skkn một số biện pháp chăm sóc, yên định giáo dục trẻ khuyết tật học hoà nhập ở trường mầm non

- Tuy cơ sở vật chất tương đối đầy đủ nhưng vẫn chưa có những trang thiết bị tối thiểu cần thiết để dạy trẻ khuyết tật như tài liệu và đồ dùng dạy học đặc thù cho từng loại trẻ khuyết tậ

PHẦN 1 MỞ ĐẦU

I Lý do chọn đề tài

Trong cuộc sống, người làm cha, người làm mẹ ai cũng đều mong ước được sinh ra những đứa con khoẻ mạnh, thông minh, nhanh nhẹ; hàng ngày được nhìn đứa con thơ vui đùa, nhí nhảnh, thỏ thẻ, bập bẹ những câu nói yêu thương bên người thân bên gia đình… Nhưng thực tế cho ta thấy mặc dù với sự phát triển của khoa học nước ta hiện nay có thể phát hiện và xử lý được nhiều dị tật rất sớm từ tuổi thai còn nhỏ khi các bà mẹ đã được khám thai định kỳ như (siêu âm, xét nghiệm…) Thế nhưng vẫn khá nhiều trẻ khuyết tật được sinh ra nhất là tại các địa phương mà hệ thống y tế chưa phát triển, do môi trường độc hại, lối sống hoặc phong tục tập quán lạc hậu… bên cạnh đó đất nước ta trãi qua biết bao nhiêu cuộc chiến tranh khốc liệt chịu biết bao nhiêu bom đạn và chất độc hại, hậu quả nặng nề nhất là bị ảnh hưởng của chất độc da cam Nhiều trẻ

em sinh ra đã phải chịu những thiệt thòi khi mang trong mình những dị tật bẩm sinh vĩnh viễn Các em không nghe được âm thanh của cuộc sống, không được ríu rít trò chuyện với những đứa bạn cùng trang lứa, không thấy được ánh sáng của cuộc đời…

Với truyền thống đạo lý của dân tộc luôn lấy chữ nhân làm gốc “Tương thân tương ái”; “Thương người như thể thương thân” là truyền thống tốt đẹp là

phẩm chất sáng ngời của mỗi con người Việt Nam chúng ta Sự quan tâm chăm sóc đó được thể hiện trong các chính sách ưu tiên, ưu đãi của nhà nước đối với người khuyết tật đặc biệt là chương trình giáo dục hoà nhập đối với trẻ khuyết tật ở lứa tuổi mầm non Trong những năm gần đây, giáo dục trẻ khuyết tật đang được sự chú ý quan tâm của cộng đồng và toàn xã hội Sự ra đời những qui định

về giáo dục trẻ hoà nhập của Bộ giáo dục & Đào tạo, những chuyên đề bồi dưỡg chuyên môn với các nội dung, phương pháp, biện pháp can thiệp sớm đối với trẻ khuyết tật đã tạo chuyển biến rõ nét về chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ

Là một người cán bộ quản lý, tôi luôn băn khoăn trăn trở về những thiệt thòi của trẻ, với những thông tin từ gia đình trẻ, từ giáo viên phụ trách lớp và những biểu hiện của trẻ rụt dè, mặc cảm, không mạnh dạn, trẻ có nguy cơ bị ức hiếp, kỳ thị bởi những khác biệt với bạn bè Mong muốn làm thế nào để cùng với giáo viên phụ trách lớp giúp trẻ được hòa nhập với cuộc sống xung quanh bình thường cùng bạn bè, có thể phần nào giảm bớt gánh nặng cho gia đình và

xã hội cũng như đạt được mục tiêu giáo dục chung của ngành giáo dục chúng ta hiện nay Đó là giúp trẻ em phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mĩ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ vào lớp một; hình thành và phát triển ở trẻ em những chức năng tâm lí, năng lực và phẩm chất mang tính nền tảng, những kĩ năng sống cần thiết phù hợp với lứa tuổi, khơi dậy

và phát triển tối đa những khả năng tiềm ẩn, đặt nền tảng cho việc học ở các cấp học tiếp theo và cho việc học tập suốt đời Đây cũng chính là lý do tôi chọn đề

tài “Một số biện pháp chỉ đạo giáo viên chăm sóc, giáo dục trẻ khuyết tật học hoà nhập ở trường mầm non” Nhằm tìm ra một số biện pháp chỉ đạo giáo viên

nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ khuyết tật hoà nhập ở trường mầm non

