skkn một số biện pháp chỉ đạo xây dựng môi trường giáo dục phát huy tính tích cực của trẻ ở các trường mầm non huyện đông sơn

Nhận thức được tầm quan trọng của MTGD đối với sự phát triển của trẻ,trước thực trạng ở địa phương và nhiệm vụ được giao, tôi rất trăn trở, mongmuốn tìm nhiều giải pháp hữu hiệu chỉ đạo

Họ và tên: Lê Thị Huệ, PTP Giáo dục huyện Đông Sơn

I MỞ ĐẦU1.Lí do chọn đề tài:

Môi trường giáo dục (MTGD) trong trường mầm non (MN) là tổ hợpnhững điều kiện tự nhiên và xã hội cần thiết, trực tiếp ảnh hưởng đến hoạt độngchăm sóc, giáo dục (CSGD) trẻ ở trường mầm non và hiệu quả của những hoạtđộng này nhằm góp phần thực hiện tốt mục tiêu, nhiệm vụ CSGD trẻ

Có thể nói, việc xây dựng MTGD trong trường MN là thực sự cần thiết vàquan trọng Nó được ví như người giáo viên thứ hai trong công tác tổ chức,hướng dẫn cho trẻ nhằm thỏa mãn nhu cầu vui chơi và hoạt động của trẻ, thôngqua đó, nhân cách của trẻ được hình thành và phát triển toàn diện

Một môi trường sạch sẽ, an toàn, có sự bố trí khu vực chơi và học tronglớp và ngoài trời phù hợp, thuận tiện có ý nghĩa to lớn không chỉ đối với sự pháttriển thể chất của trẻ, mà còn thỏa mãn nhu cầu nhận thức, mở rộng hiểu biết củatrẻ, kích thích trẻ hoạt động tích cực, sáng tạo

Môi trường giao tiếp cởi mở, thân thiện giữa cô với trẻ, giữa trẻ với trẻ vàgiữa trẻ với môi trường xung quanh sẽ tạo cơ hội cho trẻ được chia sẻ, giãi bàytâm sự, nguyện vọng, mong ước của trẻ với vô, với bạn bè, nhờ vậy mà cô hiểutrẻ hơn, trẻ hiểu nhau hơn, hoạt động phối hợp nhịp nhàng hơn nên hiệu quảhoạt động cũng cao hơn, trẻ yêu trường, yêu lớp, yêu cô giáo và bạn bè hơn

Đối với nhà giáo dục, việc xây dựng MTGD phù hợp sẽ là phương tiện, làđiều kiện để họ phát triển phù hợp với từng trẻ và từng lứa tuổi

Đối với phụ huynh và xã hội, quá trình xây dựng MTGD sẽ thu hút được

sự tham gia của các phụ huynh, sự đóng góp của cộng đồng xã hội để thỏa mãnmong đợi của họ đối với sự phát triển của trẻ trong từng giai đoan, trong từngthời kì

Những năm gần đây, MTGD ở các trường mầm non đã được các cấp quản

lý giáo dục từ trung ương đến địa phương chú trọng chỉ đạo thực hiện, là nhiệm

vụ quan trọng trong việc chỉ đạo thực hiện chương trình CSGD trẻ MN, đượcđưa vào nhiều chương trình bồi dưỡng, nâng cao kiến thức, kỹ năng cho CBGVbậc MN

Thực tế ở các trường MN cho thấy, MTGD đã được quan tâm, cải thiệnđáng kể, từng bước đang được đầu tư cải tạo, bổ sung, hoàn thiện Tuy nhiên,trong quá trình triển khai thực hiện vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập và vẫn cònmang nặng tính hình thức mà chưa quan tâm đúng mức đến hiệu quả khai thác

sử dụng, chưa thực sự phát huy được tính tích cực của trẻ khi tham gia các hoạtđộng

