skkn giải các bài toán thực tế bằng cách lập hệ phương trình

Giờ dạy “tích hợp” không chỉ đòi hỏi kiến thức đơn thuần ở một phạm vihẹp mang tính đặc thù của bộ môn mà nó còn rất cần thiết kiến thức mở các mônhọc khác, biết vận dụng một cách mềm mạ

Trang 1

I TÊN CƠ SỞ ĐƯỢC YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN

Hội đồng sáng kiến tỉnh Ninh Bình

II ĐỒNG TÁC GIẢ SÁNG KIẾN

Nhóm tác giải đề nghị xét sáng kiến, chúng tôi gồm:

STT Họ và tên

Ngày tháng năm sinh

Nơi công tác Chức

danh

Trình độ chuyên môn

Tỷ lệ(%) đóng góp vào việc tạo

ra sáng kiến

1 Nguyễn Thị Hiền 24/04/1978

Trường THCS thị trấn Yên Ninh

Giáo viên

Đại học Toán - Tin

55

2 Phạm Thị Phương Loan 20/10/1976

Trường THCS thị trấn Yên Ninh

Tổ trưởng KHTN

Đại học Toán - Lý 45

III TÊN SÁNG KIẾN, LĨNH VỰC ÁP DỤNG

- Tên sáng kiến: "GIẢI CÁC BÀI TOÁN THỰC TẾ BẰNG CÁCH LẬP HỆ PHƯƠNG TRÌNH"

- Lĩnh vực áp dụng: Sáng kiến này có thể áp dụng làm tư liệu tham khảo cho giáo

viên trong giảng dạy môn toán cấp THCS hiện hành, áp dụng tham khảo chochương trình đổi mới SGK sắp tới và có thể áp dụng cho mọi đối tượng học sinhkhối 9 trong các trường THCS

IV NỘI DUNG SÁNG KIẾN

PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lý do chọn đề tài.

Khi nói về nghề dạy học, cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng nói: “Nghề dạy

học là nghề sáng tạo nhất trong những nghề sáng tạo” Câu nói đó thể hiện vai

trò hết sức quan trọng của người thầy trong tiến trình dạy học Để thực hiện đượcmục tiêu giáo dục, để có một tiết dạy thành công, việc vận dụng khai thác, kết hợpkiến thức các môn học nó rất cần thiết ở người thầy tính sáng tạo trong khâu tổchức, thiết kế một giờ dạy, một sự nhào nặn nhuần nhuyễn không gượng ép, tạo ramột không khí, thái độ học tập tích cực giúp học sinh lĩnh hội tri thức, khám phá,phát hiện chiếm lĩnh tri thức mới

Trang 2

Giờ dạy “tích hợp” không chỉ đòi hỏi kiến thức đơn thuần ở một phạm vi

hẹp mang tính đặc thù của bộ môn mà nó còn rất cần thiết kiến thức mở các mônhọc khác, biết vận dụng một cách mềm mại, nhẹ nhàng, giúp học sinh ham mê,hứng thú huy động vốn hiểu biết, kiến thức rộng mở để từ đó các em vận dụng kiếnthức tổng hợp để giải quyết các vấn đề đặt ra trong môn học một cách nhanh nhất,hiệu quả nhất, các em hiểu sâu nội dung kiến thức bài học và hiểu biết xã hội Từ

đó học sinh nhận thức được tầm quan trọng của môn Toán đối với thực tiễn, giúpcác em phát triển toàn diện năng lực và nhân cách, tiếp tục học lên và trong conđường khởi nghiệp lao động năng động và sáng tạo

Từ ý tưởng đó, là cầu nối các kết hợp kiến thức giữa các môn học chúng tôi

đã đưa ra sáng kiến dạy học theo chủ đề tích hợp, theo dự án để giải quyết một sốbài toán thực tế với chủ đề: “Giải các bài toán thực tế bằng cách lập hệ phương trình”

2 Mục đích nghiên cứu

Qua thực tế dạy học nhiều năm, chúng tôi thấy rằng việc kết hợp kiến thứcgiữa các môn học vào để giải quyết một vấn đề nào đó trong một môn học và trongthực tế là việc làm hết sức cần thiết Nhóm giáo viên chúng tôi đã trình bày và thựchiện thử nghiệm một dự án nhỏ đối với môn Toán học lớp 9 năm học 2015 - 2016vừa qua và tiếp tục thực hiện trong năm học 2016 - 2017 này

Đặc biệt là kết hợp kiến thức các môn học để giải quyết các vấn đề trong mộtmôn học và trong thực tế sẽ giúp học sinh hiểu rộng hơn, sâu hơn về vấn đề đó.Quá trình dạy học chủ yếu là định hướng cho học sinh tự tìm hiểu, tự học, tự tìmtòi phát hiện và chiếm lĩnh tri thức mới Việc đổi mới quan điểm như vậy là tất yếunếu không muốn nền giáo dục của chúng ta tụt hậu so với xu thế chung của giáo

dục thế giới đó là: “Học để biết, học để làm, học để chung sống, học để tự khẳng

định mình” Từ đó sẽ giúp học sinh phát huy sự suy nghĩ, tư duy, sự sáng tạo

trong học tập và ứng dụng vào thực tiễn Cụ thể khi thực hiện dự án: “Giải các bài toán thực tế bằng cách lập hệ phương trình” thì sẽ:

- Khuyến khích học sinh vận dụng kiến thức của các môn học khác nhau đểgiải quyết các tình huống thực tiễn; tăng cường khả năng vận dụng tổng hợp, khảnăng tự học, tự nghiên cứu, tự thực hành của học sinh

- Thúc đẩy việc gắn kiến thức lý thuyết và thực hành trong nhà trường với

thực tiễn đời sống; đẩy mạnh thực hiện dạy học theo phương châm "học đi đôi

với hành".

- Góp phần đổi mới hình thức, phương pháp dạy học và đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập, tăng cường hiệu quả sử dụng thiết bị dạy học Thông qua đó:

Trang 3

+ Học sinh biết phân dạng các bài tập và biết vận dụng phương pháp giải hệphương trình để giải quyết các bài toán thực tế và các môn học khác như Vật lí,Hóa học, Sinh học … một cách dễ dàng

+ Học sinh nắm được các nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường Từ đó tựmình tìm ra được những biện pháp khắc phục những nguyên nhân đó

+ Giúp học sinh thấy được báo động về cận thị học đường Từ đó học sinh là

tự tìm hiểu được nguyên nhân và cách phòng tránh, khắc phục để hạn chế cận thị.+ Học sinh tự tìm hiểu được tình hình ô nhiễm môi trường ở địa phương Tìmhiểu được tình trạng mất cân bằng giới tính, nguyên nhân và giải pháp để góp phầngiảm thiểu tỉ lệ gia tăng dân số và chênh lệch tỉ lệ nam và nữ

+ Học sinh hiểu được tầm quan trọng của cây xanh, hiểu được lá cây là nơithực hiện trong quá trình quang hợp Trong quá trình quang hợp thì cây xanh hấpthụ khí CO và nhả ra khí oxi Do đó, học sinh tham gia trồng cây và chăm sóc2

bồn hoa, cây cảnh ở trường cũng như ở gia đình

+ Học sinh biết được trong quá trình sản xuất rau quả còn lạm dụng thuốc bảo

vệ thực vật và trong chăn nuôi còn sử dụng thuốc tăng trọng, thuốc cấm gây ảnhhưởng tới sức khỏe người tiêu dùng Giúp các em tự tìm hiểu được sản xuất thựcphẩm sạch là hướng mới của nền kinh tế nước ta và tuyên truyền để người dân nóikhông với thực phẩm bẩn

+ Giáo dục kỹ năng sống, đạo đức lối sống của học sinh hiện nay thông quacác bài tập tình huống: xử lí tình huống khi một nam sinh làm vỡ gương ô tô và đểlại lời nhắn xin lỗi

+ Định hướng nghề nghiệp cho học sinh thông qua các bài tập tình huống:đóng vai người bán hàng để tư vấn cách chọn màu sơn tường cho phù hợp với mụcđích sử dụng

Thông qua việc dạy học chủ đề “Giải các bài toán thực tế bằng cách lập hệ phương trình”, học sinh biết vận dụng kiến thức các môn học khác, trong nhiều lĩnh vực khoa học và trong cuộc sống Tình cảm bạn bè được gắn kết, tình đoàn kết, yêu thương con người, yêu quê hương đất nước, biết làm một số nghề, có hiểu biết về định hướng nghề nghiệp trong tương lai Qua dự án dạy học, học sinh có hứng thú học toán, được tìm tòi, được khám phá nhiều kiến thức và suy nghĩ sáng tạo nhiều hơn và còn thấy được Toán học rất gần gũi với cuộc sống, có được những kiến thức để vận dụng vào giải quyết các vấn đề trong cuộc sống hàng ngày Toán học còn là công cụ đắc lực để giúp các em giải quyết các vấn đề, tình huống trong cuộc sống

3 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu.

