Khi một người bị stress lâu ngày không giải toả được, thể chất cũng như tinh thần sẽ chịu rất nhiều tác động xấu. có nguy cơ ảnh hưởng tới não, tim, phổi, mắt, da, dạ dày, đầu…không chỉ với nhân viên công tác xã hội mà tất cả mọi người cần điều chỉnh lối sống, công việc cho phù hợp hạn chế tình trạng stress với bản thân giúp cho công việc, các mối quan hệ, gia đình luôn có trạng thái tốt nhất và năng suất lao động cao, đời sống ngày được nâng cao.
Trang 1PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn vấn đề nghiên cứu
Với những guồng quay hối hả của cuộc sống thường ngày, mỗi người chúng ta, đặc biệt là nhân viên công tác xã hội thường phải đối mặt với nhiều áp lực, có thể về tinh thần có thể về thể chất dẫn đến trạng thái căng thẳng thần kinh, mệt mỏi, chán chường… Chúng ta thường gọi chúng với cái tên chung là
“stress” Vậy stress là gì, có lợi hay có hại, khi nào ta biết mình đang bị stress và làm sao để đối phó với trạng thái ấy? đó chính là lý do chọn đề tài nghiên cứu
2 Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu lý luận và thực tiễn về mức độ hiểu biết về hiện tượng stress, nguyên nhân, biểu hiện, hậu quả và cách thức ứng phó khi bị stress trong đời sống ở nhân viên công tác xã hội nhằm tìm ra các biện pháp giúp nâng cao hiểu biết cho nhân viên CTXH về hiện tượng stress từ đó họ sẽ biết cách ứng phó, hạn chế được những hậu quả đáng tiếc khi bị stress trong đời sống
3 Đối tượng và khách thể
Đối tượng nghiên cứu: Hiện tượng stress trong đời sống của nhân viên công tác xã hội
Khách thể nghiên cứu: nhân viên công tác xã hội tại Trung tâm Bảo trợ Huấn nghệ Cô nhi Biên Hòa
4 Nhiệm vụ nghiên cứu
Nghiên cứu cơ sở lý luận về stress trong đời sống của nhân viên CTXH nhằm hệ thống hóa các lý luận về hiện tượng stress tạo cơ sở cho việc tìm hiểu thực trạng hiện tượng stress trong đời sống hàng ngày của nhân viên CTXH
5 Phương pháp nghiên cứu
Quan sát và phỏng vấn nhân viên công tác xã hội
6 Ý nghĩa của vấn đề nghiên cứu
Tìm hiểu thực trạng về mức độ hiểu biết về hiện tượng stress, nguyên nhân, biểu hiện, hậu quả và cách ứng phó khi bị stress trong đời sống của nhân viên CTXH nhằm xác định mức độ hiểu biết về hiện tượng stress, nguyên nhân, biểu hiện, hậu quả và cách thức ứng của nhân viên khi bị stress trong đời sống
Trang 2PHẦN NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
I Cơ sở lý luận
1 Khái niệm chung về stress
Stress là cách ứng phó của cơ thể đối với bất cứ loại đòi hỏi nào Nó có thể là stress tích cực (eustress) và stress tiêu cực (distress) Khi con người cảm thấy bị stress bởi một điều gì xảy ra xung quanh họ, cơ thể họ phản ứng bằng cách tiết ra các hoá chất vào trong máu Những hoá chất này cung cấp cho con người sức mạnh và năng lượng nhiều hơn Điều này có thể tốt nếu họ bị stress
do sự nguy hiểm bên ngoài Nhưng điều này có thể là điều xấu nếu stress của họ
là để đáp ứng một điều gì đó thuộc về cảm xúc và không có lối thoát cho sự gia tăng năng lượng và sức mạnh
2 Các yếu tố gây stress
Môi trường bên ngoài: Thời tiết, tiếng ồn, giao thông, bụi, và sự ô nhiễm Những căng thẳng từ xã hội và gia đình: Thời hạn của công việc phải hoàn thành, các vấn đề tài chính, công việc, các bài trình bày, mâu thuẫu, yêu cầu về thời gian và sự tập trung sức lực vào công việc hay gia đình, mất mát người thân, mâu thuẫn trong gia đình, bạn bè…Các vấn đề về thể chất: Thay đổi
