Tiểu luận: Xu Hướng ODA trên thế giới hiện nay

Đời sống nhân dân đang được cải thiện rõ rệt.. Do sự phục hồi kinh tế ở các nước phát triển, nguồn vốn chuyển dịch vào các nước đang phát triển có thể sẽ giảm sút trong các năm tới, ODA

TRƯỜNG Đ I H C NGO I THẠ Ọ Ạ ƯƠNG C  S  2Ơ Ở

B ng 4.1.ả ODA ký k t theo ngành và lĩnh v c th i k  2011 ­ 2015ế ự ờ ỳ 24

B ng 4.2.ả Báo cáo hoàn thành d  án (PCR) và Báo cáo ki m toán th cự ể ự  

hi n hoàn thành d  án (PPAR) c a Nhóm 6 Ngân hàng Phátệ ự ủ  

B ng 4.3ả T  tr ng v n ODA và v n vay  u đãi so v i GDP, T ngỷ ọ ố ố ư ớ ổ  

v n đ u t  toàn xã h i và T ng v n đ u t  t  NSNN th iố ầ ư ộ ổ ố ầ ư ừ ờ  

Nhu c u huy đ ng v n ODA và v n vay  u đãi c a các B ,ầ ộ ố ố ư ủ ộ  

ngành và đ a phị ương th i k  2016 ­ 2020ờ ỳ

36

M c L cụ ụ

Âu sau chi n tranh th  gi i th  hai, nh  vào ngu n v n vi n tr  c a M  mà EUế ế ớ ứ ờ ồ ố ệ ợ ủ ỹ  

đ t đạ ược s  tăng trự ưởng ngo n m c, tr  v  th i th nh vạ ụ ở ề ờ ị ượng nh  trư ước chi nế  tranh, th m chí còn phát tri n h n trậ ể ơ ước. Nh t B n và Hàn Qu c cũng là hai nậ ả ố ướ  c

nh n đậ ược nhi u vi n tr  c a M  K t qu  sau m t th i gian nh t đ nh, Nh t B nề ệ ợ ủ ỹ ế ả ộ ờ ấ ị ậ ả  

tr  thành cở ường qu c kinh t  sau M ; còn Hàn Qu c cũng vố ế ỹ ố ươn lên thu c nhómộ  các nước công nghi p m i – NICs. Trong quá trình đ i m i, tình tr ng thi u v nệ ớ ổ ớ ạ ế ố  cho phát tri n đã để ược gi i quy t m t ph n đáng k  khi Vi t Nam b t đ u nh nả ế ộ ầ ể ệ ắ ầ ậ  

vi n tr  ODA t  năm 1993. Đây là ngu n v n b  sung quan tr ng: trung bình đóngệ ợ ừ ồ ố ổ ọ  góp 11% t ng v n đ u t  cho toàn xã h i, trong giai đo n 2006­2010. Các nổ ố ầ ư ộ ạ ước và vùng lãnh th  nh  Trung Qu c, Đài Loan nh  vào ngu n v n ODA và vi c s  d ngổ ư ố ờ ồ ố ệ ử ụ  

có hi u qu  ngu n v n này đã t o ra m t n n kinh t  phát tri n cao và ngày nayệ ả ồ ố ạ ộ ề ế ể  

b t đ u tr  thành nắ ầ ở ước cung c p vi n tr  cho các nấ ệ ợ ước khác. Ngoài ra, vi n trệ ợ ODA cũng đóng góp m t ph n t  l  đáng k  vào tăng trộ ầ ỷ ệ ể ưởng GDP c a các nủ ướ  cđang phát tri n, bình quân 1­2%/năm. Nh  v y, có th  th y vi n tr  ODA s  giúpể ư ậ ể ấ ệ ợ ẽ  

gi i quy t ph n nào “c n khát v n” này và mang l i lu ng sinh khí m i cho cácả ế ầ ơ ố ạ ồ ớ  

nước đang phát tri n và s  làm “thay da đ i th t” cho nhi u n n kinh t  n u ODAể ẽ ổ ị ề ề ế ế  

đượ ử ục s  d ng m t cách hi u qu ộ ệ ả

nh ng đi u ki n  u đãi c a các c  quan tài chính thu c các t  ch c Qu c t ữ ề ệ ư ủ ơ ộ ổ ứ ố ế   các n ướ c, các t  ch c Phi chính ph  nh m h  tr  cho s  phát tri n và th nh ổ ứ ủ ằ ỗ ợ ự ể ị  

v ượ ng c a các n ủ ướ c khác (không tính đ n các kho n vi n tr  cho m c đích ế ả ệ ợ ụ   thu n tuý quân s  ) ầ ự

Ngh  đ nh 87­CP c a chính ph  Vi t Nam quy đ nh v  ngu n v n ODAị ị ủ ủ ệ ị ề ồ ố  là 

s  h p tác phát tri n gi a n ự ợ ể ữ ướ c C ng hoà xã h i ch  nghĩa Vi t Nam v i m t ộ ộ ủ ệ ớ ộ   hay nhi u Qu c gia, t  ch c Qu c t  Hình th c c a s  h p tác có th  là h ề ố ổ ứ ố ế ứ ủ ự ợ ể ỗ  

tr  cán cân thanh toán, h  tr  theo ch ợ ỗ ợ ươ ng trình, h  tr  theo k  thu t ho c theo ỗ ợ ỹ ậ ặ  

d  án ự

1.2. Phân lo iạ

Phân lo i theo nạ ước nh n: theo phân lo i này thì ODA có 2 lo i: ậ ạ ạ

­ ODA thông thường: h  tr  cho các nỗ ợ ước có thu nh p bình quân đ uậ ầ  

người th p.ấ

­ ODA đ c bi t: h  tr  cho các nặ ệ ỗ ợ ước đang phát tri n v i th i h n choể ớ ờ ạ  vay ng n, lãi su t cao h n. ắ ấ ơ

Phân lo i theo ngu n cung c p: bao g mạ ồ ấ ồ

­ ODA song phương: là các kho n vi n tr  tr c ti p t  nả ệ ợ ự ế ừ ước này t iớ  

nước khác thông qua vi c ký k t gi a chính ph  hai nệ ế ữ ủ ước. 