II Mục đích nghiên cứu

Giáo dục trẻ khuyết tật hòa nhập là hỗ trợ cho trẻ khuyết tật những điều kiện cần thiết để trẻ có thể phát triển khả năng của mình Đó là sự hỗ trợ về tinh thần thể hiện ở việc quan tâm chăm sóc tận tình chu đáo của người giáo viên mầm non là người mẹ hiền thứ hai của trẻ cần phải hiểu được trẻ có gì? đang cần gì?đang muốn gì? từ đó biết vận dụng những hiểu biết, những kiến thức về khoa học giáo dục để tác động đến trẻ một cách đúng hướng và có hiệu quả

III Đối tượng nghiên cứu

- Trẻ khuyết tật đang học ở trường mầm non Yên Hùng

IV Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lí luận: Đọc, tham khảo các loại tài liệu liên quan đến chăm sóc trẻ khuyết tật

- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Quan sát, thu thập thông tin, đánh giá theo dõi

PHẦN 2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

I Cở sở lý luận

Chúng ta biết trẻ khuyết tật là những đứa trẻ bị tổn thương về cơ thể hoặc

rối loạn các chức năng nhất định gây nên những khó khăn đặc thù trong các hoạt động học tập, vui chơi và lao động ( trẻ rụt dè, không mạnh dạn, không tự tin, hạn chế vận động, ngôn ngữ kém ) Mà mục tiêu của giáo dục hòa nhập nói chung và bậc học mầm non nói riêng là tạo ra các lớp học hiệu quả để trẻ có cơ hội tham gia các hoạt động nhằm giải quyết các nhu cầu giáo dục của mọi đứa trẻ không phân biệt trẻ bình thường hay trẻ khuyết tật Đây cũng là nhiệm vụ quan trọng và đầy tính nhân văn của ngành giáo dục như

Luật giáo dục Ban hành năm 1998 sửa đổi năm 2005 đã có quy định về

vấn đề giáo dục cho nguời khuyết tật như sau:

Chương VIII, điều 105: “Nhà nước thành lập và khuyến khích các tổ chức,cá nhân thành lập trường lớp dành cho người khuyết tật, thiểu năng trí tuệ, đồng thời đẩy mạnh hình thức giáo dục hoà nhập nhằm giúp các đối tượng phục hồi chức năng, học văn hoá, học nghề”

Đặc biệt Bộ giáo dục và Đào tạo xây dựng và ban hành Chương trình hành động quốc gia giai đoạn 2001 - 2010 và 2010 - 2020 về giáo dục cho trẻ

khuyết tật ở các bậc học khác nhau với mục tiêu nâng cao tỉ lệ trẻ khuyết tật được đi học lên 70% năm 2010, 90% năm 2015

Quyết định 23 ngày 22/5/2006 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT về giáo dục

hoà nhậpcho người khuyết tật ở các bậc học từ mầm non đến đại học và sau đại học

Luật người khuyết tật số 51/2010/QH12 ( có hiệu lực từ 1/1/2011) của

Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam, quy định trong chương IV từ điều 27 đến

31 liên quan đến việc đảm bảo giáo dục cho người khuyết tật ở các bậc học khác nhau

II Thực trạng việc chăm sóc, giáo dục trẻ khuyết tật học hòa nhập ở trường mầm non Yên Hùng năm học 2015 -2016

*Thuận lợi

- Đảng và Nhà nước quan tâm và có chính sách ưu đãi cho trẻ khuyết tật, chính quyền địa phương các ban ngành và nhà trường thực hiện đúng các quy định dành cho trẻ khuyết tật học hòa nhập

- Đội ngũ giáo viên nhiệt huyết với nghề, luôn có ý thức tự học tự bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm Đặc biệt qua công tác BDCM giáo viên đã lựa chọn mu đun và chương trình dạy học sinh khuyết tật học hòa nhập Điều này có tác dụng rất lớn trong việc chăm sóc và giáo dục trẻ khuyết tật

- Cơ sở vật chất, đồ dùng đồ chơi, trang thiết bị phục vụ cho dạy và học tương đối đầy đủ

- Được sự đồng thuận, ủng hộ nhiệt tình của các bậc phụ huynh tham gia mọi hoạt động của nhà trường; sự giúp đỡ của cộng đồng ( Hội phụ nữ, đoàn thanh niên và y tế xã ) trong quá trình chăm sóc, giáo dục trẻ

