THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN, KẾT QUẢ MÀ VIỆN KHOA HỌC THỐNG KÊ ĐẠT ĐƯỢC TRONG NHỮNG NĂM QUA

THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN, KẾT QUẢ MÀ VIỆN KHOA HỌC THỐNG KÊ ĐẠT ĐƯỢC TRONG NHỮNG NĂM QUA 10

MỞ ĐẦU

Ngày 3 tháng 1 năm 1976 Tổng cục trưỏng Tổng cục Thống kê đã ra quyếtđịnh số 02/TCTK-TCCB chính thức thành lập “Viện nghiên cứu Khoa họcThống kê và Thông tin Kinh tế” nay là Viện nghiên cứu Khoa học Thống kê,viếtgọn là Viện Khoa học Thống kê

Trải qua 30 năm phát triển, được sự quan tâm,chỉ đạo của lãnh đạo Tổngcục Thống kê và sự hỗ trợ tạo điều kiện của Bộ Khoa học và Công nghệ.ViệnKhoa học Thống kê đã không ngừng phát triển về mọi mặt

Đội ngũ cán bộ của Viện qua các thế hệ,dù thời gian làm việc tại Viện Khoahọc Thống kê nhiều hay ít, ở cương vị nào đều làm việc với tinh thầm tráchnhiệm cao và đã góp phần xây dựng Viện Khoa học Thống kê ngày càng pháttriển,xứng đáng là cơ quan nghiên cứu khoa học đầu ngành của Tổng cục Thốngkê,thành viên trong mạng lưới các viện và trung tâm nghiên cứu khoa học do BộKhoa học và Công nghệ quản lý

I.QUÁ TRÌNH THÀNH LẬP, XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN

VIỆN KHOA HỌC THỐNG KÊ

1.Quá trình thành lập Viện Khoa học Thống kê

-Sau khi giải phóng miền Nam,thống nhất đất nước,nước ta bước vào thời kỳphát triển mới,có nhiều vấn đề hết sức bức xúc đặt ra đối với ngành thốngkê.Cùng với yêu cầu mở rộng phạm vi công tác thống kê ra cả hai miền,vấn đềmấu chốt là phải nâng cao chất lượng công tác thống kê nhằm cung cấp thông tincần thiết phục vụ cho yêu cầu quản lý của Đảng và Nhà nước trong điều kiệnmới.Trước đòi hỏi đó một trong những vấn đề đặt ra cho ngành thống kê là phảilàm tốt công tác nghiên cứu khoa học và thông tin kinh tế,phải có một tổ chứcđộc lập đảm nhận nhiệm vụ này Đồng thời thực hiện nghị định 72-CP ngày 5tháng 4 năm 1974 của chính phủ ban hành điều lệ về tổ chức và hoạt động củaTổng cục Thống kê,ngày 3 tháng 1 năm 1976 Tổng cục trưởng tổng cục thống kê

ra quyết định số 02/TCTK-TCCB thành lập Viện Nghiên cứu Khoa học Thống

kê và Thông tin Kinh tế trên cơ sở sát nhập ba đơn vị:Tổ Toán kinh tế,PhòngThống kê Nước ngoài và Bộ phận biên tập Từ điển thống kê và Thư viện Khoahọc.Theo quyết định thành lập,Viện nghiên cứu Khoa học Thống kê và Thôngtin Kinh tế hình thành 3 bộ phận:Tổ nghiên cứu Thống kê,Tổ Toán kinh tế vàPhòng Thống kê Nước ngoài.Ngoài ba đơn vị trên,còn có Phân viện Thống kêThành phố Hồ Chí Minh.Viện khoa học Thống kê ra đời là một sự kiện quantrọng của ngành, đánh dấu một bước chuyển biến mới về chất trong công tácnghiên cứu Khoa học Thống kê

2.Quá trình phát triển Viện Khoa học Thống kê

-Năm 1979 do yêu cầu tăng cường công tác đối ngoại,Tổng cục trưởng Tổngcục Thống kê đã quyết định tách Phòng Thống kê nước ngoài ra khỏi Viện Khoahọc Thống kê thành lập Phòng Đối ngoại trực thuộc Tổng cục Thống kê

