skkn bồi dưỡng học sinh có năng khiếu dự thi tin học trẻ

Trường Tiểu học Khánh Cường luôn coi việc bồi dưỡng học sinh có năng khiếu là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của mỗi giáo viên, yêu cầu về chất lượng giảng dạy và hiệu quả bồi dưỡng

MỤC LỤC

I Cơ sở công nhận sáng kiến 2

II Tác giả 2

III Tên sáng kiến, lĩnh vực áp dụng 2

IV Nội dung sáng kiến 2

1 Giải pháp cũ thường làm 3

2 Giải pháp mới cải tiến 5

2.1 Đặc đểm và tình hình bồi dưỡng học sinh năng khiếu dự thi Tin học trẻ ở trường tiểu học Khánh Cường 5

2.2 Các biện pháp tổ chức bồi dưỡng học sinh năng khiếu dự thi Tin học trẻ 6

2.2.1 Bồi dưỡng nâng cao chuyên môn của giáo viên 6

2.2.2 Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng 6

2.2.3 Phát hiện và tuyển chọn học sinh tham dự Hội thi Tin học trẻ 6

2.2.4 Xác định nội dung bồi dưỡng 7

2.2.5 Các hình thức tổ chức bồi dưỡng học sinh 8

2.2.6 Kiểm tra đánh giá học sinh 12

III Hiệu quả kinh tế, xã hội đạt được 12

IV Điều kiện và khả năng áp dụng 13

4.1 Điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến 13

4.2 Khả năng áp dụng 13

Kết luận chung 14

Tài liệu tham khảo 15

PHỤ LỤC SÁNG KIẾN

I Cơ sở công nhận sáng kiến: Trường Tiểu học Khánh Cường

II Tác giả

- Họ và tên: Phạm Thị Hảo

- Chức vụ: Giáo viên

- Trình độ chuyên môn: Đại học

- Địa chỉ: Trường tiểu học Khánh Cường, xã Khánh Cường, huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình

- Hộp thư điện tử: phhao82@gmail.com

- Số điện thoại: 0916122482

III Tên sáng kiến, đối tượng áp dụng

- Tên sáng kiến: Bồi dưỡng học sinh có năng khiếu dự thi Tin học trẻ

- Đối tượng áp dụng: Học sinh lớp 3, lớp 4, lớp 5 tham dự Hội thi Tin học trẻ

IV Nội dung sáng kiến

Nhằm thúc đẩy phong trào học tập công nghệ thông tin trong thanh thiếu nhi, học sinh Đồng thời phát hiện các tài năng trẻ tin học, tạo động lực

để các tài năng trẻ tiếp tục phát huy, đạt thành tích cao trong học tập, góp phần đáp ứng nguồn nhân lực trẻ đáp ứng yêu cầu Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa đất nước Hàng năm Ban trường vụ Tỉnh đoàn tổ chức Hội thi Tin học trẻ nhằm lựa chọn những thí sinh xuất sắc tham gia Hội thi Tin học trẻ toàn quốc

Đào tạo, bồi dưỡng nhân tài là nhiệm vụ cao cả của toàn xã hội, song trách nhiệm trực tiếp là của những người làm công tác giáo dục Trường Tiểu học Khánh Cường luôn coi việc bồi dưỡng học sinh có năng khiếu là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của mỗi giáo viên, yêu cầu về chất lượng giảng dạy

và hiệu quả bồi dưỡng ngày càng đòi hỏi cao Việc bồi dưỡng học sinh có năng khiếu là cả một quá trình, phải có kế hoạch cụ thể cho người dạy và cả người học Vì vậy, việc bồi dưỡng học sinh có năng khiếu môn Tin học cũng góp phần

đáng kể vào phong trào bồi dưỡng học sinh có năng khiếu Bản thân tôi đã 9 năm giảng dạy môn Tin học và bồi dưỡng học sinh tham gia Hội thi Tin học trẻ,

tôi xin đưa ra kinh nghiệm “Bồi dưỡng học sinh có năng khiếu dự thi Tin học

trẻ ” với những giải pháp sau:

1 Giải pháp cũ thường làm

Tổ chức bồi dưỡng học sinh có năng khiếu thi Tin học trẻ trong các tiết học:

Giáo viên phải lựa chọn, điều chỉnh nội dung dạy học trong các giờ học môn Tin học để có sự phân hoá, phù hợp với nhu cầu nhận thức của những học sinh có năng khiếu môn Tin học Việc cung cấp kiến thức để bồi dưỡng học sinh có năng khiếu môn Tin học ngay trong các tiết học là trách nhiệm của mỗi giáo viên

Trong mỗi giờ học, học sinh có năng khiếu thường hoàn thành nội dung bài sớm hơn những học sinh khác trong lớp nên thời gian còn lại tôi sẽ giao thêm những bài tập nâng cao cho các em

Ví dụ :

Bài: Thế giới hình học trong Logo (Trang 111 - SGK Cùng học tin học quyển 3)

Với bài này tôi hướng dẫn học sinh

tạo ra một số mẫu hình trang trí như :

- Hình trang trí được tạo bởi các

hình tròn Để tạo được hình như mẫu bên,

hoc sinh cần viết 2 thủ tục sau :

To duongtron

Repeat 24[FD 5 RT 15]

End

To hinhhoc1

Repeat 24[duongtron FD 15 RT 360/24]

End

- Viết thủ tục vẽ chiếc khăn thêu theo mẫu sau:

To khantheu

CS

Repeat 8[Repeat 6[FD 30 RT 60] RT 45]

HT

End

Sau khi các em học xong bài : "Thế giới hình học trong Logo" tôi khuyến khích các em về nhà thực hành thêm các bài sau:

Viết thủ tục để Rùa vẽ các hình:

Đánh giá kết quả làm bài của nhóm có 12 học sinh khối lớp 5 như sau :

* Ưu điểm của giải pháp:

- Giáo viên tận dụng được thời gian bồi dưỡng cho học sinh ngay trong các giờ dạy, không mất thời gian tổ chức thêm buổi học khác

- Học sinh có năng khiếu hoàn thành bài nhanh hơn những học sinh khác nên được động viên kịp thời, tạo không khí vui tươi cho lớp học

* Nhược điểm của giải pháp:

- Giáo viên gặp khó khăn trong việc điều khiển lớp học nhiều trình

độ, ở thời điểm này chú ý tới đối tượng học sinh có nhận thức chậm thì học sinh có năng khiếu không có điều kiện để phát huy hết năng lực của

mình và ngược lại nếu chú ý tới đối tượng học sinh có năng khiếu thì những học sinh khác bị bỏ rơi

- Học sinh dễ bằng lòng với kết quả đạt được với những lời khen nhưng đánh giá ở mức chưa cao (vì chỉ so với yêu cầu trình độ chuẩn tối thiểu học sinh cần đạt)

2 Giải pháp mới cải tiến

2.1 Đặc điểm và tình hình bồi dưỡng học sinh năng khiếu dự thi Tin học trẻ ở Trường Tiểu học Khánh Cường

Trường Tiểu học Khánh Cường, trong những năm gần đây nhờ sự quan tâm của các cấp các ban ngành nên cơ sở hạ tầng đã phát triển Kinh

tế của người dân ngày càng phát triển Chính vì vậy sự quan tâm đến giáo dục cũng như quan tâm tới việc học của học sinh khá chu đáo Đặc biệt nhiều phụ huynh đã mua máy tính và kết nối mạng để phục vụ cho việc học tập của con em Những thuận lợi đó đã thúc đẩy rất nhiều tới việc giảng dạy và giáo dục của nhà trường Nhiều năm liền Trường Tiểu học Khánh Cường có học sinh tham gia Hội thi tin học trẻ đạt giải cấp huyện, cấp tỉnh Việc lập kế hoạch phát hiện, bồi dưỡng học sinh năng khiếu môn Tin học ngay từ đầu năm học là việc làm cần thiết của mỗi giáo viên bộ môn Tin học Giáo viên tổ chức bồi dưỡng học sinh năng khiếu môn Tin học trên cơ sở mở rộng kiến thức tin học từ lớp 3 đến lớp 5, đặc biệt là bồi dưỡng học sinh thi Tin học trẻ Để có đội tuyển học sinh thi Tin học trẻ có chất lượng cao, đầu năm học giáo viên chủ động phối hợp với giáo viên chủ nhiệm lớp để lựa chọn những em có năng khiếu ở cả các môn học: Tin học, Toán, Tiếng Việt, Mĩ thuật Tham gia bồi dưỡng học sinh năng khiếu môn Tin học đòi hỏi giáo viên bộ môn Tin học có kiến thức vững vàng về Tin học, Toán học; nắm chắc chuyên môn nghiệp vụ, có tâm huyết với nghề dạy học, có điều kiện đầu tư cho nghề dạy học, có kinh nghiệm trong việc rèn luyện, bồi dưỡng học sinh có năng khiếu môn Tin học

