skkn vận dụng phương pháp dạy học dự án vào việc tìm hiểu ứng dụng của parabol và elip vào trong thực tế, góp phần phát triển năng lực học sinh THPT

Tên sáng kiến, lĩnh vực áp dụng - Là nhóm tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến : “Vận dụng phương pháp dạy học dự án vào việc tìm hiểu ứng dụng của Parabol và elip vào trong thực tế,

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN

Kính gửi : Hội đồng sáng kiến cấp cơ sở Trường THPT Ninh Bình Bạc Liêu Chúng tôi ghi tên dưới đây:

TT Họ và tên Ngày thángnăm sinh Nơi công tác Chứcvụ

Trình độchuyênmôn

Tỷ lệ(%)đónggóp vàoviệc tạo

ra sángkiến

1 Phạm Thị Ngát 13/06/1986 Ninh Bình – Bạc LiêuTrường THPT TPCM ĐHSPToán 60%

2 Đoàn Ngọc Lê 13/04/1994 Ninh Bình – Bạc LiêuTrường THPT GV ĐHSPToán 40%

1 Tên sáng kiến, lĩnh vực áp dụng

- Là nhóm tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến : “Vận dụng phương pháp dạy học dự án vào việc tìm hiểu ứng dụng của Parabol và elip vào trong thực tế, góp phần phát triển năng lực học sinh THPT ”

- Lĩnh vực áp dụng : Giảng dạy cho học sinh khối lớp 10, ban cơ bản củatrường THPT Ninh Bình - Bạc Liêu, nhằm phát triển năng lực học sinh trường THPTNinh Bình - Bạc Liêu

2 Nội dung a) Giải pháp cũ thường làm:

Đã từ rất nhiều năm nay, việc dạy học môn Toán ở Việt Nam vẫn theo phươngpháp truyền thống là giáo viên giảng bài, học sinh ghi chép, ghi nhớ kiến thức, giải bàitập máy móc theo phương pháp mà giáo viên đã đưa ra sau đó viết lại những kiến thức

đó trong bài kiểm tra, bài thi Gần đây, theo yêu cầu đổi mới về phương pháp dạy học,việc dạy học môn Toán cũng có một số thay đổi nhất định như chú ý tương tác haichiều giữa giáo viên và học sinh, tăng cường thảo luận nhóm để học sinh tự tìm hiểu…Tuy nhiên nhìn chung sự đổi mới đó còn nặng về hình thức, chưa thực sự hiểu quả Đaphần các giờ học Toán vẫn rất thụ động, giáo viên dạy lí thuyết sau đó phân dạng bàitập và đưa ra phương pháp giải các dạng bài, sau đó chia nhóm để các nhóm vận dụnggiải bài tập… Phương pháp dạy và học như trên có những ưu và nhược điểm như sau:

*) Ưu điểm

- Cung cấp cho học sinh kiến thức chuẩn của từng bài, đảm bảo chuẩn kiến thức

kĩ năng để phục vụ kiểm tra, thi cử

- Khi lên lớp giáo viên thực hiện chương trình theo từng tiết học đã quy địnhsẵn Thời gian tổ chức các hoạt động học tập chỉ trong phạm vi tiết học, hình thức tổchức các tiết học bám sát mới chỉ dừng lại ở việc đưa ra câu hỏi dạng mở yêu cầu họcsinh phải trình bày nội dung trả lời các câu hỏi trong một bài viết để giải quyết vấn đề

nêu ra, hoặc phân dạng bài tập và đưa ra phương pháp giải cụ thể học sinh nắm đượcphương pháp của từng dạng bài để giải các bài tập.

- Giúp học sinh tái hiện được kiến thức vừa học, lí giải được các khía cạnh củakiến thức, từ đó hiểu bài sâu sắc hơn

- Có thể thấy quá trình tư duy của học sinh đi đến đáp án

- Đơn giản, dễ dạy cho giáo viên, dễ nhớ cho học sinh

*) Nhược điểm và những tồn tại cần khắc phục

- Do khoa học phát triển nhanh chóng nên nội dung chương trình dạy học phầnnào bị lạc hậu so với tri thức hiện đại

- Người học càng ngày càng mất hứng thú học tập, hạn chế, thậm chí triệt tiêu

sự sáng tạo, luôn thụ động ghi nhớ kiến thức một cách máy móc

- Kiến thức thu nhận từ các bài học ít gắn với thực tế cuộc sống, không pháttriển năng lực, kĩ năng sống cho học sinh trong khi đây là mục tiêu quan trọng hàngđầu của giáo dục nói chung và việc dạy học môn Toán nói riêng

- Có những đơn vị kiến thức được dạy trong nhiều môn học khác nhau gâytrùng lặp, nhàm chán với học sinh

- Học sinh học tập thụ động, các kiến thức đã sắp đặt sẵn nên tạo thói quennghe, ghi chép, học thuộc, do đó chưa phát huy năng lực tư duy sáng tạo, khả năng tựhọc, tự tìm tòi, tự xử lý thông tin ở học sinh

- Phần nhiều học sinh chưa hứng thú với môn Toán, trong suy nghĩ của hầu hếthọc sinh thì Toán học ngoài những phép tính đơn giản như cộng, trừ, nhân, chia, …thìhầu hết các kiến thức toán khác là rất trừu tượng đối với học sinh Rất nhiều học sinhđặt câu hỏi: “Tại sao phải học toán, học toán để làm gì, giúp ích gì ?” Vì vậy việc họctoán trở thành một áp lực nặng nề đối với học sinh Họ nghĩ rằng toán học là mơ hồ xaxôi, học toán chỉ có một mục đích duy nhất đó là thi cử Ví dụ như, nếu học đến bài

“Phương trình đường Elip” (SGK Hình học 10), học sinh sẽ đặt câu hỏi, học xong nóđược gì, chẳng thấy nó có tác dụng gì với cuộc sống cả Nhưng nếu chúng ta cho họcsinh chia nhóm tìm hiểu sau đó báo cáo kết quả đạt được sẽ giúp bài học trở nên thú vịhơn nhiều Nó không đơn giản là buộc sợi dây có độ dài không đổi vào đầu hai chiếcđinh được đóng cố đinh, giữ dây luôn căng bằng đầu bút chì và xoay đi xoay lại cho nó

ra một hình dáng gọi là elip nữa Nó thực sự phải là quỹ đạo của các hành tinh trong hệmặt trời, nó là bóng của biển báo tròn trên mặt đất, là nguyên lí hoạt động của máy tánsỏi trong y học, hay thông số để xây dựng một công trình kiến trúc có dạng elip…

- Học sinh học Toán đơn thuần chỉ là giải các bài tập theo các dạng bài vàphương pháp giải cho sẵn mà không biết được bản chất của những bài tập đó và ứngdụng của chúng vào trong thực tiễn như thế nào, không biết được bản chất những sựvật hiện tượng nơi mình sinh sống mặc dù những sự vật, hiện tượng đó rất gần gũi, gắn

bó hàng ngày với học sinh, ảnh hưởng đến cuộc sống của bản thân, gia đình và cộngđồng dân cư nơi mình sinh sống

- Dạy học theo phương pháp truyền thống nhiều khi chưa khuyến khích đượchọc sinh tham gia vào các hoạt động học, học sinh không có nhiều cơ hội được trải

nghiệm thực tế, ít có cơ hội bộc lộ các năng lực khác, hình thức học tập còn đơn điệu,

