Doanh nghiệp, hợp tác xã mất khả năng thanh toán là doanh nghiệp, hợp tác xã không thực hiện nghĩa vụ thanh toán khoản nợ trong thời hạn 3 tháng kể từ ngày đến hạn thanh toán.. Yếu kém t
Trang 1Đề tài:Tình hình hoạt động kinh doanh của các Doanh nghiệp Nhà nước và vấn đề Phá sản DNNN
Nội dung
Phần I: Khái niệm,nguyên nhân,luật ở Việt Nam về phá sản doanh nghiệp
Nhà nước 2
1.Khái niệm: 2
2.Nguyên Nhân 2
3.Luật phá sản 3
Phần II: Phân biệt phá sản và giải thể, Phân chia giá trị tài sản DNNN 4
1.Phân biệt phá sản và giải thể 4
2 Phân chia giá trị tài sản DNNN 5
Phần III: Thực tiễn 6
Phần IV: Bình luận của nhóm về vấn đề phá sản doanh nghiệp Nhà nước 11
Phần I: Khái niệm,nguyên nhân,luật ở Việt Nam về phá sản doanh nghiệp Nhà nước
1 Khái niệm:
Trang 2Phá sản là tình trạng của doanh nghiệp, hợp tác xã mất khả năng thanh toán
và bị Tòa án nhân dân ra quyết định tuyên bố phá sản Doanh nghiệp, hợp tác xã mất khả năng thanh toán là doanh nghiệp, hợp tác xã không thực hiện nghĩa vụ thanh toán khoản nợ trong thời hạn 3 tháng kể từ ngày đến hạn thanh toán
2 Nguyên Nhân
Thứ nhất, nguyên nhân chính dẫn đến yếu kém doanh nghiệp nhà nước là do
quản lý và điều hành doanh nghiệp nhà nước từ Trung ương đến địa phương
Yếu kém trong quản lý doanh nghiệp nhà nước xuất phát từ việc không rõ ràng giữa chức năng quản lý nhà nước và quản lý của chủ sở hữu nhà nước Cụ thể, việc không phân tách chức năng chủ sở hữu tài sản, vốn nhà nước và chức năng quản lý nhà nước, chức năng quản trị kinh doanh của doanh nghiệp nhà nước dẫn đến lạm quyền trong điều hành quản lý doanh nghiệp nhà nước gây nên thất thoát tài sản
Thứ hai, cơ cấu vốn chưa hợp lý
Khi xem xét đến cơ cấu vốn của DN, thường chỉ xét đến vốn dài hạn mà không đề cập đến vốn ngắn hạn Tuy nhiên, khi nghiên cứu về cơ cấu vốn của DNNN lại thấy rằng vốn ngắn hạn chiếm tỷ trọng khá lớn Hệ số nợ của các DNNN quá cao nên chứa đựng nhiều rủi ro tiềm ẩn Mặt khác, các DNNN chủ yếu hoạt động bằng
nợ ngắn hạn, trong khi lại đầu tư dài hạn nhiều, điều này biểu hiện sự mất cân đối trong cơ cấu vốn, chưa kể đến nợ quá hạn của các DNNN cũng chiếm khá cao Hơn nữa, trên thực tế, các DN sử dụng vốn Nhà nước với chi phí phải trả rất thấp nên các DNNN chưa có kế hoạch xác định cơ cấu vốn tối ưu mà hoàn toàn bị động vào nguồn vốn Ngân sách cấp và kế hoạch huy động vốn ngắn hạn, mang tính chất tình thế
Thứ ba, chưa phát huy quyền tự chủ về tài chính và tự chủ sản xuất kinh doanh
Các DNNN hiện nay vẫn còn chưa chủ động trong việc huy động vốn và quản lý tài sản, chỉ có rất ít các DN có chiến lược huy động vốn một cách cụ thể, luôn rơi vào thế bị động Hơn nữa, khả năng tiếp cận vốn vay ngân hàng của các DN này lại
bị hạn chế do trên giác độ người cho vay, quyết định cho vay của ngân hàng phải dựa trên khả năng trả nợ của người vay vốn, trong khi đó các DNNN lại thiếu
Trang 3thông tin, trình độ quản lý yếu kém nên các DNNN vẫn khó khăn trong việc vay ngân hàng Mặt khác, hầu hết các DNNN lại chưa đủ uy tín để huy động vốn bằng phát hành trái phiếu Tất cả những điều trên khiến DNNN luôn rơi vào thế bị động, không phát huy được quyền tự chủ về tài chính trong kinh doanh
Thứ tư, môi trường cạnh tranh không bình đẳng, quản lý kém.
