Chuyển đổi mô hình tổ chức quản lý chợ trên địa bàn Quận Cầu Giấy

Trong nền kinh tế thị trường nhiều thành phần kinh tế như nước ta hiện nay thì chợ đóng vai trò rất quan trọng trong đời sống kinh tế xã hội. Đặc biệt khi mà đời sống người dân đang từng bước được cải thiện thì nhu cầu tiêu dùng hàng hóa ngày càng nhiều hơn, phong phú và đa dạng hơn.

LỜI MỞ ĐẦU

Trong nền kinh tế thị trường nhiều thành phần kinh tế như nước tahiện nay thì chợ đóng vai trò rất quan trọng trong đời sống kinh tế xã hội.Đặc biệt khi mà đời sống người dân đang từng bước được cải thiện thì nhucầu tiêu dùng hàng hóa ngày càng nhiều hơn, phong phú và đa dạng hơn

Là một loại hình tổ chức thương mại hỗn hợp, Chợ đã xuất hiện từrất lâu và đã ăn sâu vào tiềm thức mua bán của người dân Thông qua việcsinh hoạt chợ và các loại hình tổ chức thương mại có nhận định được sựphát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của một vùng, một địa phương

Tuy nhiên trên thực tế hệ thống chợ ở nước ta còn tồn tại nhiều yếukém: cơ sở vật chất nhìn chung còn rất nghèo, lạc hậu Việc đầu tư xâydựng còn thiếu sự chỉ đạo thống nhất, việc xây dựng chợ còn vội vàngthiếu sự tính toán điều tra khảo sát vào nhu cầu thực tế Công tác quy hoạchchợ còn chưa đồng nhất và chưa phù hợp với sự phát triển của từng vùngtừng địa phương Nhiều chợ sau khi xây dựng đã đi vào hoạt động nhưngkhông mang lại hiệu quả, thâm chí xây dựng xong lại không có hộ kinhdoanh tham gia buôn bán tại chợ đó ví dụ điển hình như chợ đầu mối BắcThăng Long tuy đã được xây dựng với quy mô khá lớn được tính toán làchợ đầu mối phía bắc thủ đô Hà Nội từ nhiều năm nay nhưng đến hiên nayvẫn chưa đi vào hoat động Măt khác Việt Nam đang trên con đường hộinhập về kinh tế đòi hỏi hoạt đong thương mại ngày càng phải diễn ra mạnh

mẽ hơn, hệ thống chợ phải hoạt động có hiệu quả hơn, hiện đại hơn nhằmđẩy mạnh hoạt động mua bán tại các chợ Thêm vào đó, ngày càng cónhiều các siêu thị, các trung tâm thương mại hiện đại mọc lên đáp ứng nhucầu mua sắm của người tiêu dùng tốt hơn cạnh tranh trực tiêp với hoạt độngkinh doanh tại chợ

Thực tế cho thấy mô hình tổ chứcquản lý Chợ hiện nay còn bộc lộnhiều hạn chế như:

- Công tác quản lý còn nhiều hạn chế và yếu kém, đội ngũ cán bộquản lý nhiều người còn chưa qua đào tạo, hạn chế về năng lực và chuyênmôn…

- Mô hình tổ chức không thống nhất, nhiều đầu mối kinh doanh, khaithác, quản lý chợ chưa có hiệu quả

- Mô hình quản lý chợ hiện nay chưa huy động được các thành phầnkinh tế tham gia đầu tư, xây dựng, kinh doanh khai thác quản lý chợ, hàngnăm quận vẫn phải chi ngân sách khá lớn vào đầu tư xây dựng, cải tạo nângcấp chỉnh trang chợ

Vì vây, điều quan trọng hiện nay để khắc phục những hạn chế trên

Quận Cầu Giấy cần xây dựng đề án: “Chuyển đổi mô hình tổ chức quản

lý chợ trên địa bàn Quận Cầu Giấy” Bài viết được sự hướng dẫn của thầy

giáo Gs.Ts Đỗ Hoàng Toàn và sự giúp đỡ chỉ bảo nhiệt tình của các cô cácchú, các anh công tác tại phòng KTKH Quận Cầu Giấy Xong với năng lực

có hạn bài viết không tránh khỏi những thiếu sót em rất mong có sự đónggóp ý kiến của các thầy cô và các bạn quan tâm để bài viết này được hoàn

chỉnh hơn Em xin chân thành cảm ơn !

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHỢ VÀ CÁC ĐẶC TRƯNG VỀ CHỢ

I - KHÁI NIỆM VÀ ĐẶC TRƯNG VỀ CHỢ.

1 Khái niệm về chợ :

- Theo khái niệm thường dùng trong lĩnh vực thương mại:

Chợ là loại hình thương nghiệp truyền thống phát triển khá phổ biến

ở nước ta; chợ là hiện thân của hoạt động thương mại, là sự tồn tại củakhông gian thị trường mỗi vùng, nhất là vùng nông thôn, vùng sâu, vùng

xã, vùng biên giới và tập trung nhiều nhất ở các vùng đô thị các thành phốlớn

- Khái niệm về chợ theo quy định của Nhà nước :

Theo Nghị định 02/2003/NĐ-CP ngày 14/01/2003 của Chính phủ vềphát triển và quản lý chợ :

(1) Phạm vi chợ : là khu vực kinh doanh dành cho hoạt động chợ, bao

gồm diện tích để bố trí các điểm kinh doanh, khu vực dịch vụ (như : bãi để

xe, kho hàng, khu ăn uống, vui chơi giải trí và các dịch vụ khác) và đườngbao quanh chợ

(2) Chợ đầu mối : là chợ có vai trò chủ yếu, thu hút, tập trung lượng

hàng hóa từ các nguồn, sản xuất, kinh doanh của khu vực kinh tế hoặc củangành hàng để tiếp tục phân phối tới các chợ và các kênh lưu thông khác

(3) Chợ kiên cố : là chợ được xây dựng bảo đảm có thời gian sử dụng

trên 10 năm

(4) Chợ bán kiên cố : là chợ được xây dựng đảm bảo có thời gian sử

dụng từ 5 năm đến 10 năm

(5) Điểm kinh doanh tại chợ : bao gồm quầy hàng, sạp hàng, ki-ốt,

cửa hàng được bố trí cố định trong phạm vi chợ theo thiết kế xây dựng chợ,

có diện tích quy chuẩn tối thiểu là 3m2/điểm

2 - Đặc trưng về chợ:

- Chợ là một địa điểm công cộng mà tại đó việc mua bán, trao đổi hànghoá, dịch vụ của dân cư, nhằm thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng và sinh hoạt củamọi người Bất cứ ai có nhu cầu đều có thể thực hiện mua bán, trao đổi hànghóa mình mong muốn

- Sự hình thành của chợ do yêu cầu khách quan của sản xuất và traođổi hàng hoá, dịch vụ của con người Chợ có thể hình thành một cách tự pháthoặc quá trình nhận thức sự tự giác của con người

- Các hoạt động mua, bán trao đổi hàng hoá, dịch vụ tại chợ thườngdiễn ra theo một quy luật và chu kỳ thời gian nhất định có thể theo ngày, buổiphiên Thời gian và chu kỳ họp chợ hình thành do nhu cầu trao đổi hàng hoá,dịch vụ và sinh hoạt và tập quán của từng vùng, từng địa phương nhất định

- Chợ là một loại hình kinh doanh hỗn hợp, bao gồm nhiều loại hànghóa được bày bán, giá rẻ hơn các trung tâm thương mại lớn Chợ thể hiệnnhiều nét văn hóa truyền thống của người dân từ xa xưa đặc biệt là ở cácvùng quê hơn nữa loại hình sinh hoạt chợ nó đã ăn sâu vào tâm lý mua báncủa người dân từ xưa đến nay

II – PHÂN LOẠI VÀ VAI TRÒ CỦA CHỢ TRONG ĐỜI SỐNG KINH TẾ XÃ HỘI.

