Giáo dục âm nhạc trong trường Mầm non là một loại hình nghệ thuật để khơi nguồn cảm hứng trong tâm hồn của trẻ, qua các hoạt động âm nhạc trong trường mầm non như: Ca hát, vận động, nghe
Trang 1A MỞ ĐẦU
I Lý do chọn đề tài:
Âm nhạc đối với trẻ thơ là một thế giới kỳ diệu đầy cảm xúc, nó như một bài thuốc giúp cho trí tuệ của trẻ phát triển toàn diện ngay từ buổi đầu đời, đồng thời Âm nhạc cũng tác động tích cực tới việc xây dựng tình cảm, xúc cảm, chứa đựng với một tâm hồn trong sáng vui tươi của ở trẻ Và điều đó có thể khẳng định chính âm nhạc tác động vào con người từ khi đứa trẻ còn nằm trong bụng
mẹ và người mẹ đã chuẩn bị về tinh thần, thể chất và tâm sinh lí cho con yêu của mình bằng việc cho thai nhi tiếp xúc với âm nhạc nhằm kích thích cho trí não phát triển, hoàn thiện về thể chất, giúp cho đứa con của mình thông minh trong sáng ngay từ khi trong bụng mẹ và sớm hoàn thiện hơn về mọi mặt
Trong chương trình giáo dục Mầm non, âm nhạc được xem là một bộ môn nghệ thuật hết sức gần gũi với trẻ, là hoạt động được trẻ yêu thích, là nguồn hứng thú mạnh mẽ để trẻ cảm thụ nghệ t huật và nó còn là phương tiện thiết thực cho các hoạt động giáo dục khác giúp trẻ phát triển về tâm lý bền vững về trí tuệ, giúp trẻ có một tương lai tươi sáng, bền vững về tình cảm, tình yêu thương con người, yêu thiên nhiên và đặc biệt là tình yêu quê hương đất nước, từ đó giúp trẻ phát triển hoàn thiện và đầy đủ về nhân cách sau này của trẻ
Giáo dục âm nhạc trong trường Mầm non là một loại hình nghệ thuật để khơi nguồn cảm hứng trong tâm hồn của trẻ, qua các hoạt động âm nhạc trong trường mầm non như: Ca hát, vận động, nghe hát, trò chơi âm nhạc… Đặc biệt đối với trẻ 4 - 5 tuổi, trẻ đã có một cảm xúc về âm nhạc rất mạnh, ghi lại được nhiều ấn tượng đẹp và phát triển cao độ thị hiếu âm nhạc cho trẻ Ở lứa tuổi này chính là điểm khởi đầu linh hoạt nhất, sáng tạo nhất trong thế giới âm nhạc
Có thể thấy rằng, thực chất hoạt động âm nhạc trong trường Mầm non Thị trấn 2 nói chung và lớp 4 - 5 tuổi B do tôi phụ trách nói riêng thì việc giáo dục
âm nhạc đã là một hoạt động được thực hiện thường xuyên liên tục và được lồng ghép trong các hoạt động của trẻ, nó là chính là trung tâm cầu nối giữa hoạt động này với hoạt động khác và nó là nguồn hứng thú mạnh mẽ nhất để trẻ tham gia vào các hoạt động Khi tôi tổ chức các giờ âm nhạc cho trẻ ở lớp, tôi thấy trẻ lớp tôi có rất nhiều cháu hứng thú và có khả năng cảm thụ âm nhạc rất tốt, tôi nhận thấy được sự vui tươi, hồn nhiên nhí nhảnh ngộ nghĩnh và đáng yêu của các bé khi tiếng nhạc vang lên Tuy nhiên khi trẻ ca hát tôi thường nhận thấy một số trẻ đôi lúc có phần không chính xác về giai điệu hoặc về lời ca, một số cháu còn sợ khi đứng trên sân khấu biểu diễn, hoặc cũng có những cháu thờ ơ với âm nhạc, có những trẻ bịt tai, ngồi ì Mặt khác kỹ năng ca hát của trẻ còn hạn chế về giọng, về hơi, về âm vực tiết tấu…vì thế nó làm giảm đi tính nghệ thuật của bài hát Ngoài ra cơ quan phát âm của trẻ chưa thực sự hoàn chỉnh, âm phát ra yếu, hơi, tính nghệ thuật trong âm nhạc mang tính tự do
Vậy làm thế nào để tạo cho trẻ có cảm hứng trong các hoạt động âm nhạc? Cũng như tạo ra được những giờ âm nhạc kích thích, lôi cuốn được tất cả trẻ tham gia? Trẻ có thể hát hay hơn, hát chính xác, sáng tạo trong một tác phẩm
âm nhạc cũng như tham gia các hoạt động âm nhạc một cách tích cực hứng thú
Trang 2và khiến âm nhạc luôn đọng lại trong tâm trí của mỗi trẻ là điều mà bản thân tôi luôn băn khoăn, trăn trở và suy nghĩ
Chính vì những lý do trên mà năm học này tôi đi sâu nghiên cứu ''Một số biện pháp phát huy tính tích cực trong hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mẫu giáo nhỡ 4 - 5 tuổi B, trường Mầm non Thị Trấn 2'' Với mong muốn góp một