DNNN vẫn được ưu tiên một cách công khai không giấu giếm, thậm chí việc ấy được coi là quốc sách, trước kia còn có các luật riêng điều tiết chúng Nhà nước vẫn ưu ái, không buộc DNNN vào kỷ luật tài chính nghiêm ngặt Giới hạn ngân sách là toàn bộ số tiền riêng hay tài sản riêng có thể đảm bảo cho các khoản vay
mà DN (hay hộ gia đình) phải lo liệu trong phạm vi đó.Ràng buộc ngân sách mềm mỏng khi hoàn cảnh bên ngoài khiến DN nghĩ là giới hạn đó không đủ mạnh, có thể vượt qua mà không bị trừng phạt thực sự
3.Luật phá sản
Theo Điều 2 Luật Phá sản năm 2014, phá sản áp dụng đối với doanh nghiệp và hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã (sau đây gọi chung là hợp tác xã) được thành lập và hoạt động theo quy định của pháp luật
Trước đây, Luật Phá Sản 2004 chỉ quy định doanh nghiệp sẽ bị xem là lâm vào tình trạng phá sản khi doanh nghiệp đó không có khả năng thanh toán nợ đến hạn khi chủ nợ có yêu cầu Nhận thấy việc xác định thời điểm mất khả năng thanh toán theo Luật Phá Sản 2004 thiếu rõ ràng dẫn đến nhiều bất cập, Luật Phá Sản 2014 đã điều chỉnh lại định nghĩa về “phá sản’ và tình trạng “mất khả năng thanh toán” Theo đó, doanh nghiệp bị xem là mất khả năng thanh toán khi doanh nghiệp đó không thực hiện nghĩa vụ thanh toán nợ trong thời hạn ba 3 tháng kể từ ngày đến hạn thanh toán Doanh nghiệp bị phá sản khi mất khả năng thanh toán và bị Tòa án nhân dân ra quyết định tuyên bố phá sản
Phần II: Phân biệt phá sản và giải thể, Phân chia giá trị tài sản DNNN
Trang 41.Phân biệt phá sản và giải thể
Giải thể và phá sản có nhiều điểm giống dễ nhìn thấy được Tuy nhiên, trách nhiệm của chủ doanh nghiệp, thủ tục giải quyết, hệ quả pháp lý và nguyên nhân dẫn đến một trong hai trường hợp này có nhiều điểm khác biệt
a,Giống nhau:
Phá sản và giải thể về mặt hiện tượng đều dẫn đến việc:
+ Bị thu hồi con dấu và giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, chấm dứt sự tồn tại của doanh nghiệp;
+ Phân chia tài sản còn lại cho các chủ nợ;
+ Giải quyết quyền lợi cho người làm công
b,Khác nhau:
Phá sản và giải thể có những điểm khác nhau cơ bản như sau:
Tiêu chí phân biệt Phá sản Giải thể
Lý do Do sự mất khả năng thanh toán
đến hạn khi chủ nợ có yêu cầu
Do không đồng nhất với các các loại hình doanh nghiệp và rộng hơn lý do phá sản
Bản chất của thủ
tục
Là thủ tục tư pháp, là hoạt động của một cơ quan nhà nươc duy nhất- Tòa án có thầm quyền tiến hành theo những trình tự, thủ tục quy định tại LPS
Là thủ tục hành chính, là giải pháp mang tính chất tổ chức do doanh nghiệp tự mình quyết hoặc do cơ quan có thẩm quyền cho phép thành lập quyết định giải thể
Hậu quả pháp lý
Không phải bao giờ cũng dẫn tới việc doanh nghiệp, hợp tác
xã chấm dứt hoạt động và bị xóa tên trong sổ đăng ký kinh doanh
Chấm dứt hoạt động và xóa tên của doanh nghiệp, hợp tác xã trong sổ đăng ký kinh doanh
Trang 5Thái độ của nhà
nước
Nhà nước có thể hạn chế quyền