… Dó đó học sinh ít có hứng thú trong hoạt động học

- Trước đây, học sinh chỉ học đơn môn, không biết vận dụng kiến thức mônkhác phục vụ cho bài học, cho việc giải quyết các vấn đề trong thực tiễn

- Hạn chế việc hình thành tình yêu và trách nhiệm của bản thân đối với quêhương đất nước và con người

- Kết quả học tập thấp, học sinh sẽ chán học, uể oải, ngại đến trường, luôn coiToán học chỉ là môn học khô khan, trừu tượng, kết quả học lực khá giỏi bộ môn cònnhiều hạn chế

- Học sinh chưa kết hợp một cách linh hoạt và có tổ chức kiến thức, kĩ năng vớithái độ, tình cảm, giá trị, động cơ cá nhân… nhằm giải quyết hiệu quả một nhiệm vụ

cụ thể trong bối cảnh thực

- Kiểm tra, đánh giá nặng về tái hiện tri thức không thúc đẩy được việc dạy học,kiểm tra, đánh giá học sinh theo hướng tích cực, không phát huy được tính tích cựcchủ động khai thác kiến thức của học sinh, chưa đánh giá về mặt năng lực vận dụngthực tế

- Giáo viên không chủ động phân chia được thời gian, ngại tích hợp kiến thứccủa các bài học khác và của các môn học khác trên một bối cảnh thực nên thường bỏqua những kiến thức liên quan rất gần gũi, sinh động

- Giáo viên chưa dạy được cách học - Hình thành và phát triển năng lực cho họcsinh

- Giáo viên chưa quan tâm đến việc học sinh nhớ được/học được những gì?

- Giáo viên chưa quan tâm đến việc học sinh làm được gì, giải quyết được vấn

đề thực tiễn gì từ những kiến thức, kĩ năng đã được học?

- Hạn chế việc tìm tòi, sáng tạo của giáo viên

b) Giải pháp mới cải tiến:

Sau một thời gian vận dụng phương pháp dạy học cũ, tôi và nhiều đồng nghiệpcàng nhận ra những mặt hạn chế đã nêu Với mong muốn cải tiến phương pháp để hiệuquả giảng dạy được tốt hơn, tôi đã tìm hiểu và nhận thấy cần phải tích cực hơn nữatrong việc vận dụng các phương pháp dạy học hiện đại trong dạy học môn Toán Theo

sự tìm hiểu về các phương pháp dạy học và dựa vào đặc thù bộ môn, tôi nhận thấyphương pháp phù hợp nhất, có khả năng khắc phục được hầu hết các nhược điểm củaphương pháp dạy học trước đây, có tính khả thi cao chính là phương pháp dạy họctheo dự án

*) Mô tả nội dung chi tiết của giải pháp mới

- Dạy học dự án (viết tắt DHDA) được hiểu như là một phương pháp hay mộthình thức dạy học, trong đó người học thực hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, có

sự kết hợp giữa lí thuyết và thực hành, có tạo ra các sản phẩm cụ thể

- Dạy học dự án là một kiểu dạy học lấy hoạt động của học sinh làm trung tâm

- Định hướng vào các khái niệm cơ bản của môn học nhưng gắn liền với thực

tế Dạy học thông qua các hoạt động thực tiễn của một dự án, chủ đề của dự án luôngắn liền với những tình huống của thực tiễn xã hội, và người học thường đóng một vai

gì đó khi thực hiện dự án

- Nội dung dạy học trong DHDA mang tính tổng hợp hoặc liên môn Vấn đềphải hấp dẫn, sát với thực tiễn để thiết kế nhiều hoạt động.

- Mục tiêu dạy học trong DHDA mang tính định hướng rõ ràng và được thết kếdựa trên chuẩn kiến thức kĩ năng và nhắm tới kĩ năng tư duy bậc cao của thế kỉ 21

- Phương tiện dạy học trong DHDA rất đa dạng và đặc biệt thuận lợi khi có sự

hỗ trợ của các phương tiện, thiết bị dạy học hiện đại

- Kiểm tra, đánh giá trong DHDA mang tính đa chiều: dựa trên việc đánh giá,

tự đánh giá và cùng đánh giá Việc kiểm tra đánh giá của giáo viên diễn ra trong toàn

bộ quá trình hoàn thành nhiệm vụ của học sinh Các tiêu chí đánh giá được công bố,thống nhất trước khi các em bắt tay vào làm việc

- Vai trò của giáo viên là người định hướng, một nhà tư vấn, hướng dẫn viên vàmột học viên cộng tác (bạn cùng học)

- Vai trò của học sinh là “tác giả tích cực” của quá trình học tập, nên học sinhthực hiện dự án bằng cách thực hiện các vai được chỉ định và tự lực triển khai, tập giảiquyết vấn đề có thật trong đời sống Học sinh làm việc với nhau trong nhóm học tậptrong một khoảng thời gian nhất định để giải quyết những nội dung học tập phức hợp.Học sinh tự hệ thống kiến thức, thiết lập mối quan hệ giữa các nội dung kiến thức vàđược đào tạo điều kiện học tập trong môi trường hợp tác Học sinh phải tạo ra các sảnphẩm học tập đáp ứng các yêu cầu đề ra, đảm bảo tính thẩm mỹ, khoa học… do đókhơi gợi sự tò mò và óc sáng tạo qua việc cho phép chủ động, tự do tưởng tượng trongquá trình học tập Như vậy trong dạy học theo dự án, học sinh không còn thụ động tiếpnhận kiến thức của giáo viên mà thực sự trở thành tác giả của việc học tập

- Tiến trình thực hiện dạy học dự án bao gồm 5 giai đoạn như sau:

+ Giai đoạn 1: Chuẩn bị

+ Giai đoạn 2: Xây dựng kế hoạch thực hiện.

+ Giai đoạn 3: Thực hiện dự án học tập.

+ Giai đoạn 4:Thu thập kết quả và báo cáo sản phẩm.

+ Giai đoạn 5: Đánh giá dự án.

Tóm lại DHDA là một hình thức dạy học quan trọng để thực hiện quan điểmdạy học định hướng vào người học, quan điểm dạy học định hướng hoạt động và quan

điểm dạy học tích hợp DHDA góp phần gắn lí thuyết với thực hành, tư duy và hành

động, nhà trường và xã hội, thể hiện được tính mới và sáng tạo của giải pháp

Bảng 1: So sánh phương pháp dạy học theo dự án và phương pháp truyền thống.