-Ngày 6 tháng 9 năm 1982,Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê đã ra quyếtđịnh số 576/TCTK-QĐ chuyển Viện Khoa học Thống kê thành đơn vị sự nghiệpkhoa học nằm trong hệ thống mạng lưới các viện và trung tâm nghiên cứu khoahọc của nhà nước do uỷ ban khoa học kỹ thuật (nay là bộ khoa học và côngnghệ) quản lý và kinh phí hoạt động của viện được cấp từ nguồn ngân sách dànhcho sự nghiệp hoạt động khoa học và công nghệ

-Năm 1987,Viện Khoa học Thống kê chuyển về làm việc tại trụ sở của Trungtâm tư liệu và Thông tin dân số.Và từ đó Viện Khoa học Thống kê đã có điềukiện làm việc tốt hơn.Sau này trụ sở của Trung tâm tư liệu và Thông tin dân sốchính thức chuyển thành trụ sở Viện Khoa học Thống kê như hiện nay

-Năm 1988,Viện nghiên cứu Khoa học Thống kê và Thông tin kinh tế đượcđổi tên thành Viện Khoa học Thống kê

-Năm 1989,Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê ra quyết định sát nhậpTrung tâm tư liệu và Thông tin dân số vào Viện Khoa học Thống kê thành đơn vịtrực thuộc viện

-Tháng 6 năm 1994,Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê quyết định giải thểTrung tâm tư liệu và Thông tin dân số (chức năng của trung tâm chuyển cho uỷban quốc gia dân số và kế hoạch hoá gia đình)

-Ngày 12 tháng 7 năm 1994 Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê ra quyếtđịnh số 98/TCTK/QĐ ban hành điều lệ về tổ chức và hoạt động của Viện Khoahọc Thống kê với các chức năng chủ yếu:nghiên cứu ứng dụng khoa học thốngkê,các phương pháp toán,tin học và khoa học khác có liên quan vào công tácthông kê;thông tin khoa học thống kê;quản lý khoa học và tham gia đào tạo bồidưỡng nghiệp vụ cho cán bộ thống kê

-Ngày 17 tháng 10 năm 1994,Bộ trưởng Bộ Khoa học,Công nghệ và Môitrường đã cấp giấy đăng ký hoạt động khoa học và công nghệ cho Viện Khoahọc Thống kê (số 337)

-Năm 1996,Viện Khoa học Thống kê được đầu tư về trang thiết bị làm việcnên đã có nhiều máy vi tính và các loại phương tiện khác.

-Năm 1997,Viện Khoa học Thống kê được Bộ Kế hoạch và Đầu tư cấp dự ánsửa chữa nâng cấp trụ sở tại 48A Láng Trung (nay là 54 Nguyễn Chí Thanh)-Đống Đa-Hà Nội

-Ngày 24 tháng 10 năm 1996 Thủ tưóng Chính phủ có quyết định số 782/TTgcông nhận và xếp Viện Khoa học Thống kê vào hệ thống các Viện nghiên cứukhoa học loại I của Nhà nước và được chú trọng đầu tư theo chiều sâu cho côngtác nghiên cứu triển khai

-Ngày 30 tháng 6 năm 2004,Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê có quyếtđịnh số 416/2004/QĐ-TCTK phê duyệt đề án “đổi mới hoạt động khoa họcthống kê” của Viện Khoa học Thống kê và ngày 1 tháng 12 năm 2004,Tổng cụctrưởng Tổng cục Thống kê có quyết định số 870/QĐ-TCTK phê duyệt chức năngnhiệm vụ của Viện Khoa học Thống kê

II.HỆ THỐNG TỔ CHỨC, CHỨC NĂNG NHIỆM VỤ CỦA

VIỆN KHOA HỌC THỐNG KÊ

1.Hệ thống tổ chức và hoạt động của Viện Khoa học Thống kê

1.1.Tổng cục giao biên chế tương ứng với nhiệm vụ được giao;thực hiện

chính sách cán bộ và quyết định tuyển dụng, điều động viên chức trong biên chếcủa Viện (điều động viên chức ra ngoài viện).Viện trưởng được tuyển dụng laođộng hợp đòng ngoài biên chế theo quy định của Nhà nước và hướng dẫn củaTổng cục để thực hiện các nhiệm vụ nghien cứu khoa học khi có yêu cầu

1.2.Cơ cấu tổ chức của Viện Nghiên cứu Khoa học Thống kê bao gồm:

-Phòng Nghiên cứu Thống kê và Tin học

-Phòng Quản lý Khoa học và Đào tạo

-Phòng Tổ chức-Hành chính

-Trung tâm Thông tin Khoa học Thống kê

1.3.Viện Nghiên cứu Khoa học Thống kê có Viện trưởng,các Phó Viện

trưởng do Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê bổ nhiệm và miễn nhiệm

Viện trưởng chịu trách nhiệm trước Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê và

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ về toàn bộ các hoạt động của Viện

Phó Viện trưởng giúp việc Viện trưởng và chịu trách nhiệm trước Việntrưởng về nhiệm vụ được giao

1.4.Phòng,Trung tâm có Trưởng phòng hoặc Giám đốc Trung tâm,nếu có từ

bốn viên chức trong biên chế trở lên được bố trí một Trưởng phòng hoặc Giámđốc Trung tâm và một Phó phòng hoặc Phó Giám đốc Trung tâm

Trưởng Phòng hoặc Giám đốc trung tâm,Phó Phòng hoặc phó Giám đốcTrung tâm do Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê bổ nhiệm và miễn nhiệm.Trưởng phòng hoặc Giám đốc Trung tâm,Phó Trưỏng phòng hoặc PhóGiám đốc Trung tâm chịu trách nhiệm trước Viện trưởng về toàn bộ các hoạt

động của Phòng hoặc Trung tâm.Phó Trưởng Phóng hoặc Phó Giám đốc Trungtâm giúp việc và chịu trách nhiệm trước Trưởng phòng hoặc Giám đốc Trungtâm v ề nhiệm vụ được giao

1.5.Các cán bộ,viên chức thực hiện và chịu trách nhiệm về các nhiệm vụ

được giao

1.6.Chức năng,nhiệm vụ và mối quan hệ giữa các Phòng,Trung tâm thuộc

Viện do Viện trưởng quy định theo hướng dẫn của Tổng cục Thống kê

2.Chức năng,nhiệm vụ của Viện Khoa học Thống kê.

Căn cứ nghị định số 101/2003/NĐ-CP ngày 3 tháng 9 năm 2003 của Chínhphủ quy định chức năng,nhiệm vụ,quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Tổng cụcThống kê;

Căn cứ Quyết định số 782-TTg ngày 24 tháng 1o năm 1996 của Thủ tướngChính phủ về việc sắp xếp các cơ quan Nghiên cứu-Triển khai Khoa học vàCông nghệ quyết định:

2.1.Chức năng của Viện khoa học Thống kê

-Viện nghiên cứu Khoa họcThống kê là đơn vị sự nghiệp Khoa học thuộcTổng cục Thống kê nằm trong mạng lưới các Viện nghiên cứu do Bộ Khoa học

và Công nghệ quản lý;có chức năng nghiên cứu Khoa học Thống kê,các phươngpháp toán,công nghệ thông tin và các khoa học khác có liên quan để ứng dụngvào thưc tiễn công tác thống kê;thực hiện công tác quản lý khoa học,thông tinkhoa học trong toàn ngành và tham gia công tác đào tạo bồi dưỡng nghiệp vụcho cán bộ,công chức,viên chức thống kê

-Viện nghiên cứu Khoa học Thống kê có con dấu riêng, được mở tài khoảntại Ngân hàng và Kho bạc Nhà nước.Nguồn kinh phí của Viện do ngân sách Nhànước cấp theo quy định hiện hành

2.2.Nhiệm vụ và quyền hạn của Viện Khoa học Thống kê

-Chủ trì hoặc phân phối với các đơn vị liên quan tiến hành nghiên cứu cácvấn đề về lý thuyết và ứng dụng các phương pháp luận thống kê;tham gia giảiquyết nội dung khoa học của các vấn đề nghiệp vụ trong quá trình thu thập,xửlý,tổng hợp,phân tích,dự báo thống kê.