tự do kinh doanh đối với chủ sở hữu hay người quản lý điều hành
Quyền tự do kinh doanh của chủ
sở hữu, người bị quản lý điều hành không bị hạn chế
2 Phân chia giá trị tài sản DNNN
( Theo điều 54 luật phá sản năm 2014)
2.1 Trường hợp Thẩm phán ra quyết định tuyên bố phá sản thì tài sản của doanh nghiệp, hợp tác xã được phân chia theo thứ tự sau:
a) Chi phí phá sản;
b) Khoản nợ lương, trợ cấp thôi việc, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế đối với người lao động, quyền lợi khác theo hợp đồng lao động và thoả ước lao động tập thể đã
ký kết;
c) Khoản nợ phát sinh sau khi mở thủ tục phá sản nhằm mục đích phục hồi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, hợp tác xã;
d) Nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước; khoản nợ không có bảo đảm phải trả cho chủ nợ trong danh sách chủ nợ; khoản nợ có bảo đảm chưa được thanh toán do giá trị tài sản bảo đảm không đủ thanh toán nợ
2.2 Trường hợp giá trị tài sản của doanh nghiệp, hợp tác xã sau khi đã thanh toán
đủ các khoản quy định tại khoản 1 điều này mà vẫn còn thì phần còn lại này thuộc về:
a) Thành viên hợp tác xã, hợp tác xã thành viên;
b) Chủ doanh nghiệp tư nhân;
c) Chủ sở hữu công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên;
Trang 6d) Thành viên của công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên, cổ đông của công ty cổ phần;
đ) Thành viên của Công ty hợp danh
2.3 Nếu giá trị tài sản không đủ để thanh toán theo quy định tại khoản 1 Điều này thì từng đối tượng cùng một thứ tự ưu tiên được thanh toán theo tỷ lệ phần trăm tương ứng với số nợ
Phần III: Thực tiễn ở Việt Nam
Theo báo cáo của Bộ Tài chính về tình hình triển khai tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước, đến hết năm 2013 đã có 6.376 doanh nghiệp được sắp xếp lại, trong đó
có 3.659 doanh nghiệp được cổ phần hóa, 1.022 doanh nghiệp chuyển thành công
ty TNHH một thành viên, 380 doanh nghiệp được giao bán và 405 đơn vị bị cho giải thể, phá sản (giải thể 313, phá sản 92 doanh nghiệp), số còn lại được sắp xếp theo các hình thức khác như sáp nhập, hợp nhất
Riêng các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước, có 83 trên tổng số 91 đề án tái cơ cấu đã được phê duyệt, song vẫn còn 8 đơn vị chưa báo cáo đề án gồm Tổng công
ty Công nghiệp Dầu thực vật Việt Nam, Tổng công ty Đầu tư phát triển và quản lý
dự án hạ tầng giao thông Cửu Long, Tổng công ty Thiết bị y tế, Tổng công ty bưu điện và 4 doanh nghiệp thuộc UBND tỉnh Bình Dương và Hà Nội
Ví dụ về doanh nghiệp nhà nước bị phá sản gần đây:
Công ty Cổ phần Gang thép Thái Nguyên (TISCO), cái nôi của ngành công nghiệp luyện kim Việt Nam, tiền thân là Công ty Gang thép Thái Nguyên, được thành lập năm 1959, là khu Công nghiệp đầu tiên tại Việt Nam có dây chuyền sản xuất liên hợp khép kín từ khai thác quặng sắt đến luyện gang, luyện thép và cán thép Ngày 29/11/1963, mẻ gang đầu tiên của Công ty ra lò đã đánh dấu mốc son quan trọng trong công cuộc xây dựng và phát triển của Đất nước; để đánh dấu sự kiện này, Công ty lấy ngày 29/11 hàng năm là ngày truyền thống Công nhân Gang thép