Dạy học truyền thống Dạy học theo dự án

Mục tiêu Học sinh thuộc, nhớ, biết vậndụng kiến thức để giải bài tập Học sinh hiểu và biết vận dụngkiến thức để giải quyết các tình

huống thực tiễnNội dung - Do sách giáo khoa, giáo viên

quyết định

- Ít có tính liên môn

- Giáo viên là trung tâm, tổ chứckiến thức thành nhiệm vụ giaocho học sinh

- Học sinh hay giáo viên đề xuấttrên cơ sở năng lực, hứng thú củabản thân học sinh

- Thường liên quan đến nhiều mônhọc, nhiều lĩnh vực

- Học sinh là trung tâm, thực hiệnnhiệm vụ với sự trợ giúp của giáoviên để tự xây dựng kiến thức

Phương pháp

- Người dạy là trung tâm, tổchức kiến thức thành các nhệm

vụ giao cho học sinh

- Giáo viên đưa ra phương pháplàm việc

- Không gian làm việc: Tronglớp học

- Hiểu biết mới dẫn đến thànhcông Sai lầm là không tốt

- Người học là trung tâm, thực hiệncác nhiệm vụ dưới sự hỗ trợ củagiáo viên để xây dựng kiến thứccho mình

- Học sinh tự lựa chọn phươngpháp làm việc

- Không gian làm việc: Trong hoặcngoài nhà trường

- Thành công mới dẫn đến hiểubiết Sai lầm là bình thường

Phương tiện

dạy học Có sẵn, do giáo viên chọn Học sinh tự lựa chọn và xây dựngtrong quá trình học tập

Sản phẩm Không có, nếu có thì sau quátrình học tập Học sinh không có

dự tính trước về sản phẩm

Học sinh dự tính trước về sảnphẩm và hiện thực hóa nó trongquá trình học tập

Học nhóm Rất ít Học sinh tự thành lập nhóm, việchọc chủ yếu dựa trên hoạt động

nhóm

Đánh giá

- Sự đánh giá chỉ tập trung ở kếtquả cuối cùng

- Là việc của giáo viên

- Sự đánh giá được thể hiện trongsuốt quá trình học tập

- Bao gồm đánh giá của giáo viên,học sinh tự đánh giá và đánh giálẫn nhau

Bảng 2: So sánh về nội dung kiến thức:

CHUYÊN

Parabol và

đường elip

- Đơn môn: Toán học

- Nhận biết đựơc phương trình của đường parabol và đường elip

- Biết tìm phương trình củaparabol khi biết 1 số yếu tố: trục đối xứng, tọa độ đỉnh, đi qua điểm,…

- Biết viết phương trình elip khi biết trục lớn, trục

bé, tiêu điểm, …

- Biết vẽ parabol và elip

- Dựa vào parabol để tìm

- Tích hợp: Toán học, Địa lý, Tin học, Vật

lý, Giáo dục công dân, Ngữ văn, Giáo dục

- Tìm hiểu về quy luật chuyển động củacác hành tinh, nắm được các hành tinhchuyển động quanh mặt trời theo các quỹ

trình bậc hai, hoặc chỉ ra giá trị lơn nhất, hay giá trị nhỏ nhất.

đạo là đường elip mà mặt trời là một tiêuđiểm

- Tìm hiểu quỹ đạo của dòng nước khiphun ra từ đài phun nước

- Tìm hiểu được quỹ đạo của tàu vũ trụđược phóng lên từ Trái đất, quỹ đạo nàythường là elip, hoặc parabol,…nó phụthuộc vào tốc độ của tàu vũ trụ

- Phân tích được thực trạng quản lý, khaithác nguồn năng lượng mặt trời sao chohợp lí và phù hợp với đặc điểm của từngđịa phương

- Đề xuất các giải pháp sử dụng nguồnnăng lượng mặt trời nhằm tiết kiệm kinhphí và chống ô nhiễm môi trường

Bảng 3: So sánh về tổ chức dạy học:

* Nơi tổ chức: Trong lớp học.

* Cách thức:

- Giáo viên: Đóng vai trò

trung tâm, truyền thụ kiến

+ Hoạt động chủ yếu của học

sinh là nghe, ghi chép và vận

dụng máy móc công thức vào

Chú trọng sử dụng các quan điểm, phương pháp và

kỹ thuật dạy học tích cực; các phương pháp dạy họcthí nghiệm, thực hành

Tổ chức hình thức học tập đa dạng; chú ý các họatđộng xã hội, ngoại khoá, nghiên cứu khoa học, trảinghiệm sáng tạo; đẩy mạnh ứng dụng công nghệthông tin và truyền thông trong dạy và học của giáoviên và học sinh

được 1, 2 hoạt động nhóm từ

3-5 phút, chỉ có những học

sinh tích cực tham gia, không

huy động được cả nhóm

* Đánh giá: Khi đánh giá chỉ

có giáo viên, học sinh không

được tham gia

- Học sinh:

+ Bước 1: Học sinh được cùng giáo viên đề xuất ýtưởng, xác định mục tiêu, xây dựng kế hoạch thựchiện chuyên đề

+ Bước 2: Tìm hiểu thực tế, trong quá trình này các

em được đóng vai nhà báo, chuyên gia về cán bộ y

tế, các nhà thiên văn học…để khảo sát, thu thập,phỏng vấn người dân những thông tin cần thiết.+ Bước 3: Lựa chọn, xử lý thông tin và đánh giáthông tin đó dựa trên sự tham khảo ý kiến của giáoviên, các chuyên gia và kết hợp với tìm hiểu thôngtin trên mạng internet

+ Bước 4: Hoạt động theo nhóm, mỗi nhóm cónhóm trưởng, có thư ký, triển khai theo kế hoạch,

có sổ theo dõi; mỗi nhóm trao đổi, thảo luận, khigặp khó khăn được giáo viên hỗ trợ kịp thời

+ Bước 5: Báo cáo sản phẩm của nhóm mình trướclớp, trước toàn trường trong buổi ngoại khóa

- Phương pháp dạy học này đã đặt học sinh vào vaitrò tích cực như: người giải quyết vấn đề, người raquyết định, điều tra viên hay người viết báo cáo.Học sinh sẽ làm việc theo nhóm và hợp tác với cácchuyên gia bên ngoài và cộng đồng để trả lời cáccâu hỏi và hiểu sâu hơn nội dung, ý nghĩa của bàihọc Phương pháp này đòi hỏi học sinh phải nghiêncứu và thể hiện kết quả học tập của mình thông quacác sản phẩm và phương thức thực hiện

Bảng 4: Về hiệu quả dạy học:

- Không khí lớp học:

- Kết quả kiểm tra đánh giá: Tỉ lệ học

sinh đạt điểm khá giỏi chiếm tỉ lệ cao(56,5%) và có xu hướng tăng dần quacác lần kiểm tra, điểm dưới trungbình chiếm tỉ lệ thấp (3,5%) và có xuhướng giảm dần

- Không khí lớp học: Học sinh chủ

hứng thú.

- Năng lực giải quyết các vấn đề thực tế: Năng lực

giải quyết và vận dụngkiến thức vào thực tế cònhạn chế

luận sôi nổi, đồng thời mạnh dạn trìnhbày kết quả Các giờ học hào hứng vàhiệu quả

- Năng lực giải quyết các vấn đề thực tế: Học sinh đạt được các kỹ năng, năng

lực đã đề ra, tự tin trình bày ý kiếntrước đám đông; biết vận dụng kiếnthức khoa học vào thực tế phục vụ chođời sống

Kiểu dạy học này phát triển kiến thức

và kĩ năng, năng lực của học sinh thôngqua quá trình học sinh giải quyết mộttình huống gắn với thực tiễn bằngnhững kiến thức theo nội dung mônhọc

Ngoài ra phương pháp này còn hướngtới phát triển kĩ năng sống cho học sinhnhư: Hợp tác, giao tiếp, quản lí, tổchức, điều hành, ra quyết định, tích hợpcông nghệ thông tin vào giải quyết côngviệc và thực hiện các sản phẩm

* Đánh giá: Học sinh được tham giacùng giáo viên đánh giá; tự đánh giábản thân; đánh giá chéo các bạn trongnhóm và các nhóm khác

SẢN PHẨM

CỦA HỌC

SINH

Ít và không thường xuyên - Tìm hiểu về nhà Vật lí Archimet và

một số công trình sáng tạo của ông

- Tìm hiểu về nhà Vật lí JohannesKepler và các định luật của ông

- Tìm hiểu về các cây cầu nổi tiếng trênthế giới cũng như trong nước có hìnhdạng parabol bề lõm quay xuống

- Tìm hiểu hình dáng của dòng nướckhi phun từ các đài phun nước

- Gương cầu lõm và các ứng dụng

- Tìm hiểu về ăngten chảo dùng để thuphát sóng truyền hình

- Tìm hiểu về quy luật chuyển động củacác hành tinh trong hệ mặt trời.