Năm học 2016 - 2017, Trường Tiểu học Khánh Cường tiếp tục phát huy hiệu quả công tác bồi dưỡng học sinh có năng khiếu trong đó có bồi dưỡng học sinh có năng khiếu môn Tin học, là năm học thứ mười Trường Tiểu học Khánh Cường thực hiện tổ chức cho học sinh tham gia Hội thi tin học trẻ

2.2 Các biện pháp tổ chức bồi dưỡng học sinh năng khiếu dự thi Tin học trẻ

2.2.1 Bồi dưỡng nâng cao chuyên môn của giáo viên

Để có được hiệu quả trong công tác bồi dưỡng học sinh có năng khiếu môn Tin, người giáo viên cần phải đạt được những yêu cầu sau:

- Giáo viên cần có vốn hiểu biết sâu rộng về Tin học, ngoài ra cũng cần có kiến thức về: Toán ở bậc Tiểu học, làm văn, Mĩ thuật

- Có kiến thức và kinh nghiệm thực tế về công tác bồi dưỡng học sinh thi Tin học trẻ

2.2.2 Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng

Đây là một việc làm hết sức cần thiết góp phần quyết định sự thành công của công tác bồi dưỡng học sinh Kế hoạch bồi dưỡng phải rõ ràng chi tiết ngay

từ đầu năm học và đưa vào kế hoạch giảng dạy

2.2.3 Phát hiện và tuyển chọn học sinh tham dự Hội thi Tin học trẻ

Trên cơ sở kế hoạch xây dựng thì bước tiếp theo đó là việc tổ chức phát hiện tuyển chọn đội tuyển học sinh tham dự Hội thi Tin học trẻ ở các khối lớp từ lớp 3 đến lớp 5, những học sinh đó cần phải có năng khiếu ở cả các môn: Toán, Tiếng Việt, Mĩ thuật Đây là một bước quan trọng trong việc bồi dưỡng học sinh Trước hết coi đó là nhiệm vụ của người giáo viên và sau đó là phát hiện và tuyển chọn sao cho chính xác

Để tuyển chọn chính xác phải căn cứ vào thông tin và xét cả quá trình học tập của học sinh về các môn học: Tin học, Toán, Tiếng Việt, Mĩ thuật Do vậy

việc tuyển chọn của giáo viên phải là chủ yếu, cụ thể việc phát hiện, tuyển chọn được thực hiện như sau:

- Giáo viên bộ môn Tin học tiến hành khảo sát chất lượng học sinh có năng khiếu môn Tin học bằng cách kiểm tra những nội dung kiến thức Tin học

cơ bản trong chương trình học, kiến thức nâng cao bằng các hình thức kiểm tra viết, trắc nghiệm và qua thảo luận trao đổi hằng ngày

- Giáo viên phụ trách lớp lập danh sách học sinh có năng khiếu môn Toán, môn Tiếng Việt có năng khiếu làm văn

- Giáo viên Mĩ thuật lựa chọn những học sinh có năng khiếu vẽ

- Giáo viên Tin học phối hợp với giáo viên phụ trách lớp và giáo viên Mĩ thuật để chọn ra những học sinh có năng khiếu ở cả bốn môn học: Tin học, Toán, Tiếng Việt, Mĩ thuật

2.2.4 Xác định nội dung bồi dưỡng

Nội dung bồi dưỡng học sinh tham dự Hội thi Tin học trẻ ở tiểu học gồm các nội dung sau:

- Những kiến thức chung về máy tính và phần mềm

- Những thuật ngữ cơ bản về máy tính, hệ điều hành

- Chương trình ứng dụng và tư duy suy luận logic

- Ngôn ngữ lập tình Logo

- Tạo tệp trình diễn trên Microsoft PowerPoint

- Soạn thảo văn bản bằng Microsoft Word

Tham gia hoạt động biên soạn tài liệu giảng dạy bồi dưỡng học sinh tham

dự Hội thi Tin học trẻ

Sau khi chọn được đội tuyển học sinh, giáo viên dạy bồi dưỡng đề ra công việc cần thiết và đem lại chất lượng giảng dạy cao đó là việc biên soạn tài liệu giảng dạy Bởi hiện nay sách tham khảo rất nhiều, nếu giáo viên không biết phân loại, chọn lọc sẽ dẫn đến tình trạng ôn luyện không trọng tâm, không sát chương trình của bậc học Chính vì vậy việc nghiên cứu, chọn lọc tài liệu của giáo viên

là rất quan trọng

Chẳng hạn khi bồi dưỡng học sinh, tôi đi sâu các chuyên đề sau:

- Chuyên đề 1: Kiến thức chung về máy tính

- Chuyên đề 2: Phần mềm máy tính

- Chuyên đề 3: Hệ điều hành

- Chuyên đề 4: Thao tác đối với tệp tin và thư mục

- Chuyên đề 5: Soạn thảo văn bản bằng phần mềm Microsoft Word

- Chuyên đề 6: Tạo tệp trình diễn bằng Microsoft PowerPoint

- Chuyên đề 7: Thủ tục trong Logo

- Chuyên đề 8: Thế giới hình học trong Logo

- Chuyên đề 9: Di chuyển con trỏ Rùa bằng lệnh Set tọa độ

- Chuyên đề 10: Tô màu trong Logo

- Chuyên đề 11: Giải toán bằng Logo

- Chuyên đề 12: Sử dụng biến trong logo

- Chuyên đề 13: Các cấu trúc xét điều kiện

- Chuyên đề 14: Vòng lặp xác định For trong Logo

Với từng chuyên đề trên giáo viên chọn lọc, hệ thống từ nhiều tài liệu khác nhau thành tài liệu riêng của mình để giảng dạy Làm tốt việc này đòi hỏi giáo viên phải đầu tư thời gian, trí tuệ và sự nỗ lực của bản thân

2.2.5 Các hình thức tổ chức bồi dưỡng học sinh

Các hình thức bồi dưỡng học sinh rất đa dạng, phong phú song có thể phân thành ba loại: Bồi dưỡng cá nhân, bồi dưỡng theo nhóm và bồi dưỡng trong lớp học bình thường

Dù bồi dưỡng theo hình thức nào thì cũng cần có các bước sau:

- Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng học sinh tham dự Hội thi Tin học trẻ ở bậc Tiểu học

- Tuyển chọc sinh có năng khiếu môn Tin học

- Tổ chức bồi dưỡng một cách khoa học nhằm nâng cao hiệu quả việc bồi dưỡng học sinh tham gia Hội thi tin học trẻ

Vì vậy đối với học sinh tham dự Hội thi Tin học trẻ cần phải có hình thức bồi dưỡng phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của các em, phù hợp với mục tiêu, nội dung, phương pháp dạy học ở bậc tiểu học

* Tổ chức hoạt động bồi dưỡng học sinh tham dự Hội thi Tin học trẻ:

Trên cơ sở xây dựng được nội dung như trên, để tiến hành tổ chức hoạt động dạy học được tốt hơn phải có được phương pháp giảng dạy, bởi phương pháp dạy học của giáo viên quyết định hiệu quả lĩnh hội kiến thức của học sinh

Do vậy giáo viên phải vận dụng triệt để các phương pháp dạy học tích cực để học sinh được độc lập suy nghĩ, phát huy tính sáng tạo, năng lực giải quyết vấn

đề Cụ thể tôi xây dựng tiến trình giờ dạy bồi dưỡng học sinh như sau:

- Bước 1: Giới thiệu kiến thức lý thuyết cơ bản và mở rộng, kết hợp lấy ví

dụ thực hành trên máy, hướng dẫn học sinh làm bài thực hành

- Bước 2: Giáo viên đưa ra những bài tập có mở rộng và nâng cao, học sinh đọc kỹ đề bài để giải quyết

- Bước 3: Hướng dẫn học sinh phân tích, tìm hiểu đề bài, thực hành trên máy Cho học sinh tự luyện các bài tương tự