- Học sinh lớp lớp 9, trường THCS TT Yên Ninh, Yên Khánh, Ninh Bình.

Trang 4

- Giáo viên dạy bộ môn Toán trường THCS TT Yên Ninh.

- Giải các bài toán thực tế bằng cách lập hệ phương trình, trong chương trìnhToán 9, chương III- Hệ hai phương trình bậc nhất hai ẩn

- Lấy kết quả của các lớp 9D, trường THCS TT Yên Ninh, Yên Khánh, NinhBình trong 03 năm học gần đây để so sánh khi học xong chủ đề này

- Nội dung các môn học được tích hợp trong chủ đề:

- Bài 2 §iÖn trë cña d©y dÉn - §Þnh luËt ¤m

- Bài 12 Công suất điện

- Bài 14 Bài tập về công suất điện và điện năng tiêu thụ

- Bài 19 Sử dụng an toàn và tiết kiệm điện năng.

- Bài 53 Tác động của con người đến môi trường

- Bài 54; 55 Ô nhiễm môi trường.

- Bài 56;57 Tìm hiểu tình hình môi trường ở địa phương.

3.4 Môn Địa lí: Môn Địa lí 9 (Địa lí dân cư) Địa lí địa phương Ninh Bình

3.5 Môn Giáo dục công dân

Môn Công dân 6:

Bài 1 Tự chăm sóc, rèn

luyện thân thể.

Bài 14 Thực hiện trật tự an

toàn giao thông

- Bài 7 Đoàn kết, tương trợ

- Bài 14 Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên.

Bài 3 Tôn trọng người khác.

Quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân

3.6 Môn Tin học:

- Tin lớp 6: Soạn thảo và trình bày văn bản.

- Tin lớp 8: Bài 6, 7, 8 môn Tin lớp 8 về câu lệnh điều kiện, câu lệnh lặp.

- Tin lớp 9: Viết bài và trình bày văn bản bằng Powerpoint.

Trang 5

Bài thực hành 2 Tìm kiếm thông tin trên Internet

- Bài 39 Đèn huỳnh quang;

- Bài 48 Sử dụng hợp lí điện năng;

- Bài 49 Tính toán tiêu thụ điện năng trong gia đình

3.8 Môn Mĩ thuật:

Môn mĩ thuật lớp 7: Vẽ tranh - Đề

tài An toàn giao thông

Môn mĩ thuật lớp 8: Vẽ trang trí

Vẽ tranh cổ động; Uớc mơ của em

3.9 Môn Lịch sử: Lịch sử 6: Bài 15 Trống đồng Đông Sơn và thành Cổ Loa

3.10 Môn Thể dục và hiểu biết xã hội:

- Tìm hiểu về các môn thi đấu và thành tích của các vận động viên ở Thếvận hội mùa hè (năm 2016) tổ chức tại Rio de Janeiro, Brasil

- Tìm hiểu về các môn thi đấu và thành tích của các vận động viên ở Thếvận hội dành cho người khuyết tật (Paralympics) năm 2016

3.11 Môn Văn học, Tiếng anh:

- Môn Ngữ văn 8, 9:

+Nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống.

+ Thơ ca và tục ngữ về kinh nghiệm sản xuất, kinh nghiệm cải tạo đấttrồng Bài toán cổ dạng thơ

+ Bài Tìm hiểu chung về văn bản thuyết minh.

- Môn Ngữ văn 10: Lập kế hoạch cá nhân

- Môn Ngữ văn 11: Phỏng vấn và trả lời phỏng vấn

- Môn Tiếng anh 8, 9:Rèn cho học sinh tư duy toán Học sinh biết dịch bàitoán tiếng Anh sang tiếng Việt, biết vận dụng đặt lời cho một bài toán dưới dạng

có nội dung văn xuôi hoặc dạng thơ (sáng tác hoặc sưu tầm)

4 Phương pháp nghiên cứu và kế hoạch dạy học

- Để tiến hành triển khai nghiên cứu đề tài này, chúng tôi đã vận dụngphương pháp dạy học theo chủ đề tích hợp, phương pháp bàn tay nặn bột, dạy họctheo dự án Dưới đây là thời lượng và kế hoạch của dự án:

- Số tiết học trên lớp: 5 tiết Thời gian học ở nhà: 2 tuần chuẩn bị và làm dự án,xem lại cách giải bài toán bằng cách lập phương trình (lớp 8), làm bài tập về nhà vàthu thập, tìm hiểu về các nội dung như phần yêu cầu chuẩn bị của học sinh

Trang 6

PHẦN II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

tư duy sáng tạo, ít có cơ hội khai thác tìm tòi cái mới và kiến thức thực tế và hiểubiết xã hội của học sinh còn hạn chế và mang tính hàn lâm; Kết quả điểm thi tuyểnsinh vào lớp 10 THPT môn Toán còn thấp

2 Giải pháp mới cải tiến:

Để khắc phục được những vấn đề mà giải pháp cũ chưa làm được Nhómchúng tôi đưa ra các giải pháp mới cải tiến sau:

- Giải pháp 1: Đổi mới phương pháp dạy học, kiến thức gắn liền với các bài toán đặt ra theo yêu cầu thực tế.

Sáng kiến này dựa trên những kiến thức về phương pháp dạy học theo chủ

đề tích hợp, dạy học theo dự án, phương pháp bàn tay nặn bột … để đưa ra nhữngkiến thức ở các phân môn khác nhau vào giảng dạy, kiến thức gắn liền với các vấn

đề nóng trong thực tế hiện nay Từ đó phát triển các năng lực cho học sinh như:năng lực hợp tác, tự học, tự nghiên cứu, giải quyết vấn đề, sử dụng công nghệthông tin, thuyết trình, báo cáo, phỏng vấn, tính toán… đặc biệt là năng lực sửdụng kiến thức liên môn

- Giải pháp 2: Thay một số bài tập trong sách giáo khoa bằng một số bài toán gắn liền với thực tiễn và có liên quan đến môn học khác, hiểu biết xã hội.

Chúng tôi đã thay đổi một số bài tập trong sách giáo khoa đã nêu, thay vào

đó là một số bài tập có liên qua đến một số môn học khác như: môn Vật lí, Hóahọc, Địa lý, Sinh học … và các nội dung về hiểu biết trong xã hội Để giải đượccác bài toán này học sinh vận dụng linh hoạt kiến thức các môn học nói trên.Thông qua chủ đề này giúp học sinh hiểu được bài toán không chỉ hiểu đơn thuần

theo nghĩa hẹp mà cần hiểu “Bài toán là một công việc hay một nhiệm vụ cần

giải quyết” Từ đó giáo dục học sinh ý thức tham gia giải quyết một số bài toán

trong thực tiễn hằng ngày chúng ta đang cần giải quyết như: bài toán về môi

trường (ô nhiễm môi trường, ý thức bảo vệ môi trường); bài toán về giao thông

(tai nạn giao thông do quá tốc độ, quá khổ, quá tải …); bài toán về dân số (tỉ lệ gia tăng dân số và tình trạng mất cân bằng giới); bài toán về kinh nghiệm trong sản

Trang 7

xuất và về thực phẩm sạch … đồng thời giáo dục học sinh kỹ năng sống; thông

qua những tấm gương điển hình để giáo dục học sinh lòng yêu quê hương đấtnước, tự hào dân tộc, có trách nhiệm, có ý thức và nghị lực vươn lên trong học tập

và trong cuộc sống, có lối sống lành mạnh, tự chăm sóc và bảo vệ sức khỏe chomình, cho người thân, có tinh thần đoàn kết, hợp tác tương trợ nhau trong quá trìnhhọc tập và làm việc và có định hướng nghề nghiệp trong tương lai …

- Giải pháp 3: Phát huy vai trò thảo luận nhóm và kỹ năng báo cáo thuyết trình trước tập thể trong quá trình dạy học dự án theo định hướng phát triển năng lực.

Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh thông qua phiếu học tập Học sinhlàm việc theo nhóm, tự lập kế hoạch học tập, kế hoạch làm việc của nhóm mìnhhoàn thành theo nội dung và yêu cầu của giáo viên Qua đó phát huy năng lực hợptác, năng lực tự học, tự nghiên cứu và giải quyết vấn đề, năng lực thuyết trình, báocáo, năng lực phỏng vấn, làm phóng sự, năng lực tính toán của học sinh

- Giải pháp 4: Các nhóm tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong học tập.