- Tìm hiểu về các công trình nổi tiếngtrên thế giới có hình dáng hình elip

3 Hiệu quả kinh tế, xã hội dự kiến đạt được

3.1 Hiệu quả kinh tế

- Kiến thức về đường parabol, elip và các ứng dụng của các đường đó nằm ởnhiều bài học, nhiều môn học nằm rải rác ở nhiều quyển sách khác nhau Do đó đểgiáo viên và học sinh nắm được một cách có hệ thống thường phải đọc, mua nhiều tàiliệu có liên quan, giá thành cao (khoảng 300.000 đồng - 500.000 đồng)

- Sáng kiến này sẽ là tài liệu súc tích, ngắn gọn, khá đầy đủ về đường parabol,đường elip và ứng dụng của các đường, giúp tiết kiệm được nhiều chi phí, giảm thiểuthời gian tìm tòi, nâng cao kiến thức bảo vệ vệ môi trường, kiến thức về thiên văn học,kiến thức về đo đạc, …

- Với vai trò là tuyên truyền viên các em học sinh có thể đem những kiến thứckhoa học súc tích này tới mọi người dân nơi mình sinh sống để giúp họ có thể tự thiết

kế những công trình kiến trúc phù hợp với túi tiền của bản thân mà vẫn đảm bảo tínhthẩm mỹ mà không cần thuê tư vấn thiết kế; họ có thể tự sáng chế ra những sản phẩmdùng năng lượng mặt trời để tiết kiệm điện, không ô nhiễm môi trường, có thể giảmchi phí cho cho xã hội và người dân hàng trăm triệu đồng

3.2 Hiệu quả xã hội

- Giải pháp góp phần đổi mới phương pháp dạy học, tạo nên không khí học tập hăng say, hứng thú và hiệu quả, học sinh thấy được kiến thức thiết thực với cuộc sống

và nghề nghiệp trong tương lai

- Giải pháp mới góp phần rèn luyện, phát triển các năng lực, kỹ năng làm việc

nhóm của học sinh, đây là năng lực cần thiết cho sự hội nhập quốc tế

+ Tăng tính chuyên cần, nâng cao tính tự lực và thái độ học tập của học sinh + Giải pháp mới góp phần giúp học sinh có niềm đam mê hứng thú trong họctập, hình thành và phát triển thế giới quan, nhân sinh quan

+ Giải pháp mới góp phần hình thành cho học sinh tình yêu quê hương đấtnước; con người có ý thức trách nhiệm tuyên truyền giúp cho người dân trên địa bànthấy được những kiến thức khoa học về những ứng dụng của năng lượng mặt trời, hạnchế ô nhiễm môi trường, … góp phần xây dựng quê hương giàu mạnh có chất lượngcuộc sống tốt

+ Góp phần hình thành ý thức giữ gìn và phát huy những giá trị tốt đẹp của địaphương; ý thức giữ gìn của công; bảo vệ môi trường sống.

+ Nâng cao kết quả học tập của học sinh: nâng cao tỉ lệ học sinh khá giỏi; hìnhthành và bồi dưỡng được đội tuyển học sinh giỏi cấp tỉnh; tỉ lệ HS thi đỗ vào cáctrường Đại học - Cao đẳng

- Đối với giáo viên:

+ Góp phần nâng cao tính chuyên nghiệp, sự hợp tác với đồng nghiệp trong quátrình dạy học, tạo cơ hội xây dựng quan hệ với học sinh Đưa ra các mô hình triểnkhai, cho phép hỗ trợ các đối tượng học sinh đa dạng bằng việc tạo ra nhiều cơ hội họctập hơn trong dạy học

+ Nâng cao hiệu quả đào tạo, chất lượng bài dạy

+ Thiết thực góp phần đổi mới hình thức dạy học, kiểm tra đánh giá chất lượngcủa HS theo hướng phát huy năng lực tự học, tự khám phá tri thức cho HS

+ Củng cố niềm tin, sức mạnh, gắn bó với sự nghiệp trồng người

+ Với nhóm giáo viên Toán học trường THPT Ninh Bình Bạc Liêu khi áp dụngphương pháp này trong cuộc thi dạy học theo chủ đề tích hợp cấp tỉnh năm học 2016-

2017 chúng tôi đã đạt giải ba cấp tỉnh

- Đối với các cơ quan quản lý giáo dục:

+ Góp phần nâng cao chất lượng đại trà cho học sinh

+ Thúc đẩy đổi mới dạy học, kiểm tra, đánh giá ở các cơ sở giáo dục

+ Tạo ra niềm tin đối với xã hội trong sự nghiệp giáo dục

4 ĐIỀU KIỆN VÀ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG

4.1 Điều kiện áp dụng

Sáng kiến là nguồn tư liệu hữu ích, dễ dàng sử dụng; không đòi hỏi yêu cầu kĩthuật hỗ trợ Những kiến thức đường parabol và đường elip đã được tích hợp vào nộidung bài học nên thuận lợi cho giáo viên và học sinh tham khảo, tra cứu; góp phầnthiết thực đổi mới dạy học, kiểm tra, đánh giá, nâng cao chất lượng giáo dục

- Sáng kiến là nguồn tư liệu tham khảo hữu ích cho giáo viên và học sinh, cóthể sử dụng thường xuyên vào giảng dạy nhằm nâng cao chất lượng đại trà; hoàn thiệnnhân cách cho học sinh.

- Đây là hoạt động dạy học tích hợp, liên môn thông qua các bài học trongchương trình sinh học THPT để phát triển năng lực học sinh Do đó có thể áp dụngthường xuyên trên tất cả các học sinh THPT và tất cả các giáo viên bộ môn Toán học –THPT đều có thể sử dụng được giải pháp này trong điều kiện cơ sở vật chất hiện cócủa tất cả các nhà trường

Chúng tôi xin cam đoan mọi thông tin nêu trong đơn là trung thực, đúng sự thật vàhoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật

Ninh Bình, ngày 15 tháng 5 năm 2017

XÁC NHẬN CỦA LÃNH ĐẠO ĐƠN

VỊ CƠ SỞ

Người nộp đơn

PHỤ LỤC PHỤ LỤC 1: “Vận dụng phương pháp dạy học dự án vào việc tìm hiểu ứng dụng của Parabol và elip vào trong thực tế, góp phần phát triển năng lực học sinh THPT ”

1 Giai đoạn 1: Chuẩn bị

- Hình thành dự án học tập, với các mục tiêu và đối tượng như sau :

1.1 Kiến thức

Học sinh:

- Nắm chắc dạng của hàm số bậc hai, đồ thị của hàm số bậc hai

- Nắm vững công thức trục đối xứng, tọa độ đỉnh của parabol

- Nắm được các công trình, kiến trúc có dạng parabol

- Hiểu được tác dụng của gương cầu lõm với y học, đời sống, …

- Nắm được tác dụng của chảo ăngten

- Hiểu biết về quy trình hoạt động của các nhà máy nhiệt điện dùng năng lượngmặt trời