phần nhỏ bé công lao của mình vào việc giáo dục trẻ hoạt động âm nhạc một cách linh hoạt, sáng tạo hơn, vui tươi hơn đồng thời nâng cao chất lượng nhận thức về giáo dục thẩm mỹ cho trẻ
II Mục đích nghiên cứu:
Nắm vững yêu cầu, nội dung của việc phát huy tính tích cực trong hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mẫu giáo nhỡ 4 - 5 tuổi B
Nghiên cứu tìm kiếm thế giới âm nhạc trẻ thơ nhằm phát huy tính tích cực tham gia các hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ, từ đó đưa ra một số biện pháp nhằm giúp trẻ mạnh dạn, tự tin trong hoạt động âm nhạc ở trẻ mẫu giáo 4 - 5 tuổi B, trường Mầm non thị trấn 2
Làm phong phú thêm nền văn hóa âm nhạc qua các thể loại âm nhạc dân gian của trẻ thơ
Là cơ sở hình thành các kỹ năng âm nhạc, tố chất âm nhạc, bên cạnh đó phát huy, giữ gìn và lưu truyền được bản sắc văn hóa âm nhạc dân gian Việt Nam cho trẻ
III Đối tượng nghiên cứu:
Một số biện pháp phát huy tính tích cực trong hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mẫu giáo nhỡ 4 - 5 tuổi B trong trường mầm non Thị Trấn 2, năm học:
2016 - 2017
IV Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp nghiên cứu:
Nghiên cứu tài liệu sách, báo, băng đĩa để thu thập các cơ sở lý luận, để phân tích tổng hợp tìm hiểu đặc điểm tâm lý, sở thích, phát hiện tài năng, năng khiếu của trẻ trong âm nhạc
- Phương pháp điều tra thực tiễn và thu thập thông tin:
Điều tra, khảo sát tình hình thực tiễn ở trẻ, các yếu tố âm nhạc về chủ quan, khách quan tác động trên trẻ, những kết quả đạt được, những hạn chế, tồn tại và nguyên nhân, từ đó sẽ lựa chọn các biện pháp phù hợp phát huy tính tích cực trong giáo dục âm nhạc cho trẻ
- Phân tích, thống kê, thực nghiệm và sử lý số liệu
Đánh giá kết quả, phân tích kết quả, sử lý số liệu phù hợp và so sách kết quả trước và sau khi áp dụng biện pháp
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm thực tiễn
Các biện pháp tích cực trong sáng kiến, phù hợp tâm sinh lý lứa tuổi 4 - 5 tuổi B Sẽ được áp dụng vào thực tiễn hiệu quả
Trang 3B NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
I Cở sở lý luận
Âm nhạc có một ý nghĩa rất quan trọng trong đời sống con người, đặc biệt
là đối với trẻ em Các nghiên cứu khoa học cho thấy âm nhạc giúp trẻ em thông minh hơn, tự tin hơn và có cuộc sống tươi đẹp hơn Đây là kết luận rút ra từ cuộc nghiên cứu do bộ giáo dục Mỹ thực hiện trong 10 năm với khoảng 25000 trẻ em với các môn nghệ thuật, đặc biệt là âm nhạc giúp cho trẻ em tiến bộ rõ rệt trong các môn học Tạo điều kiện để cho bé tiếp xúc với âm nhạc, học âm nhạc nghĩa là chúng ta đã tạo cho cơn cơ hội để có một nền học vấn toàn diện không chỉ về khoa học mà còn cả về nghệ thuật, về cái đẹp và tâm hồn trẻ thơ vì thế sẽ phong phú, đằm thắm và sâu sắc hơn
Một nhà soạn nhạc người Đức Robers Schumann đã từng nói rằng
“Nhiệm vụ cao quí nhất của âm nhạc là chiếu sáng vào những cõi sâu thẳm trong trái tim mỗi con người” Thật vậy, như chúng ta đã biết âm nhạc đã tác động vào trái tim của mỗi chúng ta ngay từ khi còn nằm trong nôi qua tiếng à ơi, lời ru ngọt ngào của bà của mẹ Chính cái bắt đầu ấy đã vô hình chung đưa tâm hồn trẻ thơ hòa vào âm nhạc, mà dường như là một thế giới kỳ diệu đầy cảm xúc Hay nói một cách khác, tâm hồn trẻ thơ luôn trong sáng và luôn luôn vui vẻ chính vì vậy việc tiếp xúc với âm nhạc là điều không thể thiếu đối với trẻ
Giáo dục âm nhạc trong trường Mầm non khi trẻ bước vào tuổi mẫu giáo, đặc biệt là trẻ từ 4 tuổi trở lên thì trẻ đã cảm nhận được những bài hát và những điệu nhạc, giúp cho trí tưởng tượng, sáng tạo của trẻ bay xa, sự tập trung chú ý, khả năng biểu diễn và hứng thú của trẻ được nâng lên Tuy nhiên lòng yêu thích
âm nhạc ở mỗi trẻ lại ở nhiều mức độ khác nhau Có trẻ yêu đến độ say mê dù ở đâu hay bất cứ hoàn cảnh nào chỉ cần có tiếng nhạc vang lên là trẻ dường như quên tất cả để hòa mình vào âm nhạc, nhưng cũng có những cháu lại rất thờ ơ, tỏ