cơ thể, ốm đau, không đủ chất dinh dưỡng…Suy nghĩ của các bạn: Đôi khi, cách chúng ta suy nghĩ hay phiên giải những điều đã hoặc sẽ xảy ra đem đến cho chính mình rất nhiều căng thẳng Thường đó là những suy nghĩ tiêu cực Ví dụ: nếu trượt đại học, tương lai của tôi thật mù mịt; Nếu tôi không làm được thì mọi người sẽ cười chê tôi,…
3 Các dấu hiệu nhận biết stress
Những biểu hiện về mặt cảm xúc: Cảm thấy khó chịu, Cảm thấy lo lắng hoặc căng thẳng, Cảm thấy buồn bã, Cảm thấy chán nản, thờ ơ, Cảm thấy đánh mất giá trị bản thân
Những biểu hiện về hành vi: Nổi cáu, bực bội hoặc nóng tính; Sử dụng các chất kích thích như rượu hoặc thuốc lá; Xáo trộn các sinh hoạt hàng ngày như ăn uống hoặc giấc ngủ của bạn; Bỏ qua những hành vi thông thường, mất tập trung; Trở nên vô lý trong những quyết định của mình; Hay quên hoặc trở
Trang 3nên vụng về; Luôn vội vàng và hấp tấp; Ăn quá nhiều hoặc ăn quá ít Những triệu chứng về thể chất; Đau đầu; Căng hoặc đau cơ bắp; Đau bụng; Đồ mồ hôi; Cảm thấy chóng mặt; Rối loạn tiêu hóa; Khó thở hoặc đau ngực; Khô miệng; Ngứa trên cơ thể; Có vấn đề về tình dục
4 Stress do đặc điểm nghề công tác xã hội
Trong hoạt động nghề nghiệp, nhân viên xã hội làm việc với nhiều thân chủ, mỗi thân chủ lại có các vấn đề riêng của họ, địa điểm làm việc không ổn định Với tính chất và đặc điểm của nghề công tác xã hội như vậy nên nhân viên xã hội rất dễ rơi vào trạng thái stress Ở Việt Nam chưa có nghiên cứu cụ thể nhưng nhiều công trình nghiên cứu trên thế giới đã chỉ ra vấn đề này
4.1 Tính mơ hồ trong công tác xã hội
Về mặt kỹ thuật Nghề Công tác xã hội chưa xác định được kỹ thuật rõ ràng Nhân viên xã hội được trang bị khá đầy đủ các kỹ năng nghề nghiệp để giải quyết các vấn đề trong công việc Tuy nhiên, việc sử dụng kỹ năng nào trong hoàn cảnh cụ thể lại không được xác định rõ ràng
Vị trí của nghề nghiệp CTXH chưa được khẳng định rõ ràng trong xã hội
Ở Việt Nam, nghề công tác xã hội còn khá mới mẻ, cho nên xã hội chưa hiểu rõ
vị trí nghề nghiệp của những người làm công tác xã hội Nhiều bậc cha mẹ do không hiểu nên không chấp nhận cho con mình theo học ngành công tác xã hội
vì chưa thấy vai trò, vị trí của nhân viên xã hội trong xã hội như thế nào
Sự tuân thủ những giá trị, đạo đức, nguyên tắc nghề nghiệp không phải luôn luôn dễ dàng Các giá trị như “tôn trọng phẩm giá của thân chủ” và “cải thiện điều kiện sống cho cá nhân, nhóm hoặc cộng đồng” dễ được hiểu theo các tiêu chuẩn khác nhau tuỳ theo từng địa phương và bối cảnh Điều kiện sống được coi là tốt của một người sống nông thôn có thể rất khác đối với điều kiện sống của một người sống ở thành thị Do vậy, những gì được coi là “tốt” rất khác biệt Mặc dù giá trị và đạo đức nghề CTXH được quy định rất rõ, nhưng việc giải thích và hiểu về những quy điều đó có thể rất khác trong bối cảnh khác nhau, và do vậy, những khác biệt này gây ra sự mơ hồ
4.2 Tính chất công việc khó khăn và phức tạp
Trang 4Không đủ thời gian Nhân viên xã hội thường triển khai công việc chuyên môn theo các phương pháp và tiến trình quy định của nghề Mỗi thân chủ có vấn