1- Phân loại chợ theo số lượng hộ kinh doanh, vị trí và mặt bằng của chợ(theo quy mô) 1 :

Theo Nghị định 02/2003/NĐ-CP ngày 14/01/2003 của Chính phủ vềphát triển và quản lý chợ, có các loại chợ như sau :

- Loại 1 : là chợ có trên 400 điểm kinh doanh(*), được đầu tư xây dựngkiên cố, hiện đại theo quy hoạch; được đặt ở các vị trí trung tâm kinh tếthương mại quan trọng của tỉnh, thành phố hoặc là chợ đầu mối của ngànhhàng, của khu vực kinh tế và được tổ chức thường xuyên; có mặt bằng phạm

vi chợ phù hợp với quy mô hoạt động của chợ và tổ chức đầy đủ các dịch vụtại chợ: trông giữ xe, bốc xếp hàng hóa, kho bảo quản hàng hóa, dịch vụ đolường, dịch vụ kiểm tra chất lượng hàng hóa, vệ sinh an toàn thực phẩm vàcác dịch vụ khác

- Loại 2 : là chợ có trên 200 điểm kinh doanh(*), được đầu tư xây dựngkiên cố hoặc bán kiên cố theo quy hoạch; được đặt ở trung tâm giao lưu kinh

tế của khu vực và được tổ chức họp thường xuyên hay không thườngxuyên; có mặt bằng phạm vi chợ phù hợp với quy mô hoạt động chợ và tổchức các dịch vụ tối thiểu tại chợ : trông giữ xe, bốc xếp hàng hóa, kho bảoquản hàng hóa, dịch vụ đo lường

- Loại 3 : là các chợ dưới 200 điểm kinh doanh(*) hoặc các chợ chưađược đầu tư xây dựng kiên cố hoặc bán kiên cố ; chủ yếu phục vụ nhu cầumua bán hàng hóa của nhân dân trong xã, phường và địa điểm phụ cận

2- Phân loại chợ theo tính chất mua bán (2) :

Dựa theo tiêu thức này người ta có thể chia chợ ra làm hai loại là chợbán buôn và chợ bán lẻ

Chợ bán buôn : Các chợ này có doanh số bán buôn chiếm tỷ trọng cao

trên 60-70%, đồng thời vẫn có bán lẻ nhưng tỷ trọng nhỏ Thường tập trungbán buôn ở các chợ cấp vùng và cấp thành phố, thị xã, thị trấn, có phạm vihoạt động lớn tập trung khối lượng hàng hoá lớn, hoạt động mua bán chủ yếu

là thu gom hàng hoá và phân luồng hang hoá các nơi Các chợ này thường là

(*) Điểm kinh doanh  3m 2

2()

Quyêt định 144A/2003/QĐ – UB ngày 11/08/2003 của UBND TPHCM về việc quy hoạch phát triển mạng lưới chợ - siêu thị và trung tâm thương mại trên địa bàn TPHCM phần nội dung tr 10,11,12.

nơi cung cấp hàng hoá cho các trung tâm bán lẻ, cho chợ bán lẻ và ngoài khuvực, nhiều chợ là nơi thu gom hàng xuất khẩu.

Chợ bán lẻ : là những chợ thuộc cấp xã, phường (liên xã, liên phường),

cụm dân cư hàng hoá qua chợ chủ yếu là bán lẻ, bán chủ yếu cho người tiêudùng trực tiếp hàng ngày

3 - Phân loại theo đặc điểm mặt hàng kinh doanh (3) :

Có chợ tổng hợp và chợ chuyên doanh

Chợ tổng hợp: Là chợ kinh doanh nhiều loại hàng hoá thuộc nhiều

ngành khác nhau Trong chợ, tồn tại nhiều loại mặt hàng như: hàng tiêu dùng(quần áo, giày, dép, các mặt hàng lương thực thực phẩm, hàng gia dụng ),công cụ lao động nông nghiệp (cuốc, xẻng, liềm, búa ), cây trồng, vậtnuôi chợ đáp ứng nhu cầu toàn bộ của khách hàng.Hình thức chợ tổng hợpnày thể hiện những đặc trưng của chợ truyền thống, ở nước ta hiện nay loạihình này vẫn chiếm ưu thế về số lượng cũng như về thời gian hình thành vàphát triển

Chợ chuyên doanh : là chợ chuyên kinh doanh một mặt hàng chính

yếu, mặt hàng này thường chiếm doanh số trên 60% đồng thời có bán một sốmặt hàng khác, các loại hàng khác có doanh số dưới 40% tổng doanh thu.Nhiều chợ chỉ chuyên doanh một hoặc một nhóm mặt hàng nhất định, nhưchợ hoa tươi, chợ vật liệu xây dựng, chợ cá biển, chợ rau quả, chợ cây cảnh,chợ tôm, chợ giống, chợ bò sữa…

4 - Theo địa giới hành chính:

Có hai loại chợ tồn tại theo tiêu thức này là chọ đô thị và chợ nôngthôn

3 (3)

Quyêt định 144A/2003/QĐ – UB ngày 11/08/2003 của UBND TPHCM về việc quy hoạch phát triển mạng lưới chợ - siêu thị và trung tâm thương mại trên địa bàn TPHCM phần nội dung tr 10,11,12.

Chợ đô thị: Là các loại chợ được tổ chức, tụ họp ở thành phố, thị xã,

thị trấn Do ở đây, đời sống văn hóa có phần cao hơn ở nông thôn, cho nêncác chợ ở thành phố có tốc độ đô thị hóa cao hơn ở nông thôn, văn minhthương mại cũng được chú trọng, cơ sở vật chất ngày càng được tăng cường

bổ xung và hoàn chỉnh Phương tiện để phục vụ mua bán, hệ thống truyềnthông và dịch vụ ở chợ này thường tốt hơn các chợ ở nông thôn Tuy nhiên,như thế đồng nghĩa với việc các chợ ở đô thị sẽ mang tính hiện đại của mộtloại hình thương mại mới và tính truyền thông trong chợ sẽ dần dần bị maimột

Chợ nông thôn: là chợ thường được tổ chức tại trung tâm xã, trung

tâm cụm xã Hình thức mua bán đơn giản, dân dã (có nơi, như ở một số vùngnúi người dân tộc thiểu số vẫn còn hoạt động trao đổi bằng hiện vật tại chợ),các quầy, sạp có quy mô nhỏ, lẻ, manh mún Nhưng ở các chợ nông thôn thểhiện đậm đà bản sắc truyền thống đặc trưng ở mỗi địa phương, các vùng lãnhthổ khác nhau

5 - Phân loại theo tính chất và quy mô xây dựng:

Theo tiêu thức này có ba loại chợ là: chợ kiên cố, bán kiên cố và chợtạm

Chợ kiên cố: là chợ được xây dựng hoàn chỉnh với đầy đủ các yếu tố

của một công trình kiến trúc, có độ bền sử dụng cao Chợ kiên cố thường làchợ loại I có diện tích đất hơn 10.000 m2 và chợ loại II có diện tích đất 6.000

m2 đến 9.000 m2 Các chợ kiên cố lớn thường nằm ở các tỉnh thành phố lớn,các huyện lỵ, thị trấn và có thời gian tồn tại lâu đời, trong một thời kỳ dài và

là trung tâm mua bán của cả vùng rộng lớn

Chợ bán kiên cố: là chợ chưa hoàn chỉnh, bên cạnh những hạn mục

xây dựng kiên cố (cửa hàng, sạp hàng) còn có những hạn mục xây dựng tạmnhư lán, quầy bán hàng độ bền sử dụng không cao và thiếu tiện nghi Chợ

bán kiên cố thường là chợ loại III, có diện tích đất 3.000m2 – 5.000m2 Chợnày chủ yếu phân bổ ở các huyện nhỏ, khu vực thị trấn xa xôi, chợ liên xã,liên vùng, các khu vực ngoài thành phố lớn.

