Đọc sách trước hết là một yêu cầu cần thiết để hoàn thiện bản thân, để thực hiện các công việc và nâng cao hiểu biết xã hội đồng thời cũng là một món ăn tinh thần không thể thiếu trong đời sống của mỗi con người. Trong dòng chảy bất tận của tình yêu, niềm đam mê với sách ấy Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu của chúng ta là một tấm gương sáng ngời. Tuy nhiên vấn đề đặt ra hiện nay là phát triển văn hóa đọc trong sinh viên – đối tượng đang rất cần đọc nhưng cũng là đối tượng đang có nhiều biểu hiện chưa mặn mà, chưa nhiệt huyết và chưa thực sự yêu thích việc đọc sách. Phát huy tinh thần của toàn quốc, toàn dân học tập theo tấm gương chủ tịch Hồ Chí Minh trong khuôn khổ bài viết này chúng tôi chỉ tập trung vào việc phát triển văn hóa đọc trong đối tượng sinh viên nói chung
Trang 1MỘT VÀI SUY NGHĨ
VỀ HỌC TẬP TẤM GƯƠNG CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH
VỚI VIỆC ĐỌC SÁCH
Đọc sách trước hết là một yêu cầu cần thiết để hoàn thiện bản thân, để thực hiện các công việc và nâng cao hiểu biết xã hội đồng thời cũng là một món ăn tinh thần không thể thiếu trong đời sống của mỗi con người Trong dòng chảy bất tận của tình yêu, niềm đam mê với sách ấy Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu của chúng ta là một tấm gương sáng ngời Tuy nhiên vấn đề đặt ra hiện nay là phát triển văn hóa đọc trong sinh viên – đối tượng đang rất cần đọc nhưng cũng là đối tượng đang có nhiều biểu hiện chưa mặn mà, chưa nhiệt huyết và chưa thực sự yêu thích việc đọc sách Phát huy tinh thần của toàn quốc, toàn dân học tập theo tấm gương chủ tịch Hồ Chí Minh trong khuôn khổ bài viết này chúng tôi chỉ tập trung vào việc phát triển văn hóa đọc trong đối tượng sinh viên nói chung, đặc biệt cụ thể là sinh viên trường Đại học Văn Hóa, Thể Thao và Du Lịch Thanh Hóa thông qua học tập từ tấm gương Chủ Tịch Hồ Chí Minh – Anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hóa Thế giới
1 Đọc sách là công việc, niềm đam mê trong suốt cuộc đời và sự nghiệp của Chủ Tịch Hồ Chí Minh
Xuất thân từ một gia đình trí thức có truyền thống yêu nước, hiếu học nên việc đọc sách sớm đã trở thành thói quen không thể thiếu của Người Người đọc rất nhiều loại sách: từ sách bằng chữ quốc ngữ, sách Hán và kể cả sách Pháp Thông qua việc đọc sách, báo tiến bộ và thông qua việc mắt thấy tai nghe bằng thực tiễn Người đã nhận thấy nỗi thống khổ của nhân dân ta dưới ách đô hộ của thực dân Pháp Từ đó Người có khát vọng “Tôi chỉ có một ham muốn tột bậc là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ta cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành” Xuất phát từ khát vọng đó giữa năm 1911 Người rời bến Nhà Rồng ra
đi tìm đường cứu Nước
Trên con đường cứu nước cứu dân đầy gian nan vất vả lặn lội khắp năm châu bốn bể Người vẫn miệt mài với việc đọc sách Cũng chính từ những trang sách mà Người đã đọc một con đường để cứu nước, cứu dân Tại nước Pháp, năm 1920 Người đã đọc bản “ luận cương về vấn đề dân tộc
và vấn đề thuộc địa” của Lê Nin Quá hạnh phúc với niềm vui vô bờ vừa tìm
được Người từng tâm sự: “Luận cương của Lê-nin làm cho tôi rất cảm động, phấn khởi, sáng tỏ, tin tưởng biết bao! Tôi vui mừng đến phát khóc lên Ngồi một mình trong buồng tối mà tôi nói to lên như đang nói trước quần chúng đông đảo: Hỡi đồng bào bị đọa đày đau khổ! Đây là cái cần thiết cho chúng ta, đây là con đường giải phóng chúng ta Từ đó tôi hoàn
