Bên cạnh đó, thực trạng hiện nay việc xây dựng môi trường hoạt độngmang tính phát triển, đặc biệt là môi trường ngôn ngữ trong trường mầm nonHưng lộc nói chung và lớp mẫu giáo 4-5 tuổi B
Trang 1MỤC LỤC
1 MỞ ĐẦU.
1.1 Lý do chọn đề tài 1
1.2 Mục đích nghiên cứu 2
1.3.Đối tượng nghiên cứu 2
1.4 Phương pháp nghiên cứu 2
1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm 3
2 NỘI DUNG. 2.1 Cơ sở lý luận 3
2.2 Thực trạng 4
2.3 Giải pháp và biện pháp thực hiện…… ……….…….………6
2.3.1.Các giải pháp……….………6
2.3.2 Các biện pháp……… .6
2.4 Hiệu quả ……… 17
3 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ. 3.1 Kết luận……… 18
3.2 Kiến nghị……… 19
Tài liệu tham khảo Phụ lục
Trang 21 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài.
Trẻ em là niềm hạnh phúc của mỗi gia đình, là tương lai của toàn xã hội.Trẻ em hôm nay là những công dân của thế giới ngày mai, việc bảo vệ chăm sóc
và giáo dục trẻ là trách nhiệm của mỗi gia đình và của toàn xã hội Đã từ lâucộng đồng nhân loại đã nhận thức được điều đó và đi tới những biện pháp hữuhiệu để chăm sóc nuôi dưỡng, giáo dục trẻ
Làm tốt việc chăm sóc giáo dục thế hệ trẻ ngay từ thời thơ ấu nhằm tạo ra
cơ sở quan trọng của con người Việt Nam mới, người lao động làm chủ tập thể,phát triển toàn diện nhân cách Giáo dục Mầm non đã góp phần thực hiện mụctiêu trên
Giáo dục có tầm quan trọng rất lớn đối với đời sống con người nhất là lứatuổi mầm non Bởi giáo dục mầm non đóng vai trò cực kì quan trọng trong việchình thành và phát triển nhân cách con người Việt Nam hiện đại Nhất là tronggiai đoạn hiện nay đất nước ta đang chuyển mình vươn lên đỉnh cao của thời đạiCông nghiệp hóa - Hiện đại hóa đất nước
Muốn được như vậy ngay từ tuổi ấu thơ trẻ mầm non, tuổi đang ở nhữngbước phát triển mạnh về nhận thức, tư duy về ngôn ngữ, về tình cảm, kỹ năng xãhội Chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ ở trường mầm non tốt sẽ cótác dụng rất lớn đến chất lượng giáo dục ở các bậc học tiếp theo, chất lượng Giáodục mầm non quyết định tới sự hình thành và phát triển nhân cách toàn diện chotrẻ về Đức - Trí - Thể - Mỹ Có thể nói nhân cách con người trong tương lai nhưthế nào phụ thuộc lớn vào sự giáo dục của trẻ trường mầm non
Một trong những nhiệm vụ quan trọng đó thể hiện lời nói của mình vớimọi người xung quanh là ngôn ngữ Vì vậy việc cho trẻ làm quen với tác phẩmvăn học thông qua kể chuyện là một trong những nhiệm vụ cơ bản quan trọnghàng đầu của mỗi cô giáo Mầm non
Tác phẩm văn học nuôi dưỡng và phát triển ở trẻ trí tưởng tượng, sáng tạonghệ thuật Vì vậy, việc đem tác phẩm văn học thông qua kể chuyện đến cho trẻ
là một việc rất quan trọng và cần thiết Đối với trẻ mẫu giáo, quá trình được tiếpxúc với tác phẩm văn học thông qua kể chuyện phải từ dễ đến khó, từ đơn giảnđến phức tạp, để từ đó trẻ bộc lộ khả năng cảm thụ văn học của mình Khả năngcảm thụ đó là sự phát triển trực tiếp của trẻ về các lĩnh vực: Nhận thức - ngônngữ - thẩm mỹ - tình cảm quan hệ xã hội Tuy nhiên, khi đưa tác phẩm văn họcthông qua kể chuyện đến với trẻ đòi hỏi người giáo viên phải có những suy nghĩsáng tạo và lựa chọn những tác phẩm hay phù hợp với lứa tuổi, có ý nghĩa giáodục trẻ, để từ đó đưa ra những phương pháp, biện pháp thích hợp nhằm giúp trẻphát triển tốt khả năng cảm thụ tác phẩm văn học thông qua kể chuyện Ca dao