* Khó khăn

- Đa số giáo viên chưa được đào tạo chuyên sâu về kiến thức, kỹ năng, phương pháp chăm sóc giáo dục trẻ khuyết tật và quản lý trẻ khuyết tật học hòa nhập; một số giáo viên trẻ có tâm lí e ngại khi chăm sóc trẻ khuyết tật

- Tuy cơ sở vật chất tương đối đầy đủ nhưng vẫn chưa có những trang thiết bị tối thiểu cần thiết để dạy trẻ khuyết tật như tài liệu và đồ dùng dạy học đặc thù cho từng loại trẻ khuyết tật

- Phụ huynh có trẻ khuyết tật chưa thật sự tin tưởng vào khả năng học tập, hoà nhập cộng đồng của trẻ khuyết tật; có phần còn mặc cảm không cho trẻ đến trường nên phần nào ảnh hưởng tới công tác phối kết hợp chăm sóc và giáo dục trẻ ở trường

- Cộng đồng chưa nhận thức đầy đủ về vai trò và trách nhiệm của xã hội trong việc giáo dục trẻ khuyết tật và khả năng phát triển của trẻ khuyết tật khi được giáo dục

* Kết quả thực tế thu thập thông tin khả năng ban đầu của trẻ cho thấy

T Họ và tên trẻ Năm sinh khuyết Loại

tật

Mục tiêu Nhận xét mức độ đạt

được của trẻ

1 Lê Đăc Đồng 2010 Chậm

phát triển

về vận động

- Phát triển thể chất

- Kỹ năng tự phục vụ

- Phát triển ngôn ngữ và kỹ năng giao tiếp

- Phát triển khả năng nhận thức

- Phát triển kỹ năng xã hội

- Trẻ chưa biết cách cầm bút, còn khó khăn trong vận động theo yêu cẩu của cô

- Trẻ chưa có thói quen

vệ sinh đúng nơi quy định, chưa tự xúc cơm

ăn, tự mặc quần áo

- Trẻ nói lắp, nhút nhát, rụt rè, diễn đạt khó khăn

-Trẻ chưa tập trung chú ý , khó khăn trong sinh hoạt vui chơi

- Chưa có ứng xử phù hợp

2 Lưu Thị Thuỳ

Dương 2012 Chậmphát

triển trí tuệ

- Phát triển thể chất

- Kỹ năng tự phục vụ

- Phát triển ngôn ngữ và kỹ năng giao tiếp

- Phát triển khả năng nhận thức

- Phát triển kỹ năng xã hội

- Trẻ chậm phát triển vận động so với độ tuổi – sức khoẻ bình thuờng

- Trẻ khó khăn tự chăm sóc bản thân

- Trẻ rụt dè, nhút nhát không tự tin trong giao tiếp

- Khả năng tập trung chú

ý còn kém chưa thực hiện theo yêu cầu của cô -Chưa có ứng xử phù hợp

3 Lê Hữu Phúc

trỉên về ngôn ngữ

- Phát triển thể chất

- Kỹ năng tự phục vụ

- Phát triển ngôn ngữ và kỹ năng giao tiếp

- Phát triển khả năng nhận thức

- Phát triển kỹ năng xã hội

- Trẻ phát triển bình thường – đủ dinh duỡng

- Trẻ khó khăn trong sinh hoạt hàng ngày như tự chăm sóc bản thân, vệ sinh cá nhân

- Trẻ nói ngọng, nói lắp, rụt dè, không mạnh dạn

tự tin trong giao tiếp

- Trẻ chưa có khả năng tập trung chú ý

- Chưa biết thực hiện một

số quy định trong sinh hoạt

Qua tìm hiểu thu thập thông tin ban đầu của trẻ từ gia đình được biết trẻ vừa chậm phát triển về trí tuệ và ngôn ngữ, giao tiếp, khả năng nhận thức và kỹ năng xã hội, kỹ năng tự phục vụ chưa đạt yêu cầu Vì vậy nhà trường cùng với giáo viên phụ trách lớp cần phải có biện pháp phù hợp để chăm sóc, giáo dục trẻ giúp trẻ phát triển một cáhc toàn diện

III Một số biện pháp chỉ đạo giáo viên nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ khuyết tật học hòa nhập ở trường mầm Yên Hùng

* Biện pháp 1: Thực hiện tốt công tác bồi dưỡng, hỗ trợ cho giáo viên dạy trẻ khuyết tật