Trang 7Trải qua 50 năm xây dựng và phát triển, Công ty không ngừng tăng trưởng và lớn mạnh Công suất sản xuất thép cán hiện tại đạt 650.000 tấn/năm, doanh thu hàng năm đạt trên 8.000 tỷ VNĐ, hệ thống phân phối sản phẩm rộng khắp trên cả nước với 5 chi nhánh đặt tại Hà Nội, Quảng Ninh, Thanh Hoá, Nghệ An, Đà Nẵng, văn phòng bán hàng tại TP Hồ Chí Minh
Sản phẩm thép TISCO đã trở nên nổi tiếng trong cả nước, được người tiêu dùng tín nhiệm, được sử dụng vào hầu hết các Công trình trọng điểm Quốc gia như thuỷ điện Hoà Bình, Yaly, Sơn La, đường dây tải điện 500 KV Bắc Nam, Trung tâm hội nghị Quốc gia, sân vận động Quốc gia Mỹ Đình, cầu Thăng Long, Chương Dương,
và nhiều công trình khác; thâm nhập vào được thị trường Quốc tế như Canada, Singapore, Indonesia, Lào, Campuchia Công ty Cổ phần Gang thép Thái Nguyên cùng sản phẩm Thép mang thương hiệu TISCO đã giành được nhiều giải thưởng: Hàng Việt Nam chất lượng cao, Sao vàng đất Việt, Thương hiệu nổi tiếng với người tiêu dùng, Nhãn hiệu có uy tín tại Việt Nam, Thương hiệu nổi tiếng ASEAN, Ngôi sao Quốc tế về Quản lý chất lượng ISLQ, Top 500 doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam và nhiều giải thưởng có giá trị khác
Để tiếp nối sự phát triển, ngày 29/9/2007, Công ty đã khởi công thực hiện Dự án
mở rộng sản xuất giai đoạn 2, nhằm nâng cao năng lực sản xuất phôi thép và thép cán từ nguyên liệu trong nước lên 1.000.000 tấn/năm, đáp ứng tốt nhu cầu thị trường và đưa Công ty trở thành một trong những nhà sản xuất thép có quy mô, công nghệ và thiết bị tiên tiến trong khu vực và thế giới, đảm bảo cho Công ty phát triển nhanh và bền vững trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế
Tuy nhiên, sau gần 1 năm rưỡi khởi công, với lý do giá cả vật tư nguyên nhiên liệu tăng cao nằm ngoài tầm kiểm soát của Tisco và MCC (nhà thầu Tập đoàn xây lắp luyện kim Trung Quốc ), nên trong vòng 18 tháng không thể triển khai thực hiện thi công dự án theo tiến độ Tháng 3.2009, phía MCC đề nghị cho tách phần xây dựng và lắp đặt (C) giao lại cho nhà thầu VN là Tổng công ty xây dựng công nghiệp VN (Vinaincon) thực hiện Do năng lực nhà thầu Vinaincon hạn chế, không đảm bảo tiến độ nên đầu năm 2011, Bộ Công thương cho phép Tisco và MCC được phép chọn thêm một số nhà thầu phụ trong nước vào thi công để đẩy nhanh tiến độ dự án Thế nhưng đến tháng 6.2012 do thiếu vốn, các nhà thầu đã dừng thi công, rút người ra khỏi hiện trường và công trình ngưng trệ từ đó tới nay