xưa có câu “dạy con từ thủa còn thơ” câu ca dao ấy đã đi vào lòng người và
không thể nào quên Mỗi chúng ta đều được lớn lên từ những tiếng ru ngọt ngào
của bà của mẹ cất lên“ Cháu ơi cháu ngủ với bà” hoặc “con ơi con ngủ cho ngoan” Do đó ngay từ tuổi mầm non qua những tác phẩm văn học mang đến
cho trẻ những kiến thức cơ bản về cuộc sống xung quanh mà điều quan trọngnhất đó là giáo dục trẻ về đạo đức làm người
Trang 3Làm quen với tác phẩm văn học thông qua kể chuyện còn giúp trẻ tích lũy
và mở rộng vốn từ ngữ phong phú đa dạng, giúp trẻ phát âm chuẩn tiếng việt, khảnăng nói sõi, diễn đạt ngôn ngữ rõ ràng, mạch lạc
Vậy làm thế nào để cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học? Đây làdấu chấm hỏi để cho những người làm công tác giáo dục phải suy nghĩ và tự tìmtòi ra những phương pháp và biện pháp giáo dục phù hợp
Trong thực tế văn học còn gặp nhiều bất cập đặc biệt là nhận sự tiếp cậncủa chương trình giáo dục mầm non hiện nay trong giảng dạy của giáo viên cònchậm, chưa tự linh hoạt, việc nghiên cứu tài liệu còn hạn chế, trang thiết bị cònthiếu Đặc điểm tâm sinh lý, ý thức của trẻ ở lứa tuổi 4-5 tuổi còn hạn chế do cơquan và bộ máy phát âm của trẻ chưa hoàn thiện Do vậy, nhiều trẻ còn đang nóingọng, nói lắp, khả năng diễn đạt câu chưa rõ ràng, mạch lạc Trẻ còn hiếu độngchưa có sự tập trung cao trong giờ học Chính vì vậy, chất lượng giáo dục trẻhoạt động văn học thông qua kể chuyện chưa cao
Bên cạnh đó, thực trạng hiện nay việc xây dựng môi trường hoạt độngmang tính phát triển, đặc biệt là môi trường ngôn ngữ trong trường mầm nonHưng lộc nói chung và lớp mẫu giáo 4-5 tuổi B5 nói riêng còn sơ sài, nội dungchưa phong phú, chưa được thay đổi phù hợp với tâm lí trẻ, chưa linh hoạt, chưathúc đẩy sự hứng thú của trẻ, chưa chú ý sưu tầm nguyên vật liệu để làm đồdùng, đồ chơi bổ sung cho hoạt động văn học nên chưa thu hút trẻ hoạt độngtích cực trong giờ học, giờ chơi ở góc văn học.
Xuất phát từ tầm quan trọng của hoạt động văn học thông qua kể chuyện
và tình hình thực tế ở trường, lớp là giáo viên trực tiếp đứng lớp mẫu giáo 4- 5tuổi trong quá trình dạy trẻ hoạt động với văn học Tôi rất băn khoăn, trăn trở,suy nghĩ là mình phải làm thế nào để những câu truyện của cô đạt được nhữngtác dụng về mọi mặt, mọi nội dung như mong muốn, khai thác được hết tác dụngtrong mỗi câu truyện để trẻ có thể lĩnh hội và cảm nhận hết được cái hay, cái đẹptrong mỗi câu truyện góp phần vào việc giáo dục đạo đức và hoàn thiện nhâncách trẻ
Xuất phát từ lý do trên tôi chọn đề tài: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ 4 – 5 tuổi làm quen với tác phẩm văn học thông qua kể chuyện” ở trường mầm non Hưng lộc.
1.2.Mục đích nghiên cứu.
Đề ra một số biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi làmquen với tác phẩm văn học thông qua kể chuyện
1.3 Đối tượng nghiên cứu.
Một số biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 4 - 5 tuổi làm quenvới tác phẩm văn học thông qua kể chuyện
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý luận
- Phương pháp đàm thoại
- Phương pháp quan sát, phương pháp trực quan
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế
- Phương pháp thực nghiệm.
Trang 4- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn.
- Phương pháp xử lý thống kê, sử lý số liệu.
1.5.Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm.