đề và hoàn cảnh khác nhau cho nên nhân viên xã hội phải áp dụng các nguyên tắc, kỹ năng phù hợp Họ không đủ thời gian để thực hiện đầy đủ các bước của quy trình can thiệp nên họ lo lắng Trong khi đó ngoài giờ làm việc ra họ còn có nhiệm vụ với gia đình con cái
Công việc quá tải Nhân viên xã hội nhất là nhân viên quản lý ca có khi được phân công quản lý số lượng thân chủ quá nhiều nên lượng công việc họ làm trở nên quá tải và vượt quá khả năng theo dõi giúp đỡ của họ khiến họ lâm vào tình trạng stress
Kỳ vọng về sự thay đổi nơi thân chủ Một trong những áp lực đối với nhân viên xã hội là khi giúp đỡ thân chủ nhân viên xã hội thường mong mỏi thân chủ của mình mau thay đổi Do kỳ vọng đặt vào thân chủ lớn như vậy nên khi thấy thân chủ chậm thay đổi hoặc chưa thay đổi, nhân viên xã hội bắt đầu thất vọng
về thân chủ, về bản thân mình và từ từ dẫn đến bị stress
Thiếu sự hợp tác của thân chủ Thông thường nhân viên xã hội có khả năng tìm ra giải pháp cho vấn đề của thân chủ trên cơ sở nhận diện vấn đề, phân tích đánh giá chẩn đoán vấn đề từ đó cùng thân chủ đưa ra giải pháp Nhưng cũng có trường hợp thân chủ thiếu sự hợp tác nên áp lực tìm ra giải pháp để thân chủ tham gia trong tiến trình giải quyết làm tăng sức ép lên nhân viên xã hội Họ
lo lắng, băn khoăn nên dễ nóng nảy với người xung quanh kể cả thân chủ
4.3 Môi trường tác nghiệp
Môi trường tác nghiệp nhấn mạnh tới bối cảnh chung của xã hội và bối cảnh cơ sở xã hội nơi nhân viên xã hội làm việc, những nơi này có thể có gây stress cho nhân viên xã hội
Môi trường tác nghiệp nhấn mạnh tới bối cảnh chung của xã hội và bối cảnh cơ sở xã hội nơi nhân viên xã hội làm việc, những nơi này có thể có gây stress cho nhân viên xã hội như sau:
Vị trí vai trò, trách nhiệm, quyền hạn chưa rõ ràng Vị trí của nhân viên xã hội ở nước ta chưa có dù mới đây nhà nước có ban hành thông tư quy định chức
Trang 5danh nhưng trong bộ máy tổ chức của các cơ sở xã hội thì vị trí vai trò của họ chưa có hoặc chưa rõ ràng, trách nhiệm và quyền hạn cũng chưa được xác định
mà chỉ được giao công việc chung chung
Hệ thống giám sát và hệ thống an sinh xã hội chưa hoàn thiện và chưa đồng bộ Một môi trường tác nghiệp lý tưởng trong nghề công tác xã hội là phải
có đội ngũ nhân viên xã hội, có hệ thống kiểm huấn/giám sát đầy đủ giúp nhân viên các cấp hoàn thành công việc và tăng năng lực Môi trường làm việc của nhân viên xã hội hiện nay ở nước ta chưa hoàn thiện và tính chuyên nghiệp chưa cao vì thế việc áp dụng kiến thức chuyên môn vào hoạt động thực tế gặp nhiều khó khăn Họ rơi vào tình trạng hoang mang, lo lắng và nếu tình trạng này kéo dài sẽ làm ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển chuyên môn Bên cạnh đó, hệ thống an sinh xã hội chưa đồng bộ, tính đáp ứng chưa cao, chưa chú trọng đúng mức yếu tố con người nên ảnh hưởng đến việc giải quyết vấn đề xã hội của thân chủ, làm nhân viên xã hội cảm thấy mình lạc lỏng, thiếu sự hỗ trợ và hợp tác
Thiếu sự hỗ trợ liên ngành và bộ máy thực thi chính sách Công việc của nhân viên xã hội là vận động nguồn lực cộng đồng để hỗ trợ thân chủ giải quyết vấn đề theo nguyên tắc “tự giúp” (self-help) Do đó việc chuyển tuyến/chuyển gởi là việc làm thường xuyên, nhưng để làm được việc này đòi hỏi cần có sự hợp tác và phối hợp từ các ngành liên quan và các đơn vị trong bộ máy thực thi chính sách xã hội Sự hợp tác liên ngành giữa công tác xã hội và các ngành gần được đặt ra từ lâu, như tâm lý học, tâm thần học, xã hội học và y khoa Tuy nhiên trong thực tế việc hợp tác liên ngành này gặp nhiều hạn chế khiến nhân viên xã hội thiếu nguồn lực hỗ trợ cho công việc của mình
