảnh hưởng đếnhoạt động trong ngày cũng như hoạt động kể chuyện
Một số phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến vấn đề học của con emmình, phó mặc cho cô giáo ở trường, coi nhẹ chương trình học của trẻ, nhiềuphụ huynh cho rằng học ở lứa tuổi mầm non là chưa cần thiết Nên có phần nào
đó ảnh hưởng đến quá trình học tập của các cháu Đây là một vấn đề đang đượcquan tâm và giải quyết sớm để nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ
Trang 7Trẻ hiểu nội dung,
nhớ tên chuyện, biết
các nhân vật trong
chuyện
Trẻ biết cái thiện, cái
tốt, cái sấu trong tác
* Nguyên nhân
- Giờ học còn gò bó áp đặt trẻ trong các hoạt động khiến trẻ nhàm chánchưa tập trung vào hoạt động Việc tiếp cận với những ứng dụng khoa học (nhưmáy chiếu, mô hình vườn cổ tích…) còn hạn chế Đồ dùng, đồ chơi phục vụ chotiết học còn đơn điệu, chưa sinh động, không thu hút được trẻ
- Một số trẻ còn sử dụng tiếng địa phương nhiều, còn nói ngọng Do đóviệc trẻ kể lại chuyện còn gặp nhiều khó khăn Số trẻ trong lớp vẫn chưa đồngđều về chất lượng, một số cháu còn nhút nhát và quá hiếu động Phần lớn trẻcảm nhận theo xu hướng của cô, của bạn, chưa có điều kiện bộc lộ khả năng độclập tự chủ của mình, chưa mạnh dạn, tự tin
- Nhận thức của một số phụ huynh học sinh về hoạt động học nói chung,hoạt động văn học (kể chuyện) nói riêng chưa đúng Chưa có sự phối hợp giữagiáo viên và phụ huynh trong việc dạy trẻ kể lại chuyện ở nhà
2.3 Các giải pháp và biện pháp thực hiện
2.3.1 Các giải pháp tổ chức thực hiện
- Với phương pháp đổi mới hoạt động với việc lấy trẻ làm trung tâm nắm
được nhu cầu, hứng thú, khả năng của từng trẻ để có cách giảng dạy phù hợp
Và cũng chính sự khác nhau đó, đòi hỏi nhiệm vụ của giáo viên là phải tạo chotrẻ có nhiều cơ hội để hoạt động Vì vậy, giáo viên phải biết tạo môi trường chotrẻ hoạt động Môi trường ở đây không chỉ dừng lại ở trong lớp học mà tận dụngtất cả không gian trong và ngoài lớp học nhằm tạo điều kiện cho trẻ được hoạtđộng, được trải nghiệm, được khám phá mọi lúc, mọi nơi
Trang 8- Luôn đổi mới hình thức để gây hứng thú, quan tâm giúp đỡ những trẻyếu để trẻ được hoạt động một cách tích cực, chủ động.
- Tự học, tự tìm hiểu nghiên cứu đổi mới hình thức, phương pháp dạyhọc, lấy trẻ làm trung tâm, sưu tầm nguyên vật liệu trang trí lớp cũng như làm
đồ dùng, đồ chơi phục vụ dạy và học nâng cao chất lượng
- Phối kết hợp với phụ huynh trong việc dạy chuyện cho trẻ
2.3.2 Các biện pháp thực hiện
* Biện pháp 1: Xây dựng nề nếp, nắm bắt đặc điểm, tạo hứng thú và sự chú ý của trẻ trong hoạt động làm quen với tác phẩm văn học thông qua kể chuyện.
