skkn một số biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ 5 6 tuổi làm quen chữ cái ở trường mầm non minh lộc

Qua những năm giảng dạy tôi nhận thấy rằng trẻ “Làm quen với chữ cái”không phải là việc dễ làm, nó đòi hỏi người giáo viên phải kiên trì, chịu khó, biếtvận dụng những linh hoạt, sáng tạo

MỤC LỤC Trang

1.Mở đầu 1

1.1 Lí do chọn đề tài 1

1.2 Mục đích nghiên cứu 2

1.3 Đối tượng nghiên cứu 2

1.4 Phương pháp nghiên cứu 2

1.5 Những điểm mới của SKKN 2

2.Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 2

2.1 Cơ sở lý luận 3

2.2 Thực trạng của vấn đề 4

2.3 Các giải pháp và biện pháp tổ chức thực thực hiện 6

2.3.1 Các giải pháp 6

2.3.2 Các biện pháp tổ chức thực hiện 6

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 18

3.Kết luận, kiến nghị 19

3.1 Kết luận 19

3.2 kiến nghị 20

I Mở đầu.

1.1 Lí do chọn đề tài.

Như chúng ta đã biết từ khi có nghị quyết TW2 khoá VIII ra đời đã làm thay đổi

sự nghiệp giáo dục ở nước ta Phần lớn là các cấp các ngành thực sự quan tâm đếncông tác giáo dục nói chung và đặc biệt là giáo dục mầm non nói riêng Giáo dụcmầm non có tác dụng cực kì quan trọng trong hệ thống giáo dục quốc dân, để đảmbảo được mục tiêu giáo dục thì trong trường mầm non phải biết kết hợp trong việcchăm sóc thể lực và phát triển trí tuệ cho trẻ, làm tốt được vấn đề đó thì các hoạtđộng trong trường mầm non cũng đóng vai trò quan trọng không thể thiếuđược Lúc sinh thời Bác Hồ đã từng nói: “Trẻ em như búp trên cành

Biết ăn biết ngủ biết học hành là ngoan”

Thật vậy Trẻ em là niềm hạnh phúc của mỗi gia đình, là tương lai của dân tộc.

Việc bảo vệ và chăm sóc giáo dục trẻ em là trách nhiệm của nhà nước, của xã hội

và của mỗi gia đình Việc giáo dục trẻ ngay từ khi còn nhỏ là vô cùng quan trọngtrong sự nghiệp giáo dục, nhằm hình thành và phát triển toàn diện nhân cách chotrẻ sau này Sản phẩm của giáo dục là con người mà con người là mục tiêu, độnglực của sự phát triển đất nước trong tương lai đó chính là thế hệ trẻ Hiện nay, bậchọc mầm non đang được Đảng và nhà nước ta quan tâm đặc biệt hàng đầu Bởi đây

là giai đoạn bắt đầu hình thành và phát triển nhân cách con người Và chính côgiáo, gia đình là những người phải có trách nhiệm giúp trẻ phát triển một cách toàndiện cả về thể chất lẫn tinh thần, phát triển đồng bộ về các mặt Để thực hiện đượctốt mục tiêu đó thì người giáo viên phải linh hoạt chủ động lựa chọn các nội dung

có sự sắp xếp một cách nhẹ nhàng Việc dạy trẻ Mầm non cũng như trồng cây câynon, trồng cây non tốt thì sau này cây sẽ tốt do đặc điểm của tuổi Mầm non là vuichơi, nhưng vui chơi ở đây cũng chính là hình thức cơ bản giúp trẻ phát triển khảnăng suy nghĩ, giao tiếp tích cực Đặc biệt đối với trẻ lớp lớn ngoài nhiệm vụ pháttriển ngôn ngữ giao tiếp cho trẻ còn có nhiệm vụ hình thành cho trẻ những kĩ năngnhận biết 29 chữ cái tiếng Việt theo kiểu in thường, luyện phát âm đúng, biết cáchcầm bút tô được các nét cơ bản, tập sao chép các chữ cái, giúp trẻ hình thành vàphát triển tư duy Để đáp ứng được yêu cầu nói trên thì giáo viên trực tiếp chăm sóc

và giáo dục trẻ phải có phương pháp giúp trẻ lĩnh hội được những kiến thức và kỹnăng cơ bản của hoạt động, đặc biệt là hoạt động chữ cái.Từ thực tế cho thấytrường Mầm non Minh lộc thuộc vùng ven biển, đa số trẻ là con em nông thôn nêntrẻ phát âm tiếng phổ thông còn kém, chưa chuẩn nhiều cháu còn nói ngọng, nóilắp, nói thiếu dấu ngã, phần lớn nói tiếng địa phương nhiều Môi trường hoạt độngcủa trẻ chưa có