Trang 2toàn tin theo Lê-nin, tin theo Quốc tế thứ ba” Nhà thơ Chế Lan Viên cũng
đã diễn tả hết sức xúc động niềm vui của Bác khi đến với chủ nghĩa Mác Lê Nin trong thời khắc vàng ngọc của lịch sử: “ Luận cương đến Bác Hồ Và Người đã khóc/ Lệ Bác Hồ rơi trên chữ Lê-nin” Như vậy ta có thể thấy giá trị của những trang sách mà Người đọc, trong đó có ý nghĩa đặc biệt của Luận cương Lê Nin là hết sức to lớn và sâu sắc Đây cũng chính là những trang sách mà Người đang khao khát tìm kiếm, những trang sách liên quan mật thiết đến vận mệnh lịch sử của dân tộc, gợi mở con đường giải phóng
dân tộc, giải phóng áp bức cho nhân dân ta Người thấy rõ: “ muốn cứu nước
và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác khác con đường cách mạng vô sản”
Cách mạng tháng Tám thành công, Người phải giải quyết biết bao công việc nhưng vẫn giành thời gian cho việc đọc sách Chủ Tịch Hồ Chí Minh xây dựng một nhật biểu đọc sách của mình để thực hiện Buổi sáng trước giờ làm việc Bác đọc các bản tin, các báo; buổi tối từ 9h (21h) Bác bắt đầu công việc đọc sách để nắm được mọi thông tin, tin tức, thời sự trong nước và tình hình thế giới để kịp thời ban hành đường lối lãnh đạo Điều đó cho thấy đọc sách không phải là niềm cảm hứng mà là sự say mê nhưng đó cũng là công việc bắt buộc của mỗi người trong muôn vàn công việc mà họ phải làm vì sách là một kho tàng tri thức của nhân loại Đọc sách là bổ xung tri thức
Chủ Tịch Hồ Chí Minh khi còn khỏe đã chăm đọc sách, đến khi tuổi
đã cao, sức khỏe đã suy giảm nhiều, đặc biệt là thị lực Người vẫn không từ
bỏ thói quen cao quý đó Sách đối với Người trở thành Người bạn tâm giao, tri kỷ, là món ăn tinh thần không thể thiếu Thấu hiểu tình cảm của Người đối với sách, Văn phòng Phủ Chủ Tịch cử các đồng chí như Vũ Kỳ, Cù Văn Chước, Lê Hữu Lập đọc sách báo cho Bác nghe Những năm cuối đời, Người nghe đồng chí Cù Văn Chước đọc cuốn "Cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông" và tự đọc cuốn "Sự thật về Việt Nam" bằng tiếng Anh Sách, báo đã trở thành món ăn tinh thần và phương tiện thông tin không thể thiếu được của một con người vĩ đại như Chủ tịch Hồ Chí Minh - Anh Hùng giải
phóng dân tộc, danh nhân Văn hóa Thế giới Sách báo đọc xong, Bác thường gửi tới các nơi cần sử dụng Những sách báo cần làm tư liệu, Bác giữ lại, nhưng sử dụng xong lại gửi đi Vì vậy, Bác không có thư viện riêng Những cuốn sách, tờ báo khi Người qua đời còn lưu lại tại nhà 54, nhà sàn là những báu vật vô giá.
2 Một vài suy nghĩ về học tập tấm gương đọc sách của Chủ tịch
Hồ Chí Minh hiện nay.
- Để trở thành người hiểu biết rộng và thực hiện công việc gì cũng cần phải đọc sách Người từng nói về vấn đề tự học trong đó có vai trò then chốt
Trang 3của việc đọc sách một cách sâu sắc và tóm lược như sau “Học ở trường, học trong sách vở, học lẫn nhau và học dân” Như vậy có thể thấy việc tự học có
gắn bó mật thiết đến việc đọc sách và đọc sách cũng là cây cầu nôi để để hoàn thiện bản lĩnh và thực hiện công việc của Người trong suốt quá trình hoạt động Theo quan điểm của Người nhìn rộng ra thì ai cũng cần phải đọc
sách dù làm bất cứ công việc gì "Người mới học chữ cần đọc để không mù lại, người làm công an cần đọc để nắm tình hình Những người làm công việc chuyên môn cần phải đọc để nâng cao trình độ Người làm quản lý lãnh đạo cần phải đọc để quản lý, lãnh đạo tốt hơn Làm nhà báo, nhà văn lại càng phải đọc”.
