skkn ỨNG DỤNG bài GIẢNG điện tử kết hợp với PHƯƠNG PHÁP dạy học dự án

con người và thế hệ thiết tha gắn bó với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xãhội, có đạo đức trong sáng, có ý chí kiên cường xây dựng và bảo vệ tổ quốc; côngnghiệp hoá, hiện đại hoá

I TÊN CƠ SỞ CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN:

- Sở giáo dục và đào tạo Ninh Bình

- Trường THPT Hoa Lư A

II TÁC GIẢ SÁNG KIẾN:

1 Tác giả:

- Họ tên: Phạm Thị Thu Hường

- Giáo viên môn Công nghệ (Kỹ thuật Công nghiệp)

- Trình độ đào tạo: Cử nhân sư phạm kỹ thuật

- Đơn vị công tác: Trường THPT Hoa Lư A

- Địa chỉ thường trú: xã Yên Từ, huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình

- Email: thuhuongninhbinh194@gmail.com

- Điện thoại: 0913.144.449

- Tỷ lệ đóng góp vào sáng kiến: 40%

2 Đồng tác giả:

- Họ và tên: Phạm Hoài Thanh

- Chuyên viên phòng GDTrH, Sở Giáo dục và Đào tạo

- Trình độ đào tạo: Cử nhân Sư phạm Tin học

- Đơn vị công tác: Phòng GDTrH, Sở Giáo dục và Đào tạo

- Địa chỉ thường trú: xã Yên Từ, huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình

- Giáo viên môn Công nghệ (Kỹ thuật Công nghiệp)

- Trình độ đào tạo: Cử nhân sư phạm kỹ thuật

- Địa chỉ thường trú: xã Ninh Nhất, TP Ninh Bình

2 Lĩnh vực áp dụng: Dạy học phần động cơ đốt trong – Công nghệ 11

IV NỘI DUNG SÁNG KIẾN:

1 Giải pháp cũ thường làm

1.1 Phương pháp dạy học truyền thống

- Giáo dục luôn là quốc sách hàng đầu trong mọi thời đại nhưng gắn vớinhững giai đoạn lịch sử khác nhau chúng ta có những nhiệm vụ và mục tiêu củagiáo dục cũng khác nhau Theo Nghị quyết hội nghị Trung Ương II về giáo dụckhẳng định: “Nhiệm vụ và mục tiêu cơ bản của giáo dục là nhằm xây dựng những

1

con người và thế hệ thiết tha gắn bó với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xãhội, có đạo đức trong sáng, có ý chí kiên cường xây dựng và bảo vệ tổ quốc; côngnghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước; giữ gìn và phát huy các giá trị văn hoá của dântộc, có năng lực tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại; phát huy tiềm năng của dântộc và con người Việt Nam, có ý thức cộng đồng và phát huy tính tích cực của cánhân, làm chủ tri thức khoa học và công nghệ hiện đại, có tư duy sáng tạo, có kỹnăng thực hành giỏi, có tác phong công nghiệp, có tính tổ chức kỷ luật; có sứckhoẻ ” Do đó việc cải cách, đổi mới giáo dục là một nhiệm vụ cần thiết để giáodục đáp ứng được nhu cầu của thời đại Vì những quan điểm, góc nhìn về giáo dụccủa mỗi thời điểm là khác nhau có những lúc chúng ta lấy người học là trung tâm,

có những lúc chúng ta lại lấy vai trò của người thày là chủ đạo…vv Nhưng thờiđại nào cũng vậy, góc nhìn nào cũng thế phương pháp dạy học, cách thức tổ chứcdạy học luôn là yếu tố quyết định chất lượng của của giáo dục Nhưng hiện nay rấtnhiều nơi chúng ta vẫn đã và đang sử dụng phương pháp dạy học truyền thống đểđạt được mục tiêu của giáo dục

- Nếu sắp xếp các phương pháp dạy học truyền thống thành 3 nhóm (nhómcác phương pháp dùng lời, nhóm các phương pháp trực quan, nhóm các phươngpháp thực hành) thì về mặt hoạt động nhận thức, các phương pháp thực hành "tíchcực" hơn các phương pháp trực quan, các phương pháp trực quan là "tích cực" hơncác phương pháp dùng lời Trong nhóm các phương pháp dùng lời (lời của thầy, lờicủa trò, lời của sách) thì "lời" đóng vai trò là "nguồn" tri thức chủ yếu, đặc biệtquan trọng là lời thầy Trong nhóm các phương pháp trực quan thì các phương tiệntrực quan là "nguồn" chủ yếu dẫn đến kiến thức mới Trong nhóm các phương phápthực hành, học sinh được trực tiếp thao tác trên đối tượng dưới sự hướng dẫn củagiáo viên, tự lực khám phá tri thức mới

 Phương pháp trình diễn

 Phương pháp dạy học luyện tập và thực hành

 Phương pháp ôn tập

 Phương pháp công tác độc lập

 Phương pháp công tác thí nghiệm

1.2 Các ưu điểm, nhược điểm của phương pháp giáo dục truyền thống

1.2.1 Ưu điểm:

2

1.2.1.1 Phương pháp dạy học gợi mở - vấn đáp

- Vấn đáp là cách thức tốt để kích thích tư duy độc lập của học sinh, dạy họcsinh cách tự suy nghĩ đúng đắn Bằng cách này học sinh hiểu nội dung học tập hơn

là học vẹt, thuộc lòng

- Gợi mở vấn đáp giúp lôi cuốn học sinh tham gia vào bài học, làm chokhông khí lớp học sôi nổi, sinh động, kích thích hứng thú học tập và lòng tự tin củahọc sinh, rèn luyện cho học sinh năng lực diễn đạt sự hiểu biết của mình và hiểu ýdiễn đạt của người khác Tạo môi trường để học sinh giúp đỡ nhau trong học tập.Học sinh yếu kém có điều kiện học tập các bạn trong nhóm, có điều kiện tiến bộtrong quá trình hoàn thành các nhiệm vụ được giao

- Giúp giáo viên thu nhận tức thời nhiều thông tin phản hồi từ phía ngườihọc, duy trì sự chú ý của học sinh; giúp kiểm soát hành vi của học sinh và quản lílớp học Ở đây, giáo viên giống như người tổ chức tìm tòi còn học sinh thì giốngnhư người tự lực phát hiện kiến thức mới Vì vậy, sau khi kết thúc cuộc đàm thoại,học sinh có được niềm vui của sự khám phá, vừa nắm được kiến thức mới, vừa nắmđược cách thức đi tới kiến thức đó, trưởng thành thêm một bước về trình độ tư duy.Cuối cuộc đàm thoại, giáo viên cần biết vận dụng các ý kiến của học sinh để kếtluận vấn đề đặt ra, có bổ sung và chỉnh lý khi cần thiết Làm được như vậy, họcsinh càng hứng thú, tự tin vì thấy trong kết luận của giáo viên có phần đóng góp ýkiến của mình Dẫn dắt theo phương pháp vấn đáp tìm tòi như trên rõ ràng mấtnhiều thời gian hơn phương pháp thuyết trình giảng giải, nhưng kiến thức học sinhlĩnh hội được sẽ chắc chắn hơn nhiều

- Vận dụng phương pháp dạy học gợi mở - vấn đáp vào dạy phần động cơđốt trong – Công nghệ 11 rất đơn giản giáo viên chỉ cần giảng dạy trong vònghai năm là thuộc hết kiến thức sách giáo khoa cần truyền đạt cho học sinh,không đòi hỏi trang thiết bị dạy học trong trường học ở mức độ cao, giáo viênkhông cần thành thạo máy tính để tiếp cận thông tin, lấy thông tin và chuyểnhình vẽ thành mô hình động trong các bài dạy nguyên lý hoạt động của các hệthống phần động cơ đốt trong

1.2.1.2 Phương pháp dạy học trực quan

- Trực quan là một trong những nguyên tắc cơ bản của lí luận dạy học nhằmtạo cho học sinh những biểu tượng và hình thành các khái niệm trên cơ sở trực tiếpquan sát hiện vật đang học hay đồ dùng trực quan minh họa sự vật Đồ dùng trựcquan là chỗ dựa để hiểu sâu sắc bản chất kiến thức, là phương tiện có hiệu lực đểhình thành các khái niệm, giúp học sinh nắm vững các quy luật của sự phát triển xãhội Ví dụ, khi nghiên cứu bức tranh "hình vẽ trên vách hang", học sinh không chỉ

có biểu tượng về săn bắn là công việc thường xuyên và hàng đầu của thị tộc mà cònhiểu: nhờ chế tạo cung tên, con người đã chuyển hẳn từ hình thức săn bắt sang sănbắn, có hiệu quả kinh tế cao hơn Điều đó giúp học sinh biết sự thay đổi trong đờisống vật chất của con người thời nguyên thủy luôn gắn chặt với tiến bộ trong kĩthuật chế tác công cụ của họ

- Đồ dùng trực quan có vai trò rất lớn trong việc giúp học sinh nhớ kĩ, hiểusâu những hình ảnh, những kiến thức khoa học, lịch sử Hình ảnh được giữ lại đặcbiệt vững chắc trong trí nhớ là hình ảnh chúng ta thu nhận được bằng trực quan Vì

3

vậy, cùng với việc góp phần tạo biểu tượng và hình thành khái niệm khoa học, lịch

sử, đồ dùng trực quan còn phát triển khả năng quan sát, trí tưởng tượng, tư duy vàngôn ngữ của học sinh

- Vận dụng phương pháp dạy trực quan vào dạy phần động cơ đốt trong –Công nghệ 11 rất thuận tiện vì các hình ảnh, sơ đồ cấu tạo và nguyên lí hoạtđộng của động cơ đốt trong đã được trang bị đầy đủ, dễ dàng sử dụng không tốnthời gian chuẩn bị

1.2.1.3 Phương pháp dạy học luyện tập và thực hành

- Thông qua các thí nghiệm Hóa học, thí nghiệm Vật lí…vv học sinh đượcquan sát, theo dõi và thực hiện lại các thí nghiệm mà giáo viên, người hướng dẫn đãlàm Học sinh biết vận dụng nhưng kiến thức khoa học vào giải quyết các bài toántrong đời sống Quá trình học tập học sinh được quan sát, chiêm nghiệm, tham giavận dụng các kiến thức khoa học vào thí nghiệm, vào thực tiễn từ đó giúp học sinhhiểu kỹ hơn và ghi nhớ lâu hơn những kiến thức khoa học đã học, đồng thời kíchthích tính tò mò, thích khám phá là những thành tố quyết định sự sáng tạo của conngười Học sinh biết vận dụng những kiến thức khoa học đã học vào giải quyết cácbài toán trong thực tế đời sống xã hội một cách tốt hơn