- Nắm vững phương trình chính tắc của Elip

- Nắm vững phương trình chính tắc của Elip

- Nắm vững các công thức xác định các yếu tố của Elip: tiêu điểm, tiêu

cự, độ dài hai trục, các đỉnh của elip

- Tìm hiểu về quỹ đạo của các hành tinh trong hệ mặt trời

- Tìm hiểu được các công trình, kiến trúc có dạng elip

Tìm hiểu về nguyên tắc hoạt động của máy tán sỏi trong y học

1.2 Kỹ năng

Học sinh:

- Lập bảng biến thiên và vẽ được đồ thị của hàm số bậc hai

- Xác định được parabol khi biết một số yếu tố cho trước

- Từ parabol cho trước xác định được các yếu tố xác định nên parabol đó

- Nhận biết được các vật thể, các công trình có dạng parabol trong thực tế

- Biết vận dụng kiến thức về parabol giải quyết một số bài tập thực tế

- Biết vận dụng kiến thức vật lí để giải quyết một số bài tập liên quan đến dạngparabol

- Biết cách làm bếp năng lượng mặt trời

- Tuyên truyền về việc bảo vệ tài nguyên và môi trường, học sinh giới thiệu vềhai nhà máy nhiệt điện dùng năng lượng mặt trời đang được xây dựng ở Việt Nam

- Xác định được các yếu tố của elip khi biết phương trình chính tắc của

elip

- Lập được phương trình chính tắc của elip khi biết một số yếu tố cho trước

- Nhận biết được các vật thể, công trình có hình dạng elip

- Thu thập thông tin và xử lí thông tin

- Tìm kiếm thông tin trong thực tế và thông tin trên mạng Internet

- Làm việc theo nhóm

- Ứng dụng công nghệ thông tin trong học tập: Sử dụng phần mềm MicrosoftOffice và Power point.

1.3 Thái độ

- Học sinh chủ động, tích cực xây dựng bài, chiếm lĩnh tri thức dưới sự dẫn dắtcủa giáo viên

- Liên hệ được nhiều ứng dụng trong thực tế có liên quan đến parabol

- Có tinh thần hợp tác, năng động, sáng tạo trong tư duy cũng như tính toán

- Học sinh yêu thích khoa học, tìm hiểu và khám phá mối liên hệ giữa Toán học

và cuộc sống, Toán học với các môn học khác, từ đó yêu thích môn Toán hơn

- Đoàn kết, hợp tác và tương trợ nhau trong quá trình học tập, hoạt động nhóm

và làm việc

- Có ý thức bảo vệ môi trường, bồi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước

- Độc lập, tự giác chịu trách nhiệm trước nhóm

- Hứng thú trong quá trình làm đề tài

1.4 Tư duy

- Rèn tư duy logic, có đầu óc tưởng tượng và kiến thức xã hội để liên hệ đượccác vật thể trong thực tế có hình parabol,elip

- Rèn luyện tính nghiêm túc, khoa học, cần cù và chịu khó

- Say mê với các ứng dụng của Toán học với các ngành khoa học khác và trongthực tiễn cuộc sống

- Góp phần hình thành cho học sinh các tư duy toán học trong một số lĩnh vựcnhư: sinh hoạt, sản xuất, xây dựng, … để giải quyết các tình huống thực tế

1.5 Định hướng phát triển năng lực

- Năng lực tự học, tự nghiên cứu

- Năng lực giải quyết vấn đề

- Năng lực hợp tác

- Năng lực tư duy sáng tạo

- Năng lực tự quản

- Năng lực giao tiếp

- Năng lực sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông

- Năng lực thuyết trình, báo cáo

Để giải quyết các vấn đề đặt ra trong dự án học tập, học sinh cần học tập và vậndụng các kiến thức liên môn:

Môn học Bài liên quan đến

Vật lí 12 Bài 41

“Cấu tạo vũ trụ’’

- Nắm được cấu tạo của hệ mặt trời

- Các đặc điểm chính của hệ mặt trời

Địa lí 7

Chương 1: “Các môitrường địa lí”

Chương 3: “Môitrường hoang mạc”

- Nắm được đặc điểm tự nhiên, tài nguyênthiên nhiên của từng vùng địa lí, của môitrường hoang mạc từ đó chọn được vị trí thíchhợp để xây dựng các nhà máy nhiệt điện dùngnăng lượng mặt trời

Địa lí 10 Bài 42: “Môi trường - Biết sử dụng hợp lí tài nguyên, bảo vệ môi

và sự phát triển bền

vững”

trường, áp dụng các tiến bộ khoa học kĩ thuật

để kiểm soát tình trạng môi trường, sử dụnghợp lí tài nguyên

Địa lí 12

Bài 27: “Vấn đề pháttriển một số cácngành công nghiệptrọng điểm ”

- Nắm được tiềm năng phát triển công nghiệpđiện lực, đặc biệt biết khai thác tài nguyênsẵn có là năng lượng mặt trời để giảm thiểu ônhiễm môi trường, tiết kiệm chi phí…

Công dân 7

Bài 14: “Bảo vệ môitrường và tài nguyênthiên nhiên”

- Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường và tàinguyên thiên nhiên Biết sử dụng các nguồnnăng lượng thay thế để tiết kiệm năng lượnghóa thạch

Công dân 10

Bài 15: “Công dânvới một số vấn đề cấpthiết của nhân loại”

- Nắm được một số vấn đề cấp thiết của nhânloại hiện nay như ô nhiễm môi trường, … để

từ đó học sinh ý thức được trách nhiệm củabản thân trong việc bảo vệ môi trường

Công dân 11

Bài 12: “Chính sáchtài nguyên và bảo vệmôi trường”

- Biết được phương hướng cơ bản của chínhsách như: Coi trọng công tác nghiên cứu khoahọc và công nghệ, mở rộng hợp tác quốc tế,khu vực trong lĩnh vực bảo vệ môi trường;khai thác và sử dụng hợp lí tài nguyên thiênnhiên để giảm thiểu ô nhiễm môi trường.Ngữ văn 8

Bài 11: “Tìm hiểuchung về văn bảnthuyết minh”

- Học sinh biết phân tích, tổng hợp

- Vận dụng lí thuyết vào một vấn đề thuyếtminh cụ thể

Ngữ văn 10

Tiết 63: “Phươngpháp thuyết minh,luyện tập viết đoạnvăn thuyết minh”

Vận dụng để thuyết minh bài tập nhóm

Ngữ văn 10 Tiết 53: “Lập kế

hoạch cá nhân” Tổ chức sắp xếp công việc khoa học, hợp lí.Ngữ văn 11

Tiết 61 + 62 : “Phỏngvấn và trả lời phỏng

vấn”

Vận dụng lí thuyết phỏng vấn vào phỏng vấnmột vấn đề cụ thể

Qua bài học, học sinh được rèn luyện, vận dụng những kiến thức liên môn đểgiải quyết các vấn đề thực tiễn

1.6 Đối tượng dạy học

- Học sinh trường THPT Ninh Bình - Bạc Liêu

- Thực hiện thử nghiệm tại lớp 10A với 38 học sinh

- Từ thành công của việc áp dụng đối với lớp 10A, nhóm Toán triển khai trong

- Tài liệu liên quan đến kiến thức bài học

- Tài liệu sưu tầm trên Internet

Ứng dụng công nghệ thông tin

- Sử dụng phần mềm Microsoft Word

- Sử dụng phần mềm Power point

- Sử dụng phần mềm vẽ hình GSP

1.8 Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học

Bài học được thực hiện trong 2 thời lượng 2 tiết (tiết tự chọn) sau khi dạy xongbài “Hàm số bậc hai” và “Phương trình đường elip”