Nhận thức được tầm quan trọng của MTGD đối với sự phát triển của trẻ,trước thực trạng ở địa phương và nhiệm vụ được giao, tôi rất trăn trở, mongmuốn tìm nhiều giải pháp hữu hiệu chỉ đạo các trường MN trên địa bàn huyệnxây dựng môi trường phát huy tính tích cực của trẻ, đồng thời chia sẻ kinh

nghiệm với các bạn đồng nghiệp về thực hiện nhiệm vụ CSGD trẻ, vì vậy bản

thân chọn đề tài sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp chỉ đạo xây dựng môi trường giáo dục phát huy tính tích cực của trẻ ở các trường mầm non huyện Đông Sơn” nhằm góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả CSGD trẻ ở các

trường MN

2 Mục đích nghiên cứu: Nhằm xây dựng môi trường giáo dục phát huy

tính tích cực của trẻ ở các trường mầm non huyện Đông Sơn

3 Đối tượng nghiên cứu: Một số biện pháp chỉ đạo xây dựng môi trường

giáo dục phát huy tính tích cực của trẻ ở các trường mầm non huyện Đông Sơn

4 Phương pháp nghiên cứu:

4.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Nhóm phương pháp này nhằm thu thập các thông tin lý luận để xâydựng cơ sở lý luận của đề tài Thuộc nhóm này có các phương pháp cụ thểsau đây:

- Phương pháp phân tích - tổng hợp tài liệu;

- Phương pháp khái quát hoá các nhận định độc lập

4.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn.

Nhóm phương pháp này nhằm thu thập các thông tin thực tiễn đểxây dựng cơ sở thực tiễn của đề tài Thuộc nhóm này có các phương pháp

cụ thể sau đây:

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục

- Phương pháp nghiên cứu các sản phẩm hoạt động;

- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia

4.3 Phương pháp thống kê toán học

Để xử lý số liệu, thông tin thu được thông qua việc sử dụng các công

cụ toán học như: cộng, trừ, nhân, chia, trung bình cộng, tỷ lệ phần trăm…

II NỘI DUNG

1 Cơ sở lý luận:

1.1 Môi trường giáo dục:

Môi trường nói chung được hiểu là tổng thể các yếu tố tự nhiên và xã hội

tác động tương hỗ với nhau tạo nên một khung cảnh sống với những điều kiện

để con người tồn tại và phát triển

Từ khái niệm đó, chúng ta có thể hiểu: MTGD trong trường MN là tổ hợp những điều kiện tự nhiên và xã hội cần thiết và trực tiếp ảnh hưởng đến hoạt động CSGD trẻ ở trường MN và hiệu quả của những hạt động này nhằm góp phần thực hiện tốt mục tiêu, nhiệm vụ CSGD trẻ.

Có nhiều cách phân loại MTGD:

Có quan điểm cho rằng, MTGD mầm non bao gồm môi trường tự nhiên

(như các điều kiện không khí, ánh sáng, nguồn nước, câu xanh, địa điểm trường)

và môi trường xã hội (bao gồm: bầu không khí giao tiếp trong trường MN,

phong cách làm việc, mối quan hệ giữa con người với con người, giữa trường

MN với các tổ chức kinh tê, xã hội, văn hóa khác…)

Một quan điểm khác lại phân chia MTGD thành môi trường vật chất vàmôi trường xã hội

Môi trường vật chất trong trường MN bao gồm các trang thiết bị, đồ

dùng, đồ chơi, không gian phục vụ cho việc tổ chức các hoạt động sinh hoạthằng ngày của trẻ Môi trường vật chất tạo cho trẻ những cơ hội tốt để trẻ thỏamãn nhu cầu hoạt động và phát triển toàn diện về thể chất, trí tuệ, thẩm mĩ, đạođức, xã hội

Môi trường xã hội được hiểu là toàn bộ những điều kiện xã hội như chính

trị, văn hóa, các mối quan hệ, giúp trẻ hình thành nhân cách của mình

Môi trường xã hội đặc biệt được nhấn mạnh ở đây là môi trường giao tiếptrong trường MN bao gồm sự giao tiếp giữa cô và trẻ, giữa trẻ với trẻ và giữa trẻvới những người xung quanh Môi trường này vừa mang tính chất sư phạm vừamang tính chất gia đình

Việc phân loại môi trường có thể khác nhau, tuy nhiên đều quan trọng đốivới GDMN là cần phải cung ứng điều kiện cần thiết để kích thích và phục vụ trẻhoạt động một cách tích cực, chăm sóc trẻ tốt, thông qua đó, nhân cách trẻ sẽđược phát triển tốt và thuận lợi

1.2 Xây dựng MTGD phát huy tính tích cực của trẻ:

Mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt, chúng khác nhau về thể chất, tìnhcảm, xã hội, trí tuệ, hoàn cảnh gia đình, văn hóa và tâm lý Do đó, mỗi trẻ em cóhứng thú, cách học và tốc độ học tập khác nhau và chúng đều có thể thành công.Trẻ học bằng chơi tốt nhất khi có người lớn hỗ trợ và mở rộng những gì chúngđang hứng thú và đang thực hiện