- Vận dụng phương pháp thực hành vào dạy phần động cơ đốt trong – Côngnghệ 11 rất dễ vì động cơ đốt trong được ứng dụng vào thực tiễn rất nhiều như xemáy, ô tô, công nông… Mặt khác trong xã hội rất nhiều trung tâm, doanh nghiệp,gara sửa chữa, bảo dưỡng, mua bán các động cơ đốt trong vì vậy học sinh rất dễ tiếpcận với động cơ đốt trong

1.2.2 Nhược điểm:

1.2.2.1 Phương pháp dạy học gợi mở - vấn đáp

- Hạn chế lớn nhất của phương pháp vấn đáp là rất khó soạn thảo và sử dụng

hệ thống câu hỏi gợi mở và vấn đáp cho học sinh về một chủ đề nhất quán Vì vậyđòi hỏi giáo viên phải có sự chuẩn bị rất công phu, nếu không, kiến thức mà họcsinh thu nhận được qua trao đổi sẽ thiếu tính hệ thống, tản mạn, thậm chí vụn vặt

- Nếu giáo viên chuẩn bị hệ thống câu hỏi không tốt, sẽ dẫn đến tình trạng đặtcâu hỏi không rõ mục đích, đặt câu hỏi mà học sinh dễ dàng trả lời có hoặc không.Hiện nay nhiều giáo viên thường gặp khó khăn khi xây dựng hệ thống câu hỏi dokhông nắm chắc trình độ của học sinh vì vậy ngay sau khi đặt câu hỏi thường là nêungay gợi ý câu trả lời khiến học sinh rơi vào trạng thái bị động, không thực sự làmviệc, chỉ ỷ lại vào gợi ý của giáo viên

- Khó kiểm soát quá trình học tập của học sinh (có nhiều tình huống bất ngờtrong câu trả lời, thậm chí câu hỏi từ phía người học, vì vậy giờ học dễ lệch hướng

do câu hỏi vụn vặt, không nhất quán) Khó soạn và xây dựng đáp án cho các câu hỏi

mở (vì phương án trả lời của học sinh sẽ không giống nhau)

1.2.2.2 Phương pháp dạy học trực quan

4

- Phương pháp này đòi hỏi nhiều thời gian, giáo viên cần tính toán kĩ để phùhợp với thời lượng đã quy định.

- Nếu sử dụng đồ dùng trực quan không khéo sẽ làm phân tán chú ý của họcsinh, dẫn đến học sinh không lĩnh hội được những nội dung chính của bài học

- Khi sử dụng đồ dùng trực quan, đặc biệt là khi quan sát tranh ảnh, các phimđiện ảnh, phim video, nếu giáo viên không định hướng cho học sinh quan sát sẽ dễdẫn đến tình trạng học sinh sa đà vào những chi tiết nhỏ lẻ, không quan trọng

1.2.2.3 Phương pháp dạy học thực hành

- Thời gian chuẩn bị cho các thí nghiệm, bài tập thực hành là rất tốt kém vềthời gian, kinh tế, cơ sở vật chất, thiết bị dạy học không đáp ứng được những bàithực hành, thí nghiệm điều đó ảnh hưởng đến kết quả của thí nghiệm, thực hành dẫnđến tính khoa học trong nhận thức của học sinh bị nghi ngờ Đôi khi những thínghiệm, bài thực hành không đủ dụng cụ bảo vệ sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe, tínhmạng của người tham gia

- Để thực hiện tốt các thí nghiệm, thực hành và hướng dẫn học sinh thực hiệnđòi hỏi đội ngũ giáo viên, người hướng dẫn phải có kiến thức khoa học vững vàng,kinh nghiệm, kỹ năng, kỹ xảo trong thực hành thí nghiệm, thực hành

1.3 Những tồn tại của giải pháp cần được khắc phục

- Trước đây căn cứ vào cách dạy trong sách giáo khoa là giáo viên giảng dạytheo phương pháp thuyết trình - nêu vấn đề, giảng dạy thì sử dụng rất ít ví dụ thật

và mô hình trực quan, bên cạnh đó trang thiết bị thí nghiệm, thực hành trong nhàtrường phổ thông còn nhiều hạn chế làm cho học sinh rất khó hình dung ra nguyên

lý hoạt động của các hệ thống phần động cơ đốt trong

- Phương pháp dạy học cũ giáo viên đóng vai trò là trung tâm, là chuyên gianhiệm vụ chính là truyền đạt kiến thức Học sinh tiếp nhận kiến thức gần như là ápđặt, chưa thấy được bản chất cụ thể của vấn đề, học sinh vẫn còn mơ hồ khi tìmhiểu nguyên lý hoạt động của các hệ thống động cơ đốt trong thì đã hết giờ, giờ saulại học bài mới Với những giáo viên trẻ, mới ra trường khi giảng dạy phần kiếnthức động cơ đốt trong cho học sinh muốn học sinh hiểu bài và thích học môn học,