- Tùy theo mục đích đọc sách mà có cách đọc sách phù hợp yêu cầu
Khi đọc để tìm tài liệu Người đã khuyên nhủ chúng ta như sau: “Muốn có nhiều tài liệu phải xem cho rộng Xem được nhiều thứ báo chừng nào thì lấy được nhiều tài liệu chừng ấy” “Tìm tài liệu cũng giống như công tác khác, phải chịu khó Có khi xem tờ báo này có vấn đề này, xem tờ báo khác
có vấn đề khác, rồi ghép hai ba vấn đề, hai ba con số làm thành tài liệu mà viết” Khi đọc nghiên cứu cần đào sâu tìm tòi, suy ngẫm Đặc biệt khi gặp
vấn đề rất quan trọng và cần thiết nhưng rất khó hoặc không hiểu thì nhất thiết đọc đi đọc lại cho hiểu cặn kẽ mới thôi Luận Cương của Lê Nin nói trên trong lúc Người đọc và tìm hiểu là một minh chứng không thể chối bỏ
- Đọc sách không chỉ đọc thoáng qua rồi thôi mà cần phải có cách thức để lưu trữ, nhấn đậm và phân loại thông tin một cách cẩn thận (thậm chí
cần phải đánh giá, nhận xét về thông tin trong trường hợp cần thiết) “Bác có thói quen khi đọc, ngón tay đưa theo dòng, mắt dõi theo, chỗ nào có vấn đề chú ý thì dừng tay ghi chép hoặc đánh dấu để dễ nhận biết những chỗ vẫn cần chú ý, những số liệu và thông tin cần xử lý Đọc báo, thấy gương người tốt muốn thưởng huy hiệu, Bác dùng bút bi hoặc bút chì màu đỏ khuyên vào Chỗ nào cần lưu ý, Bác đánh dấu gạch chéo (/); đánh dấu bằng chữ X và gạch chéo (X/) là chú ý dòng; (!) là lạ; có vấn đề chưa rõ ràng, còn nghi ngờ, Người đánh dấu chấm hỏi (?) và yêu cầu văn phòng xác minh lại Đoạn nào cần xem kỹ, Bác đánh dấu gạch chéo và chấm phẩy (/;) Đã xem xong, Bác viết chữ V ” Ở phương pháp đọc của Người có sự chuyên tâm
và kỹ năng xử lý thông tin rất nhuần nhuyễn đã tạo thành thói quen rất cần thiết để cho chúng ta học tập
- Cần phải có cái nhìn tổng thể, khách quan chứ không được tin theo một cách mù quáng từng câu, từng chữ trong sách Theo Người rất cần “ Phải nêu cao tác phong độc lập suy nghĩ và tự do tư tưởng Đọc tài liệu thì phải đào sâu hiểu kỹ, không tin một cách mù quáng từng câu trong sách Có vấn đề thông suốt thì mạnh dạn đề ra cho vỡ lẽ, đối với bất cứ vấn đề gì đều phải đặt ra câu hỏi : “ vì sao” đều phải suy nghĩ kỹ càng, xem nó có hợp với
Trang 4thực tế hay không, tuyệt đối không nên nhắm mắt tuân theo một cách xuôi chiều Phải suy nghĩ cho chín chắn.”
- Nguyên tắc quan trọng nhất khi đọc sách là “Học phải đi đôi với hành, lý luận phải liên hệ với thực tiễn” (Thư gửi cán bộ giáo dục, học sinh,
sinh viên các trường và các lớp bổ túc văn hóa Ngày 31/08/1960 Hồ Chí Minh)
Trong cuốn “Về vấn đề học tập” trang 58 Người đánh giá: “ Có đồng chí thuộc lòng một số sách vở về chủ nghĩa Mác - Lênin Họ tự cho mình là người hiểu biết chủ nghĩa Mác - Lênin hơn ai hết Song khi gặp việc thực tế, thì họ hoặc máy móc, hoặc là lúng túng Lời nói và việc làm của họ không nhất trí Họ học sách vở Mác - Lênin Học để trang sức chứ không phải để vận dụng vào công việc cách mạng”.