-Nghiên cứu ứng dụng Toán học,Công nghệ thông tin và các khoa học khác

có liên quan vào thực tiễn công tác thống kê

-Tổ chức hoạt động khảo sát thí điểm để thu thập những thông tin cần thiếtcho công tác nghiên cứu hoặc để thẩm định kết quả nghiên cứu đã đạt được.-Tổ chức các cuộc hội nghị,hội thảo khoa học thông kê

-Tổ chức công tác thông tin khoa học thống kê trong toàn ngành dưới cáchình thức:xuất bản các ấn phẩm thông tin khoa học;tổ chức dịch thuật,tổngthuât,tổng luận,biên soạn các tài liệu về khoa học thống kê phục vụ yêu cầunghiên cứu, đào tạo và triển khai thực tế trong công tác thống kê;tổ chức cáccuộc hội nghị phổ biến thông tin và kết quả nghiên cứu khoa học thống kê.Quản

lý thư viện khoa học của Tổng cục Thống kê,kịp thời giới thiệu những tư liệukhoa học thống kê cho các đối tượng sử dụng trong và ngoài ngành

-Phối hợp với Vụ Tổ chức cán bộ biên soạn tài liệu và tổ chức các lớp bồidưỡng nâng cao nghiệp vụ thống kê;tham gia hướng dẫn, đào tạo sinh viên,họcviên cao học và nghiên cứu sinh về thống kê và các chuyên môn khác có liênquan

-Tổ chức,quản lý hoạt động khoa học thống kê trong toàn ngành,từ khâuxây dựng kế hoạch đến triển khai nghiên cứu,theo dõi,hướng dẫn thực hiện,tổchức nghiệm thu, đánh giá và kiến nghị đưa các kết qủa nghiên cứu v ào ứngdụng trong thực tế.Tổng kết công tác và phong tgrào thi đua nghiên cứu khoahọc của ngành Thống kê

-Thực hiện các hợp đồng nghiên cứu khoa học,triển khai công nghệ,thôngtin khoa học và đào tạo cán bộ thống kê với các đơn vị trong và ngoài ngànhThống kê.

-Thực hiện hợp tác quốc tế trong lĩnh vực hoạt động khoa học thống kê.-Lập dự trù và dự kiến phân bổ kinh phí cho các hoạt động,nhiệm vụ khoahọc của Tổng cục Thống kê.Tổ chức theo dõi,quản lý kinh phí đã cấp theo cácquy định của Nhà nước

-Quản lý công tác hành chính,quản trị,kế toán tài vụ;quản lý toàn bộ cơ sởvật chất,trụ sở của đơn vị;xây dựng kế hoạch công tác và tổng kết đánh giá tìnhhình thực hiện nhiệm vụ của Viện

-Thực hiện các nhiệm vụ khác của Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê giao

Sơ đồ tổ chức của viện

Ban lãnh đạo Viện

Hội đồng Khoa h

ọc Viện

Ban biên tập Tờ Thông tin khoa học thống kê

Phòng Nghiên cứ

u thống kê và tin học

III.THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN, KẾT QUẢ MÀ VIỆN KHOA HỌC THỐNG KÊ ĐẠT ĐƯỢC TRONG NHỮNG NĂM QUA

1.Giai đoạn 1976-1985

-Theo Quyết định số 105/TCTK-QĐ ngày 9-10-1975 của Tổng cục trưởngTổng cục Thống kê,Viện nghiên cứu Khoa học Thống kê và Thông tin Kinh tếđược giao khá nhiều công việc.Tuy nhiên,do nhiều khó khăn khách quan và chủquan khác nhau,nên các hoạt động của Viện còn hạn chế, đặc biệt là nghiên cứukhoa học.Trong thời kỳ này hoạt động của Viện tập trung vào các nội dung sau:

-Sưu tầm,hệ thống hoá tài liệu nước ngoài chủ yếu là của Liên Xô cũ và cácnước XHCN Đông Âu, định kỳ hàng tháng tổ chức nhiều buổi sinh hoạt khoahọc giới thiệu các vấn đề đang nghiên cứu

-Xuất bản tờ Thông tin Khoa học Thống kê để kịp thời giới thiệu các kếtqủa nghiên cứu khoa học thống kê và các khoa học khác có liên quan trong vàngoài nước

Cuối năm 1979,Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê ra quyết định thành lậpban trù bị Hội nghị Khoa học Thống kê toàn quốc lần thứ nhất dự kiến tổ chứcvào năm 1980

Tháng 2 năm 1980,Tổng cục Thống kê ra quyết định cho phép Viện xuấtbản tờ Thông tin Khoa học Thống kê

Tháng 8 năm 1980,Tổng cục Thóng kê giao cho Viện chủ trì đề tài cấp nhànước “Từng bước hoàn thiện và hiện đại hoá hẹ thống thông tin thống kê Nhànước năm 2000”