định hướng nghề nghiệp thì quả là mò kim đáy bể

- Những hình ảnh, tranh ảnh minh họa cho động cơ đốt trong không lột tả hếtcác tính năng, cấu tạo cũng như các chu trình hoạt động của các kì trong động cơđốt trong Học sinh rất khó hình dung và khó nhớ, khó hiểu nguyên lí làm việc củađộng cơ đốt trong Học sinh thụ động lĩnh hội tri thức, chủ yếu là thừa nhận kiếnthức do thầy, cô giáo cung cấp hoặc nghiên cứu tài liệu Làm giảm tính chủ độnghọc tập, tính sáng tạo của học sinh

- Mặc dù động cơ đốt trong được ứng dụng vào trong cuộc sống rất nhiều,các doanh nghiệp, trung tâm tuy nhiều nhưng lại không có mối liên hệ chặt chẽ,cũng như hỗ trợ cho việc giảng dạy của thầy, cô giáo cũng như quá trình học tậpcủa học sinh Do đó các em cũng không có nhiều cơ hội để tiếp cận tìm hiểu cấutạo, nguyên lí làm việc của động cơ đốt trong

2 Giải pháp mới cải tiến:

2.1 Dạy học theo dự án (DHDA)

5

- Bên cạnh phương pháp dạy truyền thống, dạy học theo dự án là phương

pháp dạy nhằm bắt nhịp với xu thế hiện đại trong giáo dục để nâng cao năng lựchọc tập của học sinh Hiểu được nguyên lý DHDA, giáo viên sẽ có thêm cơ hội pháthuy tính tích cực của học sinh, từ đó làm cho hoạt động dạy học vừa phong phú vừagắn bó với thực tiễn

- Dạy học theo dự án là một hình thức dạy học, trong đó người học thực hiện

một nhiệm vụ học tập phức hợp, có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, có tạo

ra các sản phẩm có thể giới thiệu Nhiệm vụ này được người học thực hiện với tính tự lực cao trong toàn bộ quá trình học tập, từ việc xác định mục đích, lập

kế họach, đến việc thực hiện dự án, kiểm tra, điều chỉnh, đánh giá quá trình và kết

quả thực hiện Làm việc nhóm là hình thức cơ bản của DHDA.

2.2 Đặc trưng cơ bản của dạy học dự án

- Người học là trung tâm của quá trình dạy học

- Dự án tập trung vào những mục tiêu học tập quan trọng gắn với các chuẩn

- Dự án được định hướng theo bộ câu hỏi khung chương trình

- Dự án đòi hỏi các hình thức đánh giá đa dạng và thường xuyên

- Dự án có tính liên hệ với thực tế

- Người học thể hiện sự hiểu biết của mình thông qua sản phẩm và quá trìnhthực hiện

- Công nghệ hiện đại hỗ trợ và thúc đẩy việc học của người học

- Kĩ năng tư duy là yếu tố không thể thiếu trong phương pháp dạy học dự án

2.3 Bộ câu hỏi định hướng

- Bộ câu hỏi định hướng giúp học sinh kết nối những khái niệm cơ bản trongcùng một môn học hoặc giữa các môn học với nhau Các câu hỏi này tạo điều kiện

để định hướng việc học tập của học sinh thông qua các vấn đề kích thích tư duy.Các câu hỏi định hướng giúp gắn các mục tiêu của dự án với các mục tiêu học tập

và chuẩn của chương trình

- Bộ câu hỏi định hướng bao gồm:

+ Câu hỏi khái quát là những câu hỏi mở, có phạm vi rộng, kích thích sựkhám phá, nhắm đến những khái niệm lớn và lâu dài, đòi hỏi các kỹ năng tư duybậc cao và thường có tính chất liên môn

+ Câu hỏi bài học là những câu hỏi mở có liên hệ trực tiếp với dự án hoặc bàihọc cụ thể, đòi hỏi các kỹ năng tư duy bậc cao, giúp học sinh tự xây dựng câu trảlời và hiểu biết của bản thân từ thông tin mà chính các em thu thập được

+ Câu hỏi nội dung là những câu hỏi đóng có các câu trả lời “đúng” được xácđịnh rõ ràng, trực tiếp hỗ trợ việc dạy và học các kiến thức cụ thể, thường có liênquan đến các định nghĩa hoặc yêu cầu nhớ lại thông tin (như các câu hỏi kiểm trathông thường)

2.4 Quy trình tổ chức:

2.4.1 Công đoạn chuẩn bị

* Công việc của giáo viên:

- Xây dựng bộ câu hỏi định hướng: xuất phát từ nội dung học và mục tiêu cầnđạt được

6

- Thiết kế dự án: xác định lĩnh vực thực tiễn ứng dụng nội dung học, ai cần, ýtưởng và tên dự án.