Người cũng nhất trí với quan điểm “siêng xem sách và xem được nhiều sách là quí” nhưng Người đã nhấn mạnh : “ Dù xem được hàng ngàn quyển lý luận nếu không biết đem ra thực hành , thì khác nào cái hòm đựng sách.”
Theo bà Nguyễn Thị Thanh Mai - Vụ trưởng Vụ Thư Viện chia sẻ về
kết quả một cuộc thống kê gần đây của của Bộ VHTTDL Bà nói: "So với các nước trong khu vực, tỉ lệ đọc sách của người Việt Nam khá thấp" Theo
thống kê hàng năm dựa trên báo cáo của các thư viện gửi về Bộ, người Việt đọc trung bình 0,8 cuốn sách/người/năm (tức là chưa được 1 cuốn sách) Tỉ
lệ sách bình quân đầu người tại các thư viện công cộng là 0,38 cuốn
Nằm trong hệ thống thư viện nước ta, cũng theo tình trạng chung đó, thư viện trường Đại Học Văn Hóa, Thể Thao và Du Lịch Thanh Hóa còn rất thiếu bạn đọc thực sự yêu thích, đam mê thực sự với sách
Trên đây là những thông tin hết sức đáng buồn và rất đáng lo ngại với một đất nước đang đẩy mạnh nền công nghiệp hóa, hiện đại hóa, với một Trường Đại học tuổi đời còn non trẻ đang chú trọng công tác nghiên cứu khoa học
- Một số giải pháp
- Tổ chức lớp học chuyên đề “ Học tập việc đọc sách theo tấm gương
Hồ Chủ Tịch”
- Tuyên truyền, giáo dục nhận thức về vai trò, ý nghĩa của việc đọc sách đối với mọi người nói chung đặc biệt là sinh viên trong môi trường giáo dục đại học Trong đó nhấn đậm vai trò của sách đối với việc học tập, nghiên cứu khoa học
Nói về cách thức để tuyên truyền thì Người khẳng định bằng các cách:
tuyên truyền bằng miệng, tuyên truyền bằng văn tự và tuyên truyền bằng hành động ( tr 174 Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh ( giai đoạn 1941 – 1945
) Đỗ Hoàng Linh – Nhà xuất bản Hồng Bàng Vậy theo đó chúng ta cần phát huy các công tác như sau:
Trang 5- Tuyên truyền qua phát thanh giữa giờ ra chơi: (giới thiệu 01 cuốn sách hay trong khoảng thời gian 10 phút);
- Thu thập các thông tin video về Người, lồng ghép phát video về Người với công tác đọc sách báo (trước khi hội nghị, hội thảo bắt đầu và trong khi giải lao giữa giờ)
- Thiết kế, xây dựng panô, áp phích, tranh ảnh cổ động: Ví dụ: treo ảnh Bác Hồ đọc sách báo, treo khẩu hiệu các câu nói của Người về sách và
tự học: “ Học ở đâu: Học ở trường, học trong sách vở, học lẫn nhau và học ở nhân dân” “ sách là thuốc bổ tinh thần” “ sách là thuốc chữa tội ngu” hay các danh ngôn về giá trị của sách:
"Dẫu có bạc vàng trăm vạn lạng Không bằng kinh sử một vài pho"
(Cao Bá Quát)…
- Lấy Thư viện là trung tâm của hoạt động đẩy mạnh phát triển văn hóa đọc trong nhà trường Tổ chức các hoạt động thường xuyên và định kỳ tác động đến Văn hóa đọc trong sinh viên
- Xây dựng trang bảng tin của thư viện “ mỗi ngày một cuốn sách” giới thiệu đến bạn đọc cuốn sách hay, nên đọc
- Kết hợp với các công ty sách để tổ chức các hội chợ sách ngay tại không gian trường nhằm giới thiệu quảng bá về sách, đồng thời cũng cần có những đợt khuến mãi, những chương trình bán sách giảm giá cho đối tượng sinh viên để khuyến khích sinh viên mua sách, tài liệu duy trì và phát triển văn hoá đọc