ra vô cảm với âm nhạc Và mức độ yêu âm nhạc phần lớn do hoàn cảnh cuộc sống, giáo dục của người lớn xung quanh Nhận thức điều đó tôi, chúng ta cần làm gì? Tổ chức ra sao? Để đưa âm nhạc vào các hoạt động giáo dục như thế nào có hiệu quả? Cần giúp gì cho âm nhạc đi vào cuộc sống trẻ thơ như món ăn tinh thần? Chính vì vậy, để ứng dụng âm nhạc trẻ thơ vào thực tiễn hiệu quả, đối với bản thân cùng với đồng nghiệp cần hiểu sâu sắc nền giáo dục âm nhạc là phương tiện giáo dục thẩm mỹ, giáo dục đạo đức, phát triển trí tuệ và có sự tác động lớn đến sự phát triển tâm sinh lí của trẻ góp phần giáo dục nhân cách cho đứa trẻ lớn lên sau này được toàn diện hơn và cũng chính là cơ sở để tôi lựa chọn nhằm phát huy tính tích cực trong hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mẫu giáo nhỡ 4 - 5 tuổi B trong trường mầm non Thị trấn 2
II Thực trạng của vấn đề
1 Thuận lợi:
Năm học 2016 - 2017 tôi được phân công dạy lớp mẫu giáo nhỡ 4 - 5 tuổi
B, tổng số trẻ của lớp là 34 cháu và có tới 85 % số trẻ trong lớp là dân tộc kinh, hầu hết trẻ lớp tôi là con em cán bộ công chức sống quanh khu vực thị trấn nên phần lớn các cháu rất nhanh nhẹn, thông minh và hiếu động
Trang 4Trường tuy mới thành lập được gần 3 năm, song Ban giám hiệu nhà trường luôn tạo điều kiện cho giáo viên học tập và nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ Đồng thời tham mưu cho các cấp xây dựng, sửa chữa, mua sắm
đồ dùng, đồ chơi, tạo mọi điều kiện thuận lợi về cơ sở vật chất cho hoạt động giáo dục âm nhạc như ti vi, đầu đĩa
Giáo viên trong nhóm lớp tôi phụ trách đều có trình độ, nghiệp vụ sư phạm, tâm huyết, yêu nghề, mến trẻ tận tuỵ với công việc được giao, có tố chất
âm nhạc tốt và đặc biệt là luôn chú trọng đến hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ
Các bậc phụ huynh rất quan tâm đến việc học của con em mình, trong đó công tác phối kết hợp chặt chẽ giữa giáo viên và phụ huynh luôn là cầu nối tốt nhất trong việc phát triển toàn diện cho trẻ tại trường và ở gia đình
2 Khó khăn:
Tuy có nhiều thuận lợi song khó khăn cũng không ít trong quá trình tổ chức thực hiện các hoạt động giáo dục đặc biệt là tổ chức giáo dục âm nhạc cho trẻ, cụ thể như sau:
Một số giáo viên năng khiếu âm nhạc còn hạn chế bên cạnh đó việc phối kết hợp giữa giáo viên và phụ huynh đôi khi còn chưa được thường xuyên
Cơ sở vật chất phục vụ cho các hoạt động âm nhạc còn gặp khó khăn trong việc tổ chức cho trẻ: Chưa có phòng giáo dục âm nhạc cho trẻ, nhà trường
đã có đàn nhưng lại chưa biết sử dụng, còn thiếu về giáo viên thanh nhạc, các loại dụng cụ âm nhạc thì còn thiếu và đơn điệu
Lớp có 2 giáo viên nhưng có 1 giáo viên là giáo viên cấp 2 chuyển xuống, tuy đã có nghiệp vụ sư phạm, song chưa có nghiệp vụ sư phạm Mầm non Trong các buổi tổ chức hoạt động âm nhạc thì việc hỗ trợ của giáo viên cấp II hầu như chỉ có cô chính, bên cạnh đó khả năng âm nhạc còn hạn chế Bởi các kỹ năng,
kỹ sảo của âm nhạc yêu cầu ngày càng cao, cho nên giáo viên không có năng khiếu âm nhạc cũng có phần hạn chế hay mất tự nhiên khi dạy môn học này Do vậy, việc nắm được đặc trưng cụ thể của từng tiết học là rất khó, việc chọn phương pháp thủ thuật như thế nào cho phù hợp lại càng khó hơn nên rất khó khăn trong việc tổ chức các hoạt động giáo dục, đặc biệt là trong việc tổ chức hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ hiện nay
Là khu vực phát triển các hoạt động văn hóa âm nhạc cho trẻ được tham gia ở vùng miền núi chưa có như khu văn hóa thiếu nhi, các lớp năng khiếu
Một số trẻ trong lớp tôi còn rụt rè, lúng túng, chưa mạnh dạn, tự tin hát, thể hiện lời ca còn chưa rõ ràng, lắng nghe tiết tấu hay giai điệu còn chậm
3 Kết quả khảo sát thực trạng vấn đề phát huy tính tích cực trong hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ 4 - 5 tuổi B, tại trường Mầm non Thị trấn 2.