Nguy cơ cao (tai nạn nghề nghiệp) Nghề công tác xã hội thường ẩn chứa nhiều rủi ho, bất trắc và nguy hiểm Nhân viên xã hội tuy thực thi nghề nghiệp theo quy điều đạo đức nhưng trong họ vẫn băn khoăn về những nguy cơ tai nạn nghề nghiệp Tuy có chính sách, chế độ cho những người chăm sóc những đối tượng đặc biệt nhưng sự an toàn bản thân vẫn phải đặt hàng đầu Ví dụ, nhân viên xã hội làm việc ở các trung tâm tâm thần có thể bị thân chủ tấn công, hay những tai nạn xảy ra khi đi vãng gia ở những địa điểm xa xôi, hẻo lánh…
Trang 6Gặp khó khăn trong giải quyết các thủ tục hành chính Thủ tục của bộ máy hành chánh tạo ra những rào cản khiến nhân viên xã hội gặp khó khăn trong khi giải quyết vấn đề cho thân chủ Còn thân chủ nếu gặp tình trạng hành chánh giấy
tờ thì họ không thể và không muốn tiếp cận với các dịch vụ an sinh xã hội Từ các rào cản này khiến nhân viên xã hội phải mất thời gian, công sức để tác động, biện hộ với các nhân viên hệ thống hành chánh nên dễ bị stress
Nơi làm việc và điều kiện làm việc khó khăn Nhân viên xã hội làm việc ở nhiều môi trường khác nhau từ thành thị cho đến nông thôn, vùng sâu vùng xa, hải đảo, miền núi cho nên gặp nhiều khó khăn trong khi triển khai công việc Tuy rằng khi vào nghề ai cũng biết và chấp nhận sự gian khổ này nhưng thực tế không ít người than thở và lo âu Có người làm ở các cơ sở giáo dục dạy nghề cho thanh niên nghiện ma túy đóng ở địa bàn miền núi, xa cách khu dân cư, thiếu thốn đủ bề Họ cố gắng hòa nhập nhưng vẫn có người bị stress phải bỏ việc hoặc xin chuyển qua việc khác hoặc nhân viên xã hội làm việc với người có H ở giai đoạn cuối, người có vấn đề sức khỏe tâm thần thường gặp phải áp lực từ tâm lý lo âu, sợ hãi
Với đặc điểm ngành nghề như trên nhân viên xã hội rất dễ rơi vào stress
và nếu không biết xử lý và kiểm soát thì nhân viên xã hội dễ trở nên bị cạn kiệt
II Thực trạng stress của nhân viên xã hội
1 Trường hợp stress của nhân viên xã hội
Chị T.T.Đ được giao nhiệm vụ quản lý đối tượng tại Trung tâm Bảo trợ, tuy nhiên trong thời gian gần đây chị cảm thấy mệt mỏi do phải chuyển vị trí công tác sang bộ phận khác (việc làm mới tại bộ phận khác trong Trung tâm)
Mà công việc khác áp lực hơn về mặt thời gian mà phải mang lại hiệu quả nhìn thấy trong nhiệm vụ được giao
Mặt khác nhà chị có con nhỏ, mấy hôm nay bé bị bệnh, buổi đêm chị thường xuyên thức giấc để chăm sóc con, làm cho chị thiếu ngủ khiến cho chị luôn cảm thấy mệt mỏi sau mỗi ngày làm việc
Trong bữa ăn buổi trưa tại Trung tâm chị thường ăn ít và chỉ ăn cho đỡ đói bụng chứ không có cảm giác ngon miệng
Trang 7Những công việc mới được giao chị làm cho hết trách nhiệm chứ không còn hăng hái nhiệt tình như thời gian đầu giao nhiệm vụ mới
Sau 3 tuần chị đã lấy lại được tinh thần làm việc nhờ vào sự nỗ lực của bản thân, chị đã sắp xếp công việc cho phù hợp và từng bước hoàn thiện mọi mục tiêu của công việc mà lãnh đạo trung tâm đề ra, thêm vào đó con của chị cũng hết bệnh giúp cho chị có được tinh thần và sức khẻo tốt nhất để phục vụ công việc