Các nhà giáo dục đều phải thừa nhận một điều rằng cách tiếp cận tốt nhất

để giáo dục trẻ 0-11 tuổi đó là lấy trẻ làm trung tâm và ứng dụng các phươngpháp dạy học tích cực để thúc đẩy sự phát triển tính chủ động, khả năng tư duyphản biện và giải quyết vấn đề cho trẻ Các cách tiếp cận tốt thường thể hiệntính tích hợp cao và kết nối việc học với thực tế đời sống của trẻ

Trong giáo dục trẻ, chúng ta vẫn thường nhắc đến những phương châmnhư: “lấy trẻ làm trung tâm”, “tất cả vì học sinh thân yêu”, “hãy dành tất cảnhững gì tốt nhất cho trẻ” Vì vậy, chúng ta dành cho trẻ rất nhiều thứ như đồchơi, sách vở, máy vi tính Chúng ta cũng đòi hỏi trẻ phải học thật nhiều Thậmchí, có nhiều bà mẹ còn tìm kiếm những loại thuốc bổ, món ăn giàu chất dinhdưỡng để giúp trẻ thông minh, học giỏi Liệu rằng, sự quan tâm như vậy có giúptrẻ mau chóng chiếm lĩnh được đỉnh cao tri thức của nhân loại không? Có thểnói rằng, trong tất cả sự quan tâm chúng ta dành cho trẻ, trẻ cần nhất đó là môitrường sống, vui chơi và học tập an toàn, tự do và giàu tình thương để trẻ có thểphát huy được tối đa những năng lực và sở trường của mình

Với trẻ lứa tuổi MG (3-6 tuổi), hoạt động chủ đạo là hoạt động vui chơi vìvậy cần sử dụng linh hoạt “học bằng chơi, chơi mà học” giúp trẻ tích cực, chủđộng lĩnh hội tri thức, kỹ năng sơ đẳng ban đầu, làm tiền đề cho các cấp học tiếptheo Để trẻ được học qua chơi với đa dạng các trò chơi cần phải có môi trường

chơi, MTGD phong phú (sân vườn, đồ dùng, đồ chơi, thiết bị, sự hướng dẫn củangười lớn, bạn chơi…)

Để xây dựng được MTGD tốt, bản thân trẻ chưa thể tự làm được, tráchnhiệm đó thuộc về người lớn, của cả xã hội chúng ta

2 Thực trạng việc xây dựng môi trường giáo dục ở các trường MN huyện Đông Sơn:

Đông Sơn là một huyện đồng bằng, thuần nông, trước đây có 21 xã, thịtrấn, sau khi chuyển 5 xã, thị trấn về TP Thanh Hóa, sáp nhập xã Đông Xuân với

TT Rừng Thông, chỉ còn 15 xã, thị trấn với 21.047 hộ dân, dân số 75.696 người,diện tích tự nhiên 8,2406 km2

2.1 Thuận lợi:

- Nhà nước có nhiều văn bản chỉ đạo, hướng dẫn nâng cao chất lượng GD

và đội ngũ nhà giáo Nghị định 49/2010/NĐ-CP; Quyết định số

60/2011/QĐ-TTg của Chính phủ… đã tạo đà phát triển cho GDMN;

- Hầu hết các trường MN ở huyện Đông Sơn đã đạt Chuẩn quốc gia, làhuyện có tỷ lệ trường chuẩn chiếm tới 81.2%, hết năm học 2015-2016 chỉ còn 3trường đang triển khai xây dựng để đạt Chuẩn vào năm học 2016-2017 Vì vậy,MTGD trong lớp, ngoài trời cũng đã được cải thiện đáng kể

- Mạng lưới trường, lớp MN được quy hoạch tương đối tốt, đảm bảo 15

xã, thị trấn có 16 trường MN, mỗi trường tập trung ở 01 điểm, dân số ít nên quy

mô các trường vừa và nhỏ, nhu cầu đầu tư CSVC, thiết bị không quá lớn

- Các trường MN tương đối đủ cán bộ quản lý và GV theo quy định, trình

độ trên chuẩn cao có nhiều kinh nghiệm trong chỉ đạo thực hiện nâng cao chấtlượng CSGD trẻ và đổi mới việc xây dựng MTGD trong trường MN;