Các nhóm báo cáo sản phẩm trên Powerpoint, các nhóm khác theo dõi, đưa

ra ý kiến nhận xét và đặt câu hỏi chất vấn Qua đó phát huy năng lực sử dụng côngnghệ thông tin của học sinh

- Giải pháp 5: Giải quyết một số tình huống thực tế thông qua đó giáo dục kỹ năng sống và định hướng nghề nghiệp cho học sinh.

Học sinh giải quyết một số tình huống như: tình huống va vào xe ô tô làm vỡkính xe; tình huống đóng vai người bán hàng để tư vấn lựa chọn màu sơn … thôngqua đó giáo dục cho học sinh kỹ năng sống cần thiết trong đời sống hiện đại, kỹnăng giao tiếp ứng xử và sống có bản lĩnh, có trách nhiệm Rèn luyện cho học sinh

kỹ năng diễn đạt, trình bày một vấn đề, kỹ năng thuyết trình, có phong thái tự tin,mạnh dạn Giúp cho học sinh có những hiểu biết và định hướng về nghề nghiệptrong tương lai

- Giải pháp 6: Đổi mới trong việc ra đề kiểm tra và hình thức kiểm tra, đánh giá.

Giáo viên phải đổi mới trong cách kiểm tra đánh giá sao cho có sự lồng ghépvới một, hai câu hỏi thực tế, hiểu biết xã hội hay có sự kết nối với môn học khác.Qua đó học sinh thấy được nguồn gốc của toán học là xuất phát từ thực tiễn Giáoviên đánh giá, chấm điểm các nhóm hoặc giao cho các nhóm tự chấm chéo cácthành viên trong cùng một nhóm, hoặc chấm chéo nhóm khác

Trang 8

- Giải pháp 7: Tổ chức cho học sinh tham gia một số trải nghiệm sáng tạo.

Học sinh được tham gia một số trải nghiệm ngoại khóa như: chuẩn bịnguyên liệu gói bánh chưng, thi gói bánh chưng; tìm hiểu về tình hình tai nạn giaothông (Ban công an huyện Yên Khánh); chính sách dân số; ô nhiễm môi trườngtrong nước ta và ở địa phương; tham gia quét dọn đường phố; thi vẽ tranh tuyêntruyền về an toàn giao thông, bình đẳng giới và ý thức bảo vệ môi trường; thi đi xeđạp chậm …

- Giải pháp 8: Giới thiệu các đề thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT môn Toán cho học sinh (Phụ lục 8).

Qua khảo sát chúng tôi thấy: Trong các môn học khác như Vật lí, Hóahọc, Sinh học rất nhiều bài toán giải bằng cách lập hệ phương trình Đặc biệt tronghầu hết các đề thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT môn Toán của tỉnh Ninh Bình và

các tỉnh khác ở nước ta đều có một câu (từ 1,5 đến 2,5 điểm) về giải bài toán thực

tế bằng cách lập hệ phương trình Vì thế khi dạy chủ đề này chúng tôi kết hợp giớithiệu cho học sinh trích các đề thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT môn Toán hằngnăm của tỉnh Ninh Bình và các tỉnh khác để các em tự xác định được ý thức vànhiệm vụ học tập đúng đắn, kiến thức gắn liền với thực tế

Ngoài ra, thực hiện theo sáng kiến này còn góp phần đổi mới hình thức tổ chức dạy học, đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá kết quả học tập; tăng cường ứng dụng hiệu quả công nghệ thông tin trong dạy học Đồng thời khắc phục được những vấn đề mà giải pháp cũ chưa làm được Giáo viên có được cơ hội để giao lưu, trao đổi kinh nghiệm giữa các giáo viên trong các tổ nhóm chuyên môn.

Hỗ trợ của Giáo viên

Kết quả/ sản phẩm dự kiến

Đặt câu hỏi tình huống.

* Hoạt động hình thành kiến thức:

* Làm việc theo nhóm: tổ chức ngoại khóa, tìm hiểu và làm theo các nội dung và yêu cầu của GV

- Bằng cách giải

- Hỗ trợ HS sử dụng máy chiếu hắt, trình chiếu.

- Hỗ trợ các nhóm khi thực hiện nhiệm vụ

Báo cáo của các nhóm.

Trang 9

- Làm việc theo cặp đôi.

* Hoạt động thực hành:

Làm việc theo nhóm.

* Hoạt động ứng dụng:

Phát triển bài toán.

Nêu bài toán tương tự.

* Hoạt động bổ sung (mở rộng):

Làm bài tập 2.10.

HS vận dụng kết quả bài toán trong một số công việc trong thực tế.

tương tự như giải bài toán bằng cách lập phương trình, HS giải bài toán bằng cách lập

hệ phương trình

- Các nhóm báo cáo kết quả (bằng máy chiếu hắt, trên Powerpoint )

- Các nhóm còn lại nhận xét và có thể đặt câu hỏi chất vấn để nhóm báo cáo trả lời

- HS vận dụng kết quả bài toán 2.1 trong bài toán thực tế.

- Các nhóm nhận nhiệm vụ và giải quyết vấn đề.

* Làm việc cá nhân:

Phát triển bài toán.

Nêu bài toán tương tự.

(nếu cần)

- Làm rõ nhiệm

vụ học tập và giao nhiệm vụ trực tiếp hoặc thông qua phiếu học tập.

bị cho hoạt động trải nghiệm: Gói bánh chưng.

* Hoạt động thực hành:

- Làm việc theo nhóm.

- Làm việc theo cặp đôi.

- Làm việc cá nhân.

* Làm việc cả lớp: tổ chức trải nghiệm, ngoại khóa: Giải bài toán để tìm ra lượng gạo nếp và đậu xanh cần chuẩn bị cho hoạt động trải nghiệm ngoại khóa: Gói bánh chưng (chụp ảnh minh chứng).

* Làm việc theo nhóm: tìm hiểu và làm theo các nội dung và yêu cầu của GV Các nhóm báo cáo kết quả.

Các nhóm khác nhận

- Hỗ trợ các nhóm khi thực hiện nhiệm vụ (nếu cần)

- Giao nhiệm vụ trực tiếp hoặc thông qua phiếu học tập.

- Hướng dẫn đánh giá nhóm.

- Hướng dẫn các tài liệu, địa chỉ các trang

Báo cáo của các nhóm sau khi đã chuẩn

bị ở nhà hay ở trên lớp (trình chiếu, máy

Trang 10

Từ kết quả các bài toán giải được, học sinh thấy được một

số vấn đề, thực trạng (môi trường, giao thông, chênh

lệ giới tính, an toàn thực phẩm…)

* Hoạt động kiểm tra, đánh giá:

- HĐ nhóm chấm chéo, nhận xét, đánh giá

* Hoạt động bổ sung (mở rộng):

Mở rộng giải hệ phương trình bậc nhất ba ẩn …

xét, đặt câu hỏi chất vấn

- HS vận dụng kết quả bài toán 2.10: trong việc quây bèo chống rét cho cá, quây dầu tràn …

* Làm việc cá nhân:

+ Làm bài kiểm tra 15 phút (ở lớp).

+ Hoàn thành các bài toán vào vở (ở nhà).

+ Sử dụng máy tính bấm tìm kết quả của bài toán Mở rộng giải

hệ phương trình bậc nhất ba ẩn …

- Các nhóm nhận nhiệm vụ và giải quyết vấn đề.

mạng để học sinh tham khảo.

chiếu hắt (phiếu học tập).

- Làm việc thảo luận theo nhóm.

- Làm việc theo cặp đôi hoặc cá nhân.

Ứng dụng giải hệ phương trình trong các môn học khác

* Hoạt động kiểm tra, đánh giá:

- HĐ nhóm chấm chéo, nhận xét, đánh giá

- Cá nhân làm bài kiểm tra 15 phút.

* Làm việc theo nhóm: tổ chức ngoại khóa, tìm hiểu và làm theo các nội dung và yêu cầu của GV

- Các nhóm báo cáo kết quả Các nhóm còn lại nhận xét, ý kiến và đặt câu hỏi chất vấn để nhóm báo cáo trả lời

+ Sử dụng máy tính

- Hỗ trợ các nhóm khi thực hiện nhiệm vụ (nếu cần).

- Giao nhiệm vụ trực tiếp hoặc thông qua phiếu học tập.

- Hướng dẫn đánh giá nhóm.

- Kiểm tra 15 phút, chấm bài

và nhận xét.

- Hướng dẫn

- Báo cáo của các nhóm sau khi đã chuẩn

bị ở nhà hay ở trên lớp.