- Nâng cao chất lượng môi trường đọc sách với tiêu chí thân thiên, tích cực, hiện đại
- Rất cần có những lớp hướng dẫn miễn phí: sử dụng dịch vụ thư viện, chia sẻ các công cụ lưu trữ và chia sẻ thông tin
- Nâng cao chất lượng đáp ứng nhu cầu của đọc giả về tài nguyên sách cần có
- Tích cực hưởng ứng ngày đọc sách thế giới
- Phát huy vai trò của các thầy cô trong việc thúc đẩy HSSV xây dựng
ý thức tự học, tự nghiên cứu trong các môn học để xây dựng và triển khai đề
án “ Tuần đọc sách” hay “Tháng đọc sách” trong nội bộ nhà trường Tổ chức: từng lớp học luân phiên xuống thư viện một buổi/ tuần đọc sách hoặc / tháng đọc sách HSSV được tự chọn cuốn sách cho mình Sau khi đọc thì thực hiện viết thu hoạch “Hãy cho biết cảm nhận về cuốn sách anh (chị) đã đọc”
Toàn Đảng toàn dân ta thực hiện “Sống, chiến đấu, lao động và học tập theo tấm gương của Chủ tịch Hồ Chí Minh” Với quyết tâm đó chúng ta
triển khai học tập tấm gương Người trong việc đọc sách để phát triển văn
Trang 6hóa đọc trong HSSV nhà trường Trước là để phát huy tính chủ động tự học,
tự nghiên cứu của HSSV và tác động đến công tác nghiên cứu khoa học sau nữa là thực hiện chiến lược Phát triển Văn hóa đến năm 2020 của Đảng và Nhà nước với mục tiêu “Xây dựng phong trào đọc sách trong xã hội, góp phần xây dựng có hiệu quả thế hệ đọc tương lai”
Đầu tư cho Văn hóa Đọc là đầu tư cho con người, đầu tư cho phát triển bền vững Do vậy, để phát triển Văn hóa Đọc cần phải có sự cộng đồng trách nhiệm của toàn xã hội; trong đó vai trò, trách nhiệm nhà trường là hết sức quan trọng trong việc tạo ra và duy trì thói quen đọc của từng người để minh chứng cho chân lý "Sách là ngọn đèn bất diệt của trí tuệ con người"
Tài liệu tham khảo:
1 “Văn hóa giáo dục cũng là một mặt trận quan trọng”
“Học phải đi đôi với hành, lý luận phải liên hệ với thực tiễn”
Thư gửi cán bộ giáo dục, học sinh, sinh viên các trường và các lớp bổ túc văn hóa Ngày 31/08/1960 Hồ Chí Minh tr257 Văn hóa giáo dục cũng là một mặt trận – Nhà xuất bản Văn nghệ Thành phố Hồ Chí Minh
2 Cách tuyên truyền: Bằng nhiều cách: tuyên truyền bằng miệng, tuyên truyền bằng văn tự và tuyên truyền bằng hành động ( tr 174 Nguyễn
Ái Quốc – Hồ Chí Minh ( giai đoạn 1941 – 1945 ) Đỗ Hoàng Linh – Nhà xuất bản Hồng Bàng
3 “ Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào
khác khác con đường cách mạng vô sản” Hồ Chí Minh toàn tập, sdd, t, 9, tr
314, giáo sư Trần Nham: Hồ Chí Minh nhà tư tưởng thiên tài tr57.
4.Bác hồ với việc đọc sách http://hocmai.vn/mod/resource/view.php? id=13894
5 http://huc.edu.vn/chi-tiet/204/.html Hcm voi viec doc sach
http://phuly.edu.vn/bacho/chuyenBacHo.htm những câu chuyện về bác hồ
http://vietnamnet.vn/vn/van-hoa/116946/giat-minh nguoi-viet-khong-doc-noi-1-cuon-sach-nam.html số liệu sách đọc của Người VN
6 đề án phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng giai đoạn 2011 –
2020, tầm nhìn 2030
7 Đừng để văn hóa đọc tụt hậu – báo giáo dục và thời đại http://www.gdtd.vn/channel/2776/201304/Ky-1-Moi-lo-chung-1968614/