Là một giáo viên phụ trách lớp mẫu giáo lớn 5-6 tuổi trường mầm non MinhLộc Qua những năm giảng dạy tôi nhận thấy rằng trẻ “Làm quen với chữ cái”không phải là việc dễ làm, nó đòi hỏi người giáo viên phải kiên trì, chịu khó, biếtvận dụng những linh hoạt, sáng tạo trong quá trình lên lớp để trẻ lĩnh hội đầy đủ

kiến thức của các lĩnh vực, để từ đó trẻ có sự tập trung chú ý và thực sự có hứngthú, có tính kỹ luật trong học tập.Trẻ mẫu giáo là chủ thể tích cực học, chủ độngkhám phá tìm tòi và trải nghiệm các tình huống của cuộc sống trong các hình thứchoạt động của trường Mầm non Mà trẻ có các nhu cầu hoạt động , nhu cầu về nhậnthức thế giới xung quanh và nhu cầu về học tập Bởi vậy việc hướng dẫn cho trẻmẫu giáo 5 tuổi “Làm quen với chữ cái” là cơ hội sớm để hình thành những nănglực hoạt động ngôn ngữ thái độ, phát triển trí tuệ và kỹ năng ở trẻ Trong quá trìnhcho trẻ làm quen với chữ cái là một trong những con đường hiệu quả nhất là phảitheo hướng giáo dục Mầm non, điều đó đồng nghĩa với việc phải tổ chức nhiềuhoạt động khác nhau Đó là các hoạt động trẻ yêu thích, hứng thú đáp ứng với sựphát triển của trẻ Trẻ được trải nghiệm, tìm tòi, khám phá thể hiện chính mình, côchỉ là người hướng lái gợi mở Qua đó giáo dục tình cảm và phát triển tư duy mởrộng vốn hiểu biết của trẻ góp phần vào việc phát triển nhân cách toàn diện Chuẩn

bị cho trẻ một hành trang “Tiếng việt” vững chắc để trẻ bước vào lớp một

Nhận thức được tầm quan trọng đó bản thân tôi đã cố gắng thực hiện tốt chuyên

đề học hỏi kinh nghiệm ở các đồng nghiệp, nghiên cứu các biện pháp hữu hiệu nhấtnhằm truyền thụ đến trẻ sao cho trẻ lĩnh hội một cách nhẹ nhàng, thoải mái hơntránh sự gò bó nhằm nâng cao chất lượng làm quen với chữ cái cho trẻ mẫu giáo 5-

6 tuổi , hình thành và phát triển kỹ năng nghe, nói rất quan trọng Đó là nền tảng đểtrẻ hiểu về thế giới chữ viết và tiếp nhận những tri thức mới một cách nhanh chóng

và dễ ràng Vì những lý do trên mà tôi đã quyết định lựa chọn đề tài: " Một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen chữ cái cho trẻ 5-6 tuổi ở trường Mầm non Minh Lộc", với mong muốn góp một phần nhỏ bé tri thức của mình trong việc nâng

cao chất lượng làm quen chữ cái cho trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi

1.2 Mục đích nghiên cứu: Đề ra một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen

chữ cái cho trẻ 5-6 tuổi ở trường Mầm non Minh lộc

1.3 Đối tượng nghiên cứu: "Một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen chữ

cái cho trẻ 5-6 tuổi ở trường Mầm non Minh lộc"

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

Để nghiên cứu đề tài này tôi đã sử dụng các phương pháp sau:

- Phương pháp trực quan

- Phương pháp đàm thoại

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục

1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm:

- Lấy trẻ làm trung tâm

- Phát huy tính tích cực của trẻ

- Dạy trẻ lồng ghép theo hướng tích hợp

- Ứng dụng công nghệ thông tin vào vào hoạt động làm quen chữ cái

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm.

2.1 Cơ sở lý luận:

Tiếng Việt là tiếng nói của mẹ đẻ Ngay từ khi lọt lòng mẹ trẻ bắt đầu cất tiếngkhóc chào đời, cho đến khi trẻ bắt đầu bập bẹ nói ê a và tập nói những câu từđơn giản như bà, mẹ rồi đến khám phá thế giới xung quanh trẻ, cho tới khi đếntrường mầm non Ở lứa tuổi này trẻ rất hiếu động, tò mò, ham hiểu biết về thế giới

tự nhiên và xã hội Đây là lứa tuổi kỳ diệu nhất

Trẻ em ở lứa tuổi Mầm non là tuổi bắt trước, làm quen, trải nghiệm những gì màngười lớn dạy trẻ Căn cứ vào nhu cầu của xã hội và yêu cầu về khả năng phát triểncủa trẻ 5-6 tuổi phải được làm quen 29 chữ cái để tạo tiền đề, hành trang cho trẻbước vào lớp 1.Vì vậy giáo viên trực tiếp dạy trẻ cần phải cho trẻ nhận biết và phát

âm đúng các chữ cái tiếng Việt theo kiểu in thường và tập tô đúng cấu tạo chữ cáitiếng Việt theo kiểu chữ viết thường theo quy định của Bộ giáo dục Chính vì vậyđòi hỏi người giáo viên cần có sự thay đổi cách tổ chức các hoạt động trong môitrường chữ viết và ngôn ngữ nói một cách phong phú Khác với người lớn trẻ emhọc thật sự trong khi chơi, trẻ lĩnh hội tri thức tiền khoa học trong trường Mầm nontheo phương châm “chơi bằng học - học bằng chơi”, qua chơi trẻ lĩnh hội được kiếnthức mà cô cung cấp cho trẻ, qua chơi giúp trẻ nhớ lâu, nhớ sâu hơn những gì mà