- Báo cáo thu hoạch (trình

Trang 11

* Hoạt động mở rộng:

Sử dụng máy tính bấm tìm nghiệm của hệ phương trình

2, 3 ẩn …

bấm tìm nghiệm của

hệ phương trình mở rộng (Tham khảo tài liệu Casio, trên mạng)

các tài liệu, địa chỉ các trang mạng để học sinh tham khảo.

chiếu)

PHIẾU MÔ TẢ DỰ ÁN DỰ THI CỦA NHÓM GIÁO VIÊN

Học sinh được rèn luyện và hình thành các kỹ năng sau:

- Học sinh biết cách đặt ẩn và biểu diễn số liệu qua ẩn, lập và giải được hệphương trình Biết cách chuyển bài toán có lời văn sang bài toán giải hệ phươngtrình bậc nhất hai ẩn

- Vận dụng được các bước giải toán bằng cách lập hệ phương trình bậc nhấthai ẩn để giải các bài toán thực tế và các môn học khác

- Rèn kỹ năng cho học sinh kỹ năng phân tích và giải các dạng toán, bài thực

tế giải bằng phương pháp lập hệ phương trình …

- Góp phần hình thành cho học sinh các kĩ năng:

+ Thu thập thông tin, tìm kiếm thông tin, lưu trữ, xử lí thông tin, số liệu về

số học sinh bị cận thị, về số vụ tai nạn giao thông, số người chết do tai nạn giao

Trang 12

thông, về tỉ lệ tăng dân số, tỉ lệ chênh lệch nam nữ, về ô nhiễm môi trường … Từ

đó học sinh tìm ra nguyên nhân và giải pháp thực hiện

+ Làm việc theo nhóm Học sinh hoạt động tích cực, nhóm trưởng điều hành

tổ chức hoạt động nhóm, phân công nhiệm vụ cho các thành viên rõ ràng, các thànhviên trong nhóm biết hỗ trợ, giúp đỡ nhau hoàn thành nhiệm vụ của nhóm mình

+ Tư duy sáng tạo, tự học, hợp tác nhóm, giao tiếp, phân tích, liên hệ thực

tế, giải quyết vấn đề

+ Vận dụng kiến thức nhiều môn học và lí thuyết thực tiễn Học sinh thấyđược nguồn gốc của toán học là xuất phát từ thực tiễn

+Ứng dụng công nghệ thông tin trong học tập: Sử dụng phần mềm

Microsoft Offce và Powerpoint

+ Vận dụng được các bước giải toán bằng cách lập hệ hai phương trình bậcnhất hai ẩn vào các môn học khác và kiến thức thực tế và thấy được ứng dụng củatoán học vào đời sống đồng thời giáo dục các kỹ năng sống cho học sinh Kỹ năngvận dụng kiến thức liên môn vào trong bài học giúp học sinh phát triển toàn diện

+ Nâng cao kĩ năng lựa chọn phong cách sống, sử dụng hợp lí các nguồn tàinguyên thiên nhiên; tham gia hiệu quả vào việc phòng ngừa và giải quyết các vấn

đề về giao thông, về dân số, về tiết kiệm điện năng, về an toàn thực phẩm, thựcphẩm sạch, về môi trường ở địa phương

2.3 Về thái độ:

- Giáo dục tư duy khoa học toán học Rèn luyện cho học sinh thái độ nghiêmtúc, có tinh thần tự học, chủ động, tích cực, sáng tạo khám phá kiến thức mới, lòngsay mê học tập, có ý thức hợp tác tốt và cẩn thận trong học tập, tự giác chịu tráchnhiệm trước nhóm và trước việc mình làm

- Rèn luyện cho học sinh kỹ năng diễn đạt, trình bày một vấn đề, kỹ năngthuyết trình, có phong thái tự tin, mạnh dạn

- Giáo dục học sinh những kỹ năng sống cần thiết trong đời sống hiện đại,tình yêu thương con người, yêu quê hương đất nước, sống lành mạnh, tự chăm sóc

và bảo vệ sức khỏe cho mình, cho người thân, có tinh thần đoàn kết, hợp tác tươngtrợ nhau trong quá trình học tập và làm việc

- Học sinh vận dụng linh hoạt kiến thức liên môn trong việc lĩnh hội kiến cácmôn như: Vật lý, Hóa học, Sinh học, Địa lý, Công nghệ, Giáo dục công dân, Lịch

sử, Thể dục thể thao, Tin học, Tiếng anh và Văn học cùng những kiến thức, hiểubiết từ đời sống thực tiễn để nâng cao ý thức tiết kiệm điện, tiết kiệm năng lượng, ýthức bảo vệ môi trường, ý thức bảo vệ sức khỏe, ý thức tuyên truyền về chính sáchdân số …

2.4 Định hướng năng lực hình thành sau khi học xong chủ đề :

Trang 13

- Năng lực hợp tác Năng lực tự học, tự nghiên cứu.

- Năng lực giải quyết vấn đề Năng lực tính toán

- Năng lực sử dụng công nghệ thông tin

- Năng lực thuyết trình, báo cáo Năng lực phỏng vấn, làm phóng sự

* Năng lực sử dụng kiến thức liên môn:

Để giải quyết các vấn đề đặt ra trong dự án học tập, học sinh cần học tập và vận dụng các kiến thức liên môn.

Môn

học Bài liên quan đến chủ đề tích hợp Năng lực ứng dụng

Vật lí 8 Bài 2: Vận tốc Vận dụng công thức tính vận tốc để

tính quãng đường của chuyển động.

Vật lí 8 Bài 24: Công thức tính nhiệt lượng.

Bài 25: Phương trình cân bằng nhiệt

Vận dụng công thức tính nhiệt lượng

và phương trình cân bằng nhiệt để tính khối lượng nước cần dùng để pha dung dịch.

Vật lí 9

- Bài 2 §iÖn trë cña d©y dÉn §Þnh luËt ¤m

- Bài 12 Công suất điện

- Bài 14 Bài tập về công suất điện và điện năng

tiêu thụ

- Bài 19 Sử dụng an toàn và tiết kiệm điện năng.

- Công thức tính điÖn trë cña d©y dÉn

- §Þnh luËt ¤m

- Công suất điện và điện năng tiêu thụ

- Sử dụng an toàn và tiết kiệm điện năng.

Vật lí 9 - Bài 48, 49 Mắt cận Các tật khúc xạ về mắt Biết được các tật khúc xạ về mắt.Sinh học

6

Bài 21 Quang học.

Lá cây: thực hiện quá trình quang hợp của cây xanh (điều hoà không khí, góp phần ngăn chặn hiệu ứng nhà kính…)

- Bài 54; 55 Ô nhiễm môi trường.

- Bài 56; 57 Tìm hiểu tình hình môi trường ở địa

Trang 14

Hóa học

9 Bài 21 Hợp kim sắt: Gang, thép Hợp kim đồng kẽm

Địa lí 9 - Địa lí 9 (Địa lí dân cư)

- Địa lí địa phương Ninh Bình.

- Xác định được vị trí một số địa danh trên bản đồ Việt Nam.

Công

dân 6 Bài 1 Tự chăm sóc, rèn luyện thân thể.

Luyện tập thể dục thể thao Nhiệt độ của nước uống có lợi và ảnh hưởng tới sức khỏe

Công

dân 6 Bài 14 Thực hiện trật tự an toàn giao thông

Có ý thức thực hiện an toàn giao thông

Công

dân 8 Bài 3 Tôn trọng người khác.

Tôn trọng mọi người khi tham gia giao thông, không đổ vật liệu xây dựng ra lòng đường.

Công

dân 9 Quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân

Độ tuổi kết hôn và chính sách dân số của Việt Nam.

Tin học

6 Soạn thảo và trình bày văn bản.

Trình bày văn bản Tóm tắt nội dung chính của bài văn.

Tin học

9

Bài thực hành 2 Tìm kiếm thông tin trên

- Bài 17 Xử lí hạt giống bằng nước ấm

Biết được các biện pháp cải tạo và bảo vệ đất; xử lí hạt giống

- Bài 48 Sử dụng hợp lí điện năng;

- Bài 49 Tính toán tiêu thụ điện năng trong gia

đình.

Biết cách tính điện năng tiêu thụ và

có ý thức tiết kiệm điện năng.

Mĩ thuật

6

- Sơ lược về mĩ thuật Việt Nam thời kỳ cổ đại.

- Tìm hiểu về trang trí: Vẽ trang trí , màu sắc và

cách sắp xếp trong trang trí

Vận dụng trong trang trí và lựa chọn màu sắc, cách sắp xếp (bố cục) trong trang trí.

Mĩ thuật

7

Mĩ thuật

Vẽ tranh đề tài:

- Đề tài an toàn giao thông

- Vẽ tranh cổ động dân số, bảo vệ môi trường,

Vẽ tranh về đề tài An toàn giao thông, tranh cổ động và ước mơ, thông điệp của em.