Sau khi học xong bài “Phương trình đường elip” giáo viên chia lớp thành 5nhóm Mỗi nhóm cử nhóm trưởng (là tổ trưởng của tổ) và thư kí để ghi chép cụ thểcông việc, tiến trình, quá trình trải nghiệm và kết quả công việc của nhóm đó

Giáo viên phân công nhiệm vụ cho các nhóm (bằng phiếu học tập), hướng dẫnlên kế hoạch hoạt động, hướng dẫn cách nghiên cứu, cách lập thang điểm đánh giá,cách trình bày trên Word và Powerpoit

* Nội dung nhiệm vụ các nhóm:

2 Tìm hiểu về các cây cầu nổi tiếng trên thế giới cũng như trong

nước có hình dạng parabol bề lõm quay xuống Nhóm 1

3 Tìm hiểu hình dáng của dòng nước khi phun từ các đài phun

5 Tìm hiểu về ăngten chảo dùng để thu phát sóng truyền hình Nhóm 4

6 Tìm hiểu về quy luật chuyển động của các hành tinh trong hệ

mặt trời

Nhóm 5

Tìm hiểu về các công trình nổi tiếng trên thế giới có hình dáng

hình elip

Các câu hỏi định hướng cho hoạt động của các nhóm:

Bộ câu hỏi hoạt động nhóm 1:

1 Tìm hình ảnh một số cây cầu dạng hình parabol có bề lõm quay xuống?

2 Tình huống :Áp lực lên cây cầu

Hai ôtô tải cùng có khối lượng 10 tấn, và cùng đi với vận tốc 54 km/h lên 2 câycầu: cầu phẳng, cầu cong hình parabol có bề lõm quay xuống với bán kính cong là50m Tính áp lực lên cầu của hai ôtô đó ? Từ đó nhận xét ta nên xây dựng cầu theokiểu nào để áp lực lên cầu là nhỏ nhất ?

Bộ câu hỏi hoạt động nhóm 2:

1 Quan sát các đài phun nước, hãy cho biết nước khi phun ra có hình dáng làhình gì.Lấy một số hình ảnh minh họa ?

2 Giải thích tại sao nước khi phun ra ở các đài phun nước lại có hình dáng nhưvậy ?

Bộ câu hỏi hoạt động nhóm 3:

1 Nêu một số ứng dụng của gương cầu lõm ?

2 Nêu hiểu biết về chảo dùng năng lượng mặt trời ?

3 Em hãy tìm hiểu một số nhà máy nhiệt điện dùng năng lượng mặt trời Hãychỉ ra nguyên lí hoạt động của các nhà máy đó ?

Bộ câu hỏi hoạt động nhóm 4:

1 Chỉ ra các loại ăngten trên thị trường, hiện nay ở nông thôn người dân thườngdùng loại ăngten nào để thu sóng vệ tinh?

2 Tại sao truyền hình K+, truyền hình An Viên, truyền hình kĩ thuật số SCTV,

… lại dùng ăngten chảo parabol để thu sóng ?

Bộ câu hỏi hoạt động nhóm 5:

1 Quỹ đạo chuyển động của các hành trinh trong hệ mặt trời là hình gì? Trìnhbày về lịch sử của khám phá đó?

2 Vị trí của mặt trời có gì đặc biệt so với quỹ đạo của các hành tinh?

3 Hãy tìm hiểu về các công trình kiến trúc có hình dạng elip ?

- Thông báo tài liệu tham khảo cho học sinh: SGK đại số 10, bài tập đại số 10,sgk hình học 10, bài tập hình học 10, tài liệu cùng một số trang web như

- Xây dựng kế hoạch thực hiện các nhóm học tập tiến hành lập kế hoạch sơ

bộ xác định những công việc cần triển khai theo các bước sau:

Bước 1: Lập kế hoạch

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

+ Cả nhóm thu thập thông tin+ Các thành viên trong nhóm thảo luận và tham vấn giáo viên hướng dẫnBước 3: Tổng hợp kết quả

+ Cả nhóm thống nhất ý kiến+ Hoàn thành bài tập nhómBước 4: Báo cáo kết quả thực hiện của nhóm

- Nghiên cứu lý thuyết: Tổng hợp lại kiến thức về parabol, elip đã học kết hợp với tư liệu tìm hiểu, quy trình giải các bài tập về hai đường parabol, elip

- Về thực hành: Tổng hợp một số phương pháp giải quyết các bài toán thực tiễn có sử dụng đến kiến thức về đường parabol, elip

- Phân công việc cho từng thành viên trong nhóm: sưu tầm hình ảnh liên quan đến các đường parabol, elip, tổng hợp lí thuyết đã học, sau đó áp dụng để giải quyết các bài

toán thực tế Viết sản phẩm nghiên cứu của nhóm Thiết kế nội dung báo cáo sản phẩmnghiên cứu của nhóm

- Giáo viên nghiên cứu tính khả thi của kế hoạch thực hiện: Sau khi mỗi nhóm nộp bản

kế hoạch chi tiết, giáo viên xem xét kế hoạch và góp ý cho kế hoạch Đồng thời gợi ý các nhóm trưởng phương thức điều hành nhóm và phân công nhiệm vụ đến từng thành viên trong nhóm, cách thức trao đổi với giáo viên

- Chỉnh sửa kế hoạch: dựa vào sự góp ý của giáo viên, các nhóm xem xét điều chỉnh lại kế hoạch cũng như phương pháp thực hiện dự án của nhóm

3 Giai đoạn 3: Thực hiện dự án

- Các nhóm nghiên cứu lí thuyết, hệ thống lại kiến thức đã học, phân tích các vấn đề thực tiễn dựa trên kiến thức đã học, tiến hành thu thập hình ảnh, nghiên cứu tài liệu

liên quan để giải quyết bài tập của nhóm

- Trao đổi, thảo luận trong nhóm để các thành viên cùng nắm được nội dung mà nhóm đang nghiên cứu

- Tìm hiểu thực tế: Các nhóm tổ chức đi thực tế, quan sát xung quanh, chụp và lấy tư liệu để viết sản phẩm nghiên cứu chung của nhóm Học sinh có thể đề xuất thêm các bài toán có thể dùng kiến thức về parabol, elip giải quyết thu thập được

- Giáo viên thường xuyên giám sát, kiểm tra đôn đốc các nhóm hoạt động, kịp thời đưa

ra những chỉ dẫn và các định hướng hoạt động

4 Giai đoạn 4: Tổng hợp và đánh giá dự án học tập của nhóm

- Tổ chức báo cáo kết quả làm việc nhóm tại lớp

Sau khi học sinh hoàn thành công việc được giao, giáo viên tổ chức buổi họcchuyên đề để các nhóm trình bày sản phẩm, đồng thời giao nhiệm vụ trực tiếp để cácnhóm làm việc tại lớp.