- Công tác bồi dưỡng CBGV luôn được chú trọng, các chuyên đề đượccập nhật kịp thời và đầy đủ Trình độ, năng lực CBGV ngày càng được nângcao, tỷ lệ CBGV có trình độ trên chuẩn đạt gần 90%, CBGV được trẻ hóa nhiềunên khá năng động, sáng tạo, tiếp cận nhanh với những vấn đề chuyên môn mới,nắm bắt nhanh những vấn đề mới trong việc XD MTGD

- Đông Sơn là huyện có truyền thống luôn tiên phong trong chỉ đạo thựchiện các chương trình mới và mạnh dạn áp dụng nhiều cách làm có tính đột phátrong GDMN, từ đó tạo cho CBGV nếp nghĩ, cách làm nhạy bén, không ngạikhó, ngại khổ, dám thử sức với các vấn đề mới

- Chất lượng CSGD trẻ MN ở Đông Sơn có bề dày, đạt cao so với mặtbằng chung toàn tỉnh, thu hút ngày càng đông trẻ trong độ tuổi đến trường, trẻ đihọc từ bé, tỷ lệ chuyên cần cao nên thuận lợi trong việc hình thành nề nếp thóiquen tốt, bền vững cho trẻ;

- Công tác XHHGD đã được chú trọng hơn, lãnh đạo các cấp và nhân dânquan tâm chăm lo đầu tư cho sự nghiệp GD, nhân dân tích cực đóng góp XD trườnglớp, mua sắm trang thiết bị dạy học

2.2 Khó khăn:

- Đông Sơn trước đây là huyện có nguồn thu từ các doanh nghiệp chế tác

đá tương đối lớn, từ khi 05 đơn vị hành chính chuyển về TP Thanh Hóa, trởthành một huyện nhỏ, thuần nông, điều kiện kinh tế - xã hội gặp nhiều khó khăn

- Hầu hết các trường thiếu NV kế toán, văn thư, y tế chủ yếu do GVkiêm nhiệm, GV còn thiếu, đời sống còn khó khăn, phải kiêm nhiệm nhiều việcnên khó chú tâm thực hiện tốt nhiệm vụ chính.

- Chất lượng thực, năng lực thực tiễn trong lãnh đạo quản lý và CSGD trẻ, ý thứctrách nhiệm nghề nghiệp của một bộ phận CBQL, GV, NV còn nhiều bất cập Nhận thứccủa một bộ phận cán bộ, giáo viên và phụ huynh về xây dựng MTGD chưa đầy đủ,các nguồn lực đầu tư vẫn còn hạn chế

- MTGD ở các trường MN đã được quan tâm chỉ đạo thực hiện song chưa đồngđều ở tất cả các trường và một số trường còn nặng tính hình thức mà chưa mang lại hiệuquả thiết thực trong giáo dục Đặc biệt là khai thác sử dụng MTGD chưa linh hoạt, sángtạo, chưa thực sự phát huy được tính tích cực tham gia hoạt động của trẻ

2.3 Kết quả khảo sát thực trạng:

Kết quả khảo sát thực trạng vào thời điểm tháng 08/2015 ở 16 trường

MN, 30 lớp MG; 46 CBGV, NV (16QL, 30 GV) như sau:

* MTGD ngoài trời: Khảo sát 16 trường MN

1.5 Các khu vực khác: khu chơi cát nước, dàn cây… 5 31.2

2 Các khu vực chơi đặt ở vị trí phù hợp, khoa học, thuận

tiện với trẻ khi sử dụng

3 Mỗi khu vực có đủ thiết bị, đồ chơi phù hợp tính chất

hoạt động, phát huy được tính tích cực của trẻ

6 Có đủ dụng cụ, trang thiết bị cho trẻ sử dụng khi chơi 20 66.6

7 Có khu vệ sinh riêng, hiên trước, hiên sau đảm bảo yêu

cầu

* Đối với trẻ: Khảo sát 100 trẻ MG qua việc trò chuyện, quan sát khi trẻ

tham gia các hoạt động

2 Hiểu biết về nội dung chơi, cách chơi, cốt chuyện khi

chơi; Có kỹ năng sử dụng được đồ dùng, đồ chơi theo

chức năng

3 Tự biết tổ chức các trò chơi và chơi theo nhóm, có kỹ

năng giao tiếp với bạn chơi, thể hiện sự tôn trọng, hợp

tác, chia sẻ …

4 Biết cùng nhau bàn bạc về chủ đề chơi chung và phối

hợp với nhau để tổ chức trò chơi một cách có tổ chức,

chơi có sự sáng tạo…

5 Có tính tự lập, tính kỷ luật khi chơi và biết tự đánh giá 37 37.0

* Năng lực, trình độ giáo viên khi hướng dẫn trẻ tham gia các hoạt động: Khảo sát 30 giáo viên trực tiếp đứng lớp thông qua dự giờ, trao đổi phỏng