­ ODA đa phương: Là vi n tr  chính th c c a m t t  ch c qu c tệ ợ ứ ủ ộ ổ ứ ố ế (IMF, WB1 ) hay t  ch c khu v c (ADB, EU, ) ho c c a m t chínhổ ứ ự ặ ủ ộ  

ph  c a m t nủ ủ ộ ước dành cho chính ph  c a m t nủ ủ ộ ước nào đó, nh ngư  

có th  để ược th c hi n thông qua các t  ch c đa phự ệ ổ ứ ương nh  chư ươ  ng

trình phát tri n Liên hi p qu c ( UNDP ), quĩ nhi đ ng Liên Hi pể ệ ố ồ ệ  

qu c ( UNICEF )  cũng có th  không.ố ểPhân lo i ODA theo tính ch t ngu n v nạ ấ ồ ố

­ Vi n tr  không hoàn l i: bên nệ ợ ạ ước ngoài cung c p vi n tr  ( mà bênấ ệ ợ  

nh n vi n tr  không ph i thanh toán l i ) đ  bên nh n có th  th cậ ệ ợ ả ạ ể ậ ể ự  

hi n các chệ ương trình, d  án đã đự ược th a thu n gi a hai bên nh : hỏ ậ ữ ư ỗ 

tr  k  thu t ( th c hi n vi c chuy n giao công ngh  cho nợ ỹ ậ ự ệ ệ ể ệ ước nh nậ  

vi c tr  ), b ng hi n v t ( lệ ợ ằ ệ ậ ương th c, thu c ch a bênh, …).ự ố ữ

­ Vi n tr  có hoàn lo i: nhà tài tr  cung c p cho nệ ợ ạ ợ ấ ước c n v n m tầ ố ộ  kho n ti n ( tùy theo quy mô và m c đích đ u t  ) v i m c lãi su tả ề ụ ầ ư ớ ứ ấ  

u đãi và th i gian hoàn tr  thích h p, các  u đãi th ng là: lãi su t

su t th p h n lãi su t ngân hàng r t nhi u ( thấ ấ ơ ấ ấ ề ường dưới 3% m t năm )ộ  

nh ng th i gian s  d ng v n r t dài ( thư ờ ử ụ ố ấ ường là 20­50 năm ). 

ODA luôn b  ràng bu c tr c ti p ho c gián ti p: Đi kèm v i ODA baoị ộ ự ế ặ ế ớ  

gi  cũng có nh ng ràng bu c nh t đ nh v  kinh t  , chính tr  Bao g m:ờ ữ ộ ấ ị ề ế ị ồ  

nước vi n tr  ph i đáp  ng yêu c u cho bên c p vi n tr  nh  vi c thayệ ợ ả ứ ầ ấ ệ ợ ư ệ  

đ i chính sách đ i ngo i, chính sách kinh t , th  ch  chính tr ,… cho phùổ ố ạ ế ể ế ị  

h p v i m c đích c a bên c p vi n tr  ợ ớ ụ ủ ấ ệ ợ

Kh  năng gây n  cho nả ợ ước nh n đ u t  c a ODAậ ầ ừ ủ : Khi ti p nh n và sế ậ ử 

d ng ngu n v n ODA do tính ch t  u đãi nên gánh n ng n  thụ ồ ố ấ ư ặ ợ ường ch aư  

xu t hi n. M t s  nấ ệ ộ ố ước do không s  d ng hi u qu  ODA có th  t o nênử ụ ệ ả ể ạ  

s  tăng trự ưởng nh t th i, nh ng sau m t th i gian l i lâm vào vòng nấ ờ ư ộ ờ ạ ợ 

n n do không có kh  năng tr  n  V n đ  là   ch  v n ODA không cóầ ả ả ợ ấ ề ở ỗ ố  

kh  năng đ u t  tr c ti p cho s n xu t, nh t là cho xu t kh u trong khiả ầ ư ự ế ả ấ ấ ấ ẩ  

vi c tr  n  l i d a vào xu t kh u thu ngo i t  Do đó, trong khi ho chệ ả ợ ạ ự ấ ẩ ạ ệ ạ  

đ nh chính sách s  d ng ODA ph i ph i h p v i các ngu n v n đ  tăngị ử ụ ả ố ợ ớ ồ ố ể  

cường s c m nh kinh t  và kh  năng xu t kh u.ứ ạ ế ả ấ ẩ

CHƯƠNG II: BI N Đ NG VÀ XU HẾ Ộ ƯỚNG ODA TRÊN TH  GI I HI N NAYẾ Ớ Ệ2.1. Bi n đ ng c a ODAế ộ ủ

2.1.1. S  bi n đ ng trong l ng v nự ế ộ ượ ố

Bi u đ  2.1. L ể ồ ượ ng v n ODA ròng năm 1980­2015 tính theo t  giá hi n t i ố ỉ ệ ạ

(Đ n v : T  USD) (Ngu n: http://data.worldbank.org)ơ ị ỷ ồ

Giai đo n 1980­1990: H  tr  phát tri n chính th c tăng tạ ỗ ợ ể ứ ương đ i đ u, tố ề ỉ 

tr ng ODA n m trong kho ng 29,06 t  USD đ n 58,234 t  USD. T  nh ng nămọ ằ ả ỷ ế ỷ ừ ữ  

1990, giá tr  ODA có s  gi m nh  do ch u  nh hị ự ả ẹ ị ả ưởng c a cu c kh ng ho ng đ uủ ộ ủ ả ầ  

nh ng năm 1990 tác đ ng đ n n n kinh t  th  gi i. Tuy nhiên, t  nh ng năm 2000,ữ ộ ế ề ế ế ớ ừ ữ  dòng v n ODA có d u hi u kh i s c khi tăng tố ấ ệ ở ắ ương đ i đ u v i t c đ  cao. Cố ề ớ ố ộ ụ 

th , trong giai đo n 2000­2005, t ng giá tr  v n đã tăng h n g p đôi t  49,831 tể ạ ổ ị ố ơ ấ ừ ỷ USD lên 108,2 t  USD. Tuy vào năm 2008 có kh ng ho ng tài chính, lỷ ủ ả ượng v nố  

v n ch  gi m nh  trong năm đó và ti p t c tăng nh ng năm sau. T  đó đ n hi nẫ ỉ ả ẹ ế ụ ữ ừ ế ệ  

t i, t c đ  tăng trạ ố ộ ưởng c a m c v n ODA tủ ứ ố ương đ i b n v ng.ố ề ữ

Nhìn chung, lượng v n ODA tăng qua các năm, tuy nhiên m c đ  tăng khôngố ứ ộ  

n đ nh, tu  thu c vào tình hình th  gi i nói chung và các quy t đ nh trong vi c

vi n tr  nói riêng. ệ ợ

Trong t ng s  v n vi n tr  song phổ ố ố ệ ợ ương, ph n l n v n đầ ớ ố ược c p b i các nấ ở ướ  cOECD/DAC, c  th  năm 2015 là 131.555 t  USD ( theo s  li u c a data.oecd.org)ụ ể ỷ ố ệ ủ  trên t ng 152,513 t  USD c a toàn th  gi i (tổ ỷ ủ ế ớ ương đương 86,26%). DAC là các 

nước thu c t  ch c OECD cam k t thộ ổ ứ ế ường xuyên cung c p v n ODA, hi n nayấ ố ệ  

g m 30 thành viên. Ngoài ra, v n vi n tr  song phồ ố ệ ợ ương còn được đóng góp m tộ  

ph n nh  t  các nầ ỏ ừ ước không thu c DAC. Bên c nh đó t n t i ODA đa phộ ạ ồ ạ ương, là ngu n v n t  các đ nh ch  tài chính và t  ch c qu c t , c  th  nh : các c  quanồ ố ừ ị ế ổ ứ ố ế ụ ể ư ơ  

c a UN, WB, IMF, ADB, AfDB,…ủ

2.1.2 S  bi n đ ng theo t  l  ODA và GNIự ế ộ ỉ ệ

Bi u đ  2.2.ODA ròng theo % GNI c a DAC và m t s  n ể ồ ủ ộ ố ướ c 2000­2016 (ngu n ồ  

data.worldbank.org) (đ n v  %) ơ ị

Tuy t  tr ng v n ODA có xu hỉ ọ ố ướng tăng, nh ng khi so t  l  v i t ng thuư ỉ ệ ớ ổ  