cô mang đến cho trẻ Khi dạy trẻ học cô thường dạy trẻ bằng các trò chơi động ,tròchơi tĩnh xen kẻ để tạo cảm giác thoải mái hứng thú, tập trung chú ý, tránh sự nhàmchán Như vậy khi cho trẻ làm quen chữ cái không chỉ cho trẻ phát âm, tập tô màphải thực hiện các hoạt động khác nhau theo quan điểm tích hợp, đan cài, lồngghép các hoạt động khác như văn học, khám phá khoa học, âm nhạc, toán và hoạtđộng tạo hình Để dạy tốt hoạt động này thì yêu cầu giáo viên phải nắm vững nộidung, phương pháp tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen chữ cái, thiết kế và tổ chứccác hoạt động làm quen chữ cái theo chủ đề để phát triển kỹ năng cần thiết chuẩn bịcho việc đọc, viết trước khi vào lớp 1 Trẻ tiếp cận được 29 chữ cái là bước khởiđầu cho trẻ có một nền tảng vững chắc trong quá trình học môn tiếng việt ở các lớpsau Bởi vì chữ cái chính là tế bào tạo nên tiếng việt, mà ngôn ngữ là chiếc cầu nốigiữa thế giới xung quanh với trẻ

Như vậy muốn phát huy hết tác dụng của hoạt động cho trẻ làm quen chữ cái thìmỗi giáo viên phải biết phát huy và sử dụng các phương pháp dạy học một cáchlinh hoạt để nâng cao chất lượng cho trẻ

Bản thân là giáo viên của trường Mầm non Minh Lộc đã được 17 năm tuổi nghề,tốt nghiệp đại học hệ chính quy Tôi cũng đã vận dụng từ lí luận vào thực tiễn vàthấy rằng: Để có kết quả trong việc cho trẻ làm quen chữ cái thì trước hết cô phải

là người nắm được tâm lý của trẻ, phối kết hợp các phương pháp dạy - học linhhoạt và phù hợp với yêu cầu của từng hoạt động Kết hợp liên kết hoạt động khácgây hứng thú cho trẻ mới có thể thu hút trẻ tham gia vào hoạt động cho trẻ làmquen chữ cái Chính vì thế mà tôi đã đi sâu tìm hiểu hoạt động cho trẻ làm quen chữ

cái nhằm rút ra một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen với chữ cái cho trẻ

5-6 tuổi ở trường Mầm non Minh lộc

2.2 Thực trạng :

Trường mầm non Minh Lộc là trường được công nhận trường chuẩn quốc gia giaiđoạn một Nhà trường đã và đang thực hiện chương trình chăm sóc giáo dục mầmnon Nhất là các chuyên đề cho trẻ làm quen với văn học và chữ viết kết quả đượcthể hiện rõ nét thông qua các trò chơi dân gian, câu đố, hoạt động học tập, qua cáchội thi giáo viên giỏi các cấp

- Bản thân tôi là giáo viên trực tiếp giảng dạy và thực hiện chuyên đề cho trẻ làmquen với văn học và chữ viết theo chương trình giáo dục Mầm non do Bộ giáo dục

Bản thân tôi là một giáo viên nhiệt tình yêu nghề mến trẻ luôn khiêm tốn học hỏiđồng nghiệp và không ngừng học tập để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ

- Thông qua các lớp học chuyên đề do phòng giáo dục mở và của nhà trường tổ

chức bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên

- Tham khảo thêm sách báo tạp chí có nội dung liên quan đến việc cho trẻ làm quenchữ cái Ngoài ra bản thân Tôi được tham dự các giờ dạy của đồng nghiệp, và cácgiờ xây dựng dạy mẫu của tổ chuyên môn được góp ý một cách thiết thực, đúc rútkinh nghiệm trong việc thực hiện chuyên đề như chuyên đề “Văn học chữ viết” “bảo vệ môi trường”

- Chưa có nề nếp học tập cũng như kiến thức của trẻ còn hạn chế, không đồng đềunên gặp nhiều khó khăn trong việc tổ chức các hoạt động cho trẻ làm quen với chữcái

- Chữ cái là hoạt động ngôn ngữ, vẫn còn một số trẻ tâm sinh lý của trẻ phát triểnchưa đầy đủ dẫn đến trẻ phát âm tiếng phổ thông còn kém, chưa chuẩn nhiều cháucòn nói ngọng, nói lắp, nói thiếu dấu ngã

- Đồ dùng trực quan còn ít chưa đa dạng phong phú, giá trị sử dụng chưa cao

- Có một vài phụ huynh lại nôn nóng trong việc học chữ của con em mình nên đãdạy trước tập viết dẫn đến việc tiếp thu bài của tiết học không đồng đều

Từ những thực trạng trên tôi đi vào khảo sát như sau:

* Kết quả khảo sát thực trạng.

Những thực trạng trên gây khó khăn trong việc truyền thụ kiến thức của cô

và khả năng tiếp thu của trẻ Điều đó dẫn đến thực trạng khảo sát đầu năm học:

+ Trẻ chưa thực sự hứng thú tham gia với các hoạt động làm quen với chữ cái, nênkhi tổ chức hoạt động dẫn tới chưa có kết quả cao.