Để đáp ứng được yêu cầu chăm sóc giáo dục trẻ khuyết tật được tốt hơn thì việc làm tốt công tác tham mưu, tạo điều kiện, bồi dưỡng, hỗ trợ cán bộ giáo viên, nhân viên tham gia các chuyên đề, lớp tập huấn, về công tác chăm sóc trẻ

có hoàn cảnh khó khăn là điều rất cần thiết Nhằm nâng cao nhận thức về việc chấp nhận, tiếp nhận và có năng lực, kỹ năng chuyên môn, vai trò của mình trong việc chăm sóc giáo dục trẻ khuyết tật ở trường mầm non

- Trước hết tham mưu với hiệu trưởng sắp xếp bố trí giáo viên trong lớp

có trẻ khuyết tật hợp lí như (phân công một giáo viên trẻ có trình độ chuyên môn, năng lực sư phạm vững vàng và một giáo viên cao tuổi yêu thương trẻ, chịu khó ) để tiện trong công tác chăm sóc, giáo dục trẻ khuyết tật đạt hiệu quả cao; biên chế học sinh những lớp có trẻ khuyết tật theo quy định (1 trẻ khuyết tật bằng 5 trẻ bình thường) đảm bảo cho việc chăm sóc, giáo dục trẻ

- Giáo viên phải biết thông cảm với hoàn cảnh gia đình có trẻ khuyết tật, phải tin rằng trẻ khuyết tật phát triển tốt hơn nếu trẻ được đi học

- Có thái độ ứng xử phù hợp, đối xử với trẻ công bằng không phân biệt không kỳ thị

- Bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên có trẻ khuyết tật học hoà nhập: Qua tập huấn các mođun chuyên môn cho cán bộ quản lý và giáo viên mầm non

hè 2015 do Phòng Giáo dục và trường tổ chức và triển khai

+ Qua tổ chức sinh hoạt chuyên môn hàng tháng để giáo viên chia sẻ kinh nghiệm, học hỏi nhau về chăm sóc, giáo dục trẻ khuyết tật

+ Bên cạnh đó cần kịp thời tạo điều kiện tốt nhất cho giáo viên chăm sóc giáo dục trẻ khuyết tật ( về đồ dùng đồ chơi, sách, tập san, tài liệu BDTX ( Giáo dục hoà nhập trẻ khuyết tật trong giáo dục mầm non mudun 44; đặc điểm trẻ có nhu cầu đặc biệt mudun 15, chăm sóc - giáo dục và đáp ứng trẻ có nhu cầu đặc biệt mudun 16; )

+ Thực hiện điều chỉnh nội dung, phương pháp và hình thức dạy học như: Khi tổ chức họat động cho trẻ, giáo viên cần áp dụng các biện pháp thu hút sự chú ý của trẻ thông qua sự minh hoạ, tranh ảnh, nói nhấn mạnh, gọi tên trẻ, tổ chức các hoạt động vui vẻ, hấp dẫn trẻ

- Động viên, khen thưởng kịp thời cho giáo viên dạy trẻ khuyết tật

*Biện pháp 2: Phối hợp với giáo viên tìm hiểu về nhu cầu, khả năng và xác định đối tượng, xây dựng kế hoạch chăm sóc, giáo dục trẻ hòa nhập.

Tôi thiết nghĩ việc tìm hiểu về nhu cầu và khả năng cá nhân của trẻ khuyết tật là một việc làm vô cùng quan trọng bởi vì khi giáo viên hiểu được nhu cầu và khả năng của trẻ xác định được điểm mạnh, điểm yếu của trẻ là gì để làm căn

cứ thì mới có thể xây dựng kế hoạch cá nhân và tìm ra các biện pháp phù hợp, tối ưu nhất để chăm sóc và giáo dục trẻ được dễ dàng hơn và hiệu quả hơn Vì vậy vào đầu năm học bản thân cùng với giáo viên phụ trách nhóm lớp có trẻ khuyết tật phải thống nhất cao về nội dung quản lý trẻ và phải tìm hiểu thông tin, nắm bắt tình hình khuyết tật của trẻ chính xác về sức khỏe, khả năng vận động, nhận thức, ngôn ngữ, sở thích và nhu cầu tình cảm của trẻ đồng thời tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến khuyết tật của từng trẻ từ đó xây dựng kế hoạch cụ thể xát với từng đối tượng khuyết tật