Chợ tạm: là chợ mà những quầy sạp bán hàng là những lều quán được

làm có tính chất tạm thời, không ổn định, khi cần thiết có thể dỡ bỏ nhanhchóng và ít tốn kém Loại chợ này thường hay tồn tại ở các vùng quê, các xã,các thôn, có chợ được dựng lên để phục vụ trong một thời gian nhất định(như tết, lễ hội )

6 - Vai trò của chợ đối với đời sống kinh tế xã hội:

Mặt khác, tổng mức hàng hóa bán ra ở các chợ nội thành vẫn chiếm tỷtrọng lớn, góp phần quan trọng vào việc tiêu thụ hàng hóa sản xuất ra cũngnhư đóng góp cho ngân sách, giải quyết công ăn việc làm, hạn chế phát sinhcác chợ tự phát Hơn nữa, siêu thị chưa tỏ ra thích hợp với một bộ phận lớndân cư có thu nhập thấp, hàng ngày phải đi chợ mua thực phẩm Chợ ở cáckhu vực nội thành còn là nơi hấp dẫn khách du lịch trong và ngoài nước đếntham quan, mua sắm Như vậy, chợ còn là nơi góp phần tạo nên bản sắc vănhóa truyền thống của thành phố

- Vị trí, vai trò của chợ đối với sinh hoạt dân cư ở khu vực ngoại thành:Đối với khu vực ngoại thành và các quận ven, mạng lưới thương mại

dịch vụ chưa thật sự phát triển; chợ là địa điểm chính diễn ra các hoạt độngmua bán, trao đổi hàng hóa quan trọng nhất của nông thôn, nông dân ngoạithành Mặt khác, khu vực ngoại thành, các quận ven sẽ là nơi tập trung cácchợ đầu mối quan trọng nhất của thành phố, cung cấp hàng hóa cho toànthành phố và phục vụ xuất khẩu

- Hình thức buôn bán tại chợ làm tăng nhận thức của người dân vềkinh tế hàng hóa Đặc biêt là ở các khu vực miền núi, vùng sâu vùng xa, vùngcao hoạt động chợ làm thúc sản xuất phát triển, tiêu dùng làm tăng kênhthông tin cho sự câp nhật thông tin, tăng vốn hiểu biết của người dân về cácvấn đề xã hội Trong các phiên chợ, buổi chợ là cơ hội cho người dân làmtăng khả năng phản ứng của người dân với thị trường, với sự thay đổi của xãhội và tự mình có thể làm chủ được công việc làm ăn buôn bán của chínhmình trong công cuộc đổi mới

- Chợ là nguồn thu quan trọng của ngân sách nhà nước Các khoản thutại các chợ đóng góp một phần không nhỏ vào ngân sách của nhà nước Cácnguồn thu chủ yếu là từ thuế kinh doanh buôn bán tại chợ, lệ phí chỗ ngồi vàtiền thuê mặt bằng kinh doanh tại chợ Tuy nhiên hiện nay nhà nước vẫn chưathục sự quan tâm sâu sắc vào loại hình kinh doanh tại các chợ nhằm nâng caodịch vụ chợ

- Sự hình thành chợ kéo theo sự hình thành và phát triển của các ngànhnghề sản xuất Đây chính là tiền đề hội tụ các dòng người từ mọi miền đấtnước đến tập trung làm ăn buôn bán Chính quá trình này làm xuất hiện cáckhu trung tâm thương mại và không ít số đó đã trở thành những đô thị sầmuất

6.2 - Về việc giải quyết việc làm.

Chợ là nơi giải quyết việc làm cho nhiều người lao động đặc biệt lànhững người lao động phổ thông không có trình độ học vấn cao, khó hoặckhông thể xin việc tại các doanh nghiêp đòi hỏi có trình độ về tri thức Chỉvới phep tính đơn giản sau; nếu mỗi người trực tiếp buôn bán có thêm 1 đến 2người giúp việc, những nhân viên bán hàng, người phục vụ tổ chức nguồnhàng để đưa về chợ thì số người lao động tại chợ sẽ tăng lên đến 2 hoặc 3lần so với số lượng người chỉ buôn bán trực tiếp ở chợ Chính vì điều này chợ

đã giải quyết được một số lượng công việc lớn cho người lao động Ngoàinhững người tham gia buôn bán trực tiêp tai chợ chúng ta còn phải nói đênmột số lượng Cán bộ công nhân viên phục vụ tại các chợ đê đảm về mặt anninh chợ và công tác quản lý chợ Dưới đây là bản số liệu tổng số CBCNVphục vụ tại các chợ trên địa bàn quận

Biểu tổng hợp số lượng Cán bộ công nhân viên quản lý, phục vụ tại các chợ.

Nhà Xanh

Quan Hoa

NSTP D.Vọng

X.Máy D.Vọng

Hợp Nhất

Trần Duy

6.3 - Về việc giữ gìn bản sắc dân tộc và đối với người dân.

Có thể nói, chợ là bộ mặt kinh tế xã hội của một địa phương và là nơiphản ánh trình độ phát triển kinh tế xã hội, phong tục tập quán của một vùngdân cư Tính văn hóa của chợ được thể hiện rõ nhất là các chợ ở miền núi,vùng cao, vùng sâu, vùng xa hơn là các chợ tại các đô thị lớn hay ở thànhphố Ngoài mục tiêu mua bán còn đến chợ là nơi giao tiếp, trao đổi công việc.Chợ còn là nơi hò hẹn của các đôi trai gái, vì vậy người dân miền núi thường

gọi là đi “chơi chợ” thay cho từ đi chợ mua sắm như người dưới xuôi thường

gọi Các phiên chợ này nó tồn tại từ lâu đời và nó là những bản sắc văn hóa

vô cùng đặc trưng của các dân tộc ở nước ta

Ở miền núi vùng cao, vùng sâu vùng xa, chợ là điểm duy nhất hội tụđông người Tại chợ có đại diện của các lứa tuổi, nhiều thôn bản và nhiều cácdân tộc người thiểu số Vì thế đã từ lâu chính quyền địa phương đã biết lấychợ là nơi phổ biến chủ trương, đường lối chính sách của Đảng và pháp luậtcủa nhà nước, là nơi tuyên truyền cảnh giác và đấu tranh với những phần tửxuyên tạc đường lối của Đảng Hình ảnh khá quen thuộc đối với công tác vận

động nhân dân tham gia chiến đấu giành chính quyền tại các cùng đó “giải truyền đơn” của Đảng.

III CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CHỢ.

1 - Sự phát triển của sản xuất và nhu cầu tiêu dùng xã hội.

Với sự phát triển của khoa học công nghệ, năng suất lao động ngàycàng được nâng lên, sản phẩm hàng hóa ngày càng nhiều, khi đó nhu cầugiao lưu trao đổi mua bán sảy ra kèm theo đó là sự phát triển chuyên môn hóa

về sản xuất, mỗi người mỗi đợn vị sản xuất chỉ sản xuất ra một loại hàng hóahiệu quả, mà tiêu dùng của con người ngày càng tăng do đó nhu cầu trao đổi

càng tăng lên Và khi đó, nơi nào là trung tâm, đảm bảo các điều kiện thuậntiện (là trung tâm người mua, trung tâm của người bán, thuận tiện trong việc

đi lại vận chuyển ) nó sẽ trở thành địa điểm trao đổi mua bán, và được hìnhthành tồn tại với sự chấp nhận của người bán cũng như người nua

2 - Hệ thống chính sách pháp luật về chợ và quy hoạch phát triển kinh tế xã hội.