nh p qu c dân c a các nậ ố ủ ước tài tr  l i có xu hợ ạ ướng không đ i. Khái ni m 0,7%ổ ệ  ODA/GNI l n đ u đầ ầ ược ch p nh n vào năm 1970 và đấ ậ ược nh n m nh t m quanấ ạ ầ  

tr ng nhi u l n t i các h i ngh  vi n tr  và phát tri n qu c t  Cho đ n nay, m cọ ề ầ ạ ộ ị ệ ợ ể ố ế ế ụ  tiêu qu c t  n i b t nh t trong lĩnh v c vi n tr  là nâng cao v n phát tri n chínhố ế ổ ậ ấ ự ệ ợ ố ể  

th c (ODA) b ng 0,7% thu nh p qu c dân c a các nhà tài tr  Tuy nhiên, tính đ nứ ằ ậ ố ủ ợ ế  

th i đi m hi n t i, ch  có m t vài nờ ể ệ ạ ỉ ộ ước đã ch m và duy trì đạ ược ch  tiêu này (baoỉ  

g m Na Uy,Thu  Đi n, Hà Lan, Lúc­xăm­bua, Đan M ch, UAE). Đ c bi t, cácồ ỵ ể ạ ặ ệ  

ti u vể ương qu c   R p Th ng nh t, tuy m i gia nh p DAC vào năm 2014, nh ngố Ả ậ ố ấ ớ ậ ư  

d a vào ch  s  ODA/GNI đã cho th y UAE x ng đáng đự ỉ ố ấ ứ ược công nh n là m t nhàậ ộ  tài tr  t m c  th  gi i.ợ ầ ỡ ế ớ

2.1.3. S  bi n đ ng trong c  c u ODAự ế ộ ơ ấ

2.1.3.1 S  bi n đ ng trong l ự ế ộ ượ ng v n đ  vô các ngành ố ổ

        2005      2015

Bi u đ  2.3. T  tr ng các ngành s  d ng ngu n v n ODA t  các n ể ồ ỉ ọ ử ụ ồ ố ừ ướ c DAC

Ngu n ODA có m t   h u h t các lĩnh v c k t c u h  t ng kinh t  và xãồ ặ ở ầ ế ự ế ấ ạ ầ ế  

h i. Các chộ ương trình, d  án ODA đã góp ph n tăng trự ầ ưởng kinh t , xóa đói gi mế ả  nghèo và c i thi n đ i s ng c a nhân dân. C  c u ODA ký k t vào các lĩnh v cả ệ ờ ố ủ ơ ấ ế ự  

nh  bi u đ  trên, trong đó, có th  th y phát tri n c  s  h  t ng và s n xu t v nư ể ồ ể ấ ể ơ ở ạ ầ ả ấ ẫ  luôn chi m m t v  trí tr ng tâm trong t ng v n ODA, b i nó là n n móng thúc đ yế ộ ị ọ ổ ố ở ề ẩ  

m t n n kinh t  đi lên. Đ c bi t, c  s  h  t ng kinh t  (giao thông, liên l c, m ngộ ề ế ặ ệ ơ ở ạ ầ ế ạ ạ  

lưới phân ph i, đ nh ch  tài chính và cung c p năng lố ị ế ấ ượng) tăng t  tr ng m nh quaỉ ọ ạ  các năm. Đa s  các nố ước nh n ODA đang trong giai đo n kinh t  phát tri n nênậ ạ ế ể  

vi c xây d ng h  th ng k t c u h  t ng đ ng b , hi n đ i s  là y u t  quan tr ngệ ự ệ ố ế ấ ạ ầ ồ ộ ệ ạ ẽ ế ố ọ  

thúc đ y quá trình c  c u l i n n kinh t , nâng cao hi u qu , s c c nh tranh c aẩ ơ ấ ạ ề ế ệ ả ứ ạ ủ  

n n kinh t ề ế  Ngoài ra, vi n tr  nhân đ o cũng có c  c u tăng, ch ng t  các qu cệ ợ ạ ơ ấ ứ ỏ ố  gia ngày càng quan tâm đ n các v n đ  phúc l i xã h i.ế ấ ề ợ ộ

2.1.3.2. T  tr ng ODA dành cho các khu v c ỉ ọ ự

Trên là t ng h p danh sách cách qu c giai nh n đổ ợ ố ậ ược ODA giai đo n 2012 – 2013.ạ  

Và theo nh  b ng th ng kê thì Afghanistan chính là nư ả ố ước nh n đậ ược ODA nhi uề  

nh t, theo sau ch  y u là các nấ ủ ế ước thu c Châu Phi nh  Algeria, Kenya, Algeria,…ộ ư  

và đông đ o các qu c gia thu c khu v c có thu nh p th p và trung bình th p.ả ố ộ ự ậ ấ ấ  

Lượng v n ODA dành cho các qu c gia này r t m nh, và nó ch  y u đ n t  M  vàố ố ấ ạ ủ ế ế ừ ỹ  

Nh t B n. Chính đ u này cũng cho th y c  M  và Nh t B n đ u mu n kh ngậ ả ề ấ ả ỹ ậ ả ề ố ẳ  

đ nh t m  nh hị ầ ả ưởng c a mình t i đây. Ngoài ra, World Bank cũng tang h  tr  ODAủ ạ ỗ ợ  cho các nước nh m xóa b  t  l  đói nghèo cũng nh  xây d ng các c  s  h  t ng,ằ ỏ ỷ ệ ư ự ơ ở ạ ầ  

chương trình giáo d c giúp nâng cao đ i s ng kinh t , xã h i c a các qu c gia.ụ ờ ố ế ộ ủ ố2.2. Xu hướng ODA hi n nayệ

Trong giai đo n hi n nay đã xu t hi n m t s  đ c đi m quan tr ng sau:ạ ệ ấ ệ ộ ố ặ ể ọ

Th  nh t ứ ấ

T  tr ng ODA song phỉ ọ ương có xu th  tăng lên, ODA đa phế ương có xu thế 

gi m đi. Quá trình qu c t  hoá đ i s ng kinh t  th  gi i và xu th  h i nh p đãả ố ế ờ ố ế ế ớ ế ộ ậ  

t o đi u ki n cho các quan h  kinh t , chính tr  gi a các qu c gia ngày càngạ ề ệ ệ ế ị ữ ố  