Đưa biện pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm vào hoạt động để phát huytính tích cực, khả năng tiếp thu hoạt động làm quen với tác phẩm văn học
2 NỘI DUNG 2.1 Cơ sở lý luận:
Đứng trước tình hình đổi mới của đất nước, cùng với sự phát triển khôngngừng của nền giáo dục nước nhà Thì việc giữ gìn và phát huy truyền thống vănhóa vốn có của cha ông ta từ ngàn xưa là nhiệm vụ cần và cập nhật nhất Bêncạnh đó, việc tiếp thu những tinh hoa văn hóa của nhân loại để làm giàu thêmbản sắc văn hóa riêng của dân tộc mình cũng là vấn đề cần thiết - làm thế nào để
cho thế hệ trẻ của chúng ta "Hoà nhập mà không hoà tan" Xuất phát từ những
vai trò cụ thể đó cho nên hoạt động dạy trẻ làm quen với văn học thông qua kểchuyện là hoạt động không thể thiếu trong trương trình chăm sóc giáo dục trẻ Vìvậy, việc nâng cao chất lượng dạy trẻ làm quen với tác phẩm văn học thông qua
kể chuyện là vấn đề quan trọng trong đổi mới hình thức tổ chức giáo dục mầmnon
Văn học là môn rất quan trọng đối với trẻ mầm non, là phương tiện pháttriển ngôn ngữ cho trẻ có đủ vốn từ để nói năng lưu loát, diễn đạt gãy gọn biết sửdụng từ đúng lúc, đúng chỗ, không những thế mà việc dạy trẻ làm quen vớinhững từ ngữ nghệ thuật như từ tượng hình, từ tượng thanh giúp trẻ phát triển trítưởng tượng, óc quan sát, khả năng tư duy độc lập trong suy nghĩ
Vậy thế nào là cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học thông qua truyệnkể? Từ những vẻ đẹp nhỏ nhặt thường ngày trong cư xử mang tính người mà nảysinh ra những hành động cao thượng, nhân ái vì con người Những tác phẩm vănhọc thông qua kể chuyện cho trẻ mầm non có ảnh hưởng lớn đến việc giáo dụcđến phát triển ngôn ngữ cho trẻ
Những hình tượng tươi sáng, những bức tranh giàu chất thơ của thiênnhiên được vẽ lên trong tác phẩm, nhịp điệu của những tính chuẩn xác, biểu cảmcủa ngôn ngữ được các cháu yêu thích Cảm nhận được vẻ đẹp của ngôn ngữ từ
đó trẻ ghi nhớ và hứng thú đọc và kể lại câu truyện Vốn từ ngữ tăng lên, ngônngữ của trẻ trở nên phong phú, tích cực Tình yêu ngôn ngữ nghệ thuật của trẻcần được giáo dục ngay từ thời thơ ấu trẻ sẽ mang tình yêu đó đến các bậc họctiếp theo và mai sau các cháu sẽ biết yêu quý văn học nước nhà
Trường mầm non giáo dục trẻ thông qua nhiều hoạt động, mỗi hoạt độngđều góp phần giáo dục trẻ phát triển một cách toàn diện.Trong đó hoạt động vănhọc thông qua kể chuyện là một trong những hoạt động không thể thiếu được và
vô cùng quan trọng đối với trẻ mẫu giáo Thông qua nội dung các tác phẩm giáodục trẻ biết yêu quý người hiền lành, biết ơn và kính yêu ông bà, bố mẹ, anh chị,bạn bè, biết nhường nhịn em nhỏ Làm quen với tác phẩm văn học thông qua kểchuyện chỉ ra mức độ, giới hạn, yêu cầu của việc cho trẻ tiếp xúc với tác phẩmqua nghệ thuật đọc và kể chuyện của cô giáo Hoạt động này nhằm dẫn dắt,hướng dẫn trẻ cảm nhận những giá trị nội dung, nghệ thuật phong phú trong tác
Trang 5phẩm, khơi gợi ở trẻ sự rung động, hứng thú đối với văn học, có ấn tượng vềnhững hình tượng nghệ thuật, cái hay cái đẹp của tác phẩm và thể hiện sự cảmnhận đó qua các hoạt động mang tính chất văn học nghệ thuật như: Kể chuyện,chơi trò chơi đóng kịch Cao hơn là tiến tới nghĩ ra câu chuyện theo tưởng tượngcủa mình, góp phần hình thành và phát triển toàn diện nhân cách trẻ
Trong mỗi tác phẩm văn học, thế giới mới của cuộc sống thực tại bao gồmthiên nhiên, xã hội, con người được diễn tả, biểu đạt, truyền đạt trong những hìnhthức đa dạng độc đáo Văn học nói về thế giới loài vật, cỏ cây, hoa lá, mọi hiệntượng thiên nhiên, vũ trụ mà trẻ nhìn thấy được, cũng nói về những gì gần gũitrong môi trường sống của trẻ như làng quê, cánh đồng, dòng sông, phiên chợ,lớp học, khu phố,…Qua tác phẩm văn học thông qua kể chuyện trẻ bắt đầu nhận
ra trong xã hội những mối quan hệ, những tình cảm gia đình, tình bạn, tình cô vàtrẻ,…Trẻ cũng dần nhận ra có một xã hội ràng buộc con người với nhau tronglịch sử đấu tranh cách mạng, trong tình làng nghĩa xóm Văn học có thể cần đềcặp đến những lực lượng siêu nhân như thần linh, ông bụt, cô tiên, phù thủy, quỷ