- Thiết kế các nhiệm vụ cho học sinh: làm thế nào để học sinh thực hiện xongthì bộ câu hỏi được giải quyết và các mục tiêu đồng thời cũng đạt được

- Chuẩn bị các tài liệu hỗ trợ giáo viên và học sinh cũng như các điều kiệnthực hiện dự án trong thực tế

- Hướng dẫn học sinh thiết kế bài báo cáo, thuyết trình sản phẩm của nhóm(dùng PowerPoint)

* Công việc của học sinh:

* Công việc của giáo viên:

- Theo dõi, hướng dẫn, đánh giá học sinh trong quá trình thực hiện dự án

- Liên hệ các cơ sở, khách mời cần thiết cho học sinh

- Chuẩn bị cơ sở vật chất, tạo điều kiện thuận lợi cho các em thực hiện dự án

* Công việc của học sinh:

- Phân công nhiệm vụ các thành viên trong nhóm thực hiện dự án theođúng kế hoạch

- Tiến hành thu thập, xử lý thông tin thu được (có thể tìm kiếm trên mạngInternet, sách báo tài liệu…hoặc có thể đi khảo sát thực tế tại các cơ sở)

- Xây dựng sản phẩm hoặc bản báo cáo

- Liên hệ, tìm nguồn giúp đỡ khi cần

- Thường xuyên phản hồi, thông báo thông tin cho giáo viên và các nhómkhác qua các buổi thảo luận hay thông qua email, facebook, zalo cá nhân hoặc quatrang https://vi.wikipedia.org

2.4.3 Công đoạn tổng hợp

* Công việc của giáo viên:

- Theo dõi, hướng dẫn, đánh giá học sinh giai đoạn cuối dự án

- Bước đầu thông qua sản phẩm cuối của các nhóm học sinh

* Công việc của học sinh:

- Hoàn tất sản phẩm của nhóm

- Chuẩn bị tiến hành giới thiệu sản phẩm

- Thiết kế giáo án điện tử (sử dụng hình ảnh động hoặc video…minh họa).2.4.4 Công đoạn đánh giá

* Công việc của giáo viên:

- Chuẩn bị cơ sở vật chất cho buổi báo cáo dự án

- Theo dõi, đánh giá sản phẩm dự án của các nhóm

* Công việc của học sinh:

- Tiến hành giới thiệu sản phẩm

- Tự đánh giá sản phẩm dự án của nhóm

- Đánh giá sản phẩm dự án của các nhóm khác theo tiêu chí đã đưa ra

7

2.5 Vai trò của giáo viên, học sinh và công nghệ trong dạy học dự án:

2.5.1 Vai trò của giáo viên:

Khác với phương pháp dạy học truyền thống, giáo viên đóng vai trò trungtâm, là chuyên gia và nhiệm vụ chính là truyền đạt kiến thức, trong DHDA,giáo viên chỉ là người hướng dẫn và tham vấn chứ không phải là “cầm tay chỉviệc” cho học sinh của mình Theo đó, giáo viên không dạy nội dung cần họctheo cách truyền thống mà từ nội dung nhìn ra sự liên quan của nó tới các vấn

đề của cuộc sống, hình thành ý tưởng về một dự án liên quan đến nội dung học,tạo vai trò cho học sinh trong dự án, làm cho vai trò của học sinh gằn với nộidung cần học (thiết kế các bài tập cho học sinh)…Tóm lại, giáo viên không còngiữ vai trò chủ đạo trong quá trình dạy học mà trở thành người hướng dẫn,người giúp đỡ học sinh, tạo môi trường thuận lợi nhất cho các em trên conđường thực hiện dự án

2.5.2 Vai trò của học sinh:

Học sinh là người quyết định cách tiếp cận vấn đề cũng như phương pháp vàcác hoạt động cần phải tiến hành để giải quyết vấn đề đó học sinh tập giải quyếtcác vấn đề của cuộc sống thực bằng các kĩ năng sống của người lớn thông qua làmviệc theo nhóm Chính học sinh là người lựa chọn các nguồn dữ liệu, thu thập dữliệu từ những nguồn khác nhau đó, rồi tổng hợp phân tích và tích lũy kiến thức từquá trình làm việc của chính các em Học sinh hoàn thành việc học với các sảnphẩm cụ thể (dự án) và có thể trình bày, bảo vệ sản phẩm đó Học sinh cũng làngười trình bày kiến thức mới mà họ đã tích lũy thông qua dự án Cuối cùng, bảnthân học sinh là người đánh giá và được đánh giá dựa trên những gì đã thu thậpđược, dựa trên tính khúc chiết, tính hợp lý trong cách thức trình bày của các emtheo những tiêu chí đã xây dựng trước đó

2.5.3 Vai trò của công nghệ:

Mặc dù công nghệ không phải là vấn đề cốt yếu đối với phương phápDHDA nhưng nó có thể nâng cao kinh nghiệm học tập và đem lại cho học sinh

cơ hội để hòa nhập với thế giới bên ngoài, tìm thấy các nguồn tài nguyên và tạo

ra sản phẩm (minh họa sống động nhất, dễ truyền cảm nhất) Một vài giáo viên

có thể không cảm thấy thoải mái với những công nghệ mới hoặc có thể cảmthấy lớp học chỉ với một máy tính sẽ là trở ngại đối với việc phải dùng máy tínhnhư là một phần của công việc dự án Những thử thách này có thể vượt qua.Nhiều giáo viên cần sẵn sàng chấp nhận rằng họ không phải là chuyên gia trongmọi lĩnh vực và học sinh của họ có thể biết nhiều hơn họ, đặc biệt là khi tiếpcận với công nghệ Cùng học các kỹ năng mang tính kỹ thuật với học sinh hoặcnhờ học sinh giúp đỡ như một người cố vấn kỹ thuật là một vài cách để vượtqua chướng ngại này.