được đ y m nh và tăng cẩ ạ ường. Ho t đ ng c a m t s  t  ch c đa phạ ộ ủ ộ ố ổ ứ ương t  raỏ  kém hi u qu  làm cho m t s  nhà tài  tr  ng n ng i đóng góp cho các t  ch cệ ả ộ ố ợ ầ ạ ổ ứ  này. Đi u đó là nguyên nhân chính t o nên     s  chuy n d ch, t  tr ng ODA songề ạ ự ể ị ỉ ọ  

phương có xu th  tăng lên, ODA đa phế ương có xu hướng gi m đi. Đi u đó đãả ề  

được ch ng minh trên th c t  là trong các năm 1980 ­ 1994 trong t ng s  ODAứ ự ế ổ ố  

c a th  gi i, t  tr ng ODA song phủ ế ớ ỉ ọ ương t  67% tăng lên 69% trong khi đó từ ỉ 

tr ng ODA đa phọ ương gi m t  33% xu ngả ừ ố  31%

(Ngu n: B  K  ho ch ­ Đ u t ).ồ ộ ế ạ ầ ư

Th  hai ứ

S  c nh tranh ngày càng tăng trong quá trình thu hút ODA.ự ạ

Trên thế gi i,ớ  m tộ  số nướ  m ic ớ  giành đượ  đ cc ộ  l pậ  ho cặ  m iớ  tách ra từ các nhà 

nướ  liên bang tăng lên đáng kể và có nhu c uc ầ  l nớ  về ODA. M tộ  số nướ  công hoà cthu cộ  Nam T  cũ và m t s  nư ộ ố ước Châu Phi b  tàn phá n ng n  trong chi n tranh ị ặ ề ế

s c t c đang c n đ n sắ ộ ầ ế ự hỗ trợ qu cố  t ế  ở Châu á, Trung Qu c,ố  các nướ  Đông c

Dương, Myanmar  cũng đang c nầ  đ nế  ngu nồ  ODA l nớ  để xây d ngự  kinh t ,ế  phát tri nể  xã h i.ộ  Số nướ  có nhu c uc ầ  ti p nh n ODA là r t l n vì v y s  c nh tranh ế ậ ấ ớ ậ ự ạ

gi aữ

các nước ngày càng tr  nên gay g t. Các v n đ  mà các nở ắ ấ ề ước cung c pấ  ODA quan tâm đ n t o nên s  c nh tranh gi a các nế ạ ự ạ ữ ước ti p nh n là năng l cế ậ ự  kinh t  c a qu c gia ti p nh n, các tri n v ng phát tri n, ngoài ra còn ch u nhi uế ủ ố ế ậ ể ọ ể ị ề  tác đ ng c a các y u t  khác nh : Nhãn quan chính tr , quan đi m c ng đ ngộ ủ ế ố ư ị ể ộ ồ  

r ng rãi, d a trên s  quan tâm nhân đ o và hi u bi t v  s  c n thi t đóng gópộ ự ự ạ ể ế ề ự ầ ế  vào  n đ nh kinh t  ­ xã h i qu c t  Cùng m i quan h  truy n th ng v i cácổ ị ế ộ ố ế ố ệ ề ố ớ  

nước th  gi i th  ba c a các nế ớ ứ ủ ước phát tri n, hay t m quan tr ng c a các nể ầ ọ ủ ướ  cđang phát tri n v i t  cáchể ớ ư  là b nạ  hàng (thị trường, n iơ  cung c pấ  nguyên li u,ệ  lao 

đ ng).ộ  M tặ  khác, chính sách đ iố  ngo i,ạ  an ninh và l iợ  ích chi nế  lượ  trách nhi mc, ệ  toàn c uầ  hay cá bi t ệ  cũng là nhân t  t o nên xu hố ạ ướng phân b  ODA trên thổ ế 

gi i theo vùng. Ngoài ra còn có thêm lý do đó là s  chu n b  đáp  ng nhu c uớ ự ẩ ị ứ ầ  riêng bi t v  th  t c, quy ch , chi n lệ ề ủ ụ ế ế ược, vi n tr    khác nhau c a các nhà tàiệ ợ ủ  

tr  trên th  gi i cũng t o nên s  chênh l ch trong quá trình thu hút và s  d ngợ ế ớ ạ ự ệ ử ụ  ODA gi a các qu c gia h p th  ngu n v n này. Chính s  c nhữ ố ấ ụ ồ ố ự ạ  tranh gay g t đãắ  

t o nên s  tăng gi m trong ti p nh n vi n tr  c a các nạ ự ả ế ậ ệ ợ ủ ước đang phát tri n. Kể ể 

t  năm 1970, ODA ch  y u hừ ủ ế ướng vào Ti u vùng Sahara và Trung Đông k  cể ể ả 

Ai C p. Bên c nh đó, Trung M  là vùng nh n đậ ạ ỹ ậ ượ ỷ ọc t  tr ng vi n tr  tăng lênệ ợ  chút ít, t  tr ng này đã th c s  b  c t gi m m nh đ i v i các vùng Nam Á (đ cỷ ọ ự ự ị ắ ả ạ ố ớ ặ  

bi t là  n Đ ) và Đ a Trung H i trong vòng 10 năm, t  tài khoá 1983/1984 đ nệ Ấ ộ ị ả ừ ế  1993/1994, t  tr ng thu hút ODA th  gi i c a ti u vùng Sahara đã tăng t  29,6%ỷ ọ ế ớ ủ ể ừ  lên 36,7%, c a Nam và Trung á khác và Châu Đ i Dủ ạ ương t  20,3% lên 22,9%;ừ  Châu M  La Tinh và vùng Caribê t  12% lên 14% (ngu n: B  K  ho ch ­ Đ uỹ ừ ồ ộ ế ạ ầ  

t ).ư

Th  ba ứ

S  phân ph i ODA theo khu v c nghèo c a th  gi i không đ ng đ u.ự ố ự ủ ế ớ ồ ề

Nguyên nhân t o nên s  khác bi t nh  v y có th  có r t nhi u lý gi i khác nhau,ạ ự ệ ư ậ ể ấ ề ả  

có th  là do nh ng mong mu n c a các qu c gia đi vi n tr  nh  m  r ng quanể ữ ố ủ ố ệ ợ ư ở ộ  

h  h p tác v  chínhệ ợ ề  trị hay kinh t ,ế  m cụ  đích xã h i,ộ  đi uề  đó phụ thu cộ  r tấ  nhi uề  vào ý mu nố  chủ quan c aủ  nhà tài tr ợ  Lúc đ uầ  họ chỉ quan tâm đ nế  vi cệ  thi tế  l pậ  các m iố  quan hệ v iớ  các nước láng gi ng c a mình, nh ng sau h  l i nh n th yề ủ ư ọ ạ ậ ấ  

r ng c n thi t l p các quan h  v i các nằ ầ ế ậ ệ ớ ướ  khác trên thế gi ic ớ  để tìm ki mế  thị 

trườ  trao đ ing ổ  buôn bán hay đ uầ  tư mà vi cệ  đ u tiên thi t l p quan h  ngo iầ ế ậ ệ ạ  giao b ng cách vi n tr  ODA. M t khác chính nh ng y uằ ệ ợ ặ ữ ế  t  trong n i b  c aố ộ ộ ủ  

qu c gia cũng t o nên nh ng khác bi t l n trong quá trình nh n vi n tr  nh  cácố ạ ữ ệ ớ ậ ệ ợ ư  

m i quan h  v i các nố ệ ớ ước phát tri n, hay nh ng thành tích trong phát tri n đ tể ữ ể ấ  

nước hay cũng có th  là do nhu c u h t s c c n thi t nh  chi n tranh, thiênể ầ ế ứ ầ ế ư ế  tai