Tháng 10 năm 1980,tổ chức thành công Hội nghị Khoa học Thống kê toànquốc lần thứ nhất với trên 50 báo cáo,tham luận của cán bộ lãnh đạo và cán bộnghiên cứu trong,ngoài ngành

Thời kỳ 1976-1980,giai đoạn sơ khai của quá trình xây dựng và phát triểncủa Viện Khoa học Thống kê và Thông tin kinh tế đã phải đối mặt với nhiều khókhăn và trở ngại.Song nhờ sự quan tâm của lãnh đạo Tổng cục Thống kê,sự cốgắng vươn lên của đội ngũ cán bộ Viện,Viện nghiên cứu Khoa học Thống kê đãvượt qua những khó khăn ban đầu để phát triển và lớn mạnh

1.2.Thời kỳ 1981-1985

-Về công tác nghiên cứu khoa học;

Trong thời kỳ tiến hành đề tài cấp nhà nước 48-05-05,Viện được phân côngphụ trách hai tiểu ban của đề tài là đảm bảo thông tin và đảm bảo toán học,cán

bộ của Viện được huy động vào nghiên cứu và phục vụ nghiên cứu.Những kếtqủa nghiên cứu đã được đưa vào đề án:Từng bước hoàn thiện và hiện đại hoá hệthống thông tin thống kê nhà nước

Viện Khoa học Thống kê đã kết hợp với các Vụ Cân đối,Vụ Đời sống chủ

trì nghiên cứu đề tài cấp nhà nước mã số 70.01.01.04 Phân tích đánh giá mức

sống dân cư nước ta đến năm 2000 thuộc chương trình phân vùng quy hoạch.

Ngoài hai đề tài cấp nhà nước nói trên,trong thời kỳ 1981-1985 Viện Khoahọc Thống kê đã triển khai nghiên cứu một số đề tài:Dự báo dân số theo mô hìnhthành phần và phương pháp san số mũ;phân tích dự báo một số chỉ tiêu kinh tếtổng hợp…

Kết quả nghiên cứu các đề tài trên đã cung cấp nhiều thông tin quan trọng,làtài liệu tham khảo quý giá cho cán bộ trong và ngoài ngành Đồng thời thông quacác hoạt động nghiên cứu triển khai đã góp phần đào tạo nâng cao trình độnghiệp vụ cho cán bộ của Viện.

-Công tác thông tin khoa học

Thời kỳ 1981-1985 hoạt động thông tin khoa học thống kê được đẩy mạnhhơn,tờ Thông tin Khoa học Thống kê đã cung cấp cho cán bộ trong và ngoàingành những thông tin về thành tựu khoa học của các nước trên thế giới và cáckết quả nghiên cứu khoa học trong ngành.Chất lượng in ấn ngày càng đẹp,nộidung phong phú và đa dạng đáp ứng được nhu cầu tra cứu và tham khảo của cán

bộ nghiệp vụ ở trung ương cũng như địa phương

Thư viện Khoa học dần dần đi vào hoạt động có nề nếp.Sách ,báo,tạp chíkhoa học trong và ngoài nước được bổ sung kịp thời góp phần đáp ứng được nhucầu tra cứu và tham khảo của cán bộ nghiệp vụ,cán bộ nghiên cứu và giáo viênsinh viên các trường đại học

Ngoài công tác thông tin tư liệu trên,bộ phận thông tin đã tổ chức đượcnhững buổi sinh hoạt khoa học nhằm phổ biến rộng rãi các thông tin mới

-Công tác quản lý khoa học

Tuy mới triển khai nhưng đã sớm đi vào nề nếp.Bắt đầu từ năm 1983,ViệnKhoa học Thống kê đã xây dựng kế hoạch nghiên cứu khoa học 5 năm và hàngnăm.Các thủ tục về đăng ký xét duyệt đề tài dần dần đi vào quy củ.Các đề tài cấpTổng cục và cấp cơ sở thức hiện đầy đủ các thủ tục đăng ký,thuyết minh và nhậngiấy chứng nhận đăng ký ở Uỷ ban Khoa học Kỹ thuật Nhà nước

Từ năm 1983,Uỷ ban Khoa học Kỹ thuật hàng năm đã cấp kinh phí nghiêncứu khoa học,thông tin khoa học,góp phần đẩy mạnh các hoạt đọng nghiên cứukhoa học và thông tin khoa học