2 Nguyên nhân gây stress với chị T.T.Đ
Công việc mới đòi hỏi chị phải có thời gian tiếp xúc mới cho được kết quả tốt như mong muốn của cấp trên
Ở nhà con bị bệnh, thức đêm ảnh hưởng đến sức khỏe từ đó công việc cũng cho chất lượng thấp Người phụ nữ chăm lo cho gia đình con cái và phải đảm bảo công việc nơi công sở làm cho chị Đ stress trong thời gian này
Chị Đ chưa sắp xếp công việc khoa học vì vậy tính hiệu quả chưa cao thêm vào đó cấp trên giao nhiệm vụ mới cho chị Đ chưa tính toán hết khó khăn chị gặp phải trong công việc và sự trợ giúp còn hạn chế từ những nhân viên khác
3 Biểu hiện stress của nhân viên xã hội
Mệt mỏi, uể oải, không tập trung cao độ cho công việc, trong các bữa ăn
ăn ít cảm giác không ngon miệng, thờ ơ ít giao tiếp với mọi người, không còn vui vẻ giao tiếp với mọi người, có đôi khi tính khí khác thường như hay cáu ghắt, có nét buồn trên khuôn mặt
4 Giải pháp ứng phó của nhân viên xã hội
Sử dụng thời gian hợp lý và điều phối công việc, ưu tiên những việc cần làm trước và chị Đ cũng làm quen dần những công việc mới, mang lại hiệu quả trong quá trình làm việc, lấy được niềm tin từ mọi người và cũng nhờ được sự động viên từ những nhân viên khác làm chung gia đình, giúp cho chị không còn stress trong thời gian qua Bên cạnh đó chị cũng tập trung điều trị bệnh cho con nhanh hết bệnh từ đó giúp cho chị có sức khỏe tốt hơn phục vụ công việc, lấy lại cân bằng trong cuộc sống
Trang 85 Giải pháp đề xuất của sinh viên
Đặt ra ưu tiên, ưu tiên những việc cần làm trước như xin nghỉ một vài ngày để ở nhà chăm sóc con sau đó mới quay trở lại công việc
Phân chia công việc khi trở lại với công việc chị Đ nên phân chia công việc theo từng nhiệm vụ cụ thể để giúp giảm áp lực trong toàn bộ khối công việc mình được giao
Nghỉ giải lao trong khi thực hiện nhiệm vụ cũng cần có thời gian nghỉ giải lao 5 đến 10 phút hoặc những giấc ngủ trưa giúp lấy lại sức cho buổi chiều làm việc có hiệu quả
Ra ngoài và tự thưởng cho mình cái gì đó có thể đi cùng gia đình đi chơi thư giãn, xem phim, nghe ca nhạc
Dành thời gian cho gia đình, nếu chị Đ dành quá nhiều thời gian cho công việc, sẽ sao nhãng gia đình, điều này là nguyên nhân dẫn tới việc thiếu hụt tình cảm gia đình Việc ở bên gia đình, cùng nhau ăn tối, xem tivi, chơi game hoặc đi dạo với người thân sẽ giúp bạn có được những cảm giác ấm áp, dễ chịu đến không ngờ
Cười sẽ cảm thấy dễ chịu hơn, nụ cười giúp cho người đang bị stress làm tươi mới lại chính mình, thưởng thức một bộ phim hài, phim hoạt hình hay câu chuyện cười với bạn bè để thư giãn nhỉ, mọi căng thẳng sẽ biến mất
Nhờ sự giúp đỡ, nhờ sự trợ giúp của gia đình, nhân viên trong trung tâm lấy lại cân bằng giúp giải tỏa công việc được nhanh hơn, con cũng nhanh hết bệnh
Gặp gỡ bạn bè, chia sẻ những riêng tư, giải tỏa những điều muốn nói nhưng chưa có ngừa tâm sự, giải tỏa stress, hết muộn phiền
Làm việc nhóm, công việc mới cần những người khác trợ giúp, không phải cái gì bản thân mình cũng biết, làm việc nhóm giúp cho chị Đ có hứng thú hăng say trong công việc và từ đó mang lại hiệu quả cao hơn
Đi ngủ khi cần thiết mệt mỏi rất dễ dẫn tới stress, bởi vì con chị bệnh nên thường thức đêm Hãy cố gắng chợp mắt một vài giờ thậm chí chỉ mười lăm