Chợ được hợp pháp hóa khi có đủ điều kiện mà pháp luật đề ra Tuynhiên đối với các chợ truyền thống đã tồn tại từ lâu đời thì hầu như đã đượcpháp luật đương thời, cũng như trong quá khứ chợ đã đủ điều kiện tồn tại vàphát triển Khi có một chợ nào đó xuất hiện làm đảo lộn trật tự địa phương,

an ninh xã hội làm ảnh hưởng tới các công trình phúc lợi, cũng như ảnhhưởng tới mỹ quan đô thị, ảnh hưởng tới việc quy hoạch tổng thể của các địaphương, quận huyện, thành phố và không phù hợp với mục tiêu đường lốicủa các chính sách kinh tế xã hội đối với từng vùng từng địa phương, khôngđúng pháp luật thì sẽ bị loại bỏ Còn những chợ phù hợp và thỏa mãn nhữngđiều kiện bức thiết mà dân cư mong muốn sẽ được nhà nước và địa phươngđầu tư xây dựng chỉnh trang cải tạo, phát triển

3 - Sự xuất hiện và phát triển của các trung tâm thương mại lớn 4

Cùng với quá trình phát triển của kinh tế thị trường trong nước, hơnmột thập niên trở lại đây, các thành phố lớn rầm rộ với sự tăng lên một cáchmạnh mẽ về số lượng các trung tâm thương mại (đặc biệt là siêu thị, sau đó làcác hội chợ thương mại, cửa hàng bán lẻ, các doanh nghiệp, công ty thươngmại ), chủ yếu là ở Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh Siêu thị là một trongnhững loại hình thương mại mới, nó đang được người dân thành thị tiếp nhậnmột cách nhanh chóng và số lượng ngày càng tăng Tuy nhiên, tại sao các

4 Nguyễn Thượng Nguyễn lớp QLKT 42A luận văn: “Một số giải pháp phát triển chợ truyền thống ở

chợ bán lẻ vẫn tồn tại, phát triển và có một thị phần lớn ở nước ta hiện nay.

Để hiểu thêm về vấn đề này, ta có thể xem xét một số nét của siêu thị:

Một số đặc trưng nổi bật về siêu thị.

Theo Từ điển kinh tế thị trường thì: “Siêu thị là cửa hàng tự phục vụbày bán nhiều mặt hàng đáp ứng tiêu dùng hàng ngày của người tiêu dùngnhư thực phẩm, đồ uống, dụng cụ gia đình và một số loại vật dụng khác”

Tuy vậy, càng ngày siêu thị càng phát triển về số lượng cũng như quy

mô, chất lượng các loại mặt hàng, dịch vụ phục vụ chứ không còn bó hẹp ởmột số mặt hàng như trên nữa Ta có thể thấy được những nét đặc trưng cơbản của siêu thị là:

- Siêu thị là một cửa hàng bán lẻ

- Siêu thị áp dụng phương thức tự phục vụ

- Siêu thị thường chú trọng ở nghệ thuật trưng bày hàng hóa

- Siêu thị áp dụng các hình thức quản lý, bán hàng và thanh toán bằngnhững tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ (tin học, điện tử, khoa học xã hộitrong bán hàng ) hơn hẳn các chợ hiện đang tồn tại

So sánh giữa chợ và siêu thị:

Đối với siêu thị:

- Điểm mạnh: Hàng hóa trong siêu thị thường là các hàng hóa có rõnguồn gốc xuất xứ, giá cả được niêm yết rõ ràng, hợp lý (giá cả trong siêu thịthường chỉ đăt hơn 2% so với giá bán ở các đại lý bán lẻ), măt bằng xây dựng

có thể tuy theo diện tích có, không gian chiếm ít phù hợp với tình trạng thiếuthốn đất như ở các thành phố lớn Hơn nữa, vệ sinh môi trường ở các siêu thịrất tốt, khách hàng thoải mái lựa chọn hàng hóa mà không bị bắt phải muanhư ở một số chợ, sự bố trí hàng hóa mang tính khoa học dễ tìm kiếm và lựachọn măt hàng mà khách hàng muốn

- Điểm yếu: Chi phí cho đầu tư xây dựng ban đầu là lớn và rất tốnkém, các khách hàng đến siêu thị mua hàng thường là các khách hàng có thunhập cao trong khi đó ở nước đa số người dân có mức thu nhập trung bình vàthấp Vì thế,sự phát triển của siêu thị thường là các đô thị lớn của thành phố.Trong khi đó phần lớn người dân của nước ta lại chưa có thói quen mua sắmtại các siêu thị và nó chưa phù hợp với tâm lý người tiêu dùng có mức thunhập trung bình và thấp.

Hàng hóa bày bán trong chợ thường lộn xộn không phân định rõ ràng

về địa điểm bày bán các loại hàng hóa khác nhau

4 - Sự gia tăng dân số trên địa bàn quận:

Năm 2005 tỷ suất sinh trên địa bàn Quận Cầu Giấy là là 13%o, giảm0,1%o so với năm trước (Nghị quyết HĐND là giảm 0,1%o), tỷ lệ sinh conthứ 3+ là 2,99%, giảm 0,06% (UB Dân số - Gia đình và Trẻ em Thành phốgiao là giảm 0,03%, Nghị quyết HĐND là không quá 2,6%)(5) (Theo báo cáo

năm 2005 về kinh tế Quận Cầu Giấy) Tuy có nhiều cố gắng trong công tác

kế hoạch hóa gia đình, tuyên truyền vận động để giảm bớt sự gia tăng tưnhiên, nhiều điều không thể không nói đến đó là sự gia tăng cơ học Khi mà,với qua trình đô thi hóa nhanh như hiện nay thì hàng năm quận phải đón tiếp

hàng nghìn lao động từ ngoại tỉnh đến làm ăn kiếm sống và cùng sự di dân từnông thôn ra thành thị đã làm cho Quận có số lượng dân cư khá đông Hơnthế nữa khi dân số tăng cao thì nhu cầu tiêu dùng ngày một tăng cao lại càngthúc đẩy hoạt động mua bán dẫn đến hình thành các chợ tự phát ngay trên cáctuyến phố, ngõ có diện tích đủ để bày bán

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG VỀ VẤN ĐỀ QUẢN VÀ CÁC

MÔ HÌNH QUẢN LÝ CHỢ HIỆN NAY TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN CẦU GIẤY.

I – SƠ LƯỢC VỀ SỐ LƯỢNG VÀ SỰ PHÂN LOẠI CÁC CHỢ TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN CẦU GIẤY.

1 – Về số lượng.

Toàn quận có 10 chợ đang hoạt động, trong đó có 3 chợ loại II (CầuGiấy, Nghĩa Tân, Đồng Xa); 7 chợ loại III, có 3 Ban quản lý chợ do quậnquản lý, mỗi Ban quản lý chợ quản lý 2 chợ như BQL chợ Cầu Giấy quản lýthêm chợ Quan Hoa, BQL chợ Nghĩa Tân quản lý thêm chợ Nhà Xanh;BQL chợ Đồng Xa quản lý thêm chợ đêm nông sản Dịch Vọng

Có 3 chợ do HTX (HTX dịch vụ nông nghiệp Trung Hoà, HTX dịch

vụ nông nghiệp Hợp Nhất, HTX dịch vụ nông nghiệp Dịch Vọng) quản lý vàkhai thác (chợ Trung Hòa, chợ Hợp Nhất và chợ xe máy - đồ cũ Dịch Vọng,chợ 337 Dịch Vọng) Và một số chợ tạm do phường khai thác như: NghĩaTân, Nghĩa Đô, Yên Hoà …Hiện đang chuẩn bị đầu tư xây dựng chợ Bái Ân(Nghĩa Đô) Dưới đây là điều tra sắp xếp phân loại các chợ trên địa bàn QuậnCầu Giấy năm 2004

điểm kinh doan

h tại chợ

Số Hộ kinh doanh Quy mô kiến trúc Dịch vụ tại chợ Kiến

nghị xếp loại chợ

Tổng

số hộ kinh doan h

Hộ kinh doan

h cố định

Số tần g

Bả

o

vệ đê m

Trôn

g giữ xe

1. Cầu Giấy 1639 2000 204 157 157 2 x x x x x III

(Nguồn: Phòng KT – KH quân Cầu Giấy)