2.5.4 Đánh giá dự án:

2.5.4.1 Công tác đánh giá:

Đánh giá dự án không chỉ đơn thuần là đánh giá sản phẩm của dự án mà cònphải đánh giá mức độ hiểu, khả năng nhận thức và kĩ năng của học sinh đồng thờitheo dõi sự tiến bộ ở các em

2.5.4.2 Một số công cụ đánh giá:

8

- Bài kiểm tra viết và kiếm tra nói: các bài kiểm tra có thể đưa ra được chứng

cứ trực tiếp về khả năng tiếp thu kiến thức và hiểu kiến thức của học sinh

- Sổ ghi chép Sổ ghi chép là những phản ảnh về việc học và những hồi đápvới những gợi ý ở dạng viết Ngoài những phản hồi, các gợi ý giúp thể hiện rõ các

kỹ năng tư duy cụ thể ở những phần quan trọng của dự án

- Phỏng vấn và quan sát dựa trên kế hoạch đã chuẩn bị Các cuộc phỏng vấnmiệng chính thức, được lên lịch với các thành viên trong nhóm để thăm dò sự hiểubài của học sinh Thể thức câu hỏi phỏng vấn là yêu cầu học sinh giải thích và đưa

ra lý do về cách hiểu vấn đề Các quan sát cũng được tiến hành tương tự nhưngdùng cho việc đánh giá kỹ năng, tiến trình và sự thể hiện năng lực và cũng có thểđược thực hiện bởi học sinh

- Sự thể hiện là những bài trình bày, các sản phẩm và các sự kiện mà họcsinh thiết kế và thực hiện để thể hiện quá trình học tập của các em

- Kế hoạch dự án: kế hoạch dự án giúp học sinh tự chủ trong học tập Họcsinh xác định mục tiêu, thiết kế chiến lược để đạt mục tiêu, đặt thời gian biểu và xácđịnh các tiêu chí để đánh giá

- Phản hồi qua bạn học: phản hồi của bạn học giúp cho học sinh tiếp thu đượcđặc điểm về chất lượng học tập qua đánh giá việc học của bạn học

- Quan sát các nhóm làm việc để hỗ trợ đánh giá kỹ năng cộng tác

- Các sản phẩm: sản phẩm là những gì học sinh sáng tạo ra hoặc xây dựngnên thể hiện việc học tập của các em

Xây dựng Các mẫu thiết kế, máy móc, triển lãm, tranh ảnh trang trí Các bài viết

Thư gửi cho biên tập, cột giành cho độc giả của một tờ báođịa phương hoặc ấn phẩm cộng đồng, bình luận phim ảnh,viết truyện

Sản phẩm nghệ

thuật

Làm đồ gốm, điêu khắc, làm thơ, đồ mỹ nghệ, tranh ápphích, hoạt hình, tranh tường (bích hoạ), nghệ thuật cắtdán ảnh, vẽ tranh, viết bài hát, viết lời thoại phim

9

Đa phương tiện:

quầy thông tin,

đoạn phim, báo

Thể hiện kỹ năng

Các qui trình tại phòng thí nghiệm khoa học, hướng dẫn,

kỹ năng thể thao, dạy hoặc cố vấn cho học sinh lớp dưới,những nhiệm vụ theo yêu cầu

Mô phỏng Phiên toà, sự kiện lịch sử, đóng vai

Các công cụ đánh giá này phải được sử dụng trong suốt quá trình thực hiện

dự án, tại các thời điểm quan trọng hay vào giai đoạn cuối của dự án.Những kĩ thuật đánh giá trên cung cấp thông tin có giá trị cho cả giáo viên và họcsinh Mỗi kĩ thuật đưa ra những phương pháp và công cụ đồng nhất Điều then chốt

là phải hiểu được các mục đích khác nhau của chúng, chúng được thiết kế như thếnào, và cuối cùng, xử lí kết quả thu được ra sao

2.5.5 Ưu điểm:

- Người học là trung tâm của quá trình dạy học;

- Tập trung vào những mục tiêu học tập quan trọng gắn với các chuẩn;

- Được định hướng theo bộ câu hỏi khung chương trình;

- Hình thức đánh giá đa dạng và thường xuyên;

- Tính liên hệ với thực tế cao;

- Người học thể hiện sự hiểu biết của mình thông qua sản phẩm và quá trìnhthực hiện;

- Công nghệ hiện đại hỗ trợ và thúc đẩy việc học của người học;

- Kĩ năng tư duy là yếu tố không thể thiếu trong phương pháp dạy học dự án;

- Gắn lý thuyết với thực hành, tư duy và hành động, nhà trường và xã hội;

- Kích thích động cơ, hứng thú học tập của người học;

- Phát huy tính tự lực, tính trách nhiệm; Phát triển khả năng sáng tạo;

- Rèn luyện năng lực giải quyết những vấn đề phức hợp;

- Rèn luyện tính bền bỉ, kiên nhẫn;

- Rèn luyện năng lực cộng tác làm việc;

10

- Phát triển năng lực đánh giá.