vấn, nghiên cứu hồ sơ sổ sách và quan sát môi trường hoạt động trong lớp

2 Giáo viên nắm vững nguyên tắc XD MTGD cho trẻ MN 30 100

3 Giáo viên coi trọng XD MTGD theo hướng phát huy tính

tích cực của trẻ

4 Giáo viên có ý thức trong việc tự làm đồ dùng đồ chơi và

thường xuyên thay đổi cách trang trí, sắp xếp góc chơi để

tạo hứng thú cho trẻ

5 Giáo viên có phương pháp hướng dẫn trẻ tham gia các

hoạt động linh hoạt, phù hợp, kích thích được tính tích

cực hoạt động và sự say mê, sáng tạo của trẻ trong khi

chơi

6 Giáo viên có ý tưởng sáng tạo hay khi xây dựng và tổ

chức hoạt động phát huy tính tích cực của trẻ

Qua khảo sát thực tế tình hình CSVC, trang thiết bị và chất lượng trẻ, giáoviên ở các lớp, tôi nhận thấy:

* Về tình hình CSVC, trang thiết bị phục vụ XD MTGD: Đã có sự đầu

tư tương đối đầy đủ, nhưng đồ dùng đồ chơi tự làm và đồ dùng đồ chơi sử dụng

từ thiên nhiên sẵn có ở địa phương chưa nhiều Đa số các góc chơi sắp xếp chưakhoa học, thuận tiện cho hoạt động của trẻ, chưa thu hút được sự chú ý của trẻ.Hoạt động hướng dẫn trẻ thao tác, mô phỏng, trải nghiệm hiểu biết của mìnhchưa được chú ý và còn nhiều hạn chế, ít sáng tạo

* Về kiến thức và kỹ năng của trẻ:

Đa số trẻ hào hứng tham gia chơi, biết cách chơi với đồ chơi, song thaotác, kỹ năng chơi còn đơn giản, nghèo nàn…

Khả năng tự lập chưa cao, tính kỷ luật còn hạn chế; Chủ yếu chơi theokiểu bắt chước, còn hạn chế về sự sáng tạo khi chơi do kỹ năng chơi còn nghèonàn và góc chơi không hấp dẫn

Sự hợp tác chơi theo nhóm chưa bền vững, nhanh chán, nhanh thay đổi dohiểu biết và kỹ năng chơi chưa tốt, khả năng tự đánh giá, khả năng diễn đạt khiđánh giá chưa lưu loát…

* Về nhận thức và phương pháp của giáo viên:

100% giáo viên có trình độ chuẩn trở lên, nắm vững các nguyên tắc cơbản về XD MTGD

Tuy nhiên giáo viên chưa có nhiều đổi mới trong hình thức, nội dung,phương pháp tổ chức các hoạt động phát huy tính tích cực của trẻ Sự sáng tạotrong việc trang trí sắp xếp và làm đồ dùng đồ chơi cho các góc của giáo viênchưa cao, chưa thực sự linh hoạt, sáng tạo trong việc hướng dẫn trẻ chơi ở cácgóc có lẽ vì vậy mà góc chơi chưa hấp dẫn trẻ, kỹ năng chơi của trẻ chưa phongphú

3 Một số biện pháp chỉ đạo xây dựng MTGD phát huy tính tích cực hoạt động của trẻ ở các trường MN huyện Đông Sơn

Để chỉ đạo, thực hiện tốt việc xây dựng MTGD phát huy tính tích cực củatrẻ ở các trường MN huyện Đông Sơn, trong quản lý, chỉ đạo cần phải sử dụngkết hợp rất nhiều biện pháp khác nhau, trong khuôn khổ của đề tài SKKN, tôichỉ đưa ra 05 nhóm biện pháp nhận thấy đạt hiệu quả cao nhất trong quá trìnhquản lý, chỉ đạo để trao đổi cùng các bạn đồng nghiệp:

Biện pháp 1 Bồi dưỡng, tập huấn để CBGV nắm chắc nguyên tắc chung của việc thiết kế xây dựng MTGD trẻ MN, từ đó chủ động trong việc

XD và khai thác hiệu quả MTGD phát huy tính tích cực tham gia hoạt động của trẻ.