Trang 15

8 ước mơ của em

Ngữ văn

7

- Thơ ca, tục ngữ về kinh nghiệm sản xuất, kinh

nghiệm cải tạo đất trồng

- Ca dao, tục ngữ về kinh nghiệm trong sản xuất, chăn nuôi …

Ngữ văn

8

Bài Tìm hiểu chung về văn bản thuyết minh.

Bài thuyết minh về một danh lam thắng cảnh

- Phân tích, tổng hợp

- Vận dụng lí thuyết vào một vấn đề thuyết minh cụ thể

Ngữ văn

10

Phương pháp thuyết minh, luyện tập viết đoạn

văn thuyết minh. Vận dụng để thuyết minh sản phẩm

Ngữ văn

9

Nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống.

- Viết đoạn văn nghị luận nêu lên suy nghĩ của em về hành động Trung Quốc đưa giàn khoan Hải Dương 981 vào đảo Tri Tôn thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam

Lịch sử

6 Bài 15 Trống đồng Đông Sơn và thành Cổ Loa

Biết về lịch sử làng nghề Trống Đồng (Đông Sơn- Thanh Hóa) Có ý thức xây dựng bảo tồn, phát triển làng nghề truyền thống.

- Tính toán dạng toán thống kê, mô

tả

Như vậy, học sinh được rèn luyện vận dụng kiến thức liên môn giải quyếtcác vấn đề thực tiễn của dự án để làm phong phú và giải quyết tốt hơn các bài toánđặt ra theo yêu cầu thực tế trong toán học cũng như trong cuộc sống hàng ngày.Ngoài ra còn phát triển được một số năng lực khác như định hướng nghề nghiệp,đạo đức, ứng xử trong cuộc sống, tình yêu thương con người, yêu quê hương, đấtnước, bảo vệ và chăm sóc sức khỏe, ý thức về an toàn giao thông, về chính sáchdân số, ý thức bảo vệ môi trường chủ quyền biển đảo quê hương, đất nước… Đây

Trang 16

cũng là một hướng giáo dục kỹ năng sống, định hướng nghề nghiệp cần thiết cho

học sinh như mục tiêu của nền giáo dục hiện nay đặt ra

3 Thiết bị dạy học, học liệu

3.1 Giáo viên chuẩn bị:

- Tài liệu về tình trạng ô nhiễm môi trường, tai nạn giao thông, chính sách dân

số, thực trạng cận thị học đường ở Việt Nam nước ta hiện nay

- Bảng quy định tốc độ tối đa của các phương tiện giao thông (năm 2016)

- Kiến thức về các môn: Vật lí, Hóa học, Công nghệ, Địa lí, Sinh học, Côngnghệ, Tin học, …

3.1.2 Học liệu

- Sách giáo khoa, sách giáo viên, sách bài tập Toán 8; 9 - TẬP II, NXB GD,

- Sách giáo khoa Sinh học 8, 9; Vật lí 6; 7; 8; 9 và Hóa học 8; 9 Địa lí 9;Địa lí địa phương tỉnh Ninh Bình Giáo dục công dân 6,7,8, 9 Mĩ thuật 6; 7; 8…

- Chuẩn kiến thức, kĩ năng đối với môn Toán THCS

- Các hình ảnh về vật lí, lịch sử có liên quan đến môi trường, giao thông

3.1.3 Ứng dụng công nghệ thông tin

- Sử dụng phần mềm Microsoft, Powerpoint 2003

- Trình chiếu qua màn hình máy chiếu hắt, máy chiếu đa năng

- Tham khảo tài liệu trên các trang điện tử

3.2 Chuẩn bị của học sinh

- Tìm hiểu bài học trước ở nhà

- Nêu các bước giải bài toán bằng cách lập phương trình và làm bài toán sau:

Một hình chữ nhật có chu vi 320m Ba lần chiều dài hơn bốn lần chiều rộng

là 60m Tính chiều dài và chiều rộng của hình chữ nhật đó.

- Ôn lại các phương pháp giải hệ phương trình bậc nhất hai ẩn

* GV: chia 4 nhóm đi tìm hiểu thực tế và tìm hiểu trên mạng theo các nội dung và yêu cầu như phụ lục 6: (Phụ lục 6 - Chuẩn bị của học sinh)

Trang 17

(Các nhóm trưởng phân công chuẩn bị nội dung và nhiệm vụ cho từng thành viên trong nhóm thực hiện và tra cứu và tìm kiếm thông tin trên mạng Internet) (Ảnh chụp)

* Hoạt động của nhóm 1: (Phụ lục 1 - Sản phẩm thu hoạch của nhóm 1)

- Các em đi tìm hiểu nguyên nhân và số vụ TNGT, số người chết, bị thương(tìm kiếm thông tin trên mạng internet và từ Công an Yên Khánh, Ninh Bình)

- Để góp phần làm giảm thiểu các vụ TNGT: Học sinh Trường THCS TTYên Ninh cùng các ban ngành huyện Yên Khánh tham gia tuyên truyền, cổ động

và vẽ tranh về an toàn giao thông

- Tìm hiểu thực trạng của bệnh cận thị, loạn thị, các tật khúc xạ về mắt

- Nguyên nhân và cách phòng tránh và khắc phục để hạn chế cận thị (Tìmhiểu trên mạng internet và quan sát thực tế)

- Mạng internet (mạng xã hội: zalo, facebook, ) có những ưu và nhượcđiểm gì đối với người sử dụng nó? (Tìm hiểu trên internet, qua điều tra thực tế)

- Thống kê về chênh lệch tỉ lệ nam và nữ và chính sách dân số ở nước ta và

ở địa phương (Tìm hiểu trên mạng internet và qua trung tâm y tế thị trấn Yên Ninh

và trung tâm dân số huyện Yên Khánh)

Các em đi tìm hiểu nguyên nhân và mức độ ô nhiễm môi trường ở địa phương:

- Ô nhiễm môi trường do nhà máy đạm Ninh Bình (thuộc khu CN KhánhPhú) và ô nhiễm môi trường do nước thải từ làng nghề bún bánh và chất thải, rácthải sinh hoạt của các hộ dân tại thị trấn Yên Ninh, Yên Khánh, Ninh Bình:

Trang 18

(Học sinh nhóm 3, đi trải nghiệm tìm hiểu về ô nhiễm môi trường do nhà máy đạm Khánh Phú và do nước thải từ làng nghề bún bánh Yên Ninh) (Ảnh chụp)

- Ô nhiễm môi trường (nước và không khí) tại nghĩa trang Mả Chiền, phố Thượng Đông, TT Yên Ninh đặt ngay sát cạnh khu vực dân cư và Ban chỉ huy quân

sự huyện Yên Khánh:

(Học sinh nhóm 3, đi tìm hiểu về tình hình ô nhiễm tại khu vực nghĩa trang Mả Chiền)

- Tìm hiểu về cách bón vôi để cải tạo độ chua phèn, mặn của đất ở địa phương: Cống Thôn Năm, xã Khánh Tiên, Yên Khánh không còn khả năng ngăn nước mặn

từ sông Đáy vào làm hàng nghìn ha đất sản xuất NN bị xâm nhập mặn, chua phèn

- Tìm hiểu về nguồn gốc các thuốc BVTV, tác dụng, tác hại khi sử dụng thuốcBVTV trong trồng trọt và trong đời sống con người

- Tìm hiểu về các cơ sở SX thực phẩm sạch ở tỉnh Ninh Bình và nước ta hiện

nay

4 Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học

Tóm tắt nội dung chính của phần nội dung bài học mà giáo viên hướng dẫn học sinh tìm hiểu như sau:

Trang 19

Tiết 1: HÌNH THÀNH PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TOÁN

BẰNG CÁCH LẬP HỆ PHƯƠNG TRÌNH.

1 Mục tiêu: Qua các ví dụ, xây dựng phương pháp giải bài toán bằng cáchlập hệ phương trình bậc nhất hai ẩn số Ra bài toán tương tự và phát triển bài toán,giải quyết bài toán thực tế

2 Sử dụng phương pháp/kĩ thuật dạy học: dạy học dự án, dạy học theo

tình huống và giải quyết vấn đề, phương pháp luyện tập …

3 Hình thức hoạt động:

- Làm việc theo nhóm, cặp đôi, cá nhân

- Hoạt động ngoại khóa: Tạo ra sân chơi có diện tích lớn hơn

4 Năng lực cần đạt: hợp tác, thảo luận nhóm, giao tiếp, tư duy, phân tích,tổng hợp, khái quát hóa, sử dụng CNTT

5 Nhiệm vụ: Có 2 nhiệm vụ (Làm hai ví dụ)

HĐ: Khởi động (Tạo tình huống có vấn đề):

- GV trình chiếu slide 2: Giáo viên cho học sinh quan sát và giới thiệu hình ảnhtrường THCS thị trấn Yên Ninh và đặt câu hỏi tình huống:

Các em có biết chiều dài và chiều rộng của sân trường ta là bao nhiêu không?