Với những thuận lợi và khó khăn đã nêu trên để sáng kiến đạt được hiệu quả cao bản thân tự nhận thức vấn đề này như sau
Dù là đối tượng nhỏ nhưng trẻ Mầm non rất thích âm nhạc vì âm nhạc là món ăn tinh thần trong cuộc sống hàng ngày của trẻ Tuy nhiên trong khi thể hiện qua các giai điệu âm nhạc một số trẻ còn rụt rè, lúng túng, chưa mạnh dạn,
Trang 5tự tin để thể hiện, có những trẻ khi thể hiện âm nhạc còn mang tính tự do, còn xuyên tạc, thích thì hát không thích thì thôi, khi phát âm khẩu miệng qua những lời ca còn chưa rõ ràng, kỹ năng nghe tiết tấu hay giai điệu chưa chuẩn và còn chậm Bởi vì trong nhận thức của các trẻ đây là một môn nghệ thuật khó, vừa phức tạp, vừa logic, phải tư duy, phải kết hợp cử chỉ, điệu bộ, ánh mắt kết hợp lời ca nên chưa đạt theo yêu cầu
Qua tiến hành khảo sát chất lượng đầu năm ở lớp mẫu giáo nhỡ lứa tuổi 4
- 5 tuổi B Kết quả cho thấy:
TT Nội dung khảo sát số trẻ Tổng
KS
Số cháu Tỷ lệ (%) cháu Số Tỷ lệ (%)
1 Tính tích cực, khả năng sáng tạo ở trẻ 34 25 73,5 9 26,5
2 Trẻ hiểu về các thể loại nhạc dântộc của các vùng miền 34 25 73,5 9 26,5
3 Trẻ hứng thú, tự tin khi tham giacác hoạt động âm nhạc 34 24 70,5 10 29,5
4 Trẻ đạt được các kỹ năng ca hát,vận động, nghe nhạc 34 25 73,5 9 26,5
Nhìn vào bảng đánh giá trên từ số liệu thực tế cho thấy khả năng hứng thú, tự tin, tính tích cực tự hát đúng nhạc chính xác và rõ lời của trẻ là rất thấp Việc trẻ vận động đúng đẹp theo đội hình, diễn cảm các động tác, phối hợp nhịp nhàng toàn thân với động tác tay và chân ở trẻ đang còn ở mức độ đơn giản Khả năng nghe, phân biệt âm nhạc và khả năng cảm thụ các tác phẩm âm nhạc của trẻ chưa cao Hơn nữa đó là hiện nay rất nhiều trẻ không hứng thú và biết đến dòng nhạc dân ca, nhạc cổ truyền của các dân tộc trên khắp các vùng miền của đất nước, một số trẻ còn thờ ơ và tỏ ra không hứng thú với âm nhạc Chính vì vậy, đây chính là điều mà tôi cần quan tâm để giúp trẻ có một tâm hồn trong sáng, vui tươi, một tương lai tốt, đồng thời giúp trẻ giữ gìn và phát huy các làn điệu dân ca của dân tộc Hay nói cách khác giúp trẻ phát triển toàn diện về mọi mặt
III Các biện pháp phát huy tính tích cực trong hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ 4 -5 tuổi B tại trường Mầm non Thị trấn 2
1 Biện pháp 1: Tạo môi trường hoạt động giáo dục âm nhạc phong phú đa dạng, tích cực cho trẻ 4 - 5 tuổi B trường Mầm non Thị Trấn 2
Có thể nói rằng! Môi trường hoạt động giáo dục âm nhạc đóng vai trò cốt lõi để giúp cô và trẻ tổ chức tốt các các hoạt động trong trường Mầm non, đặc biệt để thu hút trẻ tích cực tham gia các hoạt động âm nhạc, môi trường âm nhạc còn là điều kiện để truyền tải thế giới âm nhạc đến với trẻ và giúp trẻ được trải nghiệm thể giới âm nhạc đầy đủ và bi ẩn Chính vì vậy, môi trường giáo dục âm nhạc cần được chú trọng và đây chính là môi trường để nuôi dưỡng ước mơ, niềm đam mê để phát triển tài năng trí tuệ âm nhạc cho trẻ
Trang 6Do đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi mẫu giáo nhỡ, các cháu tuy còn nhỏ tuổi nhưng rất thích cái đẹp, mầu sắc sặc sỡ, mới lạ Vì vậy tôi chú trọng sáng tạo các loại đồ dùng đồ dùng, đồ chơi, tranh ảnh… đẹp, hấp dẫn ở nhiều thể loại và
ở các vùng miền mang bản chất văn hóa âm nhạc Việt Nam để thu hút trẻ vào các hoạt động âm nhạc
Ở trong lớp, tôi rất quan tâm đến cách trang trí, bố trí và sắp xếp đồ dùng,
đồ chơi phù hợp với diện tích phòng học làm sao để tạo được không gian học tập của trẻ được gần gũi, thoải mái đẹp, thật bắt mắt, ngộ nghĩnh đáng yêu nhằm kích thích, khơi gợi niềm hứng thú hoạt động âm nhạc cho trẻ Mặt khác sẽ tạo được ấn tượng thực sự khi nghe nhạc qua đài, xem băng, đĩa
Trong các góc hoạt động âm nhạc để giúp trẻ tự tin, hứng thú thể hiện những tác phẩm âm nhạc như hát, vận động qua các nhạc cụ, trang phục tôi luôn chú trọng làm mới góc nghệ thuật bằng nhiều hình thức để kích thích hứng thú của trẻ tham gia hoạt động âm nhạc