Ngoài hệ thống chợ còn có hệ thống các Siêu thị tại các khu đô thị mới

và một trung tâm thương mại BigC, trung tâm thương mại Cầu Giấy

Ngoài hệ thống chợ được hình thành do đầu tư xây dựng theo kế hoạchphát triển mạng lưới chợ ở trên, trên địa bàn còn hình thành một số loại hìnhchợ tạm, chợ cóc và các chợ tự phát ở các khu đông dân cư và các khu dân cưmới

Sau đây là một số đặc điểm về sự hình thành và nguyên nhân hìnhthành chợ tạm cũng như những ảnh hưởng của loại chợ này đối với đời sốngkinh tế - xã hội trên địa bàn quận Cầu Giấy

2 - Về đặc điểm hình thành chợ tự phát:

Do sự bùng nổ phát triển dân cư trên địa bàn Quận Cầu Giấy trongnhững năm gần đây, nhất là các khu đông dân cư, khu dân cư mới Trên địabàn quận đã hình thành và phát triển nhiều chợ tự phát không phù hợp vớiquy hoạch phát triển kinh tế-xã hội của Quận, không đảm bảo lộ giới, lấnchiếm lòng lề đường, gây ách tắt giao thông, không đảm bảo vệ sinh môi

trường, vệ sinh thực phẩm, an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy Đến cuốinăm 2005 trên địa bàn quận Cầu Giấy đã có 25 tụ điểm chợ tự phát, chợ tạmchợ cóc các loại.

- Chợ tự phát hình thành bằng hai cách :

+ Chợ tự phát hình thành xuất phát từ nhu cầu khách quan ở nhữngkhu vực không có chợ, như các khu dân cư mới , khu dân cư quá đông chợtrước đây được xây dựng quá xa so với vùng dân cư mới phát triên

+ Chợ tự phát hình thành ở những khu vực chung quanh chợ chínhthức (ăn theo chợ chính thức, bày bán lề đường vào chợ chính) Hầu hết cácchợ chính thức đều có chợ tự phát hình thành Việc hình thành các chợ tựphát ăn theo chợ chính thức chủ yếu xuất phát từ vấn đề quản lý nhà nướcchưa thật sự hiệu quả Điều này đặt ra vấn đề là muốn xử lý chợ tự phátkhông phải chỉ xây thêm chợ là đủ mà phải tăng cường công tác quản lý ởnhững khu vực có chợ chính thức đang hoạt động

- Nguyên nhân hình thành chợ tự phát :

Thứ nhất, do tốc độ đô thị hóa trên địa bàn quân rất nhanh Những

người không có công ăn việc làm ở các tỉnh đổ xô về thành phố sinh sốngbằng đủ loại nghề khác nhau Vì vậy, chợ và các khu dân cư mới hình thành,các công sở, trường học, bệnh viện,… là những nơi mà dân nhập cư tìm đến

để kiếm sống bằng nghề buôn bán nhỏ Ngoài ra, một bộ phận dân cư thànhphố không có công ăn việc làm cũng tìm đến các chợ để buôn bán Qua thờigian các khu vực này hình thành các chợ tự phát

Thứ hai, do thói quen sở thích của nhiều người tiêu dùng, chỉ thích

mua hàng hóa, nhất là hàng nông sản thực phẩm tươi sống (rau, quả và hảisản ) và tiêu dùng hàng ngày bán dọc theo lòng, lề đường, vỉ hè và khu vựcchung quanh chợ, vì như vậy vừa nhanh mà lại không cần phải gửi xe mấttiền

Thứ ba, các cấp chính quyền địa phương, nhất là công an phường

buông lỏng quản lý, chưa xử lý nghiêm túc và triệt để việc mua bán lấnchiếm lòng, lề đường và khu vực quanh chợ theo các văn bản quy định củaChính phủ, UBND Thành Phố và của UBND Quận, thậm chí có địa phươngphường coi việc hình thành và phát triển chợ tự phát là nguồn thu củaphường

Thứ tư, do yếu kém về quản lý:

+ Việc quy hoạch đầu tư phát triển chợ của các cấp chính quyền chưađược coi trọng, dẫn đến nhiều khu vực không có chợ

+ Đối với những khu vực đã có chợ nhưng các cơ quan chức năngkhông kiên quyết xử lý các hộ kinh doanh tự phát mới chớm hình thành mà

để tồn tại một thời gian dài dẫn đến việc rất khó giải quyết sau này

+ Các cơ quan chức năng thiếu sự phối hợp với nhau trong việc giảiquyết các chợ tự phát trên phạm vi từng phường, và các tuyến phố trên địabàn quận Điều này dẫn đến tình trạng giải tỏa nơi này thì các hộ tiểu thươngchạy về nơi khác tiếp tục kinh doanh

+ Việc giải tỏa các chợ tự phát còn thụ động, chủ yếu mang tính chấtđối phó, chưa giải quyết được vấn đề căn bản là đào tạo nghề cho nhữngngười này để họ có thể từ bỏ nghề buôn bán tự phát lấn chiếm lòng lề đường

Vì vậy, mặc dù có nhiều nỗ lực, nhưng việc giải tỏa chợ tự phát vẫn chưamang lại kết quả mong muốn Điều này cho thấy, việc giải tỏa chợ tự phát làvấn đề của toàn xã hội chứ không phải chỉ một cơ quan chức năng nào

Thứ năm, ở một số các chợ chính thức trên địa bàn không đảm bảo

những điều kiện về cơ sở vật chất, vệ sinh môi trường, không có bãi giữ xelàm cho người đi chợ không muốn vào chợ mua sắm

Các nguyên nhân chủ yếu trên đưa đến hậu quả các năm gần đây trênđịa bàn Quận Cầu Giấy chợ tự phát phát triển rất nhanh, rất phức tạp, hiệu

lực và hiệu quả quản lý nhà nước đối với các chợ tự phát còn rất thấp so vớiyêu cầu, ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển kinh tế xã hội của Quận CầuGiấy nói riêng và của Thành Phố Hà Nội nói chung.

- Những ảnh hưởng của chợ tự phát đối với đời sống kinh tế-xã hội trên địa bàn Quận Cầu Giấy.

Trên thực tế, chợ tự phát góp phần đáp ứng nhu cầu mua sắm của dân

cư ở những khu vực không có chợ Tuy nhiên, xét trên bình diện chung, chợ

tự phát có ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống kinh tế - xã hội trên địa bàn quận Cầu Giấy nói chung và đối với các chợ chính thức nói riêng

Trước hết, chợ tự phát cạnh tranh không bình đẳng với các chợ chính

thức Hầu hết các hộ kinh doanh tự phát chung quanh chợ chính thức khôngphải tốn nhiều chi phí trong kinh doanh và lại đón đầu khách hàng vào chợchính thức Do đó, người đi chợ không cần vào trong chợ để mua hàng, nhất

là các loại hàng thực phẩm tươi sống phục vụ bữa ăn hàng ngày Điều này đãlàm cho hoạt động kinh doanh ở các chợ kém hiệu quả, sức mua giảm

Thứ hai, chợ tự phát ảnh hưởng tiêu cực đến việc thu hút đầu tư xây

dựng chợ Chợ tự phát làm giảm lợi nhuận của các hộ kinh doanh trong chợchính thức, ảnh hưởng đến việc khai thác công suất thiết kế các quầy sạp kinhdoanh Điều này làm nản lòng các nhà đầu tư khai thác kinh doanh chợ

Thứ ba, chợ tự phát gây mất an ninh, trật tự, vệ sinh môi trường, mỹ

quan đô thị, an toàn giao thông và an toàn phòng cháy chữa cháy do các chợ

tự phát hình thành trên các tuyến đường vào chợ, các hẻm, các đường baoquanh chợ

Thứ tư, chợ tự phát tạo nên thói quen không tốt trong sinh hoạt và mua

sắm của một bộ phận dân cư, đi ngược lại những nỗ lực xây dựng Quận CầuGiấy và thành phố Hà Nội theo hướng Văn minh - Hiện đại, trong đó có vănminh thương nghiệp và mỹ quan đô thị Chợ tự phát tạo nên thói quen xấu

đối với con người là không tuân thủ luật lệ giao thông, không có ý thức giữgìn vệ sinh môi trường.