GV: Để trả lời được câu hỏi này, các em làm bài toán sau: Sân trường THCS thị

trấn Yên Ninh hình chữ nhật có chu vi 320m Ba lần chiều dài hơn bốn lần chiều rộng là 60m Tính chiều dài và chiều rộng của sân trường.

? Em hãy cho biết, có mấy đại lượng cần tìm? Đó là những đại lượng nào?

- HS trả lời: chiều dài và chiều rộng của sân trường (Đây chính là kết quả của bài

tập chuẩn bị ở nhà) Chiếu bài của học sinh bằng máy chiếu hắt

- HS nêu các bước giải bài toán bằng cách lập phương trình.

Giáo viên đặt vấn đề vào bài: Các em đã giải quyết bài toán trên bằng cách

lập phương trình Vậy còn cách nào khác ngắn gọn hơn để giải bài toán trên hay

Trang 20

không? Trong tiết học ngày hôm nay cô và các em tìm hiểu: Chủ đề: “Giải một số

bài toán thực tế bằng cách lập phương trình”.

GV: Tạo tình huống có vấn đề và để học sinh giải quyết vấn đề thông qua

việc giải bài toán trên sẽ giúp các em có hứng thú học tập và tích cực giải toán, tìm

ra đáp số nhanh nhất Sau đó giáo viên giới thiệu cách làm khác ngắn gọn hơn sẽđược tìm hiểu trong tiết học hôm nay (gây tò mò với học sinh về phương pháp giảimới)

1 Ví dụ.

1.1 Ví dụ 1 (Dạng toán về có nội dung hình học)

- GV trình chiếu slide 3:

Ví dụ 1.1: Sân trường THCS thị trấn Yên Ninh hình chữ nhật có chu vi 320m Ba

lần chiều dài hơn bốn lần chiều rộng là 60m Tính chiều dài và chiều rộng của sân trường

Chuyển giao nhiệm vụ học tập:

+ Đọc đề và phân tích bài toán, chỉ ra các đại lượng cần tìm

+ Lập hệ hai phương trình biểu thị mối quan hệ giữa các đại lượng

+ Giải hệ hai phương trình vừa lập

+ Kiểm tra xem trong các nghiệm của hệ phương trình, nghiệm nào thích hợp với

bài toán và kết luận

Thực hiện nhiệm vụ học tập: Làm việc theo nhóm, trên phiếu học tập với

thời gian là 5 phút

- Giáo viên đi lại quan sát các nhóm thực hiện và hỗ trợ khi cần thiết

- Giáo viên chiếu sản phẩm của từng nhóm bằng máy chiếu hắt: các nhóm báo cáo kết quả, nhóm khác ý kiến, nhận xét, bổ sung

* HS nêu bài toán tương tự và phát triển bài toán:

- GV cho học sinh nêu bài toán tương tự

- Phát triển bài toán: Trò chơi tạo hình: “Tạo ra sân chơi có diện tích lớn hơn”:

Có hai sợi dây giống nhau và có cùng chiều dài 36m, được nối hai đầu lại với nhau Nhóm thứ nhất dùng sợi dây thứ nhất căng tạo thành sân chơi hình vuông Nhóm thứ hai dùng sợi dây thứ hai căng tạo thành sân chơi hình chữ nhật

có chiều dài gấp ba lần chiều rộng Hãy tính diện tích các sân chơi và cho biết nhóm nào tạo ra sân chơi có diện tích lớn hơn?

GV yêu cầu học sinh thực hành theo nhóm (ngoại khóa) và báo cáo kết quả Từ kết

quả bài toán này, chúng ta có thể ứng dụng như thế nào vào bài toán thực tế như:ngăn bèo chống rét cho cá, ngăn dầu tràn …

- HS trả lời: (Phụ lục 5 - Sản phẩm thu hoạch của cả lớp)

Trang 21

Thông qua bài toán và trò chơi (ngoại khóa) trên, học sinh được củng cố kiến thức môn học: cách tính chu vi, diện tích của hình vuông và hình chữ nhật, cách giải bài toán bằng cách lập hệ phương trình Đồng thời rèn cho hoc sinh tư duy sáng tạo, phát triển bài toán, cũng như việc tạo hình và biết vận dụng nó trong thực tế như: Tạo sân chơi có diện tích lớn hơn, ngăn bèo chống rét cho cá, ngăn dầu tràn …

1.2 Ví dụ 2 (Dạng có nội dung Số học) - Nhiệm vụ 2:

Ví dụ 1.2: Tìm số tự nhiên có hai chữ số, biết rằng hai lần chữ số hàng chục lớn hơn chữ số đơn vị là 4 đơn vị, và nếu viết hai chữ số ấy theo thứ tự ngược lại thì được số mới (có hai chữ số) lớn hơn số ban đầu là 18 đơn vị.

Chuyển giao nhiệm vụ học tập:

+ Đọc đề và phân tích bài toán, chỉ ra các đại lượng cần tìm

+ Lập hệ hai phương trình biểu thị mối quan hệ giữa các đại lượng

+ Giải hệ hai phương trình vừa lập

+ Kiểm tra xem trong các nghiệm của hệ phương trình, nghiệm nào thích hợp với

bài toán và kết luận

Thực hiện nhiệm vụ học tập: Làm việc cặp đôi theo bàn trên phiếu học tập

với thời gian là 5 phút

- Giáo viên đi lại quan sát các nhóm thực hiện và hỗ trợ khi cần thiết

- Các nhóm báo cáo kết quả, nhóm khác ý kiến, nhận xét, bổ sung

Giáo viên thông báo: Để giải hai ví dụ trên, các em đã dùng phương pháp: “Giảibài toán bằng cách lập hệ phương trình” Em hãy nêu tóm tắt các bước giải bàitoán bằng cách lập hệ phương trình? Các nhóm (cặp đôi theo bàn), hãy thảo luậntrả lời câu hỏi trên phiếu học tập, trong thời gian là 3 phút

PHIẾU HỌC TẬP NHÓM .

? Nêu tóm tắt các bước giải bài toán bằng cách lập hệ phương trình?

- Các nhóm báo cáo kết quả (máy chiếu hắt), nhóm khác nêu ý kiến, nhận xét

GV: + So sánh cách giải bài toán bằng cách lập phương trình với cách lập hệ

phương trình

+ Lưu ý đặt điều kiện cho ẩn và đối chiếu điều kiện (học sinh hay quên việc đối

chiếu điều kiện nên hay bị trừ điểm khi làm bài kiểm tra, bài thi tuyển sinh lớp 10)

Hướng dẫn về nhà chuẩn bị:

- Làm các bài tập trong sách giáo khoa: 28; 30/ trang 22

- Bài tập làm thêm trên phiếu học tập và trên Powerpoint:

Nhóm 1 + 3: làm bài 2.1 + 2.2 + 2.5

Nhóm 2 + 4: làm bài 2.3 + 2.4 + 2.6

(Đề bài 2.1 đến bài 2.6) (Phụ lục 6 - Phiếu học tập)

Trang 22

Tiết 2 + 3.

GIẢI CÁC BÀI TOÁN THỰC TẾ BẰNG CÁCH LẬP HỆ PHƯƠNG TRÌNH

1 Mục tiêu: Rèn kỹ năng phân tích và vận dụng kiến thức nhiều môn học vàkiến thức thực tế để giải các bài toán thực tế bằng cách lập hệ phương trình

2 Sử dụng phương pháp/kĩ thuật dạy học: dạy học theo tình huống và

giải quyết vấn đề, phương pháp luyện tập …

3 Hình thức hoạt động:

- Làm việc theo nhóm, cặp đôi, cá nhân

- Hoạt động trải nghiệm (ngoại khóa): Gói bánh chưng

4 Năng lực cần đạt: hợp tác, thảo luận nhóm, giao tiếp, báo cáo, tư duy,phân tích, tổng hợp, khái quát hóa, sử dụng CNTT,

5 Nhiệm vụ: Có 9 nhiệm vụ (Làm 9 bài toán)

2 G iải các bài toán thực tế bằng cách lập hệ phương trình.

2.1 Bài toán 2.1 (LIÊN HỆ: AN TOÀN GIAO THÔNG)

Bài toán 2.1: Một đoàn xe tải cần vận chuyển một lượng hàng Người lái xe tính rằng nếu xếp mỗi xe 14 tấn hàng thì còn thừa lại 1 tấn, còn nếu xếp mỗi xe 15 tấn thì có thể chở thêm 3 tấn nữa Hỏi đoàn xe đó có mấy chiếc xe và phải chở bao nhiêu tấn hàng?