Ví dụ: Khi thực hiện các hoạt động âm nhạc mà trọng tâm là dạy múa
minh hoạ bằng mọi cách tôi bố trí trong lớp không gian rộng rãi, đôi khi tôi cũng
có thể trang trí thành một sân khấu thể hiện rõ nét âm nhạc tùy thuộc vào giờ dạy để kích thích trẻ thực hiện các động tác thoải mái, giúp trẻ hoạt động tích cực hơn
Ngoài ra tôi luôn thay đổi cách bày trí góc âm nhạc thật sinh động theo chủ điểm để gây được điểm nhấn tạo được sự chú ý thu hút tới trẻ
Ví dụ 1: Trong chủ đề “Thế giới động vật”: Tôi trang trí bằng những hình
ảnh các con vật sống động, có con vật cầm đàn đánh, con vật thì thổi kèn, con thì đánh trống, con thì cầm micrô hát…Từ những hình ảnh vui nhộn ngộ nghĩnh, đáng yêu và tuyệt đẹp do cô và trẻ cùng trang trí mà trẻ rất muốn mình có thể làm được như các bạn, được thể hiện tài năng của bản thân mình
Ví dụ 2: Cung cấp cho trẻ nhiều nguồn âm thanh: Các loại lon, giấy thiếc,
thùng giấy, hột hạt, gạo, các loại đá, các dụng cụ nhà bếp, khối gỗ, chén bằng sành, các loại giấy, báo hay những loại giấy phế liệu có kích cỡ lớn, tạo điều kiện cho trẻ sáng tạo ra các kiểu áo váy theo ý tưởng các nhân, phục vụ chơi vũ hội hóa trang, nhảy múa tự do
Bên cạnh việc tạo môi trường cho trẻ hoạt động âm nhạc trong lớp ở góc nghệ thuật thì môi trường ngoài lớp học cũng rất quan trọng đối với trẻ
Ví dụ: Như góc thiên nhiên được trồng các loại hoa, loại cây phù hợp với
những bài hát mang chủ đề khác nhau như bài: “ Hoa trong vườn”, “Em yêu cây xanh”…
Có thể nói một điều rằng, việc chuẩn bị về môi trường hoạt động giáo dục
âm nhạc đa dạng, phong phú, hấp dẫn sẽ gây được hứng thú cho trẻ và tạo ra được hiệu quả hoạt động cao nhất trong thế giới âm nhạc của trẻ Từ đó góp phần hình thành và nâng cao mối quan hệ thân thiện giữa cô và trẻ, giữa trẻ với trẻ
2 Biện pháp 2: Giúp trẻ sáng tạo và sử dụng đa dạng các loại đồ dùng, dụng cụ âm nhạc và trang phục biểu diễn gây hứng thú cho trẻ
Trang 7Có thể cho rằng, giúp trẻ sáng tạo đa dạng các loại nhạc cụ âm nhạc và
trang phục biểu diễn cho trẻ thực hiện các hoạt động giáo dục âm nhạc là điều kiện thiết yếu mà trong các hoạt động âm nhạc nào cũng đều phải có Nó là yếu
tố đầu tiên để các khả năng phát triển trí tuệ âm nhạc của trẻ bay xa hơn trong thế giới âm nhạc của trẻ thơ Các loại dụng cụ âm nhạc nó cũng chính là những thần tượng để thu hút trẻ tham gia các hoạt động học tập một cách bền vững và toàn diện hơn
Để làm được điều này, tôi đã nghiên cứu sưu tầm các nguyên vật liệu cần thiết sẵn có ở địa phương, cùng với sự trợ giúp của phụ huynh như: Lõi giấy vệ sinh, các hộp bánh kẹo, các túi, lon, hũ đựng đồ, đựng thức ăn, báo cũ, tạp chí,
vỏ hộp sữa, đặc biệt là một số nguyên vật liệu của các dân tộc vùng miền núi như…Muỗng dừa, nứa, luồng, tre, đá, sỏi to nhỏ….Đây chính là một kho nguyên liệu vô cùng phong phú tiết kiệm, hiệu quả, không mất tiền mua, để cô
và trẻ có thể làm, tạo ra các loại dụng cụ âm nhạc phong phú, đa dạng, đặc biệt mang đến cho trẻ được tiếp cận với nhiều dụng cụ âm nhạc mang bản sắc văn hóa dân tộc
Ví dụ như: Lon bia có thể làm thành cái “Đàn lắc”, phát ra những âm
thanh sinh động lôi cuốn trẻ
Ống nứa để làm “Đàn nước” tôi đã nghiên cứu tạo ra cây đàn, cùng trẻ
cắt dán trang trí thật đẹp thành bộ đàn nước và đưa ra thử nghiệm được đồng nghiệp đánh giá cao, đặc biệt khi sử dụng các cháu đã rất thích thú, hào hứng đó là: Tôi bỏ nước vào các ống nứa, với độ nước tăng dần từ ít đến nhiều và dùng que gõ vào từng ống nứa và đã tạo ra những âm thanh khác nhau thực sự đã tạo được cảm xúc mới lạ đến với trẻ
Rồi các loại “Đá to, nhỏ” có màu sắc tự nhiên khác nhau tôi đã gắn kết
thành bộ “Đàn đá” khi gõ vào đã tạo thành những âm thanh to nhỏ kết hợp hài hòa cùng với lời ca của cô và trẻ một cách tự nhiên và không bị gò bó khi tổ chức thực hiện…
Bên cạnh đó những đồ dùng thực sự mang bản sắn văn hóa dân tộc vừa có