Vì vậy, nội dung giải tỏa, sắp xếp, di dời các chợ tự phát là nội dung

quan trọng của đề án quy hoạch phát triển chợ, cũng là công tác trọng tâmcủa trật tự đô thị Quận Cầu Giấy giai đoạn từ năm 2006 - 2010

II – THỰC TRẠNG VỀ VIỆC TỔ CHỨC QUẢN LÝ CHỢ SIÊU THỊ VÀ CÁC TRUNG TÂM THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN CẦU GIẤY

1 - Quy chế tạm thời về siêu thị, trung tâm thương mại do Bộ Thương mại (Dự thảo) :

1.1- Siêu thị :

Siêu thị hạng I: có danh mục hàng hóa từ 20 ngàn tên hàng trở lên ;

hàng thực phẩm phải chiếm tối thiểu là 20% doanh số; diện tích mặt bằng từ3.000m2 trở lên ; trong đó dành ít nhất 30% diện tích cho các công trình phụtrợ; có bãi đỗ xe phù hợp với lưu lượng khách hàng; có thiết bị kỹ thuật bánhàng hiện đại, tiên tiến; có thiết bị và tổ chức dịch vụ trong khi bán hàng vàcác dịch vụ phục vụ khách hàng khác; tối thiểu là dịch vụ bảo quản hành lý

cá nhân; dịch vụ thanh toán; dịch vụ bán hàng tận nhà, bán hàng qua bưuđiện; dịch vụ bảo hành; dịch vụ quảng cáo - khuyến mãi; dịch vụ thẩm mỹ,dịch vụ ăn uống nghỉ ngơi, giải trí và thư giãn

Siêu thị hạng II: có danh mục hàng hóa từ 10 ngàn tên hàng đến 20

ngàn tên hàng; hàng thực phẩm phải chiếm tối thiểu là 30% doanh số; diệntích mặt bằng từ 1.000m2 đến dưới 3.000 m2 ; trong đó dành ít nhất 30% diệntích cho các công trình phụ trợ; có bãi đỗ xe phù hợp với lưu lượng kháchhàng; có thiết bị và tổ chức dịch vụ trong khi bán hàng và một số dịch vụphục vụ khách hàng khác; tối thiểu là dịch vụ bảo quản hành lý cá nhân ; dịch

vụ thanh toán; dịch vụ bảo hành; dịch vụ quảng cáo - khuyến mãi

Siêu thị hạng III: có danh mục hàng hóa từ 5 ngàn tên hàng đến 10

ngàn tên hàng; hàng thực phẩm phải chiếm tối thiểu là 40% doanh số; diệntích mặt bằng từ 100m2 đến dưới 800 m2; có bãi đỗ xe phù hợp với lưu lượngkhách hàng; có thiết bị và tổ chức dịch vụ trong khi bán hàng

1.2 - Trung tâm thương mại :

- Trung tâm thương mại cấp vùng: là trung tâm có quy mô lớn và hội

đủ các tiêu chuẩn: có bán kính thương mại vượt ra khỏi phạm vi tỉnh, thànhphố; có diện tích mặt bằng từ 30.000 m2 trở lên; từ 50 cửa hàng trở lên, trong

đó có ít nhất 01 siêu thị; có bãi đỗ xe phù hợp với lưu lượng khách hàng; cókinh doanh dịch vụ thương mại và thương mại dịch vụ phong phú, đa dạngnhư: các dịch vụ vui chơi giải trí; nhà hàng, khách sạn; dịch vụ trưng bàyquảng cáo và biểu diễn thời trang; dịch vụ tài chính-ngân hàng; bưu chínhviễn thông; bảo hiểm; kho vận; môi giới đầu tư; hội chợ triển lãm; điện tử-tinhọc; tư vấn; phân phối; dịch vụ môi trường; dịch vụ du lịch; cho thuê vănphòng đại diện, trụ sở làm việc, hội trường, phòng họp, nơi tổ chức các hộinghị, hội thảo, giao dịch và ký kết các hợp đồng thương mại trong và ngoàinước,…

- Trung tâm thương mại cấp tỉnh, thành phố: là trung tâm có quy mô

trung bình và hội đủ các tiêu chuẩn: có bán kính thương mại trong phạm vitỉnh, thành phố; có diện tích mặt bằng từ 5 ngàn m2 đến 30 ngàn m2; có từ 10đến 50 cửa hàng, trong đó có ít nhất 01 siêu thị; có bãi đỗ xe phù hợp với lưulượng khách hàng; có kinh doanh dịch vụ thương mại và một số lĩnh vựcthương mại dịch vụ như: tài chính - ngân hàng; du lịch; bảo hiểm; cho thuêvăn phòng đại diện, trụ sở làm việc, hội trường; bưu chính viễn thông, tư vấn

- Trung tâm thương mại cấp quận-huyện là trung tâm có quy mô nhỏ

và hội đủ các tiêu chuẩn: diện tích mặt bằng dưới 5.000 m2; có dưới 10 cửahàng, trong đó có ít nhất 01 siêu thị; có bãi đỗ xe phù hợp với lưu lượngkhách hàng; có kinh doanh dịch vụ thương mai

2 - Thực trạng hoạt động và tổ chức, quản lý chợ trên địa bàn quận Cầu Giấy.

2.1 - Thực trạng về ngành hàng kinh doanh tại các chợ:

Ngoài những chợ bán buôn, chợ chuyên doanh; phần lớn trên địa bàn

là các chợ kinh doanh tổng hợp nhưng chủ yếu là hàng nông sản thực phẩmtươi sống và hàng tiêu dùng hàng ngày Nhiều chợ có quy mô nhỏ hầu nhưchỉ kinh doanh mặt hàng thực phẩm tươi sống Vì vậy, thời gian họp chợ củacác chợ này cũng ngắn ngủi, thường là vào buổi sáng Mức độ đô thị hóangày càng nhanh cùng với việc hình thành các siêu thị, trung tâm thương mại,cửa hàng bán lẻ; chợ không còn là nơi mua sắm chủ yếu của người tiêu dùng.Nhiều mặt hàng kinh doanh ở chợ bị cạnh tranh gay gắt bởi các siêu thị, trungtâm thương mại, của hàng bán lẻ; nhất là hàng may mặc, vải sợi, kim hoàn,

mỹ phẩm, thực phẩm chế biến Sức mua của các mặt hàng này ở các chợ có

xu hướng giảm xuống trong những năm gần đây Điều này cho thấy khả năngthay thế của siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng bán lẻ đối với nhiềumặt hàng kinh doanh ở các chợ diễn ra ngày càng rõ nét Trong khi đó, chợvẫn có ưu thế về các mặt hàng thực phẩm tươi sống Như vậy, trong mốiquan hệ giữa chợ với siêu thị, trung tâm thương mại và cửa hàng bán lẻ; đãdần xuất hiện sự tái cơ cấu các mặt hàng kinh doanh phù hợp với xu hướngphát triển kinh tế - xã hội của Quận Cầu Giấy nói riêng và của thành phố HàNội nói chung Đây là yếu tố có ý nghĩa quan trọng giúp quy hoạch lại mạnglưới chợ trên địa bàn cũng như bố trí, sắp xếp lại mặt hàng kinh doanh ở cácchợ trong thời gian tới

2.2 - Về hoạt động và tổ chức quản lý:

Thực hiện Quyết Định số 63/2005/QĐ-UB ngày 29/04/2005 củaUBND thành phố Hà Nội về việc “Ban hành chuyển mô hình tổ chức quản lýchợ trên địa bàn thành phố Hà Nội”, và Đề án 178/UB-SNV ngày 04/05 của

UBND thành phố về chuyển đổi mô hình tổ chức quản lý trên địa bàn thànhphố Hà Nội.