Thực hiện nhiệm vụ học tập: Làm việc theo nhóm và báo cáo kết quả trên Powerpoint

- Nhóm 1 báo cáo kết quả bài 2.1 trên Powerpoint

- Các nhóm khác nhận xét và có thể đặt câu hỏi chất vấn để nhóm 1 trả lời

- Nếu nhóm 1 không trả lời được thì nhóm khác trả lời hoặc giáo viên bổ sung

* Tích hợp giáo dục học sinh ý thức khi tham gia giao thông:

- GV trình chiếu slide 7: Hình ảnh về trọng tải cầu: hình 1 và hình 2:

? Cho biết các xe chở với khối lượng hàng như trên thì có được phép đi qua cáccầu này không? Vì sao?

Trang 23

? Nếu đoàn xe trên vẫn cố tình đi qua cầu hình 2 thì sẽ gây ra những tác hại gì?

(Xe ô tô chở hàng có trọng tải lớn này đã cố tình đi qua Cầu Khang Thượng, đã gây tai nạn giao thông trong tháng 12/2016 (Theo Công an huyện Yên Khánh).

(Học sinh trường THCS thị trấn Yên Ninh tham gia cùng các ban ngành của huyện Yên

Khánh dự tuyên truyền, cổ độngvề an toàn giao thông).

GV: Yêu cầu học sinh về nhà:

1 Tìm hiểu các hình ảnh thực tế hoặc tìm kiếm trên mạng internet về xe chởquá khổ, quá tải gây ảnh hướng đến tuyến đường và tính mạng người tham gia giaothông

2 Tìm hiểu về nguyên nhân và số vụ tai nạn giao thông, số người bị chết và bịthương do TNGT ở nước ta trong năm 2014, 2015

3 Các em sẽ làm gì để góp phần làm giảm thiểu các vụ tai nạn giao thông?

- Học sinh trả lời: (Phụ lục 1 - Sản phẩm thu hoạch của học sinh nhóm 1)

Thông qua hoạt động trên, giáo dục học sinh ý thức khi tham gia giao thông Ngoài ra học sinh biết được: xe quá khổ, quá tải gây ra hậu quả nghiêm trọng làm thiệt hại cơ sở hạ tầng, tài sản của nhà nước và gây ảnh hưởng đến tính mạng con người Từ đó, giáo dục học sinh có trách nhiệm, có ý thức tuyên truyền vận động để người thân, người dân thực hiện tốt an toàn giao thông

Trang 24

2.2 Bài toán 2.2 (LIÊN HỆ: Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG)

Bài toán 2.2: Trong đợt quyên góp ủng hộ, chia sẻ khó khăn với đồng bào Miền Trung bị thiệt hại do lũ lụt vừa qua do trường THCS Thị trấn Yên Ninh tổ chức Lớp 9A ngoài số tiền ủng hộ, các bạn còn quyên góp được 118 quyển sách và vở Hỏi các bạn đã quyên góp được bao nhiêu quyển sách và bao nhiêu quyển vở? Biết rằng nếu quyên góp thêm được 2 quyển sách nữa thì số vở gấp đôi số sách

- Nhóm 3 báo cáo kết quả bài 2.2

- GV trình chiếu slide 11: Hình ảnh học sinh trường THCS TT Yên Ninh quyên góp ủng hộ HS miền Trung bị bão lụt năm 2016

* Tích hợp kiến thức môn Địa lí, hiểu biết xã hội, tin tức thời sự và lồng ghép giáo dục ý thức bảo vệ môi trường:

GV: Năm 2016, miền Trung gặp phải khó khăn do thiên tai lũ lụt Ngoài ra do chất

thải Formosa Hà Tĩnh làm ô nhiễm môi trường, gây ra hiện tượng cá chết hàng loạt

ở 4 tỉnh miền Trung, gây thiệt hại nặng nề cho người dân Formosa đã cam kết bồi

thường cho người dân 500 triệu USD.

? Em hãy kể tên địa phương cũng xảy ra hiện tượng cá chết hàng loạt trong nămqua? - HS: ô nhiễm môi trường ở Hồ Tây (HN): 200 tấn cá bị chết và do nhà máy đạm Ninh Bình (Khu CN Khánh Phú), ở thôn Hào Phú: hơn 1 tấn cá của người dân bị chết.

- GV trình chiếu slide 12, 13:

(Hình ảnh cá bị chết do chất thải Formosa ở Hà Tĩnh và ở Hồ Tây (Hà Nội) năm 2016)

Trang 25

(Nhà máy đạm Ninh Bình (Khu CN Khánh Phú, Yên Khánh, Ninh Bình) gây ô nhiễm môi trường, làm cá chết, bò chết)

- GV trình chiếu slide 14: Gọi học sinh xác định vị trí: Hồ Tây(Hà Nội), tỉnh Ninh Bình, tỉnh Hà Tĩnh trên bản đồ (Tích hợp sử dụng kiến thức môn Địa lí)

(Xác định vị trí Hồ Tây (HN), tỉnh Ninh Bình, Hà Tĩnh trên bản đồ hành chính Việt Nam)

GV: Yêu cầu học sinh về nhà tìm hiểu:

1 Nguyên nhân gây ra lũ lụt và ô nhiễm môi trường ở miền Trung và ở địa phương

em (do tác động của con người)

2 Vậy theo em để góp phần bảo vệ môi trường thì chúng ta cần phải làm gì?

3 Bản thân em và gia đình đã làm gì để góp phần giảm bớt khó khăn cho ngườidân miền Trung khi gặp lũ lụt trong thời gian vừa qua?

- Học sinh trả lời: (Phụ lục 3 - Sản phẩm thu hoạch của học sinh nhóm 3)

Thông qua đó, giáo viên tích hợp kiến thức môn Địa lý và hiểu biết xã hội, cập nhật tin tức xã hội giúp học sinh nắm bắt được thời sự nóng, thông qua

đó giáo dục học sinh biết yêu thương giúp đỡ mọi người khi gặp khó khăn và sẵn sàng tham gia vào các hoạt động xã hội như quét dọn vệ sinh đường làng ngõ xóm, tuyên truyền và có ý thức bảo vệ thiên nhiên, bảo vệ môi trường.

Trang 26

2.3 Bài toán 2.3 (LIÊN HỆ: KINH NGHIỆM SẢN XUẤT - BÓN VÔI CẢI TẠO ĐẤT TRỒNG)

HS: “Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống” “Không vôi thì thôi trồng

lạc” .

GV: Theo hướng dẫn của kĩ thuật nông nghiệp thì đất nông nghiệp trong huyện

Yên Khánh nơi bác Nam ở có độ pH từ 4,5- 6 nên để cải tạo đất chua thì cần bónkhoảng từ 15 kg đến 25kg vôi bột cho mỗi sào ruộng Bác Nam đã bón lượng vôi

để cải tạo đất ruộng như trong bài toán sau:

GV trình chiếu slide 16: Hình ảnh bác Nam bón vôi khử chua phèn cho đất và đềbài toán 2.3:

Bài toán 2.3: Bác Nam đã bón 130kg vôi bột cho 5 sào ruộng đồng và 2 sào ruộng màu để trồng lạc trong đó mỗi sào ruộng nhiều bón hơn mỗi sào đất màu là 5kg Hỏi bác Nam đã bón bao nhiêu kg vôi bột cho mỗi sào ruộng?

* Tích hợp kiến thức môn Hóa học (về nồng độ) và môn Công nghệ 7 (về Trồng trọt và chăn nuôi) và môn Văn học (Ca dao, tục ngữ về cải tạo đất và trồng trọt), tích hợp kiến thức môn Địa lí (Địa lí dân cư)).

HS: Nhóm 1, 2, 3 đặt câu hỏi chất vấn nhóm 4 trả lời:

?1 Bác Nam bón lượng vôi như thế đã phù hợp để cải tạo loại đất chua đó chưa?

Trang 27

?2 Tại sao bác Nam bón vôi bột lại cải tạo được đất chua phèn? (Tích hợp kiến thức môn Hóa học về nồng độ dung dịch).

- Nhóm 2 thảo luận và báo cáo: Viết phương trình phản ứng và giải thích:

Vôi sống (CaO) khi bón phản ứng với nước (H O2 ): CaO + H O 2  Ca(OH)2là kiềm Đất chua là đất có pH < 7 (axit) Khi bón vôi, đất chua sẽ được trung hòa vì đã xảy ra phản ứng axit – bazơ.

GV: *Vôi không chỉ khử chua, mặn cho đất mà còn có thể khử trùng tiêu diệt

mầm bệnh cho cây trồng nhất là đối với cây ăn trái (Tích hợp kiến thức môn Công nghệ 7 về Trồng trọt và chăn nuôi).