Tổ chức MTGD trong trường, lớp MN có vai trò quan trọng đối với sựphát triển về thể chất, ngôn ngữ, trí tuệ, tình cảm- kỹ năng xã hội, khả năngthẩm mỹ, sáng tạo của trẻ Vì vậy, cần bồi dưỡng, tập huấn bằng nhiều hỉnh thứcnhư: thông qua các lớp tập trung tại huyện, thông qua các buổi sinh hoạt chuyênmôn theo tuần, tháng ở trường, thông qua dự giờ thăm lớp… để CBGV hiểu vàtuân thủ các nguyên tắc khi thiết kế MTGD trong trường, lớp MN, đó là:

- Cần bố trí các khu vực chơi, hoạt động trong lớp và ngoài trời phù hợp,thuận tiện cho việc sử dụng của cô và trẻ

- Cần tính đến không gian thực tế của trường để cân đối diện tích các khuvực

- Cần đảm bảo tính mục đích: Một là MTGD phải hướng vào việc pháttriển toàn diện của trẻ nhằm đạt được mục tiêu GDMN nói chung và mục tiêucuối độ tuổi nói riêng Hai là, muốn đạt được điều đó thì cần thiết kế môi trườngphải phù hợp với mục đích tổ chức các hoạt động

- MTGD phải thực sự an toàn và có tính thẩm mỹ cao Địa điểm trườngphải cách xa những nơi ồn ào, ô nhiễm, độc hại đối với trẻ như cách xa trụcđường giao thông lớn, xa nhà máy, bệnh viện, khu rác thải, nghĩa trang Đảmbảo vệ sinh về nguồn nước, không khí, vệ sinh an toàn trong ăn uống Các trangthiết bị, đồ dùng, đồ chơi phải được bảo dưỡng thường xuyên, giữ gìn vệ sinh vàtạo sự hấp dẫn đối với trẻ Có hàng rào bảo vệ xung quanh khu vực trường.Ngoài ra, MTGD cũng cần tạo cho trẻ cảm giác an toàn về mặt tâm lý: được yêuthương, được tôn trọng và đáp ứng các nhu cầu chính đáng

- Trang trí môi trường lớp học cần phù hợp với tính chất của các hoạtđộng, phù hợp với từng lứa tuổi Trong lớp cần bố trí không gian phù hợp dànhcho hoạt động chung của lớp và hoạt động theo sở thích, khả năng của nhómnhỏ hoặc cá nhân Có khu vực dành riêng để chăm sóc đối với trẻ có nhu cầuđặc biệt Với mỗi độ tuổi,MTGD có những nét riêng Ví dụ: với trẻ mẫu giáo bé,

đồ chơi có thể không cần quá nhiều về chủng loại và chủ yếu là đồ chơi có sẵncho trẻ sử dụng, nhưng với trẻ lớn hơn thì cần chú ý đến sự phong phú của cácloại đồ chơi đặc biệt là những nguyên vật liệu mở và phương tiện cho trẻ đượcsáng tạo, tự làm đồ chơi phục vụ cho ý tưởng chơi của trẻ

- Cần thu sự tham gia của trẻ vào việc xây dựng MTGD càng nhiều càngtốt Đây là những cơ hội quý báu để trẻ ứng dụng kiến thức và kỹ năng trẻ đãđược học theo cách của mình mà không bị gò bó, đặc biệt vào các thời điểm nhưchơi và hoạt động ở các góc vào buổi sáng và vào giờ hoạt động chiều

- Cần đa dạng, phong phú, kích thích sự phát triển của trẻ:

+ Các trang thiết bị ngoài trời có tác dụng kích thích các vận động khácnhau của trẻ;

+ Tận dụng các nguồn nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương để trẻ khámphá, đặc biệt là nguồn nguyên liệu tự nhiên và phế liệu;

+ Phản ánh màu sắc văn hóa dân tộc bởi những đồ dùng, trang phục, cácphong tục tập quán Cung cấp cho trẻ những hiểu biết về nền văn hóa địaphương và của các dân tộc khác nhau;

+ Tạo môi trường có không gian phù hợp với cuộc sống thực hàng ngàycủa trẻ;

+ Đảm bảo kết hợp các hoạt động tập thể, theo nhóm nhỏ và các nhân; cáchoạt động trong lớp và ngoài trời;