+ Sau giờ học cho trẻ trải nghiệm còn lúng túng

+Tỷ lệ trẻ xếp loại yếu vẫn còn

Từ thực trạng trên tôi thấy những biện pháp thông thường, chưa có biện pháp

mới tác động thì chất lượng đạt được trên trẻ về các mức độ trung bình còn ở mứcrất cao, số trẻ nhận biết và phát âm đúng còn thấp, kỹ năng tô chữ còn chưa khíp

Vì vậy tôi đã suy nghĩ làm thế nào để có biện pháp hữu hiệu nhất trong việc thựchiện nâng cao chất lượng làm quen với chữ cái cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi đạt kếtquả cao

2.3 Các giải pháp và biện pháp tổ chức thực hiện:

2.3.1 Các giải pháp:

Qua những thực trạng trên và trực tiếp ở lớp tôi giảng dạy, để có hiệu quả chămsóc nuôi dưỡng giáo dục tốt, tôi xin đưa ra một số giải pháp sau:

- Nâng cao chất lượng làm quen chữ cái cho trẻ 5- 6 tuổi

- Tăng cường làm đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho các hoạt động

- Tổ chức cho trẻ làm quen chữ cái để nâng cao chất lượng

- Làm tốt công tác tuyên truyền với phụ huynh

Khảo sát thực trạng dạy và học hoạt động làm quen với chữ cái ở lớp tôi.Tìm

hiểu khả năng, nguyên nhân đưa ra các biện pháp, hình thức tổ chức linh hoạt, nângcao chất lượng phù hợp có hiệu quả cao

2.3.2 Các biện pháp tổ chức thực hiện:

Chúng ta cần tìm hiểu kỹ và đặt ra vấn đề một cách sinh động cho từng biệnpháp để làm sao đó những biện pháp này giúp ích cho quá trình làm quen với chữcái của trẻ tốt hơn, tạo sự lôi cuốn, hấp đẫn và mới mẽ đến với trẻ

Biện pháp 1: Tạo môi trường làm quen chữ cái trong và ngoài lớp học:

- Tạo môi trường chữ trong lớp học:

Trong lớp học tôi không chỉ trang trí lớp học theo hoạt động mở mà phải cần tạomôi trường mới lại, hấp dẫn, đẹp, sinh động là gây được sự chú ý của trẻ Chính vìvậy việc tạo môi trường làm quen chữ cái trong lớp học là rất cần thiết, để làmđược điều đó thì tôi phải tận dụng tối đa về mặt thời gian, khi cho trẻ ngủ trưa tôi

thường cắt dán chữ cái, các loại quả hay con vật để trang trí lớp học theo chủ đề

Ở phía trên khoảng tường trong lớp tôi dán góc“bé với chữ cái”và tôi lựa chọn cắt

dán chữ cái và tranh ảnh để phù hợp với cách trang trí lớp học đồng thời tạo môitrường chữ cái trong lớp cho trẻ hứng thú

Ví dụ: Ở chủ đề “Bản thân” Tôi cắt dán hoặc vẽ hình ảnh bé trai cho trẻ phânbiệt các bộ phận trên cơ thể, đồng thời nói lên tác dụng của các bộ phận đó, tiếpđến cô cho trẻ tìm các chữ cái học trong chủ đề “Bản thân” chữ a,ă,â cho trẻ tìmchữ cái dán dưới các hình ảnh chỉ các bộ phận của cơ thể có sự hướng dẫn của cô

giáo như “bàn tay”thì dán chữ a, “đôi mắt” thì dán chữ ă, “ bàn chân” thì dán chữâ

Hoặc cô giáo vẽ các hình ảnh về một số đồ dùng để phục vụ cho bản thân trẻ như

“khăn mặt”, “đôi tất” “bao tay” Dưới mỗi hình ảnh cô in các từ chỉ các đồ dùngđó.Với những từ này cô giáo in chữ in thường, những chữ cái cô định cho trẻ làmquen cô in màu sắc khác nổi bật để trẻ dễ nhận thấy

Ví dụ: Các từ “khăn mặt”, “đôi tất” “bao tay” các chữ in màu đen,riêng chữchữ ă,a,â in màu đỏ

Ví dụ: Góc phân vai “siêu thị của bé” tôi viết tên mặt hàng, viết tên một số

đồ dùng vào gian hàng của bé như “quần áo”, “dầy dép”, “mũ nón” Và những

hình ảnh đó tôi thường thay đổi để phù hợp với chủ đề Không những ở góc bé“bé với chữ cái”mà xung quanh lớp tôi đều viết tiếng và từ tương ứng, như các hộp

đựng cờ bé ngoan, rổ dựng hình khối viết tên các đồ dùng vào nhãn và dán vào, khitrẻ hoạt động trẻ nhìn vào các từ có chứa chữ cái buộc trẻ phát âm chữ, từ đó trẻ ghinhớ một cách có chủ định, giúp trẻ nhớ lâu, nhớ chính xác chữ cái Mảng tường dán

“Bé đến trường hôm nay” mỗi trẻ đều có 1 chữ cái làm ký hiệu riêng biệt được gắnvào bông hoa, trẻ nào đến lớp sẽ lấy bông hoa có ký hiệu của mình và gắn vào bảng

“Bé đến trường”.Cứ như vậy ngày nào bé đến lớp bé không những được gắn kýhiệu của mình mà trẻ còn nhớ ký hiệu bằng chữ cái của bạn khác, khi trẻ kháckhông đi học trẻ sẽ lấy ký hiệu đó bỏ vào hộp Đối với biện pháp này tôi thấy cókết quả cao

( Phụ lục ảnh 1: Môi trường chữ cái trong lớp học.)