sứ và cả những phép màu còn tồn đọng trong tâm thức dân tộc Đây cũng là đốitượng miêu tả của văn học làm nên sự phong phú, hấp dẫn của đời sống tinhthần
Nhờ được nghe, tiếp xúc với một số lượng văn học thông qua kể chuyệntrẻ có những hiểu biết sơ đẳng về văn học đó là khả năng mô tả cuộc sống xungquanh phong phú, hấp dẫn bằng những dạng thức khác nhau Bước đầu trẻ sẽnhận biết được sự khác nhau về nội dung và hình thức giữa các thể chuyện.Không những giúp trẻ cảm nhận được cái đặc sắc của cách diễn đạt hình tượng,giáo viên còn cần phải giúp trẻ phân biệt được hình tượng nghệ thuật với hiệnthực, hình thành một số khái niệm văn học như: chuyện, nhân vật, hình ảnh…,giúp trẻ trao đổi những điều đã được nghe và bộc lộ những suy nghĩ của mình vềtác phẩm, nhằm phát triển đời sống tinh thần của trẻ
Tác phẩm văn học là một chỉnh thể nghệ thuật, cần giúp trẻ nhận biết cácmối quan hệ biểu hiện giữa hoàn cảnh, trạng thái, tình huống và nhân vật; giữalời kể, lời thuật, lời bạch trữ tình và ngôn ngữ nhân vật, giữa không khí, âm sắc,giọng điệu chung của tác phẩm văn học và hành động văn học Chưa yêu cầu trẻphải nhớ hết mối quan hệ phức tạp và chưa đòi hỏi trẻ phân biệt quan hệ chínhphụ trong truyện mà chỉ nhằm giúp trẻ nhận ra tính liên tục của cốt truyện trongcác mối liên quan đến nhân vật trung tâm của tác phẩm Vậy, để trẻ cảm thụ tốtđược diều đó mỗi giáo viên phải cố gắng trong chăm sóc giáo dục trẻ để đưa ranhững phương pháp, biện pháp giáo dục trẻ phù hợp theo chương trình giáo dụcmầm non hiện nay
2.2 Thực trạng :
*Thuận lợi
- Năm học 2016- 2017, được sự phân công của ban giám hiệu trường Mầm
non Hưng lộc, tôi được dạy lớp 4-5 tuổi B5 Với tổng số là 43 cháu thuộc thônHưng Bắc
- Là một giáo viên trực tiếp đứng lớp nên tôi nắm vững khả năng ngônngữ và đặc điểm tâm sinh lý của trẻ nhất là ở trẻ 4-5 tuổi
Trang 6- Lớp học được phân chia theo đúng độ tuổi nên thuận lợi cho việc rèn
luyện và giáo dục các cháu
- Ban giám hiệu nhà trường luôn sát sao quản lý và điều hành trong mọi
công việc trong trường, thường xuyên tạo điều kiện xây dựng các tiết mẫu, tổchức dự giờ thao giảng, sinh hoạt chuyên môn theo chủ đề, để giáo viên được dựgiờ, trao đổi kinh nghiệm với các đồng chí, đồng nghiệp
- Được sự tín nhiệm và tin cậy của phụ huynh trong công tác phối kết hợp
chăm sóc, giáo dục trẻ
- Được sự quan tâm của Đảng ủy, UBND và các bậc phụ huynh đã xâydựng ngôi trường hai tầng với khuôn viên sạch đẹp, khang trang, lớp học cótương đối đầy đủ trang thiết bị phục vụ cho các hoạt động của trẻ
* Khó khăn:
- Số trẻ trong lớp quá đông so với quy định, đồ dùng phục vụ tiết dạy còn
thiếu như vật mẫu, đồ dùng đồ chơi ít, máy chiếu ít
- Một số trẻ còn nhút nhát, hiếu động không tích cực hoạt động, khả năngtiếp thu chậm
- Về cơ sở vật chất : Tuy đã được đầu tư xây dựng cơ bản nhưng vẫn chưa
đáp ứng được nhu cầu cho trẻ hoạt động
- Một số phụ huynh đi làm ăn xa để các cháu ở nhà với anh chị hoặc ông
bà đã già nên việc phối hợp với phụ huynh còn nhiều hạn chế Đa số trẻ còn nóitiếng địa phương, khả năng tiếp thu và cảm nhận tác phẩm văn học của trẻ khôngđồng đều
- Một số phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến vấn đề học của con em
mình, phó mặc cho cô giáo ở trường, coi nhẹ chương trình học của trẻ, nhiều phụhuynh cho rằng học ở lứa tuổi mầm non là chưa cần thiết Nên một phần nào đóảnh hưởng đến quá trình học tập của các cháu Đây là một vấn đề đang đượcquan tâm và giải quyết sớm để nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ
Trẻ có khả năng cảm thụ tác
Khả năng diễn đạt ngôn ngữ
Khả năng cảm nhận cái tốt,
cái xấu trong tác phẩm. 43 9 21 11 25 15 35 6 14 0 0
Từ bảng khảo sát thực trạng tôi thấy kết quả trên trẻ còn rất hạn chế Số trẻ
có khả năng cảm thụ tác phẩm tốt: 23%; khá: 30%; trung bình: 35%; yếu 12%
Số trẻ có khả năng diễn đạt ngôn ngữ khi kể lại chuyện tốt: 21%; khá: 28%; trung
Trang 7bình: 37%; yếu: 19% Khả năng cảm nhận cái tốt, cái xấu trong tác phẩm tốt:21%; khá: 25%; trung bình: 35%; yếu: 14%.