Sau đây là tiến trình tiết dạy, kèm theo phần trả lời mà các nhóm học sinh đãlàm đối với các câu hỏi trực tiếp tại lớp

Acsimet (284 - 212 trước Công nguyên) - là nhà giáo, nhà bác học vĩ đại của

Hy Lạp cổ đại, ông sinh tại thành phố Syracuse, một thành bang của Hy Lạp cổ đại.Cha của Acsimet là một nhà thiên văn và toán học nổi tiếng Phidias, đã đích thângiáo dục và hướng dẫn ông đi sâu vào hai bộ môn này.Năm 7 tuổi ông học khoa học tựnhiên, triết học, văn học.Mười một tuổi ông đi du học Ai Cập, là học sinh của nhà toánhọc nổi tiếng Ơclit; rồi Tây Ban Nha và định cư vĩnh viễn tại thành phố Cyracuse, xứSicile.Ðược hoàng gia tài trợ về tài chính, ông cống hiến hoàn toàn cho nghiên cứukhoa học

Acsimet có nhiều đóng góp to lớn trong lĩnh vực Vật lý, Toán học và Thiên vănhọc

- Về Vật lý, ông là người đã sáng chế ra chiếc máy bơm dùng để tưới tiêu nướccho đồng ruộng Ai Cập, là người đầu tiên sử dụng hệ thống các đòn bẩy và ròng rọc đểnâng các vật lên cao, là người đã tìm ra định luật về sức đẩy của nước

- Về Thiên văn học, ông đã nghiên cứu sự chuyển động của Mặt Trăng và các vì

sao

- Về Toán học, Acsimet đã giải bài toán về tính độ dài của đường cong, đường

xoắn ốc, đặc biệt ông đã tính ra số Pi bằng cách đo hình có nhiều góc nội tiếp và ngoạitiếp

Acsimet suốt cuộc đời say sưa học tập, nghiên cứu Tương truyền rằng ông đãtìm rađịnh luật về sức đẩy của nước khi đang tắm Ông đã sung sướng nhảy ra khỏibồn tắm, chạy thẳng về phòng làm việc mà quên cả mặc quần áo, miệng kêu lớn:

"Ơrêca! Ơrêca (Tìm thấy rồi!Tìm thấy rồi!) Trong cuộc chiến tranh của Hy Lạp chốngquân xâm lược Rôma, Acsimet đã sáng chế ra nhiều loại vũ khí mới như máy bắn đá,những cái móc thuyền, đặc biệt trong đó có một thứ vũ khí quang học để đốt thuyềngiặc Thành Xicacudo đã được bảo vệ đến 3 năm mới bị thất thủ Khi bọn xâm lược hạđược thành, chúng thấy ông vẫn đang say sưa ngồi nghiên cứu những hình vẽ trên đất

ễng đó thột lờn: "Khụng được xúa cỏc hỡnh vẽ của ta", trước khi bị ngọn giỏocủa kẻ thự đõm vào ngực Acsimet đó anh dũng hi sinh như một chiến sĩ kiờn cường.

GV: Nhận xột cho điểm học sinh, sau đú trỡnh chiếu một số hỡnh ảnh về cỏc phỏt minh vĩ đại của Acsimet

Nhà bỏc học Ac-si-met: “Hóy cho tụi một điểm tựa,tụi

sẽ nõng bổng trỏi đất lờn”. Cánh tay sắt nhấc bổng thuyền giặc bằng hệ thốngròng rọc.

Máy ném đá sử dụng nguyên lí đòn bẩy Dựng gương đốt chỏy thuyền giặc.

GV: Nhà bỏc học Hy Lạp Archimet đó dựng loại gương gỡ để thiờu chỏy kẻđịch Tại sao ?

HS : Trả lời

Đỏp ỏn kỡ vọng: Nhà bỏc học Ác-si-một đó tạo gương cầu lừm bằng nhiềugương phẳng xếp để đốt chiến thuyền giặc vỡ gương cầu lừm cú thể biến đổi chựm tiatới song song (chựm tia mặt trời) thành chựm tia phản xạ hội tụ tại một điểm trướcgương ễng đó dựng đặc điểm này để phản chiếu ỏnh sỏng mặt trời chiếu đến gương(chựm sỏng song song), được gương biến đổi thành chựm tia phản xạ hội tụ ở trướcgương (thuyền chiến của giặc) => cỏc chựm tia đú mang nhiệt lượng sẽ làm núng lờn

Johannes Kepler sinh ra trong một gia đình đông anh em, Ông là con cả trong

số 7 người con của mẹ ông Ông được lịch sử ghi nhận như là một đứa trẻ sinh thiếutháng nên còi cọc, nhưng bù lại ông có một trí thông minh hơn người, nổi bật với khảnăng toán học của mình

Năm 1589, sau khi học qua trường văn phạm, trường tiếng Latinh, và trườngdòng ở Maulbronn theo hệ thống giáo dục Lutheran, Kepler bắt đầu theo học tại Đạihọc Tübingen, Đức

Năm 1596 ông xuất bản một cuốn sách Mysterium Cosmographicum (Bí ẩn của

vũ trụ) đưa ra nhiều quan điểm bảo vệ lý thuyết của Cô-pec-nic Những năm sau đóông cho ra đời thêm 4 cuốn sách liên quan đến thiên văn học, tuy nhiên ông nhận thấyrằng những công trình của mình vẫn còn thiếu nhiều số liệu chính xác vì vậy Kepler đãđến thủ đô Praha của Áo để gặp Tycho Brahe một nhà thiên văn học hoàng gia cónhững quan sát và dự đoán thiên văn vô cùng chính xác mặc dù thời đó kính thiên vănchưa ra đời Sau khi liên hệ và được làm trợ lý cho Tycho Brahe, năm 1600 ông đãchuyển cả gia đình tới Praha

Năm 1601, Tycho Brahe qua đời, Kepler trở thành nhà thiên văn của vua

Rudolf II, Áo

Năm 1608, kính thiên văn do Galieo cải tiến đã được sử dụng rộng rãi, Kepler

đã có dịp tiếp cận và quan sát các vì sao mà mắt thường không thể nhìn thấy được, sau

đó ông đã cải tiến loại kính thiên văn do Galileo chế tạo, sau này được gọi là kínhthiên văn Kepler

Năm 1609 ông xuất bản cuốn sách Astronomia nova (Một Thiên văn học mới)

chứa đựng hai Định luật Kepler nổi tiếng về chuyển động của các thiên thể Năm 1610

Galileo sử dụng kính thiên văn do Kepler chế tạo đã khám phá ra 4 hành tinh quayquanh Sao Mộc

Từ năm 1615-1621 ông cho ra đời các cuốn sách với tựa đề Epitomeastronomiae Copernicanae (Thiên văn học Cô-pec-nic giản lược) ngoài ra ông cũngcông bố các lịch chiêm tinh, rất phổ biến thời bấy giờ

Cũng trong khoảng thời gian trên vào năm 1619 Ông công bố tác phẩmHarmonices Mundi (Vũ trụ Hài hòa) một phần trong tác phẩm Harmonices Mundi

chứa đựng Định luật Kepler thứ ba tuy nhiên ông chỉ đưa ra ý tưởng mà chưa kết luận, nên Định luật Kepler thứ ba không được công nhận.