Tình hình thực tế mô hình quản lý chợ hiện nay trên địa bàn quận CầuGiấy

Biểu phân loại mô hình quản lý các chợ hiện nay trên địa bàn Quận Cầu Giấy

Biểu 3

Tên chợ

Nghĩa Tân

Đồng Xa

Cầu Giấy

Nhà Xanh

Quan Hoa

Nông Sản Dịch Vọng

Xe máy Dịch vọng

Hợp Nhất

Trần Duy

Từ ngày thành lập quận đến nay, được sự quan tâm của Thành phố, sựlãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Quận uỷ, HĐND, UBND quận, việc phát triểnmạng lưới chợ trên địa bàn được quan tâm và thực hiện có hiệu quả, bằngnhiều nguồn vốn, toàn quận đã xây mới: Chợ Quan Hoa, chợ xe máy đồ cũDịch Vọng, chợ đêm nông sản Dịch Vọng, chợ Đồng Xa, chợ Trần Duy

Hưng, chợ Hợp Nhất, chợ 337 Dịch Vọng, chợ tạm Nhà Xanh Các BQL chợhiện nay duy trì hoạt động ổn định đã góp phần phát triển kinh tế, tạo việclàm cho một bộ phận người lao động nông nghiệp, nâng cao thu nhập chongười lao động và nộp ngân sách Nhà nước Đặc biệt về lĩnh vực quản lý đôthị từ 25 tụ điểm chợ cóc, chợ tạm lấn chiếm lòng đường, vỉa hè đến nay chỉcòn 8 tụ điểm.

Hiện có trên 38.000m2 dành cho xây dựng chợ (kể cả chợ Bái Ân), cótổng số vốn đầu tư trên 32 tỷ đồng, trong đó vốn tự có là 10,6 tỷ đồng, vốnhuy động của nhân dân là 2,2 tỷ đồng (chợ Nghĩa Tân); Với quy mô kiên cố

và bán kiên cố đã thu hút được trên 2.700 hộ kinh doanh, trong đó gần 1.000

hộ kinh doanh vãng lai (chủ yếu là chợ đêm nông sản Dịch Vọng và ngườikinh doanh vãng lai chủ yếu là nông dân từ nơi khác đến kinh doanh) Hiện

có khoảng 500 hộ là lao động hoặc con em nông dân trên địa bàn được bố tríkinh doanh tại các chợ Hàng năm các chợ trên địa bàn nộp cho ngân sáchNhà nước ổn định từ 2,7 tỷ đồng đến 2,8 tỷ đồng và thu thuế của các hộ kinhdoanh trên 500 triệu đồng cho ngân sách Nhà nước

Tuy nhiên với thực trạng hoạt động và tổ chức quản lý chợ như hiệnnay vẫn còn bộc lộ nhiều vấn đề bất cập như:

- Do dân số cơ học tăng nhanh và di chuyển đến không đồng đều (dân

cư ở nơi khác về các khu đô thị mới), trong khi đó các khu đô thị này khiduyệt quy hoạch đều có quy hoạch bố trí chợ và siêu thị nhưng đến khi xâydựng lại thiếu đồng bộ, không đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của nhân dân nênphát sinh nhiều chợ tạm, chợ cóc hoặc quá tải

- Mô hình tổ chức quản lý không thống nhất, nhiều đầu mối dẫn đếnviệc kinh doanh, khai thác, quản lý chợ chưa có hiệu quả

- Mô hình quản lý chợ như hiện nay chưa huy động được các thànhphần kinh tế tham gia đầu tư xây dựng, kinh doanh, khai thác chợ, hàng năm

quận vẫn phải chi khoản ngân sách lớn vào đầu tư xây dựng, cải tạo, nângcấp, chỉnh trang chợ.

2.3 - Về việc lựa chọn mô hình chuyển đổi chợ trên địa bàn quận Cầu Giấy:

Thực hiện chủ trương của Thành phố, từ tình hình thực tế ở Quận, sẽlựa chọn mô hình chuyển đổi chợ trên địa bàn phường Dịch Vọng (chợ 337Dịch Vọng, chợ xe máy Dịch Vọng) Vì hai chợ này đủ điều kiện chuyển đổi

mô hình quản lý và phù hợp với chủ trương của Thành phố là khi chuyển đổi

ưu tiên cho thành phần kinh tế HTX quản lý, kinh doanh chợ

- Hiện 2 chợ này là chợ loại 3

- Chợ do phường làm chủ đầu tư:

+ Chợ xe máy Dịch Vọng: Do UBND phường làm chủ đầu tư, vốnngân sách phường, (nhưng thực chất là vốn của phường và HTX đây là nguồnvốn đóng góp, hỗ trợ của các cơ quan, đơn vị có dự án trên địa bàn phường);Nay giao cho HTX Dịch vụ nông nghiệp Dịch Vọng quản lý, khai thác từnăm 2002

+ Chợ 337 do UBND phường làm chủ đầu tư nhưng HTX bỏ toàn bộvốn đầu tư xây dựng, chợ này hiện đã xây dựng xong, HTX Dịch vụ nôngnghiệp Dịch Vọng đang lên phương án sắp xếp các ngành hàng

Thực hiện đề án chuyển đổi mô hình tổ chức quản lý chợ đối với chợ

do UBND phường đầu tư thì thực hiện hình thức đấu thầu nhưng ưu tiênthành phần kinh tế HTX

Phòng Kinh tế-Kế hoạch đề xuất lựa chọn 02 chợ phường Dịch Vọng(Chợ 337 và chợ xe máy) chuyển đổi cho HTX dịch vụ nông nghiệp DịchVọng theo mô hình: HTX kinh doanh, khai thác và quản lý chợ

- Đối với chợ 337: Là chợ được xây dựng do vốn của HTX nhưng lại

hiện mô hình: HTX kinh doanh, khai thác và quản lý chợ phải giải quyết tồntại bất hợp lý này Đề nghị UBND Quận cho phép chuyển chủ đầu tư (HTXlàm chủ đầu tư) hoặc để phân định rõ vốn góp, phương thức chuyển đổi, xácđịnh giá trị tài sản v.v…

- Sau khi hoàn tất các thủ tục hợp lệ đảm bảo tính pháp lý thì HTXDịch vụ nông nghiệp Dịch Vọng tiến hành làm thủ tục thuê đất với Nhà nước

và có nghĩa vụ đóng thuế quyền sử dụng đất và thuế kinh doanh theo phápluật

- Đối với chợ xe máy Dịch Vọng: Hiện đã giao cho HTX Dịch vụ nôngnghiệp Dịch Vọng quản lý và khai thác, hàng năm nộp cho phường khoản thutiền thuê địa điểm của tư thương trong chợ (Theo phương thức thu hồi dầnvốn đầu tư ban đầu) nhưng HTX vẫn phải đóng thuế kinh doanh chợ, nếu cứ

để tình trạng như thế này thì khó khăn cho công tác hạch toán kế toán, kinhdoanh không có hiệu quả (Nộp 2 lần tiền cho ngân sách) Vì vậy khi thựchiện chuyển đổi mô hình mới để thống nhất mô hình quản lý chợ hiệu quả màgọn nhẹ và huy động được vốn đầu tư của các thành phần kinh tế, phòngKinh tế-Kế hoạch đề xuất chuyển đổi chợ xe máy cho HTX Dịch vụ nôngnghiệp Dịch Vọng quản lý kinh doanh và khai thác

* Chuyển đổi mô hình tổ chức quản lý chợ cho 1 đơn vị kinh tế đó làHTX dịch vụ nông nghiệp Dịch Vọng quản lý, kinh doanh, khai thác chợ,như vậy sẽ:

- Thống nhất được mô hình quản lý gọn nhẹ và hiệu quả hơn

- Huy động được vốn đầu tư của các thành phần kinh tế, ngân sáchkhông phải chi nâng cấp, sửa chữa, cải tạo chợ

Để khắc phục những tồn tại về mô hình quản lý chợ như hiện nay,phòng Kinh tế-Kế hoạch đề xuất với lãnh đạo UBND quận chỉ đạo phòng Tàichính, phòng Kinh tế-Kế hoạch, UBND phường Dịch Vọng hoàn tất thủ tục

Xây Dựng Cơ Bản theo quy định và thanh quyết toán công trình chợ 337Dịch Vọng để tiến hành bàn giao đưa chợ vào hoạt động Đối với chợ xemáy định giá tài sản, tính toán nguồn vốn đầu tư đã thu hồi để tiến hành thủtục bàn giao

3 - Tình hình về đầu tư và quản lý đầu tư xây dựng, cải tạo chỉnh trang, nâng cấp các chợ trên địa bàn quận Cầu Giấy trong thời gian qua

từ năm (2001-2005)

Thực hiên kế hoạch phát triên kinh tế xã hội 5 năm 2001 – 2005 , đểđáp ứng nhu cầu tiêu dùng của dân cư trên địa bàn Quận Cầu Giấy và thànhphố Hà Nội Mặt khác nhằm phục vụ cho các ngành hàng thương mại, dịch

vụ được diễn ra mạnh mẽ và đem lại nhiều kết quả tối ưu về mặt kinh tế.Cũng như thấy rõ vai trò của chợ trong đời sống kinh tế xã hội, Quận CầuGiấy đã triển khai nhanh chóng công việc phát triển mạng lưới chợ trên địabàn quận Dưới đây là bảng số liệu kết quả về việc đầu tư xây dựng mới tạimột số chợ trên địa bàn Quận:

BIỂU TỔNG HỢP CÁC DANH MỤC CẢI TẠO, XÂY DỰNG CÁC CHỢ TRÊN

ĐỊA BÀN QUẬN CẦU GIẤY NĂM 2002.

Biểu 4

Đơn vị tính: triệu đồng

STT Tên Dự án

Diện Tích (m 2 )

Tổng mức đầu tư

Đầu tư năm 2002

9 Chợ Hợp Nhất Yên Hòa 3000 1800 900 900 Xây mới

( Nguồn: Số liệu thống kê của phòng Kinh tế kế hoach Quận Cầu

Giấy )

Từ bảng trên cho thấy quận đã có rât nhiều nỗ lực cho việc xây dựng

và phát triển mạng lưới chợ trên địa bàn để phục cho mục tiêu phát triểnkinh tế xã hội của quận cũng như đảm bảo nhu cầu tiêu dùng của dân cưtrước tốc độ đô thị hóa rất nhanh trên địa bàn quận Trong năm 2002 vớitổng mức đầu tư xây dựng là gần 15 tỷ đồng, đây là một con số đáng khâmphục cho việc đâu tư xây dựng mới các công trình công đối với một quậnmới được thành lập như quận Cầu Giấy

Tuy nhiên trước tốc độ đô thị hóa khá cao như hiện nay nhu cầu tiêudùng ngày càng nhiều quy mô các mới được xây dựng không còn đủ sứcchứa khi mà số lượng người tham gia mua bán tai các chợ ngày một tănglên nhanh chóng Cùng vói sự hoạt động quá công suất thì xuống cấp tạicác chợ là lẽ đương nhiên và đòi hỏi các ngành chức năm và các cấp chínhquyền phải quan tâm và giải quyêt bế tắc

Thấy rõ thực tế cần phải làm gì, Ban lãnh đạo Quận và các phòng ,ban chức năng đã triển khai nhanh chóng việc đầu tư cải tạo, nâng cấp,chỉnh trang lại các chợ ngày một khang trang sach sẽ hơn để đảm bảo vệsinh và an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng khi mua hàng hóa tại chợthuộc địa bàn quản lý Bảng dưới đây là một số những con số thể hiện sựđầu tư nâng cấp cải tạo, chỉnh trang tại một số chợ từ năm 2001 đến năm

2005

BẢNG TỔNG HỢP VỀ VIỆC ĐÂU TƯ CẢI TẠO, CHỈNH TRANG TẠI MỘT

SỐ CHỢ TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN CẦU GIẤY QUA CÁC NĂM TỪ 2001 – 2003.

Biểu 5

Bảng số liệu thống kê dưới đây cho thấy tình hình cải tạo xây dựng tại

các chợ năm 2005 và kế hoạch thực hiện đàu tư cải tạo nâng cấp nhằm phục

vụ công tác chuyển đổi mô hình quản lý chợ năm 2006

BẢNG TỔNG HỢP TIẾN ĐỘ CẢI TẠO CÁC CHỢ NĂM 2005 VÀ DỰ KIẾN NĂM 2006

Biểu 6

đầu tư

Khởi công Hoànthành

1.858,1 9

1.858,1 9

Quý I 2005

Tháng 11/200 5

Tháng 12/200 5

Tháng 11/200 5

Tháng 10/200 5

Tháng 10/200 5

Tháng 12/200 5

Tháng 10/200 5 II.Năm

2006.

12.50 0

33.00 0

II 2006

II 2006

Quý IV 2006

Cho đến nay, sau 10 năm thành lập Quận cùng với quá trình đô thị hóathì quy mô kiến trúc các chợ cũng đã được nâng lên rất nhiều so với trước tạicác chợ số các quầy sạp, kiốt kinh doanh trong chợ cũng nhanh chóng giatăng về số lượng Số lượng các hộ kinh doanh trong chợ cũng gia tăng đikèm với nó là các loại hàng hóa được bày bán đòi hỏi phải có diện tích đểbày bán Vì vậy việc cải tạo phải tính toán được những thông số về mặt diệntích và các nhu cầu của thực tế cũng như việc tính toán về mặt doanh thu khicho thuê quầy sạp và kiốt Sau đây là bảng số liệu điều tra về số lượng cáckiốt và số quầy sạp tại các chợ trên địa bàn quận

BIỂU ĐIỀU TRA VỀ TỔNG SỐ QUẦY SẠP VÀ KIỐT TAI CÁC CHỢ TRÊN ĐỊA

BÀN QUÂN CẦU GIẤY NĂM 2005.

Diện tích trung bình 1 quầy sạp (m 2 )

Tiền cho thuê trung bình 1m 2

quầy/thán g (đv:1000 đ )

Tổng số kiốt tại chợ

Diện tích trung bình 1kiốt (m 2 )

Tiền cho thuê trung bình 1m 2

kiốt/tháng (đv:1000 đ

)

Thời hạn cho thuê (năm )

BIỂU ĐIỀU TRA TỔNG HỢP SỐ QUẦY HÀNG THỰC PHẨM TƯƠI SỐNG,

CHẾ BIẾN TẠI CÁC CHỢ QUẬN CẦU GIẤY NĂM 2005

Số quầy bán thịt gia cầm sống (diện tích

m 2 /quầy)

Số quầy bán thịt gia cầm mổ sẵn (diên tích

m 2 /quầy)

Số quầy bán thực phẩm chế biến (diện tích

m 2 /quầy)

Tổng số quầy hàng TP tươi sống, C.biến

Khu giết mổ gia cầm Không riêng biệt

khoảng cách với ngành hàng khác

III – KẾT QUẢ THỰC HIỆN 5 NỘI DUNG: TỔ CHỨC QUẢN

LÝ CHỢ “ AN TOÀN – VĂN MINH - HIỆU QUẢ” TỪ NĂM 1997 – 2004”.

1 - Đặc điểm tình hình.

Phong trào tổ chức quản lý chợ “An toàn – Văn minh – Hiệu quả”được sở thương mại Hà Nội và Liên hiệp hội phụ nữ Thành phố Hà Nội phối