Trong các hoạt động học nói chung và hoạt động văn học (kể chuyện) nóiriêng, việc xây dựng nề nếp cho trẻ luôn được đặt lên hàng đầu Vì vậy ngay từđầu năm học tôi luôn chú trọng đến việc rèn luyện nề nếp, đi sâu tìm hiểu tâm lýtrẻ Để biết được tính cách riêng của mỗi trẻ tôi đã ghi nhật ký trẻ theo dõi hàngngày, từ đó xây dựng kế hoạch đặt ra biện pháp chăm sóc, giáo dục trẻ cho phùhợp với đặc điểm cá nhân của trẻ
Với trẻ mẫu giáo (4-5 tuổi) trẻ không thể ngồi im lặng nghe cô kể chuyện
từ đầu đến hết một hoạt động là rất khó bởi ở lứa tuổi này sự tập chung chú ý
của trẻ còn hạn chế vì vậy cô cần có những thủ thuật sáng tạo, luôn đổi mới đểgây hứng thú cho trẻ vào hoạt động, hiểu được đặc điểm của trẻ trong việc làmquen với tác phẩm văn học thông qua kể chuyện tôi đã sử dụng biện pháp kểchuyện kết hợp với âm nhạc đan xen cụ thể như sau: Tôi sử dụng âm nhạc từlần, kể đầu tiên bằng cách dạo bản nhạc để gây hứng thú và sự chú ý khi bảnnhạc dừng tôi bắt đầu kể, kể lần cuối để tạo không khí sôi động
Ví dụ: Khi kể cho trẻ nghe câu truyện “Tích Chu” tôi bật nhạc cho trẻ nghe
bài hát “Cháu yêu bà” Biện pháp này đòi hỏi giáo viên phải nắm được nội dungcâu chuyện để lựa chọn bài hát cho phù hợp
Kể chuyện đến với trẻ trên nền nhạc sẽ tạo ra được sự lôi cuốn, hấp dẫn đốivới trẻ đến với những câu chuyện với những đoạn tình tiết hồi hộp vui vẻ khiđược kết hợp cùng với những âm thanh đan xen sẽ làm nổi bật giọng kể của côtăng sức hấp dẫn cuốn hút của một chuyện kể đến với trẻ
Sử dụng biện pháp này giáo viên phải rất kéo léo để giữ được trọng tâm củahoạt động là kể chuyện
Để thêm phần hấp dẫn tôi còn sáng tạo ra giai điệu cho những câu chuyện,đặc biệt là với những chuyện dân gian, khi kể đến đoạn đó thì tôi có thể hát lên
Ví dụ: Câu truyện “Cáo thỏ và gà trống”
Trong một hoạt động chung làm quen với văn học (chuyện kể) cần đảm bảocác nội dung, thay đổi các hình thức giới thiệu để câu chuyện đến với trẻ thêmphần hấp dẫn
* Biện pháp 2: Làm đồ dùng, đồ chơi, sử dụng đồ dùng trực quan sinh động, phong phú.
Để hoạt động đạt kết quả cao, với bản thân tôi cũng tranh thủ mọi lúc mọinơi vì tôi luôn chú trọng đến đồ dùng, đồ chơi để tạo mô hình trực quan sử dụng
Trang 9vào việc kể chuyện Để đạt được điều đó tôi phải làm, mua sắm, sưu tầm chuẩn
bị những nguyên vật liệu rẻ tiền và sẵn có nhưng phải đảm bảo vệ sinh sạch sẽ
an toàn khi sử dụng đối với trẻ như chai nhựa, lon bia, vải vụn, sách báo, lịch cũ,lõi giấy vệ sinh, ống lon, xốp, cành cây khô, quần áo cũ để làm đồ dùng trực quandạy trẻ (Ảnh 1: Thu gom nguyên vật liệu và vệ sinh sạch sẽ), (Ảnh 2: Mài, cắtnguyên vật liệu để an toàn khi sử dụng)
Dựa vào từng chủ đề tôi triển khai kế hoạch làm đồ dùng đồ chơi mộtcách cụ thể mỗi chủ đề đều có một bộ đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho quá trìnhhọc tập và vui chơi của trẻ Ngoài việc chuẩn bị của cô, để tạo ấn tượng cho trẻnghe kể chuyện tôi còn tạo cho trẻ tham gia vào hoạt động chuẩn bị đồ dùngtrực quan như hướng dẫn trẻ cùng làm với cô bằng cách, tôi cắt sẵn các bănggiấy, vẽ con vật khuyết, thiếu bộ phận để trẻ tham gia vào hoạt động như xé,dán, gấp giấy hoặc vẽ thêm mắt, mũi, tai cho các con vật, ngoài ra tôi còn chotrẻ tô màu làm thành sách tranh về câu chuyện, làm những bộ trang phục để dạytrẻ đóng kịch theo từng chủ đề và phù hợp với nội dung bài dạy