- Bước 4: Học sinh nêu kết quả kết hợp giải thích cách làm Giáo viên cùng học sinh nhận xét, kết luận đánh giá cách làm nào có tính khả thi, mang tính sáng tạo từ đó khái quát hoá để rút ra cách giải quyết của một loại bài tập hay những điều cần ghi nhớ

- Bước 5: Giao bài tập cho học sinh làm có dạng tương tự và nâng cao hơn để khắc sâu kiến thức

Ví dụ:

Bài: Thế giới tình học trong Logo (Trang 111 - SGK Cùng học tin học quyển 3)

Sau khi học xong bài: "Thế giới hình học trong Logo", học sinh được hình thành và vận dụng câu lệnh lặp để vẽ các hình trong Logo Từ đó học sinh tìm ra quy luật để viết câu lệnh vẽ các hình trang trí trong Logo

- Ví dụ 1: Mẫu hình trang trí bên được tạo bởi

24 đường tròn Để tạo được hình theo mẫu, hoc sinh

cần nắm được câu lệnh vẽ 1 đường tròn với cú pháp :

Circle2 <bán_kính>

Giả sử vẽ một đường tròn có bán kính 20 ta

gõ lệnh sau: Circle2 20

Để vẽ được hình theo mẫu trên học sinh cần viết thủ tục:

To hinhhoc

Repeat 24[Circle2 20 FD 15 RT 360/24]

End

Như vậy, giáo viên cần mở rộng: muốn tạo một mẫu hình trang trí bởi n đường tròn ta cần viết câu lệnh lặp: Repeat n[Circle2 <bán_kính> FD 15 RT 360/n]

- Ví dụ 2: Viết lệnh để vẽ chiếc khăn thêu

Giáo viên yêu cầu học sinh trả lời các câu hỏi:

Hình bên được tạo bởi các hình gì?

Để vẽ được một hình nhỏ em sử dụng lệnh nào?

Học sinh dễ dàng xác định được: Hình bên được

tạo bởi 8 hình lục giác

Giáo viên hướng dẫn học sinh câu lệnh vẽ hình lục giác tương tự như câu lệnh vẽ hình vuông: Repeat 6[FD 30 RT 60] Từ đó, suy ra cú pháp chung để vẽ một hình đa giác là:

Repeat d[FD n RT 360/d]

Trong đó: d là số cạnh của hình đa giác cần vẽ

n là số bước của một cạnh

Để vẽ chiếc khăn thêu theo mẫu trên học sinh cần viết lệnh:

Repeat 8[Repeat 6[FD 30 RT 60] RT 45]

Như vậy, học sinh sẽ dễ dàng hơn trong việc viết lệnh để vẽ các hình trang trí được tạo bởi các hình đa giác theo mẫu sau :

Repeat n[<câu_lệnh_vẽ_một_hình_đa_giác> RT 360/n]

Trong đó: n là số hình đa giác có trong hình trang trí

Tương tự, học sinh sẽ tự viết được thủ tục để Rùa vẽ các hình sau:

Thực nghiệm :

* Mục đích: Kiểm chứng tính hiệu quả của quá trình đã xây dựng ở trên, dạy từng chuyên đề, kết hợp tổng quát và mở rộng, khắc sâu kiến thức cho học sinh, dạy học theo nhóm cùng đối tượng

* Đối tượng: Học sinh có năng khiếu môn Tin học khối lớp 5

* Nội dung:

- Dạy chuyên đề 8: Thế giới hình học trong Logo

- Tiến hành ôn tập và bồi dưỡng theo nhóm

* Tiến trình thực nghiệm:

Bước 1: Soạn bài và dự kiến các tình huống lên lớp

Bước 2: Bồi dưỡng nhóm học sinh có năng khiếu môn Tin học, tôi khắc sâu và mở rộng kiến thức cho học sinh để học sinh hiểu rõ hơn

Đánh giá kết quả thực hành của nhóm có năng khiếu môn Tin học với 12 học sinh lớp khối lớp 5 như sau :

Nhìn vào kết quả trên ta thấy: Cũng với 1 đề với mức độ kiến thức như nhau ở cùng nhóm học sinh, chất lượng học sinh đã được nâng cao rõ rệt, học sinh đã khắc phục được những thiếu sót của mình đó là thực hành máy móc câu lệnh Với cách khai thác bài tổng quát và mở rộng, ta thấy các em đã nắm được bài, biết vận dụng câu lệnh để vẽ hình một cách linh