Th  t ứ ư

Tri n v ng gia tăng ngu n v n ODA ít l c quan.ể ọ ồ ố ạ

M c dù Đ i h i đ ng Liên H p Qu c đã khuy n ngh  dành 1% GNP c a các nặ ạ ộ ồ ợ ố ế ị ủ ướ  cphát tri n đ  cung c p ODA cho các nể ể ấ ước nghèo. Nh ng nư ước có kh i lố ượ  ngODA l n nh  Nh t B n, M  thì t  l  này m i ch  đ t   m c trên dớ ư ậ ả ỹ ỷ ệ ớ ỉ ạ ở ứ ưới 0,3% trong nhi u năm qua. Tuy có m t s  nề ộ ố ước nh  Th y Đi n, Na uy, Ph n Lan, Đanư ụ ể ầ  

M ch  đã có t  l  ODA chi mạ ỷ ệ ế  h nơ  1% GNP, song kh iố  lượ  ODA tuy tng ệ  đ iố  

c aủ  các nướ  này không l n.c ớ  Thêm vào đó tình hình kinh t  ph c h i ch m ch p ế ụ ồ ậ ạ ở các nước đang phát tri n cũng là m t  tr  ng i gia tăng ODA. Ngoài ra, hàng nămể ộ ở ạ  các nước cung c p ODA d a vào k t qu  ho t đ ng c a n n kinh t  c a mình đấ ự ế ả ạ ộ ủ ề ế ủ ể xem xét kh i lố ượng ODA có th  cung c p để ấ ược. Nh ngư  hi nệ  nay các nướ  phát ctri nể  đang có nh ngữ  d uấ  hi uệ  đáng lo ng iạ  trong n nề  kinh t  c a mình nh  kh ngế ủ ư ủ  

ho ng kinh t  hay hàng lo t các v n đ  xã h i trong nả ế ạ ấ ề ộ ước, ch u s c ép c a dị ứ ủ ư 

lu n đòi gi m vi n tr  đ  t p trung gi i quy t các v n đ  trong nậ ả ệ ợ ể ậ ả ế ấ ề ước

Tuy nhiên, ở các nước phát triển, kinh tế tăng bình quân 6%/năm trong các năm 1991 - 1994 (4%/năm trong thập kỷ 80) Đời sống nhân dân đang được cải thiện rõ rệt Do sự phục hồi kinh tế ở các nước phát triển, nguồn vốn chuyển dịch vào các nước đang phát triển có thể sẽ giảm sút trong các năm tới, ODA là một khoản vốn mà các nước phát triển hỗ trợ cho các nước đang phát triển nó được thực hiện từ rất lâu, qua các giai đoạn nhất định, có những

xu thế vận động riêng, nhìn chung lại, xu hướng vận động hiện nay hàm chứa

cả các yếu tố thuận lợi lẫn khó khăn cho một số nước đang phát triển như nước ta đang tìm kiếm nguồn hỗ trợ phát triển chính thức, tuy nhiên các yếu

tố thuận lợi là cơ bản Xét trên phạm vi quốc tế, ODA có thể huy động được lại tuỳ thuộc voà chính sách đối ngoại khôn khéo và khả năng hấp thụ vốn nước ngoài của chính nền kinh tế nước đó Qua đó ta có thể thấy rõ được những đặc điểm riêng biệt của ODA so với các nguồn vốn khác

 Ngu n b  sung v n quan tr ng cho các nồ ổ ố ọ ước đang phát tri nể

T t c  các qu c gia khi th c hi n Công ngh  hoá ­ Hi n đ i hoá đ u c n đ n m tấ ả ố ự ệ ệ ệ ạ ề ầ ế ộ  

lượng v n đ u t  r t l n và đây là thách th c đ i v i các nố ầ ư ấ ớ ứ ố ớ ước đang phát tri n. V i n iể ớ ộ  

l c còn h n ch  thì v n trong nự ạ ế ố ước không th  đáp  ng để ứ ược nhu c u v  v n đ u t , doầ ề ố ầ ư  

đó vi c huy đ ng v n t  nệ ộ ố ừ ước ngoài tr  nên t t y u. Đ c bi t, ngu n ODA t p trungở ấ ế ặ ệ ồ ậ  

đ u t  cho các lĩnh v c c  s  h  t ng   các nầ ư ự ơ ở ạ ầ ở ước đang phát tri n là m t gi i pháp h uể ộ ả ữ  

hi u đ  kh c ph c s  thi u v n. T i Vi t Nam, năm 2016, t ng v n ODA đ t 142,6 tệ ể ắ ụ ự ế ố ạ ệ ổ ố ạ ỷ USD, trong đó kho ng 80% lả ượng v n ODA đố ược dành cho đ u t  vào lĩnh v c c  sầ ư ự ơ ở 

h  t ng, s  v n này chi m kho ng 40% t ng v n đ u t  c a toàn xã h i cho c  s  hạ ầ ố ố ế ả ổ ố ầ ư ủ ộ ơ ở ạ 

t ng. (Theo T ng c c Th ng kê Vi t Nam)ầ ổ ụ ố ệ

 Ti p c n v i thành t u khoa h c công ngh  tiên ti n và phát tri n ngu n nhânế ậ ớ ự ọ ệ ế ể ồ  

l cự

a/ Thành t u khoa h c tiên ti nự ọ ế

Thông qua hình th c vi n tr  kèm theo ràng bu c ph i s  d ng d ch v  hay hàngứ ệ ợ ộ ả ử ụ ị ụ  hoá c a nhà tài tr , nủ ợ ước nh n đ u t  có c  h i đậ ầ ư ơ ộ ược ti p c n v i nh ng công ngh  s nế ậ ớ ữ ệ ả  

b/ Phát tri n ngu n nhân l cể ồ ự

Nh n th y vai trò then ch t c a phát tri n ngu n nhân l c trong phát tri n kinh tậ ấ ố ủ ể ồ ự ể ế 

c a m t qu c gia nên các nhà tài tr  r t chú tr ng  u tiên cho lĩnh v c này. Đào t oủ ộ ố ợ ấ ọ ư ự ạ  ngu n nhân l c có th  đồ ự ể ược th c hi n   trong và ngoài nự ệ ở ước nh n đ u t  Đ c bi t, cácậ ầ ư ặ ệ  

nhà tài tr  thợ ường quan tâm đ n vi c đào t o cho nhóm nhân s  tham gia vào qu n lý nhàế ệ ạ ự ả  

nước nh m nâng cao năng l c qu n lý cho h  Đ u t  cho ngu n nhân l c mang l i hi uằ ự ả ọ ầ ư ồ ự ạ ệ  

qu  lâu dài trong quá trình phát tri n. ả ể

 Góp ph n phát tri n kinh t  đ a phầ ể ế ị ương va xoá đói gi m nghèo ả

ODA còn tác đ ng tích c c đ n phát tri n kinh t  xã h i c a các đ a phộ ự ế ể ế ộ ủ ị ương và vùng lãnh th , đ c bi t là   các thành ph  l n: ngu n v n này tr c ti p giúp c i thi nổ ặ ệ ở ố ớ ồ ố ự ế ả ệ  