Trang 9phút, hay ngủ trưa, mọi mệt mỏi sẽ tan biến Sau một giấc ngủ, sẽ cảm thấy tốt hơn
Thử vài cách thư giãn: cũng có thể thưởng thức nhạc nhẹ, ngồi thiền, dùng dầu tinh chất, hương liệu dược thảo, bạn cũng có thể đi spa hoặc massage để thư giãn Có nhiều cách thư giãn giúp loại bỏ stress trong cuộc sống
Tập thể dục thường xuyên các bài tập thể chất có tác dụng lớn trong việc trị stress Tập thể dục sẽ đốt cháy nhiều kalo và sẽ giúp sảng khoái, bớt đi mỏi mệt và lo nghĩ
Cuối cùng hãy học tính kiên nhẫn: Kiên nhẫn là một điều mà mỗi chúng ta nên có trong cuộc sống Trước những khó khăn, hãy tự đặt câu hỏi để tìm ra những lý do vì sao mình trong hoàn cảnh như vậy, vì sao bản thân không đạt kết quả tốt và điều gì quan trọng đối với bạn lúc này Kiên nhẫn tìm câu trả lời nhiều khi lại mở ra cho bạn những cơ hội tuyệt vời
6 Kết luận
Khi một người bị stress lâu ngày không giải toả được, thể chất cũng như tinh thần sẽ chịu rất nhiều tác động xấu có nguy cơ ảnh hưởng tới não, tim, phổi, mắt, da, dạ dày, đầu…không chỉ với nhân viên công tác xã hội mà tất cả mọi người cần điều chỉnh lối sống, công việc cho phù hợp hạn chế tình trạng stress với bản thân giúp cho công việc, các mối quan hệ, gia đình luôn có trạng thái tốt nhất và năng suất lao động cao, đời sống ngày được nâng cao
Nền kinh tế Việt Nam đang trên quá trình phát triển và hội nhập, những yêu cầu đặt ra đối với các doanh nghiệp ngày càng nhiều và khắt khe hơn Đặc biệt là vấn đề về nguồn nhân lực Nước ta có lợi thế về nguồn nhân lực trẻ nhưng trình độ và khả năng làm việc chưa cao, sức chịu đựng khó khăn còn thấp và còn thiếu rất nhiều những kỹ năng, đặc biệt là các kỹ năng “mềm” thời hiện đại Một trong những nhiệm vụ quan trọng của một nhà lãnh đạo trong thời
kỳ kinh tế thị trường là phải tạo nhiều điều kiện thuận lợi cho nhân viên mình có
cơ hội rèn luyện và phát huy hết những khả năng của mình, trong đó quan trọng hơn hết là khả năng sáng tạo và khả năng làm việc nhóm
Trang 10Ngoài việc rèn luyện những kỹ năng làm việc theo những tiêu chuẩn của một nhân viên thời hiện đại, vấn đề giải quyết tốt những xung đột, căng thẳng trong công việc cũng rất cần thiết, đặc biệt đối với các nhà lãnh đạo, những người phải chịu rất nhiều những áp lực trong công việc Nền kinh tế ngày càng hiện đại thì cuộc sống con người ngày càng căng thẳng hơn, khả năng bị stress
vì thế cũng cao hơn rất nhiều Quản lý hài hòa thời gian và công việc của mình
để tránh khỏi những căng thẳng trong cuộc sống là một vấn đề mà nhiều người đang quan tâm
Một thành công là một người trước hết biết cách cân bằng cuộc sống của mình và sau đó là biết phát huy hết những tiềm năng tiềm ẩn của bản thân cũng như gia đình có cuộc sống ấm lo hạnh phúc Quản lý stress, giúp cho công việc hiệu quả và kích thích sáng tạo mang lại hiệu quả cao hơn
7 Tài liệu tham khảo
- Giáo trình quản lý stress đối với nhân viên xã hội của Th.s Vũ Thị Lụa
-
http://www.tuvankhoe.com/suc-khoe/stress-la-gi-nguyen-nhan-va-cach-chua-benh-stress.html
- http://suckhoe.24h.com.vn/
-
http://ngoisao.net/tin-tuc/phong-cach/choi-blog/15-tuyet-chieu-giam-stress-trong-cuoc-song-3005779.html
- http://khoahoc.tv/
- Báo tuổi trẻ
- Báo vnexpress