* Nguyên nhân:
+ Đối với giáo viên: - Trang thiết bị đồ dùng phục vụ cho tiết dạy chưakhoa học thẩm mỹ, chưa sinh động và còn thiếu so với quy định
- Môi trường cho trẻ hoạt động (nhất là môi trường mở) cón nhiều hạn
chế, hình thức chưa thu hút được nhiều trẻ tham gia hoạt động
- Phòng học thiếu nên số trẻ trong lớp quá đông so với quy định.
+ Đối với trẻ:- Trẻ còn nói tiếng địa phương nhiều, trẻ còn nói ngọng, chưa
phát âm chuẩn nên gặp nhiều khó khăn khi kể lại chuyện
- Số trẻ trong lớp vẫn chưa đồng đều về chất lượng, số ít cháu còn nhút
* Biện pháp 1: Xây dựng nề nếp, thói quen cho trẻ
Ngay từ ngày đầu vào năm học tôi đã chú trọng đến việc xây dựng nề nếp
và thói quen cho trẻ Một số trẻ ở trong lớp rất hiếu động, hay nói chuyện riêng trong giờ học, tôi xếp những cháu nghịch ngồi cạnh những cháu ngoan Luyện cho trẻ những thói quen ngồi ngoan, chú ý, hứng thú trong giờ học, tạo cho trẻ cảm giác tự tin không sợ sệt, tạo không khí vui vẻ mạnh dạn khi phát biểu ý kiến.Mọi lúc, mọi nơi cũng cần cho trẻ làm quen với văn học thông qua kểchuyện Vào buổi sáng, giờ đón trẻ tôi cho trẻ được chơi theo ý thích, tôi luôn
khyên khích trẻ tham gia ở góc kể truyện Bởi ở góc kể truyện trẻ sẽ được “đọc”,
xem các câu chuyện mà trẻ thích, được chơi với các con rối trẻ yêu, được nghecác câu chuyện mà trẻ cảm thấy hứng thú…Khi trẻ được tiếp xúc nhiều lần trẻ sẽdần dần cảm nhận được những cái hay, cái đẹp trong các tác phẩm đó và càngngày càng thích thú hơn với các hoạt động văn học Để làm tốt điều này tôi đãdùng biện pháp nêu gương trẻ
Ví dụ: Trong lớp ngoài những trẻ ngoan, nghe lời cô giáo còn có một số trẻ
rất hiếu động, hay nghịch không chú ý học bài thì bên cạnh việc khen ngợi nhữngbạn ngoan ra tôi đặc biệt chú trọng việc tuyên dương đối với trẻ hay có thói quennghịch như: Trong giờ học nếu trẻ đó ngoan giơ tay phát biểu bài dù là chưađúng nhưng tôi vẫn động viên, khuyến khích trẻ bằng việc cho cả lớp tuyêndương trẻ một tràng pháo tay thật to Hay cuối buổi học khi nêu gương, cắm cờ
bé ngoan tôi nêu tên trẻ đó trước nếu hôm nay trẻ đó ngoan và cho trẻ đó lên cắm
cờ bé ngoan trước Chiều khi bố, mẹ trẻ đến đón tôi kể cho bố, mẹ trẻ nghe về
Trang 8những việc tốt hôm nay ở lớp của trẻ Từ đó trẻ thấy thích thú khi được mọingười khen và trẻ sẽ ngoan hơn, chú ý hơn, tập trung trong giờ học.