ý nghĩa giáo dục trẻ giữ gìn bản sắc văn hóa âm nhạc dân tộc vừa tạo nguồn cảm hứng âm nhạc đến với trẻ
Ví dụ: Tôi đã dùng các ống nứa nhỏ cắt tròn 2 đầu, sau đó dùng dây thắt
các ống lại với nhau để tạo thành chiếc đàn t'rưng của dân tộc Tây Nguyên, tôi cho trẻ sử dụng gõ đệm cho bài cho bài hát "Múa với bạn Tây Nguyên" ngoài việc trẻ hứng thú khi hát bài hát này tôi còn cung cấp kiến thức cho trẻ hiểu thêm các loại nhạc cụ của các dân tộc khác nhau và đồng thời giáo dục trẻ biết giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc đất nước mình
Ngoài việc tạo ra các loại đồ dùng có tính chất đặc trưng riêng của dân tộc, thì những đồ dùng thông dụng, quen thuộc, gần gủi hàng ngày để giúp trẻ cùng tạo ra các sản phẩm âm nhạc
Ví dụ: Tôi đã tận dụng những vỏ hộp sữa bột để làm trống cơm, những
mảnh xốp màu và giấy gói quà sinh nhật làm những chiếc quạt múa, vỏ thạch làm sắc xô cho trẻ gõ, giấy báo cũ, giấy gói hoa, gói quà bản rộng cắt thành
Trang 8những trang phục với nhiều màu sắc bắt mắt và nhiều dân tộc khác nhau để trẻ biểu diễn Từ những đồ dùng tự tạo của cô và trẻ, trẻ sẽ cảm thấy rất hứng thú khi những dụng cụ âm nhạc tự tay mình cùng làm thì việc cảm nhận âm nhạc của trẻ được nhân lên và mong muốn tham gia hoạt động âm nhạc cao hơn
Thật sự hoạt động âm nhạc bao gồm các thể loại: Ca hát, vận động theo nhạc, nghe nhạc, trò chơi âm nhạc Mỗi thể loại hay hoạt động đều có những dụng cụ riêng mà tôi cần chú trọng để tổ chức các hoạt động âm nhạc được thành công
Ví dụ: Tôi cho trẻ phối hợp với các nhóm tạo hình trang trí váy áo, làm
mặt nạ hóa trang…để tổ chức buổi biểu diễn Trẻ vô cùng sung sướng và thích thú khi được tham gia làm đồ dùng do chính trẻ tạo ra để thực hiện các hoạt động âm nhạc Khi có được những đồ dùng âm nhạc do cô và trẻ hoặc tự làm ra, các cháu sẽ cảm thấy yêu quí trân trọng và hứng thú hơn rất nhiều so với các đồ chơi mua sẵn Đây cũng là một hình thức dạy cho trẻ biết yêu quí sức lao động ngay khi còn bé
Bên cạnh đó đÓ kích thích tính tò mò, ham hiểu biết về thế giới âm nhạc, tôi đã lôi cuốn trẻ vào góc chơi âm nhạc, tôi chú ý thay đổi chất liệu, những thiết
bị tạo âm thanh khác nhau, tạo điều kiện cho trẻ được thể hiện những ý tưởng, mong muốn của trẻ, đặc biệt phát huy tác dụng của trẻ hỗ trợ nhau, liên kết với nhau Khuyến khích trẻ tự làm hay cùng trẻ trang trí một số đồ dùng đồ chơi để
để các sản phẩm của âm nhạc của trẻ thơ ngày thêm hấp dẫn và phong phú
Ví dụ: Trong giờ dạy bài hát "Quả" của nhạc sĩ Xanh Xanh những bộ
thiết kế từ những loại giấy báo cũ, giấy hoa, xốp màu thành những chiếc áo có
6 loại quả như trong bài hát, khi sử dụng những đồ dùng này tôi dạy trẻ hát nối tiếp nếu hát đến loại quả nào thì trẻ mặc áo hình quả đấy sẽ hát và làm động tác minh họa theo bài hát Bằng hình thức này trẻ không những hứng thú yêu thích đam mê hoạt động mà còn giúp trẻ khắc sâu hơn kiến thức của bài học chính xác
và hiệu quả
Ví dụ: Dạy trẻ vận động minh hoạ bài “Em thích làm chú bộ đội” Tôi đã
sử dụng giấy bìa, giấy màu để làm thành những chiếu mũ bộ đội, sau đó tôi cho
cả lớp đội mũ chú bộ đội, khi cho trẻ lên biểu diễn cho trẻ mặc trang phục của chú bộ đội Tôi nhận thấy trên nét mặt vui tươi, hồ hởi trên mỗi trẻ Trẻ vui sướng ngỡ mình là chú bộ đội vác súng bước đi hùng tráng Trẻ được thể hiện tình cảm của mình đối với chú bộ đội Kết quả tôi thấy trẻ rất hứng thú, có ý thức, tích cực tham gia hoạt động, đạt được những yêu cầu của bài soạn
Có thể khẳng định rằng, việcgiúp trẻ sáng tạo và sử dung đa dạng các loại
đồ dùng, dụng cụ âm nhạc và trang phục biểu diễn trẻ đã được trải nghiệm thông qua các dụng cụ âm nhạc, mỗi dụng cụ trẻ đã được khắc sâu về tính chất, ý nghĩa khi sử dụng hiệu quả đã nâng lên rõ rệt
3 Biện pháp 3: Luôn thay đổi nội dung hình thức tổ chức hoạt động giáo dục âm nhạc nhẹ nhàng, linh hoạt gây hứng thú cho trẻ.