- Tạo môi trường chữ ngoài lớp học:

Thực tế cho thấy trẻ đến trường ngoài hoạt động có chủ đích, hoạt động ăn,hoạt động ngủ, còn các thời gian khác trẻ hoạt động với môi trường bên ngoài như:góc thiên nhiên, mảng tuyên truyền, khu vực để đồ dùng cá nhân của trẻ Đây là nơitrẻ thường xuyên hoạt động nên có tác dụng ôn tập củng cố chữ cái và từ rất tốt

- Nơi để đồ dùng cá nhân của trẻ như: ca cốc, dép, khăn mặt,…Tôi luôn gắn ảnhkèm theo tên của trẻ Như vậy, hàng ngày trẻ cất đồ dùng hoặc sử dụng đồ dùngvừa đúng qui định, vừa biết tên của mình (của bạn), biết tên của mình có chữ gì,biết thứ tự của từng chữ từ trái sang phải của các chữ như thế nào…Và trẻ còn viếttên của mình vào bài vẽ khi trẻ được hoạt động tạo hình Mỗi một môi trường hoạtđộng của trẻ, tôi đều chủ động tạo môi trường để trẻ có cơ hội được luyện phát âm,

ôn luyện chữ đã biết, làm quen chữ mới và làm quen từ một cách rất tự nhiên thoảimái không gò bó áp đặt trẻ

- Khu vực tuyên truyền ngoài lớp học của trẻ là nơi không những tạo môi trường

chữ cho trẻ mà còn mang tính tuyên truyền đến các bậc phụ huynh để phụ huynhhiểu biết về chữ mà con em mình đang học, như cầu thang có các bậc lên xuống,mỗi khi phụ huynh đưa con em lên lớp hay đón con em về có thời gian phụ huynh

thường kiểm tra con bằng cách hôm nay cô giáo dạy con chữ gì và cho trẻ đọc cácchữ cái đã học

Ví dụ:

+ Chữ x đọc là “xờ”, chữ s đọc là “sờ” ( đọc cong lưỡi) nhưng đều đọc là “ xờ”

+Hay chữ “ l, n” thường đọc lộn do tiếng địa phương nên: l =( nờ), n =( lờ)

- Góc thiên nhiên ngoài trời:

Đây là nơi trẻ được tiếp xúc mọi lúc mọi nơi, mọi thời điểm trong ngày Tạomôi trường chữ có kèm hình ảnh không những cho trẻ hiểu về thế giới các loài cây,loài hoa, biết các giai đoạn phát triển của cây, hiện tượng thử nghiệm khoa học…

mà còn có thể ghi chép hiện tượng mà trẻ theo dõi hàng ngày

Ví dụ: Tôi làm các biển cắm có chữ ghi biển tên cây nào thì gắn vào thân cây ấy để

mỗi lần ra chơi trẻ chơi dưới bóng mát và phát âm các chữ cái đã học.Trong vườn

cổ tích ,vườn thiên nhiên của bé cũng gắn tên nhân vật trong chuyện các cũng đượcgắn thành biển không chỉ trang trí hay giúp phụ huynh nhận biết các loại hoa câycảnh mà tạo môi trương chữ cái ngoài lớp học để trẻ được hít thở không khí tronglành làm cho tinh thần sảng khoái, thoải mái giúp trẻ tích lũy được kinh nghiệmsống để làm cơ sở cho trẻ lĩnh hội được các chữ cái mà trẻ đã được cô giáo cho làmquen chữ cái trong hoạt động có chủ định.Tận dụng môi trường hoạt động mọi lúc,mọi nơi hay những hoạt động mà trẻ thích như: chơi, dạo chơi hay các hoạt độngkhác Tôi luôn chọn thời điểm thích hợp để trẻ tiếp cận với chữ cái một cách tựnhiên để trẻ dễ nhớ, tri giác, phát âm một cách tự nhiên, vui vẻ

( Phụ lục ảnh 2: Môi trường chữ cái ngoài lớp học)

Biện pháp 2: Sưu tầm tranh ảnh, làm đồ dùng, đồ chơi

Chúng ta biết rằng, trẻ em ngày nay đang được xã hội quan tâm, sản phẩm củagiáo dục là con người, lấy trẻ làm trung tâm của mọi hoạt động Để giáo dục đượctrẻ thì trước tiên tôi phải nắm được đặc điểm tâm sinh lý của từng trẻ trong lớp.Hầu hết tất cả trẻ trong lớp tôi đều chưa có sự tập trung chú ý, trẻ thường thíchnhững cái đẹp, mới lạ có sức hấp dẫn cao nên tôi thường gây hứng thú cho trẻ làmột trong những việc làm cần thiết và quan trong thu hút lôi cuốn trẻ vào hoạt độngmột cách nhẹ nhàng, tạo tâm thế thoải mái Với trẻ mầm non không thể ép buộc trẻngồi học một cách tuân thủ như một học sinh cấp một hay cấp hai hoặc một hoạtđộng không có tính sáng tạo mang tính chất thụ động, dập khuân theo phương pháphình thức cũ nên trẻ chóng mệt mỏi, uể oải, nhàm chán dẫn đến trẻ lĩnh hội kiếnthức còn hạn chế Từ những khuyết điểm đó tôi đã tìm ra giải pháp thu hút sự chú ýcho trẻ đó là: chuẩn bị đầy đủ đồ dùng phục vụ cho các hoạt động của cô và trẻ Vì