+ Tôn trọng nhu cầu, sở thích hoạt động và tính đến khả năng của mỗi trẻ;

- Trường MN phải là môi trường thuận lợi để hình thành các kỹ năng xãhội cho trẻ:

+ Đảm bảo môi trường giao tiếp thân thiện, hòa đồng, ấm cúng, cởi mởgiữa cô và trẻ, giữa trẻ với trẻ, giữa trẻ với môi trường xung quanh;

+ Quan hệ giữa cô và trẻ, người lớn, với trẻ phải thể hiện tình cảm yêuthương, thái độ tôn trọng, tin tưởng trẻ, tạo cơ hội cho trẻ bộc lộ những suy nghĩ,tâm tư nguyện vọng của mình Tạo điều kiện cho trẻ giao tiếp và thể hiện sựquan tâm của mình đối với mọi người, đối với sự vật hiện tượng gần gũi xungquanh;

+ Mọi cử chỉ, lời nói, việc làm của cô giáo và người lớn phải luôn mẫumực để trẻ noi theo;

+ Mối quan hệ giữa trẻ với trẻ là quan hệ bạn bè cùng học cùng chơi, đoànkết, hợp tác, chia sẻ, đồng cảm, học hỏi lẫn nhau Giáo viên cần nhạy cảm để tậndụng các mối quan hệ giữa trẻ với trẻ để giáo dục trẻ;

+ Có sự thống nhất giữa trường MN, gia đình và cộng đồng xã hội trongviệc CSGD trẻ

Từ việc bồi dưỡng tập huấn để CBGV nắm vững nguyên tắc, phòngGD&ĐT cần hướng dẫn, giám sát, tổ chức thảo luận với từng trường, lớp, cầnthiết thì làm mẫu, … để CBGV vận dụng phù hợp các nguyên tắc này vào thựctiễn việc thiết kế, XD MTGD trong lớp, ngoài trời của đơn vị mình đảm bảo yêucầu

Biện pháp 2 Lập kế hoạch chỉ đạo cho từng giai đoạn, tập trung chỉ đạo, tư vấn, hướng dẫn các nhà trường có các giải pháp thực tiễn cải tạo, bổ sung môi trường trong lớp, ngoài trời

a XD môi trường trong lớp:

* Về cách bố trí, sắp xếp, bổ sung đồ dùng đồ chơi cho các góc chơi: Tích cực tuyên truyền, phối hợp với phụ huynh để sưu tầm các loại

nguyên vật liệu, đồ dùng phục vụ góc chơi như: gom sách vở cũ của học sinhlớp 1,2 và 6 ở các môn Đạo đức, Tự nhiên xã hội, Công nghệ hoặc các loại sáchbáo cũ…, các loại sách này có rất nhiều hình ảnh phù hợp, sử dụng cho việc làmsách của trẻ Đề nghị phụ huynh có nghề mộc tiện các mẫu gỗ thừa và sơn màutặng cho trẻ chơi ở góc xây dựng, các phụ huynh bán hàng giải khát gom tặngcác loại vỏ hộp, lon phế liệu, các phụ huynh có nghề làm đầu, trang điểm gomtặng các vỏ mỹ phẩm đã sử dụng hết…Cô giáo sàng lọc, rửa sạch, phơi khô vàđưa vào góc cho trẻ chơi

Tăng cường sử dụng các loại đồ chơi từ nguyên vật liệu sẵn có, gần gũi

với cuộc sống của trẻ: sử dụng các loại thực phẩm cho trẻ chơi như khoai látkhô, khoai củ, lạc khô, vừng, đậu đỗ, gạo, sắn khô, bột mì…đóng túi hoặc bỏ

vào các rổ nhỏ

Sử dụng các loại hoa quả thật sẵn có do phụ huynh hoặc trẻ mang đếnnhư: chuối, hồng xiêm, ổi, đu đủ, na, cam, bưởi, các loại hoa do gia đình trẻtrồng được để hưỡng dẫn trẻ tập tỉa quả, cắm hoa, trang trí đĩa quả, bàn tiệc,quan sát, nhận biết đặc điểm của các loại hoa quả đó…

Giáo viên cùng trẻ làm các loại đồ chơi : bồi quả từ giấy, nhuộm màu chophù hợp, làm các loại bảng cài, các loại lô tô, các đồ dùng phục vụ trò chơi như

lọ hoa từ chai nước rửa bát và nhiều loại đồ chơi từ các phế liệu như: bàn ghế, ô

tô ghép từ vỏ hộp sữa, lon bia, bếp, khay đựng thực phẩm từ vỏ hộp bánh…

Ngoài ra còn mua dao, thớt , cốc, bát đĩa đảm bảo vệ sinh và các đồ dùngkhác phục vụ cho hoạt động thực hành của trẻ.