Như chúng ta đã biết, đặc điểm tâm lý lứa tuổi của trẻ tuổi mẫu giáo nhỡ (4 - 5 tuổi) thì khả năng chú ý, ghi nhớ có chủ định chưa cao Trẻ chỉ có thể tập
Trang 9trung tối đa 25 đến 30 phút, trẻ thường dễ chịu ảnh hưởng tác động từ bên ngoài, (ngồi không ngay ngắn trong khi học, mất trật tự, không kiềm chế các hoạt động
cá nhân…) Trong khi đó việc trẻ tập trung, ghi nhớ có chủ địch và gây hứng thú trong giờ hoạt động học tập là rất quan trọng Vì vậy tôi nhận thấy rằng nếu không thay đổi các biện pháp và làm mới hình thức tổ chức các hoạt động giáo dục âm nhạc để tăng cường niềm đam mê hứng thú ở trẻ, trẻ sẽ không hứng thú trong giờ học dẫn đến trẻ dễ nhàm chán và hiệu quả cao trong giờ học không cao Tôi suy nghĩ cần phải thay đổi các hình thức vào bài sao cho sinh động, hấp dẫn bằng những câu nói nhẹ nhàng, nét mặt vui tươi, sử dụng các trò chơi tạo tình huống gây hứng thú để thu hút sự chú ý của trẻ vào hoạt động giáo dục âm nhạc nhẹ nhàng sinh động
Ngoài việc chuẩn bị môi trường, đồ dùng, dụng cụ, mô hình cho một hoạt động âm nhạc thành công, qua tiết tôi đã dạy mẫu được đồng nghiệp đánh giá cao về hình thức tổ chức
Ví dụ: Ở chủ đề thực vật với bài hát “Màu hoa” tôi gây hứng thú cho trẻ
bằng cách mỗi trẻ sẽ là 1 bông hoa nhiều màu sắc mà trẻ đã được làm cùng tôi trước đó, khi vào bài trẻ sẽ được giới thiệu mình là loài hoa gì, mầu sắc gì và mang một thông điệp cho mỗi loài hoa như: “Tôi là hoa hồng, tôi là biểu của một loài hoa mang tình cảm yêu thương đến đây tham gia cùng các bạn và xin chào các bạn thân yêu” Còn trẻ khác lại là một loài hoa hướng dương: “Tôi đem đến cho các bạn sự ấm áp mặn mà, đằm thắm tượng trưng cho một ngày mai tươi sáng…”
Ví dụ với: Chủ đề “Thế giới động vật” khi dạy hát qua bài hát “Chị ong
nâu và em bé”, tôi và trẻ đã hóa trang, đóng vai chị ong nâu và những em bé cùng với lời dẫn dắt gây ấn tượng đẹp cho trẻ khi vào hoạt động như: “Tôi là chị ong, mầu nâu của đất, mang đậm tình thương, cùng với bé xinh, dung dinh cành lá, che bé vào lòng, ôi sao ấm thế…” Vừa giới thiệu tôi vừa thể hiện cử chỉ
âu yếm cánh ong như một chiếc lá che cho bé và đã gây được sự hứng thú, gắn
bó cùng trẻ với cô và trẻ đã cảm nhận thực sự khi bắt đầu tổ chức hoạt âm nhạc
Hoặc với chủ đề “Nghề nghiệp”
NDTT: Nghe hát: Đường cày đảm đang NDKH: Ôn vận động: Lớn lên cháu lái máy cày
TC: Tai ai tinh
Tôi sử dụng các đạo cụ, mỗi đạo cụ này đều có những tên gọi đáng yêu như: Bác “quang gánh”, Chị “cày bừa”, em “liềm”,…cùng với lời dẫn dắt nhẹ nhàng, gần gủi của cô, sự ngây thơ ngộ nghĩnh đã mang lại sự mới mẻ và thu hút chú ý, hứng thú của trẻ vào hoạt động một cách tự tin
Hay khi dạy bài hát "Anh tý sún" trong chủ đề bản thân tôi cho trẻ xem một
đoạn video anh tý sún lười đánh răng đến thăm các bạn nhỏ và kể cho các bạn nghe câu chuyện "Gấu con bị đau răng" trẻ rất thích thú và tích cực tham gia hoạt động đồng thời còn giáo dục trẻ biết giữ gìn và vệ sinh răng miệng hàng ngày
Có thể thấy rằng, việc tổ chức các hoạt động học nhẹ nhàng linh hoạt không chỉ gây được hứng thú và khuyến khích trẻ tham gia động mà chúng ta