Qua việc xây dựng nề nếp thói quen cho trẻ, trẻ ngoan hơn và có thói quen
nề nếp tốt hơn
* Biện pháp 2: Tạo môi trường cho trẻ hoạt động
Môi trường hoạt động cho trẻ mầm non là hoàn cảnh sinh hoạt của trẻ, toàn bộ điều kiện tự nhiên và xã hội nằm trong khuôn viên của trường mầm non
đó là môi trường vật chất và môi trường tinh thần luôn hỗ trợ và bổ xung cho nhau.Vì vậy để tạo được môi trường tốt cho trẻ hoạt động làm quen với văn học thông qua kể chuyện thì cần phải thiết kế môi trường theo quá trình hoạt động chủ đề,cần phân bố không gian, thời gian hợp lý cho các hoạt động
Khuôn viên ngoài trời phải thoáng mát, có bóng mát, bầu không khí tronglành, đảm bảo độ an toàn cao khi trẻ tham gia vào hoạt động kể chuyện
Tạo môi trường trong lớp học: Thực tế lớp tôi đã được nhà trường trang bị
đồ dùng đồ chơi song vẫn còn thiếu một số đồ dùng như: Ti vi, đàn, máy chiếu
Đồ chơi chưa hấp dẫn trẻ, không gian để trẻ hoạt động còn chật hẹp… Trướcnhững yêu cầu thực tế, trong quá trình cho trẻ hoạt động với làm quen văn họcthông qua kể chuyện để đạt kết quả cao thì yêu cầu tôi phải có đầy đủ đồ dùnghọc tập và tạo ra môi trường hoạt động phải thật tốt Từ đó, tôi đã đặt ra chomình kế hoạch làm đồ dùng đồ chơi để phục vụ cho hoạt động
Ngay từ đầu năm học BGH nhà trường đã trang bị cho lớp nhiều cuốntruyện, tạp chí Ngoài ra tôi còn sưu tầm các sách văn học, các họa báo, tạp chí,lịch cũ, nguyên liệu cho trẻ tự làm sách để xây dựng một “Góc thư viện” mangnội dung văn học, tại “Góc thư viện” trẻ được xem các tranh truyện, tạp chí, họabáo Từ đó, trẻ cảm nhận được nhịp điệu, câu từ trong tác phẩm văn học và giúptrẻ có điều kiện tiếp cận với tác phẩm từ đó trẻ thích xem sách truyện hơn
Khi sử dụng môi trường văn học cho trẻ tiếp xúc tôi đặc biệt chú ý đếnviệc tạo môi trường để cho trẻ tiếp xúc, ở bất kỳ chỗ nào trẻ họat động cũng đềuliên quan đến câu truyện, đó là những bức tranh, những con rối, những đoạntruyện trong chương trình do cô giáo tự sáng tạo hay sưu tầm Nếu góc văn họcmang tính chủ đạo thì các góc khác trong lớp cũng xây dựng kết hợp có sự lồngghép hài hòa tăng cường cơ hội cho trẻ giao tiếp với môi trường xã hội, môitrường tự nhiên Tạo môi trường văn học trong khuôn viên nhà trường, trong lớpnhư: Vườn rau của mẹ, vườn cổ tích Môi trường ngoài khuôn viên: Con đường,cánh đồng lúa Giúp trẻ tìm tòi khám phá và phát hiện nhiều điều mới lạ, hấpdẫn trong cuộc sống, qua đó các kiến thức, kỹ năng của trẻ được củng cố và bổsung
Ví dụ: Khi thực hiện chủ đề : “Trường mầm non” tôi treo tranh, về cô
giáo, các nhân vật trường, lớp có nội dung kể về câu chuyện “Món quà của cô giáo”.Tranh treo chỗ trẻ dễ nhìn thấy, bức tranh sinh động hấp dẫn.
Ở chủ đề bản thân trong dịp “Tết trung thu” tôi sưu tầm tranh ảnh có nội
dung nói về ngày hội trăng rằm… Và tổ chức cho trẻ đóng kịch để có tiết mụckịch có nội dung nói về ngày hội trăng rằm phục vụ cho buổi biểu diễn
Trang 9Hay: Chủ đề “Gia đình” tôi sưu tầm và trang trí các hình ảnh về các nhân vật
như: tranh về bà cụ, ba cô gái, chú sóc con, chiếc khung cửi dệt vải ở xung quanhlớp để khi trẻ nhìn thấy những hình ảnh này trẻ có thể ghi nhớ được tên gọi và
nội dung câu truyện “Ba cô gái”