Các loại đồ dùng, đồ chơi trên đều được lưu ý đảm bảo vệ sinh và an toàncho trẻ trong khi chơi

Sắp xếp các góc, trang trí góc chơi theo dạng động:

Cắt dán các hình ảnh trang trí phù hợp đặc điểm, tính chất từng góc chơi,tạo cho góc chơi thêm hấp hẫn và nổi bật thu hút sự chú ý của trẻ

VD: Góc nội trợ (nằm trong góc phân vai), góc nghệ thuật có thể bố trígần nguồn nước, rộng rãi thoáng mát, thụân tiện cho trẻ khi chơi nhưng khônglàm ảnh hưởng tới các góc chơi khác

Phương châm của chúng tôi là trang trí ít tốn kém nhưng phải mang lạihiệu quả sử dụng cao, làm một lần- dùng được nhiều lần và có thể thay đổi vớinhiều mục đích sử dụng

VD: Trang trí 1 đoàn tàu, 1dây hoa, 1 đĩa quả, hay một bảng cài trêntường, đều có số thứ tự và các điểm để gắn hoặc giắt hình ảnh bổ sung (có thểtrang trí theo dãy hoặc không theo dãy nhưng có gắn số thứ tự) Ngoài giờ chơi

nó là hình ảnh trang trí nhưng khi chơi lại sử dụng nó như 1 đồ chơi có tính linhhoạt cao: nếu 1 trẻ giắt lô tô hình ảnh cái cốc và 1 quả cam lên đầu tầu thì trẻ kiaphải biết được nhiệm vụ tiếp theo là phải giắt các thao tác pha nước cam vào cáctoa tàu theo đúng thứ tự Hoặc cũng là sử dụng đoàn tàu nhưng nếu giắt biểutượng của nhóm thực phẩm giàu chất đạm lên vị trí số 1 thì trẻ phải tìm tất cảcác thực phẩm cùng nhóm để giắt tiếp, trẻ phải gọi đúng tên thực phẩm và đếm

số thực phẩm đã tìm được v.v Làm như vậy sẽ tích hợp được nhiều nội dunggiáo dục như LQMTXQ, LQ Toán, LQ Văn học…

Tóm lại: Với nguồn kinh phí có hạn của các lớp MG khu vực nông thôn,chúng tôi đã biết khai thác thế mạnh riêng của mình đó là: nguồn đồ chơi từthiên nhiên dồi dào sẵn có, gần gũi đời sống của trẻ, khả năng sáng tạo của cô vàsản phẩm của chính trẻ, làm tốt công tác tuyên truyền phối kết hợp trong giáodục với phụ huynh để giảm thời gian sưu tầm cho cô Với cách làm như vậy giáoviên đã huy động được phụ huynh tham gia tạo môi trường hoạt động cho trẻ, côtiếc kiệm được kinh phí và công sức, trẻ hào hứng, tích cực, sáng tạo tham gialàm đồ chơi cùng cô và thích thú khi chơi với những đồ chơi do cha mẹ, cô giáo

và chính mình làm ra

b XD môi trường ngoài lớp:

- Hầu hết các địa phương chỉ chú trọng ưu tiên nguồn kinh phí cho XD cơbản các hạng mục công trình, còn các hạng mục như vườn cổ tích, cây xanhbóng mát, vườn hoa cây cảnh tạo cảnh quan môi trường, khu chơi vận động (sânchơi mềm tổ chức các hoạt động vận động cho trẻ)….chủ yếu cho phép các nhàtrường chủ động kêu gọi từ nguồn XHHGD để triển khai thực hiện:

+ Vườn cổ tích là công trình mang tính đặc thù, do vậy hầu hết các đơn vịthi công XD đơn thuần không thể đảm nhiệm được mà phải do đơn vị có chuyênmôn Tạo hình nghệ thuật thi công trên cơ sở ý tưởng của mỗi trường Trước hết,BGH nhà trường tham quan, phác thảo sơ bộ ý tưởng mô hình vườn cổ tích Sau

đó nêu ý tưởng đó cho vài đơn vị có uy tín trong lĩnh vực này Sau khi các đơn