- Theo đánh giá chung, DHDA có những ưu điểm nổi trội sau: Gắn lý thuyết vàthực hành, tư duy và hành động, nhà trường và xã hội; kích thích động cơ và hứng thúcho người học; phát huy tính tự lực và tính trách nhiệm; phát triển khả năng sáng tạo;rèn luyện khả năng giải quyết những vấn đề phức hợp; rèn luyện tính bền bỉ và kiênnhẫn; rèn luyện năng lực cộng tác làm việc; rèn luyện năng lực đánh giá

- Đặc biệt ưu điểm nôi bật nhất là tập trung vào một câu hỏi lớn hoặc một vấn

đề quan trọng có thể có nhiều quan điểm liên quan tới nhiều bộ môn khác nhau.Đây còn là cơ hội đưa ra sáng kiến và thực hiện nhiều hoạt động khác nhau dựa trêncác thông tin có thể tiếp cận được, đòi hỏi thực hiện trong một thời gian nhất địnhnhằm phát huy sự hợp tác

Giải pháp mới nhằm hướng dẫn học sinh tiếp cận kiến thức thông qua cácnhiệm vụ, tình huống mà giáo viên thiết kế Dạy học theo hướng tiếp cận năng lực.Người học phải là chủ thể của hoạt động học Học thông qua hành động và bằnghành động, học có động cơ, học có mục đích Có một câu nói nổi tiếng được ápdụng trong quá trình giảng dạy rất hiệu quả: ”Tôi nghe thì nhanh quên, tôi thấy thì

dễ nhớ, tôi làm thì tôi sẽ hiểu” Vì vậy trọng tâm của giải pháp mới là nghiên bàihọc thông qua các hình ảnh trực quan sinh động và hướng dẫn học sinh chủ độnglĩnh hội tri thức

- Tuy nhiên điều đó không có nghĩa là DHDA không có những nhược điểm.Thực tiễn cho thấy, DHDA không phù hợp trong việc truyền thụ kiến thức lý thuyếtmang tính hệ thống cũng như rèn luyện hệ thống kỹ năng cơ bản Mặt khác, DHDAđòi hỏi nhiều thời gian vì vậy phương pháp dạy này không thể thay thế cho phươngpháp thuyết trình và luyện tập mà là hình thức dạy học bổ sung cần thiết cho cácphương pháp dạy học truyền thống

- Tóm lại, DHDA là hình thức dạy học quan trọng để thực hiện quan điểmdạy học hiện đại như: Định hướng phát triển năng lực học sinh, định hướng ngườihọc, định hướng hành động, dạy học giải quyết vấn đề và quan điểm dạy học tíchhợp Bên cạnh đó, DHDA góp phần gắn lý thuyết với thực tiễn, tư duy và hànhđộng, nhà trường và xã hội, tham gia vào việc đào tạo năng lực làm việc tự lực,năng lực sáng tạo, năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp, tinh thần trách nhiệm

và khả năng cộng tác làm việc của người học

2.6 Một số minh họa cụ thể trong sáng kiến:

* Xây dựng đề cương kế hoạch thực hiện:

- Lịch sử ra đời và phát triển của động cơ đốt trong;

- Những thành từu trên lĩnh vực khoa học và kinh tế của động cơ đốt trong;

11

- Cấu tạo và nguyên lí làm việc của động cơ đốt trong;

- Nhưng ứng dụng của động cơ đốt trong trên địa bàn tỉnh Ninh Bình;

- Tác động của động cơ đốt trong đối với đời sống kinh tế trên địa bàn tỉnhNinh Bình;

- Kế hoạch thực hiện, thời gian thực hiện và phương pháp tiến hành

- Những việc cần làm: Thu thập thông tin, xử lí thông tin và viết báo cáo

- Thời gian thực hiện dự án: 3 tháng (25/01/2017 đến 25/4/2017)

- Phương pháp tiến hành: tìm hiểu thông tin trên mạng; khảo sát thực địa;phân tích các tài liệu khoa học, báo cáo số liệu của tỉnh, các doanh nghiệp…trên địa bàn tỉnh; phỏng vấn kỹ sư, công nhân, những thợ láp giáp, sửa chữatrên địa bàn tỉnh

- Thực hiện dự án: Lựa chọn điểm khảo sát; khảo sát thực tế thu thập thôngtin từ các nguồn khác nhau, phỏng lãnh đạo các cấp chính quyền, giám đốc cácdoanh nghiệp, kỹ sư, công nhân, thợ sửa chữa, lắp giáp và những người lao độngtrực tiếp sử dụng động cơ đốt trong về cấu tạo, nguyên lí là việc và ứng dụng củađộng cơ đốt trong trên địa bàn tỉnh Ninh Bình

* Giới thiệu sản phẩm: các bài viết, biểu đồ, tranh ảnh, những mẫu vật…

* Đánh giá dự án: Tổ chức cho học sinh tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau về kết quảlàm việc của từng nhóm; giáo viên tổng kết đánh giá về phương pháp tiến hành vàkết quả làm việc của từng nhóm

2.6.2 Dự án nhỏ:

* Tên dự án:

1 Tìm hiểu nguyên lí làm việc của động cơ đốt trong

2 Tìm hiểu về hệ thống bôi trơn trong động cơ đốt trong

3 Tìm hiểu về hệ thống làm mát trong động cơ đốt trong

* Xác định chủ đề: Giáo viên giao nhiệm vụ hoặc mỗi nhóm học sinh có thể lựachọn một trong những nhiệm vụ mà giáo viên đặt ra:

- Theo kế hoạch giảng dạy năm học 2016 – 2017, bài 21 học trong 3 tiết Kế hoạchgiảng dạy cụ thể như sau:

+ Tiết 1: Giáo viên giới thiệu một số khái niệm cơ bản về động cơ đốt trongthông qua hình ảnh trực quan và mô hình động

Cuối tiết 1, Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm và giao nhiệm vụ cụ thể chomỗi nhóm về nhà chuẩn bị các nội dung còn lại