Tạo môi trường cho trẻ phải chú ý đảm bảo sức khỏe và an toàn cho trẻcần coi trọng hàng đầu Môi trường cần có đủ điều kiện về không gian, thời gian
và phương tiện để trẻ hoạt động thực sự
Trang trí lớp phù hợp với sự thay đổi của từng chủ đề giáo dục tạo sự mới
mẻ dễ thu hút tính tìm hiểu của trẻ Bố trí góc văn học phù hợp để từng cá nhântrẻ hoặc nhóm trẻ có thể lựa chọn theo yêu cầu và hứng thú Tổ chức các hoạtđộng thích hợp các nội dung theo chủ đề, đảm bảo tác động lên nhiều mặt pháttriển của trẻ Khai thác mối liên hệ giữa nội dung hoạt động của các lĩnh vựckhác nhau Tuy nhiên kết hợp phải nhẹ nhàng, linh hoạt, hợp lý đảm bảo trọngtâm của giờ hoạt động
Tạo môi trường học tập cho trẻ tôi đã thu được kết quả lớp học khang trangxắp xếp bố cục ở các góc gọn gàng, trẻ hứng thú tham gia vào hoạt động kểchuyện, ngôn ngữ phát trển tốt, tư duy của trẻ nhanh nhậy và chính xác hơn
*Biện pháp 3: Làm đồ dùng trực quan trong hoạt động làm quen với tác phẩm văn học thông qua kể chuyện
- Chuẩn bị nguyên vật liệu:
Trẻ Mầm non tri giác của trẻ phần lớn là bằng những vật thật và bằng tranh
ảnh Để giờ học đạt kết quả cao hơn thì đồ dùng trực quan là khâu quan trọngnhất Chính vì thế sau khi nắm bắt tình hình thực tế của hoạt động làm quen vớitác phẩm văn học tôi nghĩ để có đồ dùng đẹp, sinh động, hấp dẫn đối với trẻ thìnguyên vật liệu là điều đầu tiên cần phải có Vì thế, tôi tuyên truyền thu gom phếliệu từ trẻ và phụ huynh Vào giờ đón, trả trẻ tôi thường trao đổi với phụ huynh
để ở nhà phụ huynh sưu tầm một số vật liệu phế thải như hộp sữa tắm, dầu gộiđầu, vải vụn, sợi len… mang đến lớp Khi có vật liệu mà phụ huynh mang đến tôitìm tòi, nghiên cứu hướng dẫn trẻ làm đồ dùng trực quan cùng cô để sáng tạo ramột số mô hình phù hợp với nội dung hoạt động
- Cách làm đồ dùng:
: Ví dụ: Đối với chủ đề “Gia đình” Đề tài: truyện “Hai anh em” tôi sử dụng
một số vật liệu phế thải như bông cũ, vải vụn, bìa cứng, sợi len…Tôi hướng dẫn
để trẻ được làm cùng cô Như sợi len vàng tôi cắt thành đoạn ngắn, băng dính haimặt dán đều trên mảng giấy sau đó dùng len đã cắt nhỏ dính theo dải nối tiếp đểtạo thành ruộng lúa chín vàng Để làm cánh đồng bông, tôi sử dụng bông cũ xénhỏ rồi dán thành mảng vào bìa cứng Nhân vật Ông bụt, người anh và người emtôi sử dụng bìa cứng vẽ các chi tiết rồi cắt thành hai mảng ghép lại nhau tạothành hình người, các chi tiết phụ như cỏ cây hoa lá tôi cắt từ những lọ phế thảichất liệu nhựa dẻo
Hay: Chủ đề “Thế giới động vật” đề tài: truyện “Dê con nhanh trí” tôi
chuẩn bị đồ dùng như tranh minh họa, sa bàn ngoài ra cô còn chuẩn bị thêm sânkhấu kịch để kể chuyện và dạy trẻ đóng kịch Cô làm con giống bằng vải vụn vàbông cũ, hướng dẫn để trẻ cùng làm với cô để tạo thành các nhân vật trong
Trang 10truyện, từ những phế liệu sẵn có đó tôi đã hướng dẫn cho trẻ để trẻ cùng cô sángtạo làm ra được những mô hình đẹp, sinh động, gây được sự chú ý của trẻ vàogiờ học, giờ học mang lại kết quả cao hơn
Ngoài ra có những truyện tôi sử dụng bằng mô hình và sa bàn, các nhânvật là những con vật như thỏ, chó, mèo, gấu, gà trống tôi làm bằng các lọ phế thảihay bằng bìa cứng
Ví dụ: Chủ đề “Thế giới động vật” đề tài truyện “Cáo thỏ và Gà trống”.