* Bón vôi bón vôi từng cục mà phải trải đều trên mặt ruộng, sau đó cày bừa

để vôi trộn và ngấm đều vào đất trước khi gieo cấy 30 ngày để không làm ảnhhưởng xấu tới lý, hóa tính của đất và sự phát triển của các vi sinh vật hữu ích trongđất

GV: Diện tích đất sản xuất nông nghiệp bình quân theo lao động của tỉnh Ninh

Bình thấp nhất khu vực sông Hồng (1,225 m2 so với 2,759 m2) Do đó, cần phải có các biện pháp sử dụng đất hợp lí, tiết kiệm nguồn tài nguyên và áp dụng cải tiến

kỹ thuật, cải tạo đất hợp lí để tăng năng suất cây trồng (Tích hợp kiến thức môn

Địa lí)

Thông qua hoạt động trên, giáo viên tích hợp kiến thức các môn Hóa học, môn Công nghệ và hiểu biết về kinh nghiệm sản xuất và chăn nuôi, Địa lý về diện tích canh tác của tỉnh Ninh Bình là thấp nhất khu vực đồng bằng sông Hồng Học sinh biết vận dụng các kiến thức này trong gia đình mình góp phần làm tăng năng suất cây trồng và có ý thức trách nhiệm với nguồn tài nguyên đất.

2.4 Bài toán 2.4 (LIÊN HỆ: BÁO ĐỘNG CẬN THỊ HỌC ĐƯỜNG)

Trang 28

Bài toán 2.4: Theo kết quả điều tra số học sinh bị cận thị ở Trường THCS Yên

Ninh như sau: Năm học 2011 - 2012 có số học sinh cận thị bằng 10% số học sinh toàn trường Năm học 2015 - 2016 có số học sinh cận thị bằng 20% số học sinh toàn trường

và nhiều hơn năm học 2011 - 2012 là 64 em Biết tổng số học sinh của trường trong hai năm học là 1040 học sinh Tính số học sinh bị cận thị trong hai năm học trên?

Tích hợp kiến thức môn Sinh học 9 (Vệ sinh mắt), môn Vật lí (Các tật khúc

xạ về mắt) và giáo dục ý thức bảo vệ mắt tránh bị các tật khúc xạ (cận thị, loạn thị ):

HS: Nhóm 1, 3, 4 đặt câu hỏi để nhóm 2 trả lời:

?1 Khi bị cận thị thì dùng kính hội tụ hay phân kỳ?

?2 Làm thế nào để phân biệt được kính hội tụ hay phân kỳ?

HS nhóm 2: Lấy tay sờ vào kính, nếu thấy cạnh mỏng hơn phần giữa thì đó là thấu

kính hội tụ và nếu thấy cạnh dày hơn phần giữa thì đó là thấu kính phân kỳ

- GV trình chiếu slide 19, 20:

Giới thiệu: Ngoài yếu tố di truyền thì đây là các nguyên nhân gây báo động

về cận thị học đường, đặc biệt làm ảnh hưởng đến sức khỏe và thời gian học tậpcủa học sinh Do đó, các em cần ngối học đúng tư thế, khi bị cận thị phải đeo kínhthường xuyên, khám kiểm tra theo định kỳ

Trang 29

(Lớp học không đủ ánh sáng do mất điện và ngồi học không đúng tư thế)

(Chơi game, truy cập mạng thời gian kéo dài và liên tục, xem tivi nhiều và ngồi quá gần tivi)

GV: Mặc dù nhà trường THCS thị trấn Yên Ninh đã trang bị các phòng học đủ

tiêu chuẩn quy định về ánh sáng và về bàn ghế học sinh ngồi học…, tuy tỉ lệ cận thị đã giảm xong tỉ lệ đó vẫn còn cao Chính vì thế, mỗi thầy cô giáo ngoài việc trang bị kiến thức cho học sinh thì cần nhắc nhở các em ngồi đúng tư thế khi học tập ở lớp cũng như ở nhà và thông báo cho gia đình các để gia đình cho các em kiểm tra kính, nhắc các em đeo kính thường xuyên (Phối kết hợp giữa gia đình và nhà trường trong công tác giáo dục chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho học sinh)

(GV nhắc nhở học sinh ngồi học đúng tư thế, đeo kính thường xuyên khi bị cận thị)

Trang 30

GV: Yêu cầu học sinh về nhà tìm hiểu:

- Tìm hiểu thực trạng của bệnh cận thị, loạn thị, các tật khúc xạ về mắt

- Nguyên nhân và cách phòng tránh và khắc phục để hạn chế cận thị

- Mạng internet (mạng xã hội: zalo, facebook, ) có những ưu và nhược điểm gìđối với người sử dụng nó?

HS trả lời: (Phụ lục 2 - Sản phẩm thu hoạch của học sinh nhóm 2)

Thông qua hoạt động trên, giáo viên tích hợp kiến thức các môn Vật lý, Công dân để học sinh biết được nguyên nhân và cách khắc phục, hạn chế cận thị Học sinh biết được ưu và nhược điểm của mạng xã hội, từ đó biết bảo vệ sức khỏe cho bản thân và tự điều chỉnh thời gian sử dụng mạng cho hợp lí, để

có thời gian học tập, quan tâm, giúp đỡ và chăm sóc người thân trong gia đình.

2.5 Bài toán 2.5 (LIÊN HỆ: CÂY XANH - BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG, CHỐNG BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU)

? Cây quang hợp tốt nhất vào thời điểm nào trong ngày? (Tích hợp kiến thức môn Sinh học 6- Bài 21 Quang học)

- HS: Thời tiết bình thường thì cây quang hợp tốt nhất từ 9 giờ đến 13 giờ.

và thải ra, biết rằng lượng khí cacbonic cần cho sự quang hợp đó nhiều hơn lượng khí oxi thải ra môi trường là 9 gam

Thực hiện nhiệm vụ học tập: Làm việc theo cặp đôi

- HS: Các cặp chấm chéo bài làm trên phiếu học tập đã chuẩn bị trước ở nhà.

- GV: nhận xét chung.

Trang 31

* Tích hợp kiến thức môn Sinh học (Quang hợp), Hóa học, Địa lý (Trồng rừng) và giáo dục ý thức bảo vệ môi trường.

GV: Cây xanh có vai trò rất lớn đối với con người, động vật và sự đốt cháynhiên liệu, để chống ô nhiễm môi trường, chống biến đổi khí hậu vì vậy con ngườikhông thể tồn tại nếu thiếu cây xanh

? Vậy em cần làm gì để môi trường của chúng ta luôn có khí hậu trong lành

và cây xanh bao phủ?(Tích hợp kiến thức môn Địa lí (Trồng rừng) và giáo dục ý thức trồng và chăm sóc cây xanh bảo vệ môi trường)

- HS: Trồng cây Chăm sóc cây Vệ sinh môi trường…

Thông qua hoạt động trên, giáo viên tích hợp kiến thức các môn Địa lý, môn Công dân, môn Sinh học để học sinh biết được cây xanh có vai trò rất lớn, quan trọng đối với đời sống con người Từ đó, giáo dục học sinh biết được bản thân và gia đình cần phải làm gì để bảo vệ môi trường: Xanh - Sạch - Đẹp.

2.6 Bài toán 2.6 (LIÊN HỆ: THUỐC BẢO VỆ THỰC VẬT - SẢN XUẤT VÀ SỬ DỤNG THỰC PHẨM SẠCH)

Bài toán 2.6: Trong tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2016, đoàn kiểm tra của tỉnh Ninh Bình đã lấy 76 mẫu rau, củ, quả và các sản phẩm thịt đem kiểm nghiệm một số chỉ tiêu vi sinh và hóa học (Hóa chất bảo vệ thực vật, hóa chất bảo quản, chất kháng sinh ) thì cho thấy kết quả là số mẫu không đạt (vượt mức giới hạn chỉ tiêu

vi sinh và hóa học) ít hơn số mẫu đạt tiêu chuẩn là 28 mẫu Hỏi kết quả kiểm tra có bao nhiêu mẫu đạt và bao nhiêu mẫu không đạt chỉ tiêu vi sinh và hóa học?

Thực hiện nhiệm vụ học tập: Làm việc theo cặp đôi.

- HS: Các cặp chấm chéo bài làm trên phiếu học tập đã chuẩn bị trước ở nhà.

- GV: nhận xét chung.

* Tích hợp kiến thức môn Sinh học 9 (Bài 54; 55: Ô nhiễm môi trường) Tích hợp kiến thức môn Công nghệ 7 (Bài 37: Thức ăn vật nuôi Bài 40: Sản xuất thức ăn vật nuôi) và lồng ghép ý thức bảo vệ sức khỏe, bảo vệ môi trường

và định hướng phát triển nghề nghiệp cho học sinh.

Định dạng
Số trang	63
Dung lượng	4,18 MB