đi u ki n v  v  sinh y t , cung c p nề ệ ề ệ ế ấ ước s ch, b o v  môi trạ ả ệ ường. Đ ng th i ngu nồ ờ ồ  ODA cũng góp ph n tích c c trong vi c phát tri n c  s  h  t ng nông thôn, phát tri nầ ự ệ ể ơ ở ạ ầ ể  

lưới đi n nông thôn, phát tri n nông nghi p, xoá đói gi m nghèo. Trong năm 2014 T ngệ ể ệ ả ổ  công ty Đi n l c mi n Trung (EVN CPC) đã nh n h n 236 tri u USD t  Ngân hàng Thệ ự ề ậ ơ ệ ừ ế 

gi i (chi m 60% trong t ng s  h n 300 tri u USD v n ODA), đ  th c hi n các d  ánớ ế ổ ố ơ ệ ố ể ự ệ ự  

đi n khí hóa nông thôn và phát tri n lệ ể ưới đi n khu v c mi n Trung ­ Tây Nguyên. Hayệ ự ề  

v i 2 tri u EURO (tớ ệ ương đương kho ng 40 t  đ ng) kinh phí c a D  án xây d ngả ỷ ồ ủ ự ự  

Trường Cao đ ng ngh  Vi t ­ Đ c Vĩnh Phúc (t nh Vĩnh Phúc) t  Chính ph  CHLBẳ ề ệ ứ ỉ ừ ủ  

Đ c, đã mang l i cho các trứ ạ ường ngh  m t lề ộ ượng trang thi t b  tế ị ương đ i đ y đ , hi nố ầ ủ ệ  

đ i, ch t lạ ấ ượng t t, đáp  ng xu hố ứ ướng hi n đ i hóa trong đào t o ngh ệ ạ ạ ề  (B  K  Ho chộ ế ạ  

và Đ u T )ầ ư

 Góp ph n thu hút FDI và các ngu n v n đ u t  khácầ ồ ố ầ ư

Trong năm 2015 T ng v n theo Hi p đ nh đã kí k t c a 10 chổ ố ệ ị ế ủ ương trình, d  ánự  

h n 7.180 t  đ ng (trong đó, v n ODA không hoàn l i: g n 342 t  đ ng, ODA vay: h nơ ỷ ồ ố ạ ầ ỷ ồ ơ  7.109 t  đ ng). Nhu c u v n cho các d  án ch  y u t p trung vào lĩnh v c giao thôngỷ ồ ầ ố ự ủ ế ậ ự  

v n t i, phát tri n đô th , nông nghi p và phát tri n nông thôn, môi trậ ả ể ị ệ ể ường, giáo d c vàụ  đào t o, y t , khoa h c và công ngh  (Theo th ng kê c a B  Tài Chính).ạ ế ọ ệ ố ủ ộ

Đ i v i các nố ớ ước đang phát tri n thì ngu n v n ODA để ồ ố ượ ử ục s  d ng ch  y u vàoủ ế  các lĩnh v c xây d ng c  s  h  t ng k  thu t và xã h i. Đây là lĩnh v c có nhu c u v nự ự ơ ở ạ ầ ỹ ậ ộ ự ầ ố  

đ u t  l n song kh  năng sinh l i l i th p nên không h p d n các nhà đ u t  tr c ti pầ ư ớ ả ờ ạ ấ ấ ẫ ầ ư ự ế  

nước ngoài. V i m c đích là tìm ki m l i nhu n, các nhà đ u t  tr c ti p nớ ụ ế ợ ậ ầ ư ự ế ước ngoài sẽ quan tâm đ n nh ng nế ữ ước có môi trường đ u t  thu n l i nh m gi m chi phí. Vì v y,ầ ư ậ ợ ằ ả ậ  

c  s  h  t ng k  thu t y u kém, môi trơ ở ạ ầ ỹ ậ ế ường chính sách không thông thoáng, không  nổ  

đ nh s  làm n n lòng các nhà đ u t  ị ẽ ả ầ ư

M t qu c gia đang phát tri n nh n độ ố ể ậ ược nhi u và s  d ng có hi u qu  v n ODAề ử ụ ệ ả ố  góp ph n vào vi c xây d ng đầ ệ ự ược môi trường đ u t  thu n l i và s  t o đi u ki n choầ ư ậ ợ ẽ ạ ề ệ  các ngu n v n khác nh  v n FDI và v n đ u t  trong nồ ố ư ố ố ầ ư ước phát huy hi u qu ệ ả

3.1.2. Tác đ ng tiêu c cộ ự

 Các nước đang phát tri n r t d  r i vào tình tr ng n  n n ch ng ch t. Đi m nàyể ấ ễ ơ ạ ợ ầ ồ ấ ể  

được th  hi n r t rõ   hình th c đ u t  gián ti p (ODA).ể ệ ấ ở ứ ầ ư ế

Các nước nghèo quá c n v n nên có tâm lý đầ ố ược bao nhiêu hay b y nhiêu, th mấ ậ  chí còn xem đây là “ti n chùa”. Đi u này đã đề ề ược ki m ch ng qua th c t  t i hai nể ứ ự ế ạ ướ  c

g p khó khăn trong th p niên 60, vì “nghi n” ODA mà không phát tri n nhanh đặ ậ ệ ể ược, đó 

là Myanmar và Philippines, d n đ n gia tăng n  công và đ c bi t là n  nẫ ế ợ ặ ệ ợ ước ngoài. 

 Nước nh n đ u t  d  r i vào tình tr ng ph  thu c. S  ph  thu c đậ ầ ư ễ ơ ạ ụ ộ ự ụ ộ ược th  hi nể ệ  trên nhi u c p đ  nh  ph  thu c v  v n (khi dòng v n đ u t  nề ấ ộ ư ụ ộ ề ố ố ầ ư ước ngoài b  rút nhanhị  thì s  gây ra tác đ ng nghiêm tr ng t i n n kinh t ), t  ph  thu c v  v n d  d n t iẽ ộ ọ ớ ề ế ừ ụ ộ ề ố ễ ẫ ớ  

ph  thu c kinh t  (th  trụ ộ ế ị ường tiêu th  s n ph m) và có th  d n t i ph  thu c v  chínhụ ả ẩ ể ẫ ớ ụ ộ ề  

tr  Ví d  đi n hình là d  án đị ụ ể ự ường s t đô th  Cát Linh ­ Hà Đông ph i mua tàu và ch nắ ị ả ọ  nhà th u chính Trung Qu c mà không đầ ố ược ch n nhà th u hay h p tác b t kì nào h t.ọ ầ ợ ấ ế  

M i quan h  gi a nố ệ ữ ước ta và Trung Qu c t  lâu đã không th c s  t t nh  bên ngoài. Vìố ừ ự ự ố ư  

v y khi d  án đậ ự ược nhà th u Trung Qu c th c hi n đã gây ra không ít s  tranh cãi, nh tầ ố ự ệ ự ấ  

là v  v n đ  chính tr  ề ấ ề ị

 Nước nh n đ u t  ph i chia s  l i ích quy n l i. Nh  trong lĩnh v c khai thácậ ầ ư ả ẻ ợ ề ợ ư ự  

d u thô, tuy tài nguyên là c a Vi t Nam nh ng khi thu hút các nhà đ u t  nầ ủ ệ ư ầ ư ước ngoài thì 

Vi t Nam ph i chia m t ph n l i nhu n cho vi c h  phân b  t  l  l i nhu n theo v nệ ả ộ ầ ợ ậ ệ ọ ổ ỷ ệ ợ ậ ố  