Tôi sử dụng các loại phế liệu là các loại trai, lọ bằng nhựa vẽ các họa tiết thànhhình các con vật (Cáo, thỏ, gà trống, gấu, cún con )và tôi dùng bìa giấy cứng cắtthành từng mảnh, dùng keo dán gắn thành ngôi nhà của thỏ Sau đó tôi tạo thànhmột sa bàn để giới thiệu cho trẻ
Từ những phế liệu thu gom được tôi đã tận dụng và hướng dẫn trẻ cùnglàm được nhiều đồ dùng trực quan sinh động, hấp dẫn và phù hợp để sử dụngtrong hoạt động kể chuyện, những hoạt động như vậy tôi thấy trẻ rất hứng thú,tích cực tham gia hoạt động
là đồ dùng trực quan minh họa, lựa chọn phương tiện trực quan sao cho phù hợp
có tác dụng giáo dục thẩm mỹ, phương pháp này phù hợp với đặc điểm nhận thứccủa trẻ mầm non, ngôn ngữ hình thể của cô giáo là phương tiện trực quan sinhđộng nhất Ngôn ngữ nói, đọc diễn cảm rõ ràng mạch lạc, tình cảm hòa quyệngiữa âm thanh, nghĩa từ, giữa giọng điệu và cử chỉ điệu bộ sẽ làm sống dậy hìnhảnh đẹp trong mắt trẻ Ngoài ngôn ngữ hình thể thì rối, tranh cũng là biện pháptrực quan sinh động giúp trẻ hứng thú và tạo kết quả tốt trong giờ học
Trang 11Đặc điểm của trẻ là nhận thức từ trực quan đến trìu tượng cho nên nếukhông có trực quan thì trẻ khó tưởng tượng được Mặt khác, sự chú ý của trẻ cònphân tán chưa bền vững, đồ dùng trực quan đẹp, hấp dẫn sẽ thu hút sự tập trungchú ý của trẻ hơn Vì vậy, để giờ học đạt kết quả cao thì hình tượng trực quan làrất quan trọng đối với trẻ, lời nói cụ thể và có hình ảnh trực quan minh họa củagiáo viên giúp trẻ cảm nhận được tác phẩm văn học một cách dễ hiểu nhất Đồdùng trực quan có thể là tranh ảnh, rối rệt, mô hình, sa bàn, vật thật, sân khấu…
Đồ dùng trực quan phải sử dụng đúng lúc, đúng chỗ nhằm khắc sâu kiến thứctrong câu truyện Với tôi, khi dạy kể truyện cho trẻ mẫu giáo tùy vào từng nộicâu truyện tôi vận dụng, có những câu chuyện tôi dùng tranh và mô hình, sa bàn.Ngoài ra tôi còn thường xuyên tham mưu với nhà trường để tăng cường đồ dùng,
đồ chơi phục vụ cho môn học cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học
Ví dụ: Đối với chủ đề “Gia đình” khi kể về đề tài truyện “Hai anh em”
tôi sử dụng sa bàn truyện Khi kể truyện đến nhân vật nào thì tôi đưa từng nhânvật đó ra để giới thiệu dẫn dắt trẻ chú ý và lôi cuốn trẻ theo trình tự nội dung câuchuyện, từ đó gây sự hứng thú cho trẻ trong khi học
Khi kể chuyện tôi sử dụng mô hình để dẫn dắc vào bài sau đó tôi dùng rối
để kết hợp kể nội dung câu truyện khi dùng rối phải chú ý kết hợp giữa lời kể vàcách sử dụng nhân vật cho phù hợp
Ví dụ: chủ đề “Thế giới động vật” đề tài truyện “Dê con nhanh trí” tôi sử
dụng sa bàn để dẫn dắt trẻ vào truyện sau đó sử dụng con giống bằng vải để kểchuyện sáng tạo cho trẻ
Khi sử dụng trong giờ dạy kể truyện tôi chỉ đưa đồ dùng đó ra 1 đến 2 lầnkhông nên kết hợp nhiều lần làm trẻ nhàm chán Tùy vào từng nội dung câutruyện mà tôi sử dụng đồ dùng trực quan cho phù hợp
Song với hình thức tổ chức hiện nay, thời đại công nghệ tiên tiến.Việc sửdụng màn hình, đèn chiếu cũng là một hình thức sử dụng trực quan đồng thờicũng là việc ứng dụng công nghệ thông tin vào trong giờ hoạt động Thông quanhững cảnh quay, đoạn băng được dàn dựng, hay những thước phim hoạt hìnhđưa lên màn hình sẽ tạo ra sự thay đổi, sự mới lạ cho trẻ Những hình ảnh đượcđưa lên đã diễn tả các hoạt động của các nhân vật, cảnh vật xung quanh câutruyện rất sống động, màu sắc đẹp, của hình ảnh đã lôi cuốn trẻ, giúp trẻ hứngthú tích cực tham gia vào hoạt động kể truyện và ghi nhớ tên chuyện, nội dungcũng như nhân vật trong truyện
Ví dụ : Với đề tài: Truyện “Qủa bầu tiên ” tôi đã xây dựng đoạn phim hoạt
hình về nội dung đệm rất hứng thú làm cho trẻ dễ nhớ nội dung truyện và thấyđược nét đặc trưng của các nhân vật Tôi sử dụng máy tính có thể chuyển các bứctranh có sẵn của câu truyện thành đoạn phim hoạt hình, hay ta có thể đưa đoạnphim quay sẵn phù hợp với nội dung như thế rất thu hút và gây hưng thú hơn cho
trẻ
Với hoạt động sử dụng đồ dùng trực quan tôi thấy trẻ rất hứng thú, tích cựctham gia hoạt độngvà ghi nhớ sâu sắc hơn nội dung, nhân vật trong các tác phẩmvăn học.
* Biện pháp 5 :Nghệ thuật kể diễn cảm.