Ví dụ: Qua tìm hiểu thông tin từ gia đình được biết cháu Lê Hữu Phú Lộc

vừa chậm phát triển về trí tuệ và ngôn ngữ kém trẻ có nhu cầu và khả năng sau:

- Mặt mạnh của cháu:

+Thể chất: Cháu phát triển bình thường về chiều cao cân nặng, thể hiện cháu khoẻ mạnh

+ Sở thích của trẻ: Cháu thích xem phim hoạt hình, thích được âu yếm vuốt ve

- Khó khăn:

+ Kỹ năng học tập ở mức độ chậm, có nhiều biểu hiện không bình thường

về nghe nhìn, không chú ý

+ Trong giao tiếp: Cháu còn nhút nhát, rụt dè, không thích tham gia chơi cùng các bạn

+ Ngôn ngữ: Trẻ nói ngọng, nói lắp muốn bày tỏ về vấn đề gì hay khi không được đáp ứng đúng yêu cầu thì trẻ thường nhăn mặt, bứt tay, dụi chân, khó chịu, quấy khóc

+ Cháu không tập trung chú ý, hay phân tán, không thích tham gia vào các hoạt động của lớp

- Nhu cầu cần giúp đỡ:

+ Trẻ cần được yêu thương chăm sóc và giáo dục phù hợp để phát triển

về ngôn ngữ, kỹ năng giao tiếp, tự phục vụ và thể chất

Những thông tin ban đầu này vô cùng quan trọng giúp cho quá trình theo dõi, giúp đỡ, chăm sóc giáo dục trẻ thuận lợi hơn Từ đó giáo viên xây dựng kế hoạch cụ thể xát với từng đối tượng khuyết tật theo từng tháng

Ví dụ: Xây dựng kế hoạch chăm sóc trẻ giáo dục trẻ trong tháng

9,10,11,12 như sau:

Tháng Nội dung hoạt

động

9 Tìm hiểu về hoàn

cảnh gia đình trẻ

Xác định trẻ thuộc

dạng khuyết tật và

mức độ khuyết tật

Trao đổi với gia đình về đặc điểm và tình hình của trẻ

Giáo viên và nhà trường nắm được hoàn cảnh gia đình trẻ, tính cách, sở thích

và nhu cầu của trẻ

10 Trẻ biết thực hiện

một số nề nếp thói

quen sinh hoạt

- Giáo viên hướng dẫn, quan sát nhắc nhở trẻ thường xuyên

- Nhắc các bạn trong lớp hướng dẫn giúp đỡ bạn cùng thực hiện

-Trẻ ăn, ngủ, đi vệ sinh đúng theo nơi quy định

-Biết sử dụng và cất đúng đồ dùng cá nhân theo quy định

11 Tham gia vào các

hoạt động của lớp,

trường

- Giáo viên hướng dẫn, gần gũi, động viên, tạo môi trường thuận lợi cho trẻ tham gia các hoạt động lớp, trường

- Nhắc nhỡ trẻ trong lớp

và trẻ trong trường giúp

đỡ trẻ

Trẻ hứng thú tham gia

12 Biết giao tiếp, lễ

phép với mọi

người xung quanh

Tạo điều kiện thuận lợi, động viên khuyến khích trẻ tham gia mọi hoạt động của lớp , trường

Trẻ mạnh dạn hơn trong giao tiếp

*Biện Pháp 3: Xây dựng môi trường thân thiện

Đúng như xu hướng phát triển giáo dục mầm non,việc xây dựng môi trường thân thiện trong trường lớp mầm non chính là cách tiếp cận tôn trọng quyền trẻ em, giúp trẻ sống và lớn lên vui tươi, lành mạnh, an toàn; đảm bảo cho trẻ tham gia tích cực, chủ động vào quá trình phát triển, hình thành những kỹ năng cần thiết cho cuộc sống

*Môi trường tâm lý

Trẻ khuyết tật có đặc điểm: Rụt dè, không mạnh dạn, không tự tin, hạn chế vận động, ngôn ngữ hạn chế, khó khăn( Nói ngọng, nói khó, nói lắp ), nhận biết về thế giới xung quanh còn hạn chế và thực sự có nhu cầu tình cảm rất lớn, trẻ cần được yêu thương che chở, sẻ chia hơn những trẻ bình thường Không chỉ giáo viên phụ trách lớp biết cách hỗ trợ những điều bé cần mà mọi người xung quanh trẻ cũng cần quan tâm, chia sẽ với bé nhiều hơn Sự gần gũi hàng ngày của cô, của các bạn trong lớp và của các cán bộ giáo viên, nhân viên trong trường có tác động rất lớn đến việc hạn chế những khiếm khuyết và phát huy khả năng tích cực của trẻ Vì vậy việc chỉ đạo giáo viên giành thời gian quan tâm đến trẻ, khuyến khích trẻ khác trong lớp quan tâm chia sẽ với bạn thông qua các hoạt động cụ thể như