Trang 8Điều đáng nói là chủ đầu tư lại khá xông xênh trong vấn đề trả tiền cho nhà thầu Theo hồ sơ dự thầu, đối tác MCC chỉ yêu cầu thanh toán 90% giá trị thiết bị sau khi nhà thầu đã giao hàng cho chủ đầu tư Nhưng trong hợp đồng, chủ đầu tư lại đồng ý thanh toán tới 95% giá trị thiết bị khi đã giao hàng để rồi thực tế là doanh nghiệp đã thanh toán cho MCC tới hơn 93% giá trị thiết bị Phần thiết bị này lại thiếu bộ phận quan trọng nhất là bộ điều khiển nên chủ đầu tư dù muốn thuê nhà thầu khác thi công lắp đặt cũng không thể nào làm được Trong khi dự án chưa thể vận hành nhưng do nhiệt tình thanh toán nên gánh nặng nợ nần càng trĩu nặng trên vai chủ đầu tư
Trước thực trạng dự án, lãnh đạo Chính phủ đã không ít lần chủ trì họp với các
bộ ngành để tìm cách tháo gỡ Hồi giữa năm nay, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc
đã chỉ đạo Bộ Công thương thành lập tổ công tác, thuê tư vấn độc lập đánh giá toàn diện dự án, trong đó có phương án bán dự án, phương án bán Công ty CP gang thép Thái Nguyên và phương án kêu gọi doanh nghiệp góp vốn đầu tư tiếp cho dự án
Thủ tướng cũng chỉ đạo phải làm rõ khả năng đàm phán với đối tác để có thể hoàn thiện nhà máy, vận hành và ra sản phẩm, từ đó đề xuất phương án xử lý đối với dự án, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 1.7 Vậy nhưng đến nay dự án vẫn trong tình thế tiến thoái lưỡng nan
Mới đây, Bộ Công thương cũng đã thành lập ban chỉ đạo xử lý các dự án thua lỗ của ngành, tiến hành lựa chọn đơn vị tư vấn có đủ năng lực và kinh nghiệm để thực hiện công việc thẩm định giá đối với dự án và của công ty Quan điểm của Chính phủ là không đổ thêm tiền vào dự án này đồng thời phải xử lý trách nhiệm của các
cá nhân liên quan
Sau 4 năm "đắp chiếu", đối mặt nguy cơ phải trả gần 60 triệu USD chi phí cho nhà thầu Trung Quốc để tái khởi động Tổng công ty Đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) đã kiến nghị giải pháp cấp bách "cứu" dự án này
Trang 9Theo đó, MCC yêu cầu TISCO chi trả cho các phần việc của MCC/công ty con của MCC một loạt các chi phí Trong đó, chi phí bồi thường kéo dài từ tháng 6/2012 là gần 4,4 triệu USD và gần 53 triệu USD bao gồm: chi phí dịch vụ sau bán hàng; chi phí bàn giao, bảo quản, tu sửa hiện trường; chi phí mua sắm lại thiết bị
và vật liệu hư hỏng; chi phí cho việc thu hồi khí than lò cao và chi phí trả cho công
ty con của MCC về lắp đặt thiết bị chính Vì vốn đầu tư đội lên quá cao ảnh hưởng đến hiệu quả của dự án nên chủ đầu tư đã thuê Tổng công ty tư vấn xây dựng Việt Nam và Viện Kinh tế xây dựng thuộc Bộ Xây dựng thẩm tra, điều chỉnh mức đầu
tư để dự án tái khởi động hiệu quả là 7.871 tỷ đồng
SCIC cho rằng, đây đều là những điều kiện tiên quyết để giúp cho dự án đạt được hiệu quả tài chính Tuy nhiên, các đề xuất này đều nằm ngoài khung quy định của pháp luật hiện hành Vì vậy, SCIC kiến nghị Thủ tướng Chính phủ phê duyệt cho TISCO được áp dụng các cơ chế ưu đãi trên
SCIC thừa nhận là chưa thể khẳng định được tại giai đoạn này Theo SCIC, dự
án chỉ đạt hiệu quả đầu tư tài chính với các giả định: tổng mức đầu tư 7.871 tỷ đồng và cơ chế tín dụng như TISCO đề xuất; dự án được khởi động từ 1/4/2016, hoàn thành 30/9/2017 (18 tháng thi công) và bắt đầu đi vào sản xuất từ 1/1/2018; giá bán phôi thép nằm trong kế hoạch tính toán…