 N n kinh t  có th  r i vào tình tr ng phát tri n l ch l c, m t cân đ i. S  m t cân đ iề ế ể ơ ạ ể ệ ạ ấ ố ự ấ ố  

th  hi n v  m t cân đ i c  c u ngành cũng nh  m t cân đ i v  c  c u lãnh th  Nh  ể ệ ề ấ ố ơ ấ ư ấ ố ề ơ ấ ổ ư ở 

Vi t Nam các nhà đ u t  ch  quan tâm t i nh ng ngành có l i nhu n cao trong khi đó cácệ ầ ư ỉ ớ ữ ợ ậ  ngành nh  tr ng r ng ho c nh  nông nghi p v.v… thu hút đư ồ ừ ặ ư ệ ượ ấc r t ít v n đ u t  Cố ầ ư ơ 

c u lãnh th  thu hút đ u t  r t m t cân đ i ví d  nh    Vi t Nam ch  có m t vài t nh vàấ ổ ầ ư ấ ấ ố ụ ư ở ệ ỉ ộ ỉ  thành ph  l n là có th  thu hút đố ớ ể ược các nhà đ u t  nh  Hà N i, TP H  Chí Minh, Bìnhầ ư ư ộ ồ  

Dương, Đ ng Nai.ồ

Ngoài ra, th c t  đã x y ra trên cùng m t đ a bàn thôn, xã  có nhi u công trình t pự ế ả ộ ị ề ậ  trung vào vi c phát tri n m ng lệ ể ạ ưới đi n và năng lệ ượng và không nh m vào phát tri n cắ ể ơ 

s  h  t ng và an sinh xã h i, cùng v i đó là chính quy n đ a phở ạ ầ ộ ớ ề ị ương không đ  năng l củ ự  

qu n lý và thi u ngu n tài chính nh m duy trì ho t đ ng c a các công trình này m t cáchả ế ồ ằ ạ ộ ủ ộ  

có hi u qu  đ  ph c v  lâu dài cho ngệ ả ể ụ ụ ười dân. (Theo T  ch c Tài Chính Công Vi tổ ứ ệ  Nam)

 Nước nh n đ u t  có th  tr  thành bãi rác th i công ngh  ậ ầ ư ể ở ả ệ

Vi c ti p nh n nh ng dây chuy n công ngh  c a nhà đ u t  nệ ế ậ ữ ề ệ ủ ầ ư ước ngoài là m tộ  

v n đ  vô cùng nan gi i. Do v y ph i so sánh các m t l i, h i khi ti p nh n d  án đ uấ ề ả ậ ả ặ ợ ạ ế ậ ự ầ  

t , thu hút đ u t  vào các khu v c công ngh  cao, ho c thu hút vào lĩnh v c s  d ngư ầ ư ự ệ ặ ự ử ụ  nhi u lao đ ng là hai m c tiêu khác nhau. D  án s  d ng nhi u lao đ ng thì kh  năngề ộ ụ ự ử ụ ề ộ ả  công ngh  áp d ng vào đó là công ngh  l c h u, nh ng d  án đ u t  vào khu v c côngệ ụ ệ ạ ậ ư ự ầ ư ự  ngh  cao thì s  đệ ẽ ượ ử ục s  d ng công ngh  cao do v y Chính ph  ph i cân nh c k  càngệ ậ ủ ả ắ ỹ  

trước khi ch p thu n cho các d  án đ u t  vào đ t nấ ậ ự ầ ư ấ ước. Ví d  đi n hình là vi c nh pụ ể ệ ậ  công ngh  l c h u trong hàng lo t lĩnh v c nh  s n xu t xi măng, mía đệ ạ ậ ạ ự ư ả ấ ường, nhi tệ  

đi n ch y than, s n xu t thép, gi y. “Tình tr ng này không nh ng làm cho năng su t laoệ ạ ả ấ ấ ạ ữ ấ  

đ ng nộ ước ta y u kém mà gây ô nhi m môi trế ễ ường nghiêm tr ng” ­ s  th m đ nh khôngọ ự ẩ ị  

t t   nhi u d  án đã khi n chúng ta ph i chi hàng ngàn t  đ ng đ  x  lý h  l y.ố ở ề ự ế ả ỉ ồ ể ử ệ ụ  (Đ iạ  

bi u Qu c h i t nh Bình Thu n ­ Ngô Đ c M nh)ể ố ộ ỉ ậ ứ ạ

 Ngoài ra khi nh n vi n tr  ODA còn x y ra các tình tr ng s  d ng v n sai m cậ ệ ợ ả ạ ử ụ ố ụ  đích và không hi u qu , nh t là v n đ  v  đ o đ c c a các nhà c m quy n. G n đâyệ ả ấ ấ ề ề ạ ứ ủ ầ ề ầ  

nh t, Ngân hàng Th  gi i (WB) đã c m Louis Berger Group, m t công ty c a M , nh nấ ế ớ ấ ộ ủ ỹ ậ  

th u các công trình có v n vay t  WB trong th i gian m t năm vì đ a h i l  t i hai d  ánầ ố ừ ờ ộ ư ố ộ ạ ự  

t i Vi t Nam. V  vi c này l i làm r  lên s  quan tâm trong nạ ệ ụ ệ ạ ộ ự ước v  tham nhũng t i cácề ạ  

dự   án   có   ngu n   v n   ODA   (Theo   Ph m   Chí   Dũng   ­   VOA)ồ ố ạ Ngu n: Th  vi n h c li u m  Vi t NamTh ng kê c a B  K  Ho ch và Đ u T , Bồ ư ệ ọ ệ ở ệ ố ủ ộ ế ạ ầ ư ộ Tài Chính )

3.2. Tác đ ng v i nộ ớ ướ ấc c p vi n trệ ợ

3.2.1. Tác đ ng tích c cộ ự

Vi n tr  song phệ ợ ương t o đi u ki n cho các công ty c a bên c p viên tr  ho tạ ề ệ ủ ấ ợ ạ  

đ ng thu n l i h n t i các nộ ậ ợ ơ ạ ước nh n vi n tr  m t cách gián ti p. Cùng v i sậ ệ ợ ộ ế ớ ự gia tăng c a v n ODA, các d  án đ u t  c a nh ng nủ ố ự ầ ư ủ ữ ước vi n tr  cũng tăng theoệ ợ  

v i nh ng đi u ki n thu n l i, đ ng th i kéo theo s  gia tăng v  buôn bán gi aớ ữ ề ệ ậ ợ ồ ờ ự ề ữ  hai qu c gia. Năm 2015, Chính ph  Trung Qu c chuy n kho n vay  u đãi bên muaố ủ ố ể ả ư  

300 tri u USD sang s  d ng cho d  án đệ ử ụ ự ường cao t c Móng Cái ­ Vân Đ n và bố ồ ổ sung kho n vay  u đãi chính ph  250 tri u USD cho d  án đả ư ủ ệ ự ường s t đô th  Cátắ ị  Linh ­ Hà Đông; Trung Qu c tuyên b  s  cung c p vi n tr  1 t  nhân dân t  trongố ố ẽ ấ ệ ợ ỷ ệ  