- Tạo cơ hội cho trẻ cùng các bạn chơi chung các trò chơi như ( chèo thuyền, hái quả, ném còn, ném bóng )

- Đi dạo chơi khuôn viên trường, nhổ cỏ, tưới nước chăm sóc cây cảnh, giao tiếp với tất cả các cô, các bạn của các lớp khác trong trường

- Qua hoạt động giáo dục: Như hoạt động khám phá môi trường xung quanh theo chủ đề không chỉ cung cấp và mở rộng kiến thức cho các bé mà còn

là điều kiện tốt nhất để cung cấp vốn từ, tạo cơ hội tốt nhất cho việc hình thành

và phát triển ngôn ngữ của trẻ Những kiến thức ấy được chuyển tải đến trẻ qua tranh ảnh, mô hình, đồ vật, sự vật sự việc gần gũi xung quanh Khai thác triệt để đến trẻ những yếu tố liên quan để cung cấp kiến thức, ngôn ngữ, rèn luyện kỷ năng cần thiết, giáo dục thái độ hành vi đúng đắn cho trẻ, đặc biệt là thái độ của trẻ bình thường đối với trẻ khuyết tật, sẵn sàng chia sẻ, giúp đỡ bạn lúc khó khăn

và sự kiên trì ham học hỏi của trẻ khuyết tật thái độ hành vi vượt khó từ những hạn chế khiếm khuyết của bản thân để tham gia hoạt động cùng bè bạn thực hiện được những yêu cầu của cô giáo

Hoạt động phát triển vận động: Những động tác phối hợp nhịp nhàng của các bộ phận cơ thể với các giác quan trong bài tập phát triển chung, những thao tác, kỹ năng của các vận động cơ bản như bò, trườn trèo, ném, chuyền, bắt, chạy, nhảy hay những trò chơi vận động rèn luyện sự phản ứng nhanh nhạy của trẻ là

cơ hội để trẻ cùng nhau thực hiện nhiệm vụ chung, ở đó trẻ khuyết tật cần sự hỗ trợ nhiều hơn trẻ bình thường do những khiếm khuyết của trẻ Cô và các bạn giúp trẻ được điều đó, xoá đi khoảng cách và sự mặc cảm của trẻ

- Giúp trẻ( Khuyết tật) một số thói quen,vệ sinh cá nhân ( kiểm tra vệ sinh tay bé được các bạn giúp đỡ đứng vào hàng hay khi bạn khóc hờn dỗi cô gợi ý trẻ đưa cho bạn đồ chơi hoặc ôm nhẹ vào bạn dỗ dành; hay giúp trẻ lấy đúng gối của mình khi ngủ trưa,…)

- Giáo viên chú ý nêu gương, khen ngợi kịp thời những trẻ biết chơi thân thiện, hợp tác, giúp đỡ bạn ( khuyết tật)

- Đối với giáo viên luôn yêu thương gần gũi, đối xử công bằng với trẻ khuyết tật, không kỳ thị, đặc biệt không nên can thiệp quá nhiều vào quá trình trẻ chơi, nếu không cần thiết, nên chú ý quan sát, động viên trẻ kịp thời lạc quan,

tự tin vào bản thân ( không sao đâu con”; “ Con làm lại đi nào”; “ con làm từ từ thôi” hay “ con sắp làm được rồi”;

Đây là các hoạt động rất cần thiết cho trẻ khuyết tật bầu không khí tâm lý thân ái giữa giáo viên với giáo viên, giữa trẻ với trẻ

* Môi trường vật chất

- Bố trí không gian để trẻ sinh hoạt và học tập gọn gàng, sạch sẽ, tránh vật cản trên đường đi