đồ dùng trực quan bằng các hình ảnh, mô hình, sa bàn sẽ lôi cuốn sự hứng thú củatrẻ Hơn nữa trẻ ở lứa tuổi Mầm non trẻ suy nghĩ bằng hình thức tư duy trình tượng,

tư duy gắn liền với hình ảnh, với những gì mắt thấy, tai nghe, tay sờ Từ đó trẻ sẽghi nhớ gây ấn tượng cho trẻ lâu dài Một mô hình hấp dẫn, một bức tranh sinhđộng… Nó sẽ là yếu tố đầu tiên để quyết định đến việc tiếp thu các hoạt động khác

Khi làm đồ dùng trực quan yêu cầu phải mang tính thẩm mĩ cao và điều đặc biệt làphải đảm bảo tuyệt đối an toàn cho trẻ khi sử dụng.

Muốn dạy trẻ làm quen với nhóm chữ cái nào thì trước hết trẻ phải được làmquen với các chữ cái qua tranh ảnh, đồ vật, mô hình mà trong đó có chứa một chữcái mà chúng ta nhất định cho trẻ làm quen

Ví dụ: Khi cho trẻ làm quen với chữ “u, ư” ( chủ đề nghề nghiệp)

Để gây sự chú ý cho trẻ vào bài, tôi cho cả lớp chơi trò chơi “ ghép tranh” Chia

số lượng học sinh thành hai đội bật qua 5 vòng thể dục, lên ghép các mảnh rờithành một bức tranh hoàn chỉnh, phía sau mỗi bức tranh có gắn chữ số tương ứngvới các ô số trên bảng, đội nào gắn nhanh tranh ghép và tương ứng với các ô số sẽ

là đội thắng cuộc Khi trẻ gắn hoàn thiện bức tranh, phía dưới tranh có từ kèm theo

đó là “chú bộ đội”, “ngư dân kéo lưới”

Từ đó trẻ tri giác và hiểu rõ hơn đó là người làm nghề gì trong xã hội và đặc biệt

là trẻ được đọc làm quen với chữ cái “u,ư” trong chủ đề Cô cùng trẻ trò chuyện vềnghề “ bộ đội”, chú bộ đội làm những công việc gì?( chú canh giữ bảo vệ tổ quốc,biển đảo) Thông qua bức tranh sẽ tăng thêm tính tò mò, ham hiểu biết của trẻ vànhất là 2 năm gần đây chúng ta cần lồng ghép chuyên đề biển đảo, bảo vệ chủquyền của đất nước Sau khi đàm thoại về bức tranh (chú bộ đội) cô cho trẻ lên chỉnhững chữ cái đã được học Trẻ lên tìm 2 chữ cái đã học (chữ ô) Sau đó cô cho trẻlàm quen chữ “u”

Tiếp đến làm quen chữ “ư” Trong xã hội có rất nhiều ngành nghề khác nhau đềuphục vụ cho cuộc sống của con người Vậy để có một cơ thể khỏe mạnh thì hằngngày các con được ăn những loại thức ăn gì?( trẻ trả lời là ăn cá, tôm, cua,…) Cátôm là thực phẩm thuộc nhóm chất đạm Để có cá ăn phải cần đến nghề gì?( nghềđánh cá) Cô cho trẻ lên rút 2 chữ cái giống nhau trong từ “ngư dân kéo lưới” Trẻlên rút chữ “ư”

Như vậy khi học đến nhóm chữ cái nào thì dựa theo yêu cầu của chủ đề để tôi cóthể dùng các nguyên vật liệu sẵn có như vỏ ngao, vỏ sò, bìa, giấy, bìa cát tông, kéo,keo nến để làm một số đồ dùng trực quan bằng mô hình…

Khi cho trẻ hoạt động ngoài trời tôi cùng cả lớp trò chuyện về cánh đồng lúa làmột trong những sản phẩm của bác nông dân Tôi huy động trẻ sưu tầm bìa cáttông, hộp sữa, ống hút và giấy xốp, tất cả cá phế liệu đó tôi cần rửa sạch lau khô đểđảm bảo vệ sinh và độ an toàn cho trẻ Tôi cùng trẻ cắt dán làm cánh đồng lúa bằngcách cắt tỉa nhỏ cây lúa bằng giấy xốp màu xanh, cắt vụn xốp màu vàng sau đóchấm keo tạo bông lúa và dính keo nến vào bìa cát tông thành ruộng lúa, sau đó cắtcác giấy màu xanh làm diềm cỏ xung quanh ruộng lúa, để cho có nước cho lúa tôihướng dẫn trẻ cắt 1/3 vỏ hộp sữa làm máy bơm và cắm ống hút hai đầu, để làmmáy bơm nước, dán và trang trí máy bơm hoặc dùng giấy xốp vàng cắt con cá, sau

đó dùng bút màu tô mắt, mang, vây cho con cá thêm sinh động, đó là sản phẩm củanghề đánh cá Như vậy từ việc tìm tòi nguyên vật liệu phù hợp với ý tưởng làm ra

đồ dùng, đồ chơi tôi phải suy nghĩ làm thế nào để tạo được đồ dùng, đồ chơi chođẹp, sinh động, giá trị sử dụng cao Bên cạnh đó không chỉ mình tôi mà đòi hỏi trẻphải kết hợp thực hành làm cùng cô cắt, dán Tôi thường hướng dẫn những gì màtrẻ có thể làm được, từ đó sẽ tạo ra sự khéo léo của đôi tay và thuận lợi trong việcviết chữ, dán chữ cái Trẻ hứng thú hơn với đồ dùng do chính bàn tay mình làm ra.