5 năm t i đ  giúp VN xây d ng các công trình c i thi n dân sinh nh  trớ ể ự ả ệ ư ường h c,ọ  

b nh vi n  Đ i l i, Vi t Nam gia tăng thệ ệ ổ ạ ệ ương m i v i Trung Qu c. ạ ớ ố  kim ng chạ  

xu t nh p kh u 2 nấ ậ ẩ ước lên 100 t  USD, t o đi u ki n thu n l i đ  các m t hàngỉ ạ ề ệ ậ ợ ể ặ  

có th  m nh c a hai bên đế ạ ủ ược ti p c n th  trế ậ ị ường c a nhauủ

Nước vi n tr  đệ ợ ược m  c a th  trở ử ị ường b o h  cho nhi u danh m c hàng hoá vàả ộ ề ụ  

nh ng  u đãi nh  đữ ư ư ược cho phép đ u t  vào nh ng lĩnh v c h n ch , có kh  năngầ ư ữ ự ạ ế ả  sinh l i cao.ờ

Th  hi n m c đích nhân đ o và mang tính phúc l i xã h i c a vi n tr  ODA làể ệ ụ ạ ợ ộ ủ ệ ợ  

nh m khôi ph c, c i t o và phát tri n n n kinh t  ­ xã h i c a nằ ụ ả ạ ể ề ế ộ ủ ước nh n vi nậ ệ  

tr ợ

Nước vi n tr  còn đ t đệ ợ ạ ược nh ng m c đích v  chính tr ,  nh hữ ụ ề ị ả ưởng c a h  vủ ọ ề 

m t kinh t  ­ văn hoá đ i v i nặ ế ố ớ ước nh n cũng s  tăng lên. Th i gian qua, quan h  Vi tậ ẽ ờ ệ ệ  Nam ­ Nh t B n đã không ng ng phát tri n, tr  thành đ i tác chi n lậ ả ừ ể ở ố ế ược toàn di n trênệ  

m i lĩnh v c, đ c bi t nh t là kinh t , thọ ự ặ ệ ấ ế ương m i và đ u t  Nh t B n là qu c gia vi nạ ầ ư ậ ả ố ệ  

tr  phát tri n chính th c (ODA) l n nh t cho Vi t Nam. (H i ngh  Xúc ti n đ u t  Vi tợ ể ứ ớ ấ ệ ộ ị ế ầ ư ệ  Nam tháng 1/2017)

ODA là công c  đ  thi t l p, kh ng đ nh và duy trì v  th  kinh t  ­ chính tr  c aụ ể ế ậ ẳ ị ị ế ế ị ủ  

nước tài tr  trên bình di n chính tr  th  gi i.ợ ệ ị ế ớ

Nước vi n tr  ngu n v n ODA có đệ ợ ồ ố ược quy n giám sát và quy n đ  ra nh ngề ề ề ữ  

đi u ki n nh t đ nh mang tính ràng bu c. Ví d  ngu n v n đ u t  này ch  đề ệ ấ ị ộ ụ ồ ố ầ ư ỉ ượ  c

đ u t  vào d  án này, ho c kho n m c này mà không đầ ư ự ặ ả ụ ược đ u t  vào d  án khácầ ư ự  tuân theo quy đ nh, s  ki m đ nh c a nị ự ể ị ủ ước tài tr , tu  theo nh ng m c đích nh tợ ỳ ữ ụ ấ  

đ nh. Hay đi u ki n ph i s  d ng các chuyên gia, kĩ s , công ngh , máy móc c aị ề ệ ả ử ụ ư ệ ủ  

nước tài tr …ợ

3.2.2. Tác đ ng tiêu c cộ ự

Nhà tài tr  không tr c ti p qu n lý d  án trong nợ ự ế ả ự ước nh n vi n tr ậ ệ ợ

Philippin nh ng năm (1970 – 1980), Trung Qu c (1980 – 1990) không đ a ra chi nữ ố ư ế  

lược thu hút c  th  nên v n ODA s  d ng t n m n không t p trung, tình tr ngụ ể ố ử ụ ả ạ ậ ạ  tham nhũng x y ra ph  bi n hay nh ng nả ổ ế ữ ướ ởc   Nam sa m c Shahara nh  Kenya,ạ ư  Uganda (nh ng năm 1975 – 1980) đã thu hút v n ODA vào xây d ng và duy tuữ ố ự  

nh ng tuy n đữ ế ường xuyên sa m c kém hi u qu  d n đ n không có kh  năng thuạ ệ ả ẫ ế ả  

h i v n, r i vào tình tr ng khó khăn trong vi c tr  n  nồ ố ơ ạ ệ ả ợ ước ngoài. (Vi n nghiênệ  

c u L p pháp Vi t Nam).ứ ậ ệ

M c dù vi n tr  cho nặ ệ ợ ước ngoài ch  chi m m t ph n r t nh  trong ngân sách,ỉ ế ộ ầ ấ ỏ  

nh ng nó là m t trong nh ng h ng m c đ u tiên b  c t gi m. Các nư ộ ữ ạ ụ ầ ị ắ ả ước OECD đang ph iả  

đ u tranh đ  ki m soát vi c thâm h t ngân sách và ki m ch  vi c gia tăng trong chi tiêuấ ể ể ệ ụ ề ế ệ  

c a chính ph  Ngủ ủ ười dân   nh ng nở ữ ước này mu n chính ph  gi m b t ngo i vi n đố ủ ả ớ ạ ệ ể 

t p trung gi i quy t nh ng v n đ  kinh t , xã h i, môi trậ ả ế ữ ấ ề ế ộ ường trong nước

Đi u nguy hi m nh t có th  x y ra c a vi n tr  ODA là các nề ể ấ ể ả ủ ệ ợ ước c p vi n trấ ệ ợ không nh m c i t o n n kinh t  ­ xã h i c a nằ ả ạ ề ế ộ ủ ước đang phát tri n mà nh m vàoể ằ  các m c đích quân s  Chúng ta cũng bi t nụ ự ế ước láng gi ng Trung Qu c là m t nhàề ố ộ  

đ u t  ODA l n cho Vi t Nam, nh ng chúng ta cũng không vì th  mà đ  n n kinhầ ư ớ ệ ư ế ể ề  

t  ph  thu c quá vaò nế ụ ộ ước b n, đ c bi t là tình hình trên bi n Đông. Hai bên luônạ ặ ệ ể  tôn tr ng l i ích chính đáng c a nhau; th c hi n nghiêm túc các nh n th c chungọ ợ ủ ự ệ ậ ứ  

và th a thu n c a lãnh đ o c p cao hai Đ ng, hai nỏ ậ ủ ạ ấ ả ước; duy trì nguyên tr ng,ạ  không có hành đ ng làm ph c t p, m  r ng tranh ch p, gây căng th ng tình hình.ộ ứ ạ ở ộ ấ ẳ  (Báo Pháp Lu t Đ i s ng)ậ ờ ố

Các nước giàu khó khăn trong vi c cân đo đong đ m đ  tìm đệ ế ể ược nước nh n vi nậ ệ  

tr  Tình tr ng tài chính c a các nợ ạ ủ ước nghèo m c n  nhi u và kh  năng h p thắ ợ ề ả ấ ụ 

v n ODA c a nhi u nố ủ ề ước nh n vi n tr  còn h n ch  là nh ng nguyên nhân “làmậ ệ ợ ạ ế ữ  ngu i” nhi t tình c a các nhà tài tr ộ ệ ủ ợ