- Đồ dùng đồ chơi để vừa tầm tay của trẻ để trẻ dể sử dụng khi tham gia chơi

- Tham mưu với Hiệu trưởng mua sắm bổ sung trang thiết bị phát triển vận động cho trẻ, đồng thời chỉ đạo giáo viên sưu tầm nguyên vật liệu có sẵn ( bìa cát tông, chai lọ, ống nhựa ) tự làm một số đồ chơi, thiết bị phù hợp cho trẻ hoạt động

Ví dụ: + Đồ chơi xếp hình: Giúp trẻ phát triển kỹ năng vận động

+ Đồ chơi hình khối: Giúp trẻ kích thích suy nghĩ, giúp trẻ phát triển ngôn ngữ của mình

+ Đồ chơi bỏ bi vào ống: Giúp trẻ phát trỉển kỹ năng nghe, nhìn, ngôn ngữ

- Trang trí môi trường bố trí tranh ảnh trong lớp ở các góc hoạt động cần đảm bảo tính thẩm mĩ, mang tính mở phù hợp với quá trình triển khai các chủ

đề, luôn tạo sự mới mẽ, hấp dẫn kích thích trẻ hoạt động như chủ đề gia đình, nghề nghiệp, giao thông hay thế giới tự nhiên phong phú với đa dạng sắc màu của cỏ cây hoa lá, con vật, nắng, mưa, gió bão được bàn tay khéo léo của cô giáo mầm non làm nên, với sự sắp xếp khoa học, hài hoà tiện sử dụng và tận dụng mọi tình huống để trẻ khám phá, trãi nghiệm giúp trẻ khuyết tật có cơ hội lĩnh hội, tiếp cận để phát triển song hành với những trẻ bình thường một cách tốt nhất đặt nền móng ban đầu cho sự hình thành và phát triển nhân cách toàn diện ngay từ lứa tuổi mầm non.Vì vậy bố trí và tổ chức môi trường cho trẻ chơi và

hoạt động cần đảm bảo trên nguyên tắc cho trẻ “ chơi mà học”

* Biện pháp 4: Chỉ đạo giáo viên lựa chọn những kỹ năng cần thiết để rèn luyện cho trẻ

Trong thực tế dạy trẻ lứa tuổi mầm non là một công việc đã khó nhưng dạy trẻ khuyết tật về trí tuệ, nhận thức và phát triển ngôn ngữ lại càng khó khăn hơn Để giúp trẻ hòa nhập vào cuộc sống vào lớp học mầm non đòi hỏi người giáo viên phải linh động, kiên nhẫn, sử dụng nội dung, phương pháp linh hoạt Đặc biệt cần biết lựa chọn những kỹ năng cần thiết, phù hợp với nhu cầu của trẻ

để rèn luyện cụ thể như

- Dạy kỹ năng giao tiếp, phát triển ngôn ngữ cho trẻ: Trẻ khuyết tật gặp rất nhiều khó khăn trong giao tiếp, trẻ không thể nói hết lời nói, nói ngọng, nói lặp, khi truyền đạt thì nói không rõ hoặc không hết ý của mình nên người nghe khó hiểu

Ví dụ: Cô ơi! ( cháu Phúc thường gọi Tô ơi!, bạn bạn bạn Tuấn không

không không cho cháu chơi )

Vì vậy giáo viên luôn chú ý, lắng nghe, động viên khích lệ và khen ngợi trẻ; mỉm cười và nhìn thẳng vào trẻ lắng nghe những gì trẻ nói, cho trẻ thời gian

để suy nghĩ về những điều mà trẻ muốn nói, không được ngắt lời trẻ, không thúc giục trẻ nói nhanh Khi trò chuyện với trẻ, kết hợp giữa lời nói và cử chỉ điệu bộ

để tạo ra sự hấp dẫn, thoải mái cho trẻ một cách tự nhiên, tạo sự giao tiếp bằng mắt với trẻ Vì thông qua ánh mắt, trẻ có thể nhận thấy thiện chí, sự khích lệ, động viên của chúng ta và cũng qua đó, giúp giáo viên kiểm soát những cảm xúc của trẻ

- Dạy kỹ năng tự phục vụ chăm sóc bản thân cho trẻ:

Ví dụ: Hướng dẫn trẻ tự mặc quần áo, biết lấy khăn và tự rửa mặt, rửa tay dưới

vòi nước sạch, đánh răng, biết đi vệ sinh đúng nơi quy định, biết tự xúc cơm để

ăn, biết lấy gối và cất gối trước và sau khi ngủ dậy

Những kỹ năng tự phục vụ bản thân đối với trẻ khuyết tật cũng gặp rất nhiều khó khăn vì vậy giáo viên cần phải hướng dẫn trẻ từng thao tác nhỏ trong mỗi hoạt động như cho trẻ nhìn, quan sát rồi mới thực hiện và thực hiện nhiều lần