Trang 10còn có thể kết hợp rèn các kỹ năng âm nhạc cho trẻ được tốt hơn, trẻ có thể hát chính xác, đúng giai điệu, kích thích trẻ say mê hơn với âm nhạc Hơn thế nữa trong hoạt động giáo dục âm nhạc dành cho trẻ mẫu giáo không chỉ dạy trẻ biết
ca hát mà còn dạy trẻ biết lắng nghe và cảm nhận được các tác phẩm âm nhạc khác nhau qua việc nghe cô hát các bài hát Tuy nhiên khi tôi đã truyền tải đến trẻ một tác phẩm âm nhạc hay một bài hát nào đó mà cô giáo không gây được hứng thú hoặc ấn tượng cho trẻ thì vô hình dung chúng ta lại gây cho trẻ sự nhàm chám và thờ ơ trước một tác phẩm nghệ thuật Chính vì vậy việc vận dụng sáng tạo và linh hoạt khi cho trẻ nghe hát cũng rất quan trọng, không những trẻ hứng thú mà khả năng ghi nhớ ở trẻ sẽ khắc sâu hơn về các tác phẩm âm nhạc
Ví dụ: Cô hát cho trẻ nghe bài: “Hoa thơm bướm lượn”
Tôi dẫn dắt cho trẻ tưởng tượng ra một chuyến đi du lịch tới miền quê quan họ Bắc Ninh bằng những hình ảnh đẹp trên máy chiếu đồng thời cô mặc trang phục của các cô gái quan học Bắc Ninh để gây ấn tượng cho trẻ Tôi hướng tới những hình ảnh đẹp về quê hương quan họ Bắc Ninh và những làn điệu dân ca được ca sĩ thể hiện về các liền anh liền chị trong hội lim, kết hợp mở băng hình cho trẻ nghe…Trẻ sẽ cảm nhận giai điệu, ý nghĩa đời sống văn hoá vùng miền qua bài hát và đã khắc sâu vào tâm hồn trẻ những nét đẹp truyền thống của quê hương quan họ Bắc Ninh
Không những thế việc lựa chọn các bài hát cho trẻ nghe phù hợp với nội dung, chủ đề cũng rất quan trọng vì nó giúp cho chúng ta có thể dẫn dắt tới nội dung trọng tâm của giờ dạy một cách logic, đồng thời giúp trẻ khắc sâu kiến thức và cảm nhận nội dung tinh tế hơn
Ví dụ: Dạy hát bài "Làm chú bộ đội" thì tôi chọn bài hát nghe: "Màu áo
chú bộ đội" nhằm hướng trẻ vào nội dung bài học một cách dễ dàng, cảm nhận của trẻ đi vào trọng tâm hơn
Với việc luôn làm mới các nội dung, hình thức tổ chức cùng với việc thay đổi, lựa chọn cái hay, hấp dẫn các hoạt động giáo dục âm nhạc âm nhạc nhẹ nhàng linh hoạt tôi thấy trẻ thực sự hứng thú, các kỹ năng âm nhạc của trẻ được nâng lên, bên cạnh đó còn tạo cho trẻ sự gần gũi, thân thiện, tính sáng tạo, tự tin khi biểu diễn các bài hát và hương ứng theo cô rất tích cực đồng thời cảm nhận
về thế giới âm nhạc linh hoạt, góp phần rất lớn để phát triển thị hiếu âm nhạc và thẩm mĩ cho trẻ
4 Biện pháp 4: Giúp trẻ tham gia tốt các hoạt động giáo dục âm nhạc nhằm mở rộng kiến thức và phát huy, giữ gìn bản sắc văn hóa âm nhạc dân tộc qua các vùng miền và thông qua các ngày hộị, ngày lễ.
Có thể nhận định rằng, việc giúp trẻ tham gia tốt các hoạt động giáo dục
âm nhạc nhằm mở rộng kiến thức và phát huy bản sắc văn hóa âm nhạc dân tộc qua các vùng miền là một hoạt động bổ ích và thiết thực nhất, nếu chúng ta làm được điều này sẽ tạo nhiều cơ hội cho trẻ được khám phá trải nghiệm một thế giới âm nhạc đầy bí ẩn Bên cạch đó sẽ gieo cái chất âm nhạc vào tâm hồn trẻ thơ niềm đam mê và biết trân trọng, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Mặt khác