Ví dụ: Khi cho trẻ làm quen với chữ cái “i,t,c”( ở chủ đề thế giới động vật)

Tôi cho trẻ sưu tầm các loại hộp sữa chua, thìa sữa chua, hộp trà xanh, lon biacùng với cô chuẩn bị giấy màu, giấy xốp, kéo, keo nến, băng dính 2 mặt Tôi dùnghộp sữa chua làm đế, dùng keo nến dính ống bìa nằm ngang, sau đó tôi dạy trẻ cắtmột hình tròn to làm mặt của lợn, tai lợn, mũi lợn Tiếp đến tôi dùng hộp sữa chualàm con chuồn chuồn Dùng chai nước rửa bát cắt tạo thành con chim công Phầnquai của can nước tôi cắt làm cổ, đầu chim, thân bằng đế can, sau đó lượn thành haicánh và phần đuôi cắt bằng bìa cát tông, tiếp đến cắt giấy màu để trang trí, dungxốp cắt tạo hình con tôm, con cá Cô cho tự chọn chữ cái dán vào “chim công” dánchữ “i”, “con tôm” dán chữ “t”, “con cá” dán chữ “c” Với cách làm đồ dùng, đồchơi như vậy tôi thấy mang lại hiệu quả đáng kể.Trước hết là giảm sự đầu tư củanhà trường cũng như giáo viên trong điều kiện kinh tế eo hẹp và cái được lớn nhất

ở đây là trẻ có hứng thú khi tham gia làm đồ dùng cho các hoạt động, trẻ sôi nổihơn vì mình có phần trong đó Một số sáng kiến của tôi trong việc làm đồ dùng, đồchơi cho trẻ là không bao giờ theo khuôn mẫu và tôi thường thay đổi, sáng tạo về

cả hình dạng, màu sắc, kích thước thực tế của nó

Kết quả từ việc cô và trẻ cùng chuẩn bị làm đồ dùng học tập, tôi thấy trẻ hứngthú hơn vào tiết học, bản thân cô giáo lên lớp tự tin hơn, gần gũi với trẻ hơn

( Phụ lục ảnh 3: Cô cùng trẻ làm đồ dùng, đồ chơi )

Biện pháp 3: Xây dựng góc chữ cái.

Khu vực dành riêng cho góc chữ cái phải là nơi yên tĩnh, độc lập Riêng góc nàytôi thường in những bài thơ, câu đố có kèm hình ảnh để khi trẻ hoạt động sẽ giúptrẻ phát âm và tri giác các hình ảnh sẽ thu hút sự chú ý của trẻ, với bức tranh sinhđộng có các chữ cái in thường và viết thường in kèm để trẻ có thể học tốt chữ cái.Hay cho trẻ dùng bút gạch chân các chữ cái đã học có trong bài thơ, trẻ gạch chânhoặc khoanh tròn các chữ cái đến đâu sẽ phát âm đến đó tạo cho trẻ cảm giác thíchthú với hoạt động ở góc chữ cái Hơn nữa một số trẻ chọn chơi ở góc này có thểkiểm tra lẫn nhau

Ví dụ: Bài thơ “ con mèo mà trèo cây cau” bạn gạch dược mấy chữ “t’, tôi gạchchân được 4 chữ “t”

Biện pháp 4: Linh hoạt, sáng tạo trong tổ chức hoạt động làm quen chữ cái:

Hình thức cho trẻ làm quen với chữ cái thông qua hoạt động có chủ định là hình

thức cơ bản và chủ yếu, vì nó thực hiện được mục đích yêu cầu của văn học Kiếnthức mà trẻ thu nhận được có hệ thống lôgíc

Để hoạt động làm quen chữ cái đi vào tâm hồn trẻ một cách sống động, khôngkhô khan, cứng nhắc thì điều đầu tiên là cô giáo thực sự phải có một tài nghệ dẫndắt Hoạt động học làm quen với chữ cái đưa thế giới chữ viết đến với trẻ bằngnhiều phương pháp, hình thức khác nhau Các phương pháp, hình thức đó gắn liềnvới nhau một cách chặt chẽ Mỗi phương pháp, hình thức đều có ưu thế và hạn chếnhất định Vì vậy khi dạy trẻ làm quen với chữ cái cô giáo cần lựa chọn các phươngpháp, hình thức phù hợp với yêu cầu của từng hoạt động cụ thể, để thu hút sự tậptrung chú ý tạo hứng thú của trẻ trong hoạt động học, giúp cho giờ học đạt hiệu quảcao