Các Định luật Kepler

Đinh luật Kepler I: Mọi hành tinh đều chuyển động theo các quĩ đạo elip mà Mặt

Trời là một tiêu điểm

Định luật Kepler II: Đoạn thẳng nối Mặt Trời và một hành tinh bất kì quyét những

diện tích bằng nhau, trong những khoảng thời gian bằng nhau

Định luật Kepler III: Tỉ số lập phương bán trục lớn và bình phương chu kỳ quay là

giống nhau cho mọi hành tinh quay quanh Mặt Trời

Thiên văn học Kepler

Các tác phẩm thiên văn học của Kepler ra đời gần như không được đón nhận, các nhàvật lý đương thời như Galileo hoàn toàn phớt lờ tác phẩm của Kepler Nhiều nhà thiênvăn học, bao gồm cả thầy dạy Kepler, Michael Maestlin đều phản đối vấn đề đưa lýthuyết vật lý vào thiên văn học của Kepler (thiên văn học của ông thiên về toán học).

Sau khi ông mất nhiều nhà thiên văn học đã kiểm tra tính xác thực của các Định luật

Kepler và chấp nhận quĩ đạo chuyển động của các hành tinh là elip Cuốn Thiên văn

học Copernicus giản lược của Kepler lưu hành rộng rãi trong giới thiên văn học khắpchâu Âu đương thời và được sử dụng làm sách giáo khoa thiên văn học phổ biến nhấttrong những năm 1630 - 1650 Tuy nhiên vẫn chưa có được sự công nhận về chuyển

động vật lý của các hành tinh tuân theo Định luật Kepler cho đến khi cuốn Những

nguyên lý toán học của triết học tự nhiên (1687) của Isaac Newton ra đời dựa

trên Định luật Kepler.

GV nhận xét cho điểm hs, sau đó dẫn dắt vào bài mới

Sau đó cho các nhóm báo cáo sản phẩm

c) Các nhóm báo cáo sản phẩm.

Nhóm 1: Báo cáo sản phẩm bằng phần mềm trình chiếu Powerpoint

Trưởng nhóm lên báo cáo sản phẩm của nhóm mình đã chuẩn bị

(Nội dung cụ thể ở phần phụ lục 2)

- Sau khi nhóm 1 báo cáo xong sản phẩm của nhóm mình , các nhóm khác nhậnxét, đặt câu hỏi cho nhóm 1 Câu hỏi cho nhóm 1nhận được: “Tại sao ta thường xâydựng cầu cong dạng hình parabol có bề lõm quay xuống mà không xây dựng cầu congdạng hình parabol có bề lõm quay lên”

- Học sinh nhóm 1 thảo luận, trả lời câu hỏi của bạn:

- Áp lực lên cầu lớn hơn trọng lượng của xe

GV chuẩn hóa kiến thức và nhấn mạnh thêm kiến thức của nhóm 1 đã trình bày

Đại diện nhóm lên báo cáo sản phẩm của nhóm mình(Nội dung cụ thể ở phần

phụ lục 2)

Sau khi nhóm 2 trình bày xong sản phẩm của mình, các nhóm nhận xét Sau đó

GV nhận xét, bổ sung và cho hs xem đoạn video của một đài phun nước cụ thể để họcsinh nhìn thực tế hơn

GV nhấn mạnh thêm: Vòi tắm hoa sen, bình tưới cây … được thiết kế phun ratheo dạng Parabol nhằm để chùm tia này vừa đủ bao phủ lên đối tượng cần đượctắm/tưới; nếu quá rộng thì sinh ra lãng phí nước; nếu hẹp thì không đủ bao phủ đốitượng

Nhóm 3: Báo cáo sản phẩm bằng phần mềm trình chiếu Powerpoint

Đại diện nhóm lên báo cáo sản phẩm của nhóm mình(Nội dung cụ thể ở phần

Học sinh nhóm 3 thảo luận trả lời câu hỏi

HS: Ánh sáng mặt trời được coi là chùm sáng song song, khi chiếu vào gương cầu lõm sẽ bị phản xạ, theo tính chất của gương cầu lõm thì chùm tia phản xạ sẽ hội

tụ tại một điểm trước gương, như vậy sức nóng của ánh sáng mặt trời nhờ gương cầu lõm đã được tập trung tại một điểm hội tụ Nếu treo một vật tại điểm hội tụ đó thì sẽ nhận sức nóng của ánh sáng và nóng lên.

GV nhận xét câu trả lời của hs, sau đó cho hs xem video thí nghiệm nhữngứng dụng mà nhóm vừa trình bày (Đĩa CD kèm theo)

Nhóm 4: Báo cáo sản phẩm bằng phần mềm trình chiếu Powerpoint

Đại diện nhóm lên báo cáo sản phẩm của nhóm mình(Nội dung cụ thể ở phần

phụ lục 2)

Khi nhóm 4 báo cáo sản phẩm của nhóm mình xong, các nhóm nhận xét Giáoviên nhận xét bổ sung, sau đó chiếu cho cả lớp xem thí nghiệm về tác dụng tiếp theocủa những vật dạng hình parabol: Nghe cuộc nói chuyện từ xa, chảo ăngten

Nhóm 5: Báo cáo sản phẩm bằng phần mềm trình chiếu Powerpoint

Trưởng nhóm lên báo cáo sản phẩm của nhóm mình đã chuẩn bị

d) Giáo viên củng cố kiến thức thông qua hoạt động học

GV giao nhiệm vụ cho các nhóm (phân nhóm như trên), các nhóm thảo luận vàtrình bày bài của nhóm tại lớp

Mai Phương Thảo Đinh Thị Hải Yến Hoàng Đức Tài Đỗ Thanh Tùng

Nội dung báo cáo của nhóm 1:

- Một số cây cầu dạng hình parabol có bề lõm quay xuống:

Cầu Kintai - Nhật Bản Cầu Konitsa - Hi Lạp

Cầu nghiêng Gateshead Millennium - Anh Cầu hình Parabol - Đức

Cầu đi bộ Campo Volantin, Bilbao, Cầu Alameda và ga tàu điện ngầm,

Tây Ban Nha Valencia, Tây Ban Nha

Cầu “Vỏ sò” ở Đà Nẵng Cầu Tràng Tiền – Huế

Hai ôtô tải cùng có khối lượng 10 tấn, và cùng đi với vận tốc 54 km/h lên 2 câycầu: cầu phẳng, cầu cong dạng hình parabol có bề lõm quay xuống với bán kính cong

là 50m Tính áp lực lên cầu của hai ôtô đó ? Từ đó nhận xét ta nên xây dựng cầu theokiểu nào để áp lực lên cầu là nhỏ nhất ?

- Áp lực lên cầu nhỏ hơn trọng lượng của xe

Vậy áp lực của xe lên cầu cong dạng hình parabol có bề lõm quay xuống nhỏ hơn sovới áp lực của xe lên cầu phẳng Do đó ta thường xây dựng cầu cong dạng hìnhparabol có bề lõm quay xuống để áp lực lên cầu nhỏ nhất.

Nhóm 2: Nhóm Descartes

Là bản thuyết trình sử dụng Powerpoit, với hoạt động tìm hiểu về hình dáng của

dòng nước khi phun ra từ các đài phun nước

Thành viên trong nhóm:

Nhóm trưởng:Dương Duy Khánh

Thư kí: Lưu Thị Thanh, Mai Văn Tiến

Các thành viên khác:

Trần Đức Hải Lê Việt Hoàng

Trịnh Thị Phương Duyên Vũ Hải Nguyên

Nội dung báo cáo của nhóm 2:

- Nước phun ra từ đài phun nước có hình dáng là đường parabol có bề lõm quayxuống

- Một số hình ảnh minh họa:

Đài phun nước Montjuïc (Tây Ban Nha) Đài phun nước "núi lửa" (Ả Rập)