Trong khi đó, dự án sẽ không đạt hiệu quả trong 3 trường hợp sau: tổng mức đầu
tư 9.031 tỷ đồng; giá bán giảm 6% so với dự báo; tổng mức đầu tư tăng 5% đồng thời giá bán giảm 5%
Chia sẻ tại buổi gặp gỡ nhà đầu tư quý II diễn ra chiều 27/7, ông Trần Đình Long
- Chủ tịch Tập đoàn Hòa Phát cho hay: “Xin làm nhà máy thép hiện rất khó khăn
Dù nhân lực, vật lực có thể làm được nhưng lại gặp khó khăn trong việc tìm địa điểm triển khai”.Theo ông Long, sau vụ việc xảy ra tại Formosa, các địa phương cũng “dè chừng” hơn với các dự án nhà máy thép Do đó, việc xin đầu tư tại một tỉnh nào đó để triển khai xây nhà máy thép không phải việc dễ dàng trong thời điểm này
Vẫn giữ ý định mở rộng sản xuất, Hòa Phát có thể sẽ tính tới việc mua lại một dự án hiện hữu thay vì xin đầu tư mới Theo một số nguồn tin, dự án này có thể nằm ở khu vực phía Nam và đang ngừng triển khai do các nguyên nhân từ phía
Trang 10chủ đầu tư Ngoài ra, Hòa Phát có thể xem xét tới cả dự án Gang thép Thái Nguyên trong trường hợp dự án này được bán cho nhà đầu tư
Tại cuộc gặp mặt, trả lời nhà đầu tư liệu rằng Hòa Phát có muốn mua lại nhà máy Gang thép Thái Nguyên không khi Nhà nước đang tính phương án bán công
ty này, ông Trần Đình Long cho hay: "Ý định mua lại thì bao giờ cũng có Một vị lãnh đạo hỏi Hòa Phát có nghiên cứu mua lại không? Tôi trả lời đang xem xét nghiên cứu thôi còn mua thế nào thì chưa biết, chưa có tài liệu chính thức từ Nhà nước"
Mặc dù vậy, theo ông Trần Đình Long, Hòa Phát cũng không quá hứng thú
vì gang thép Thái Nguyên giờ không còn nhiều ưu thế nữa Lợi thế của nhà máy này về cảng biển cũng không có Trước đây khai thác than nhưng than giờ cũng nhập khẩu nhiều rồi "
Về việc cấp phép đầu tư các dự án thép, trao đổi với báo chí mới đây, ông
Hồ Nghĩa Dũng, Chủ tịch Hiệp hội Thép Việt Nam (nguyên Bộ trưởng Giao thông Vận tải) cho rằng, việc cho phép đầu tư phải thận trọng, cảnh giác và có kiểm soát nghiêm ngặt về môi trường
Ông Dũng cho biết: “Công nghệ thế giới đã xử lý và kiểm soát được chất thải của luyện thép, đảm bảo giới hạn an toàn trước khi thải ra môi trường Nhưng nói tuyệt đối trong lành là không có, vấn đề là kiểm soát và vận hành nhà máy thế nào”
Cuối tháng 4/2017 Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC) vừa có công văn gửi CTCP Gang thép Thái Nguyên (Tisco – mã chứng khoán TIS)
đề nghị Tisco bổ sung nội dung về việc thông qua phương án rút toàn bộ vốn của SCIC (1.000 tỷ đồng) theo phương thức rút vốn làm giảm quy mô vốn điều lệ vào chương trình Đại hội cổ đông thường niên năm 2017
Việc rút vốn được thực hiện theo chỉ đạo của Chính phủ
Hiện SCIC đang nắm giữ 35,21% vốn điều lệ của TISCO, tương ứng 100 triệu cổ phần Đây là số cổ phần TISCO phát hành riêng lẻ cho SCIC năm 2015 Sau phát hành Tisco tăng vốn điều lệ lên 2.840 tỷ đồng