Ví dụ: Từ lõi giấy vệ sinh tôi kết hợp với qủa bóng bàn làm phần đầu con
rối, tóc làm bằng đất nặn hoặc bằng sợi vải, miếng sốp hoặc mảnh vải bọc rangoài lõi giấy làm áo đầm và vẽ các hoạ tiết trang trí đa dạng màu sắc để thu húttrẻ và tôi có thể hướng dẫn trẻ làm theo hoặc tôi có thể sử dụng vải vụn, mút,giấy, lá cây xốp bìa cứng để làm mũ các nhân vật có trong những câu chuyệnhọc trong chủ đề….để làm những bức tranh, cuốn sách tranh, làm những bộtrang phục những chiếc mũ thật xinh xắn để trẻ được biểu diễn trong khi đóngkịch
Sau khi kể chuyện xong tôi thường làm những loại sách tranh chuyện in
mờ những hình ảnh có trong câu chuyện do đó việc cho trẻ mạc lại những hìnhảnh trong câu chuyện cũng góp phần làm cho trẻ hứng thú khi xem và khắc sâulại cho trẻ những hình ảnh có trong câu chuyện
Để giờ học gây hứng thú với trẻ tôi sử dụng những đồ dùng, đồ chơi làmđược tạo nên một mô hình trực quan sinh động lồng ghép sử dụng vào giờ học,tạo cho trẻ cảm thấy thích thú và tò mò chú ý vào giờ học
Ví dụ: Với hoạt động kể chuyện: “Thỏ dọn nhà” tôi sẽ sử dụng quả bóng
ten nít làm đầu, lõi giấy vệ sinh làm cổ và thân, rồi dùng vải làm áo, váy, lấyxốp cắt tạo thành tai, mắt, mũi miệng… tạo nên thỏ vàng, thỏ nâu Với sự bốtrí cây xanh, ngôi nhà tôi tạo nên một mô hình trực quan cho câu chuyện, kếthợp với lời kể và đàm thoại sẽ cuốn hút trẻ vào câu chuyện
Trang 10* Biện pháp 3: Sử dụng giọng điệu, ngữ điệu, cử chỉ phù hợp với tính cách của từng nhân vật.
Khi thực hiện một hoạt động kể chuyện bản thân tôi có một thuận lợi cơbản đó là có giọng nói nhẹ nhàng, tình cảm, dễ nghe và chuẩn tiếng phổ thôngđặc biệt là tôi rất thích hoạt động văn học (kể chuyện) Nhưng có lẽ điều đó vẫnchưa đủ để lôi cuốn trẻ hứng thú vào hoạt động, bởi vì quan điểm của tôi ngoàinhững ưu điểm cô cần phải thực hiện về ngữ điệu sắc thái, tình cảm điệu bộ, ánhmắt, nét mặt sao cho phù hợp với diễn biến của tác phẩm bộc lộ rõ tính cáchnhân vật qua ngôn ngữ đọc, kể để giúp trẻ hiểu rõ được tính cách tốt, xấu củatừng nhân vật mà cô đang đọc, kể Để giọng đọc, kể của tôi được tốt hơn tôi đãluyện bằng cách:
Ví dụ: Để luyện giọng tốt thì mỗi buổi sáng, sau khi thức dậy, tôi thường
luyện thanh quản bằng một đoạn chuyện kết hợp với việc chuẩn bị đến trường
mà không ảnh hưởng đến thời gian của mình Biện pháp đó vừa giúp tôi luyệnđược giọng của mình lại vừa giúp tôi nhớ và thuộc câu chuyện đó một cáchnhanh hơn
Để thực hiện được sắc thái tình cảm nhân vật, tôi tập thể hiện bằng ánh mắt theo từng nhân vật
Ngoài ra để luyện tôi có thể soi gương tập thể hiện cử chỉ điệu bộ, rèn ngữđiệu nhân vật sao cho phù hợp
Cũng có một cách để ta luyện giọng đó là ta lắng nghe chương trình “Đọctruyện đêm khuya” của đài tiếng nói Việt Nam hay các chương trình trên ti vi.Khi chúng ta nghe các nghệ sĩ kể chuyện chúng ta chú ý đến giọng điệu cơ bảncủa tác phẩm văn học, ngữ điệu, cách ngắt giọng, nhịp điệu cường điệu của âmthanh ngôn ngữ để chúng ta học cách đọc, kể diễn cảm các tác phẩm văn học (kểchuyện)
Ví dụ: Khi tôi kể cho trẻ nghe chuyện “Ba chú lợn nhỏ”.