- Kỹ năng thích ứng: Trẻ khuyết tật nhận thức chậm không đầy đủ, mọi sự việc xung quanh trẻ đều mới lạ Vì vậy giáo viên cần gần gũi, quan tâm, giúp đỡ trẻ thích nghi với môi trường mới ( lớp học và bạn bè )

Việc rèn các kỹ năng cần thiết cho trẻ qua các hoạt động hàng ngày là rất cần thiết giúp trẻ phát triển về mọi mặt ( thể chất, ngôn ngữ, nhận thức…) Điều này cũng tạo cơ hội, điều kiện cho giáo viên trưởng thành hơn về nghiệp vụ sư phạm và vững vàng hơn trong chuyên môn, tạo ra môi trường đầm ấm rèn luyện tình yêu thương chia sẽ đối với trẻ em

*Biện pháp 5: Chỉ đạo giáo viên theo dõi, đánh giá sự tiến bộ của trẻ

Đánh giá là một kỹ năng quan trọng đối với mọi giáo viên, nhất là đối với giáo viên dạy trẻ khuyết tật Giúp cho giáo viên hiểu rõ trẻ, hiểu các khó khăn

mà trẻ gặp phải, nắm được nhu cầu, khả năng của trẻ sẽ giúp cho giáo viên có cách thức tiếp cận cũng như điều chỉnh phương pháp chăm sóc, giáo dục trẻ khuyết tật hợp lí Đây là biện pháp vô cùng quan trọng không thể thiếu được

trong quá trình chăm sóc, giáo dục trẻ khuyết tật, đòi hỏi người giáo viên phải

tìm hiểu và đánh giá trẻ khuyết tật rất cụ thể, tỉ mỉ và rất thường xuyên qua hoạt động hàng ngày, qua chủ đề như:

- Hàng ngày giáo viên phải theo dõi quan sát trẻ, trò chuyện và giao tiếp với trẻ qua các hoạt động, ghi lại những tiến bộ rõ rệt và những điểm cần lưu ý vào sổ nhật ký theo dõi sự tiến bộ của trẻ khuyết tật

Căn cứ vào những nhận xét đó giáo viên cùng với BGH và cha mẹ điều chỉnh biện pháp chăm sóc, giáo dục phù hợp cho trẻ tiếp theo

*Biện pháp 6: Làm tốt công tác tuyên truyền và phối hợp với phụ huynh và cộng đồng trong việc chăm sóc, giáo dục trẻ khuyết tật.

Biết rằng trên thực tế một điều dễ thấy: Tất cả mọi công việc trong trường mầm non mong muốn đạt kết quả tốt đều không thể không có sự ủng hộ của các bậc cha mẹ trẻ Đây cũng là vấn đề lớn mang tính xã hội bao gồm nhiều khâu, nhiều mắt xích liên hoàn chỉ cần hỏng một mắt xích sẽ dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, do vậy vấn đề phối hợp liên ngành, truyền thông, giáo dục trong nhân dân, phối hợp giữa gia đình, nhà trường, giữa giáo viên và cha mẹ trẻ để chăm sóc, giáo dục trẻ Đặc biệt là đối với trẻ khuyết tật học hoà nhập là hết sức quan trọng cục thể

* Đối với cha mẹ trẻ

- Qua buổi họp phụ huynh đầu năm cùng với giáo viên phụ trách lớp trao đổi với phụ huynh những thông tin ban đầu của trẻ khuyết tật, phối hợp với phụ huynh để xây dựng kế hoạch phù hợp chăm sóc giáo dục trẻ đúng với nhu cầu, đặc diểm của trẻ

- Tuyên truyền qua góc trao đổi với phụ huynh ở nhóm lớp, qua đó phụ huynh nắm dược những thông tin về sức khỏe về sự tiến bộ của trẻ để kết hợp thực hiện chăm sóc, giáo dục trẻ tiếp theo

- Chỉ đạo giáo viên động viên, khuyến khích phụ huynh có cháu khuyết tật tham gia các hoạt động cuả trường, lớp ( Chế biến bữa ăn dinh dưỡng trường

tổ chức; tham gia cho trẻ ăn; hoạt động giáo dục )