Muốn vậy cô giáo phải: - Lấy trẻ làm trung tâm

- Phát huy tính tích cực của trẻ

- Dạy trẻ theo hướng lồng ghép tích hợp

- Cho trẻ trải nghiệm bằng các hình thức trò chơi

Một yêu cầu đặt ra đối với giáo viên khi cho trẻ "Làm quen chữ cái" là các kiếnthức khi truyền thụ đến trẻ phải hết sức ngắn gọn, tuyệt đối tránh hình thức, dậpkhuôn, luôn sáng tạo đổi mới vì thế trước khi lên lớp một hoạt động "Làm quen chữcái" tôi phải chuẩn bị đồ dùng, soạn bài và nghiên cứu kỹ bài soạn Nắm rõ yêu cầucủa bài dạy chọn trò chơi phù hợp với nguyên tắc động, tĩnh phù hợp với chủ đề Ngoài ra, để tạo hứng thú thì cô phải có nghệ thuật lên lớp ngôn ngữ diễn đạtngắn gọn để hấp dẫn trẻ vào các hoạt động Trước khi vào bài tôi thường kể chuyệnhoặc sáng tác thơ, vè hay những trò chơi luôn cuốn hút trẻ vào thực tế để trẻ dễnhớ, dễ hiểu tránh gò bó

- Đối hoạt động: Cho trẻ làm quen chữ cái b,d,đ

Khi cho trẻ hoạt động làm quen chữ cái tôi tổ chức theo hình thức hội thi (tôi

đóng vai người dẫn trương trình)

Xin chào các bé đến với trương trình “bé yêu học chữ” gồm có 3 phần

+ Phần 1: Khám phá chủ đề

+ Phần 2: Tài năng của bé

+ Phần 3: Ai thông minh hơn

Phần 1: Khám phá chủ đề

- Tôi chi lớp thành 3 đội “ lá xanh, quả ngọt, hoa tươi” cùng hát bài “ màu hoa”

- Các đội vừa hát bài hát nói về chủ đề gì?( thế giới thực vật- tết và mùa xuân)

- Tôi mời các đội hướng lên màn hình xem có bức tranh gì?( có các loài hoa)

- Mùa xuân đến các loài hoa đua nhau khoe sắc, chúng mình đi xem hội hoa xuân,các loài hoa hai miền về tụ hội rất đông đủ, chúng mình xem có những loại hoa gì?( tôi nhấn chuột vào hình ảnh một số loài hoa cho trẻ quan sát và đàm thoại)

* giáo dục trẻ: Hoa rất có ý nghĩ đối với cuộc sống con người, hoa dùng để trangtrí nhà cửa, tặng nhau trong dịp sinh nhật, khai trương Các con phải chăm sóc bảo

vệ các loài hoa nhé

Phần 2: Tài năng của bé.

* Làm quen với chữ “b”.

- Mời 3 đội hướng lên màn hình xem có gì nào?( hoa bướm)

- Phía dưới hình ảnh có từ “ hoa bướm” cả 3 đội cùng đọc, cá nhân đọc

- Trong từ “ hoa bướm” các đội đếm xem có bao nhiêu chữ cái ( 7 chữ cái)

- Cho một thành viên trong đội nhặt các thẻ chữ rồi ghép thành từ mới giống từ “hoa bướm” trên màn hình nào?

- Cho một thành viên tìm chữ cái đã được học ( o,a,ư,ơ)

- Tôi cho trẻ so sánh trước

- Sau đó tôi nhắc lại: bằng cách nhấn chuột vào từng nét của chữ cái.b,d

+ Giống nhau: Đều có nét thẳng đứng và nét cong tròn

+ Khác nhau: Chữ “b” có nét thẳng đứng ở bên trái, chữ “d” có nét thẳng đứng ởbên phải

* So sánh chữ ( d - đ)

+ Giống nhau: Đều có một nét cong tròn và một nét thẳng đứng

+ Khác nhau: Chữ “d” không có nét thẳng ngang còn chữ “đ” có nét thẳng ngang Phần 3: Ai thông minh hơn

Dựa vào đặc điểm của trẻ mẫu giáo là hay bắt chước và dạy nói cho trẻ dựa trênhình thức nói theo cô, trẻ chưa biết phân tích cách cấu tạo về âm Do đó có nhiềulỗi phát âm trong tiếng việt Chính vì vậy cô giáo cần xây dựng các trò chơi luyệnphát âm đúng các âm phù hợp

Trò chơi cũng không thể thiếu trong hoạt động làm quen chữ cái, nên tôi lựa

chọn trò chơi cho phù hợp với chủ đề

-Trò chơi 1: Ai nhanh hơn

Tôi nêu luật chơi: Mỗi thành viên trong đội chỉ lấy một quả gắn lên cây

+ Cánh chơi: Tôi chuẩn bị 3 cây được gắn kí hiệu của 3 đội chơi Yêu cầu mỗithành viên trong đội phải bật liên tục 3 quả vòng thể dục lên gắn quả có chứa chữcái “b,d,đ”, đội nào gắn đúng được nhiều quả thì đội đó thắng cuộc (trong khi trẻchơi tôi bao quát động viên, khuyến kích trẻ) Trò chơi được quy định bằng một bàihát về “ quả”

- Trò chơi thứ 2: “Ai tinh mắt”