Cô thể hiện nhân vật Lợn Trắng và Lợn Đen dũng cảm, giọng kể mạchlạc, rõ ràng đanh thép, nét mặt hiên ngang
Hổ Vằn giọng ồm ồm, to quát tháo Lợn Trắng, nét mặt Lợn Vằn dữ tợn Lợn Trắng với tính cách nhút nhát thì giọng rụt rè, run run, nét mặt biểu
lộ sự sợ hãi
Từ những biện pháp tự rèn luyện bản thân tôi thấy đã mang lại hiệu quảrất cao trong giờ dạy kể chuyện tôi thấy trẻ hứng thú ngồi im nghe cô kể chuyện.Trong tất cả các tác phẩm văn học (kể chuyện) mà tôi định đưa ra cho trẻ cảmnhận tôi luôn xác định chuẩn giọng đọc, giọng kể cho câu chuyện, giọng đặctrưng cho từng nhân vật, từng tình huống trong chuyện Và khi kể, đọc cho trẻ
nghe hay khi đã hướng dẫn trẻ đọc, kể tôi cố gắng giúp trẻ nhận ra, nhớ được sắc
thái cơ bản trong giọng kể, lời thuật, phân biệt ngữ điệu lời nói các loại nhânvật, giúp trẻ nhận ra ngôn ngữ đời thường Qua tác phẩn văn học (kể chuyện),trẻ quen dần tính chất nhiều ý nghĩa và tinh luyện của ngôn ngữ văn hoá, dầndần tiến tới hiểu được nghĩa thực đến nghĩa bóng, từ nghĩa văn cảnh đến ý tưởngnhà văn muốn truyền đạt
Trang 11Ví dụ: Với câu chuyện “Rùa và Thỏ” tôi sử dụng mô hình sân khấu là
một khu rừng nhỏ, có hoa, cỏ, cây…Trẻ làm các con rối từ các loại rau, củ, quả.Khi tôi dạy, tôi dùng cánh tay lồng vào con rối, điều khiển con rối bằng ba ngóntay: Ngón cái, trỏ, giữa sao cho những cử chỉ phù hợp với lời thoại trongchuyện…Nhờ việc sử dụng nghệ thuật rối trong tiết học mà số trẻ có khả năngcảm thụ tác phẩm văn học (kể chuyện) đạt cao, đa số trẻ nhớ được nội dung câuchuyện, lời thoại của các nhân vật trong chuyện và qua đó trẻ biết nhận xét đánhgiá tính cách của nhân vật trong chuyện như ai là người xấu? Ai là người tốt
* Biện pháp 4: Lấy trẻ làm trung tâm của các hoạt động dạy và học.
Thực tế hiện nay quan điểm “Giáo viên làm trung tâm cho mọi hoạt độnggiáo dục” Đã chuyển sang quan điểm “Lấy trẻ làm trung tâm” Trẻ phải đượccoi là trung tâm của mọi hoạt động giáo dục Giáo viên cần phải dựa vào đặcđiểm tâm sinh lý và đặc điểm nhận thức của từng trẻ để từ đó lập kế hoạch giáodục phù hợp Bên cạnh đó giáo viên mầm non cần hiểu rằng việc đặt câu hỏi
“Trẻ học gì?” chỉ là hình thức bề ngoài của một vấn đề Mà cần phải đặt câu hỏi
“Trẻ học như thế nào?” Đó mới là điều cốt lõi của quá trình giáo dục trẻ
Như chúng ta đã biết phương pháp dạy học lấy trẻ làm trung tâm làphương pháp phát huy được tối đa tính tích cực, khả năng tiếp thu và trí tưởngtượng của trẻ Vì vậy khi sử dụng phương pháp này trong quá trình dạy trẻ côchỉ nên gợi mở, kích thích sự sáng tạo của trẻ, hướng dẫn trẻ để trẻ được chủđộng tư duy từng chi tiết các nhân vật qua các câu chuyện, không sử dụng câuhỏi đóng mà sử dụng câu hỏi mở
Ví dụ: Câu chuyện: “Ngôi nhà ngọt ngào” Chủ đề bản thân tôi tạo dựng
tình huống gây hứng thú vào bài cho trẻ Hai cậu bé Bin và Bơ vào lớp tròchuyện với các bạn, sau đó cô hỏi trẻ Bin và Bơ là nhân vật trong chuyện gì?Muốn biết được Bin và Bơ là nhân vật trong chuyện gì chúng ta lắng nghe cô kểchuyện Ngôi nhà ngọt ngào thì rõ nhé!
- Cô kể chuyện cho trẻ nghe với giọng khoan thai chầm chầm, thể hiện nétmặt, cử chỉ, ngữ điệu, nhịp điệu mang tính chữ tình Sau đó cô đặt câu hỏi đàmthoại với trẻ
Ví dụ: Ở chủ đề thế giới thực vật Để giúp trẻ có thể kể chuyện về “Bát canh
cải” trước đó hạt cải ra ươm vào một ô đất nhỏ, hàng ngày cho trẻ tưới nước vàhướng trẻ quan sát xem được chăm sóc như vậy thì điều gì sẽ đến với hạt cải.Qua vài ngày quan sát đến khi hạt cải nẩy mầm và ra lá, tôi gợi hỏi trẻ một sốcâu hỏi như: Hàng ngày các con chăm sóc hạt cải như thế nào? Được tưới nước