* Nhóm 1:

- Phân tích nguyên lí làm việc của động cơ điêzen 4 kì

- Giải thích tại sao động cơ điêzen lại có tỉ số nén cao hơn động cơ xăng

* Nhóm 2:

- Phân tích nguyên lí làm việc của động cơ xăng 4 kì

- Nêu điểm khác nhau về nguyên lí làm việc giữa động điêzen và động cơ xăng 4 kì

* Nhóm 3:

- Tìm hiểu cấu tạo và phân tích nguyên lí làm việc của động cơ xăng 2 kì

- Nêu điểm khác nhau về nguyên lí làm việc giữa động 4 kì và động cơ 2 kì

- So sánh công suất của động cơ 4 kì và động cơ 2 kì

12

* Nhóm 4:

- Phân tích nguyên lí làm việc của động cơ điêzen 2 kì

- Khí thải của động cơ đốt trong gây ra những ảnh hưởng gì tới môi trường?

Em hãy tìm hiểu các biện pháp làm hạn chế những ảnh hưởng đó

+ Tiết 2: Đại diện các nhóm báo cáo nội dung đã chuẩn bị Giáo viên nhậnxét, bổ xung và hướng dẫn các nhóm học sinh tiếp tục hoàn thiện và báo cáolại ở tiết 3

+ Tiết 3: Đại diện các nhóm báo cáo nội dung mà nhóm mình đã chuẩn bị.Các nhóm khác theo dõi , nhận xét và đặt câu hỏi phát vấn và có thể đặt câu hỏicho nhóm bạn

- Theo kế hoạch giảng dạy năm học 2016 – 2017, bài 25 và bài 26, mỗi bàihọc trong 1 tiết Nhiệm vụ cụ thể cho mỗi dự án như sau:

+ Nhóm 1: Tìm hiểu nhiệm vụ của hệ thống bôi trơn (hệ thống làm mát) Nếucác nhiệm vụ đó thực hiện không tốt thì ảnh hưởng gì đến động cơ

+ Nhóm 2: Tìm hiểu các cách phân loại hệ thống bôi trơn (hệ thống làm mát).+ Nhóm 3: Tìm hiểu cấu tạo chung của hệ thống bôi trơn (hệ thống làm mát).Phân tích cấu tạo và tác dụng của từng bộ phận

+ Nhóm 4: Tìm hiểu nguyên lí làm việc của hệ thống bôi trơn (hệ thốnglàm mát)

nhiệm vụ, cấu tạo chung và nguyên lí làm việc của hệ thống bôi trơn cưỡng bức;nhiệm vụ, cấu tạo và nguyên lí làm việc của hệ thống làm mát

* Xây dựng đề cương kế hoạch thực hiện:

- Nhiệm vụ, phân loại hệ thống bôi trơn; cấu tạo và nguyên lí làm việc của hệthống bôi trơn cưỡng bức

- Nhiệm vụ, phân loại, cấu tạo và nguyên lí làm việc của hệ thống làm mát

* Kế hoạch thực hiện, thời gian thực hiện và phương pháp tiến hành:

- Những việc cần làm: thu thập thông tin xử lí thông tin, viết báo cáo

- Thời gian thực hiện: 1 tuần

- Phương pháp tiến hành: tìm hiểu thông tin trên mạng, tài liệu khoa học,khảo sát phỏng vấn thợ sửa chữa xe máy, ô tô…

- Thực hiện dự án: lựa chọn địa điểm khảo sát trong địa bàn thành phố NinhBình hoặc huyện Hoa Lư (thợ sửa xe máy, sửa ô tô, kỹ sư, công nhân của doanhnghiệp cơ khí Quang Trung…) hoặc trường cao đẳng nghề Lilama… để thu thậpthông tin từ nhiều nguồn khác nhau

* Giới thiệu sản phẩm: Một bài thuyết trình kèm hình ảnh minh họa, vật mẫu về hệthống bôi trơn hoặc hệ thống làm mát

* Tổ chức cho học sinh tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau về kết quả làm việc củanhóm; giáo viên tổng kết đánh giá về phương pháp tiến hành và kết quả làm việccủa từng nhóm

2.6.3 Một số hình ảnh minh họa trong sản phẩm của học sinh:

BÀI 21: NGUYÊN LÍ LÀM VIỆC CỦA ĐỘNG CƠ ĐỐT TRONG

13

16

Sau khi nhóm 4 báo cáo xong phần nguyên lí làm việc của động cơ điêzen 2 kì, giáoviên củng cố kiến thức thông qua trò trơi ô chữ Mỗi câu hỏi là một nội dung liên quan đến bài học Từ khóa của trò chơi là một hiện tuợng ô nhiễm không khí do khíthải của động cơ đốt trong gây ra.

35

Sau khi giải trò chơi ô chữ, đại diện nhóm 4 tiếp tục báo cáo nội dung còn lại.Giáo viên tích hợp nội dung bảo vệ môi trường trong bài học, qua đó Học sinh biết được một số biện pháp làm giảm sự ô nhiễm môi trường do động cơ đốt trong gây ra.

ẢNH HƯỞNG CỦA KHÍ THẢI ĐỘNG CƠ ĐỐT TRONG ĐỐI VỚI

CON NGƯỜI VÀ MÔI TRƯỜNG

36