- Lớp thực nghiệm: Giáo viên áp dụng phương pháp dạy học chuyên đề, cụ thể như sau: Chuyên đề được thực hiện trong 02 tiết Chuyên đề: PHONG TRÀO CÔNG NHÂN TRONG PHẦN LỊCH SỬ VIỆT
Trang 1MỤC LỤC Nội dung ……… Trang
1 Tóm tắt ……… 02
2 Giới thiệu ……… 03
a Hiện trạng ……… 03
b Giải pháp thay thế ……… …… 04
c Xác định vấn đề nghiên cứu ……… 14
3 Phương pháp ……… 14
a Khách thể nghiên cứu ……… 14
b Lựa chọn thiết kế ……… 14
c Đo lường - thu thập dữ liệu ……… 15
4 Phân tích dữ liệu và bàn luận kết quả ……… 15
5 Kết luận và khuyến nghị ……… 17
a Kết luận ……… 17
b Khuyến nghị ……… 17
6 Tài liệu tham khảo ……… 18
7 Phụ lục ……… P1-P5
Trang 21 Tóm tắt:
Lịch sử đã cho thấy mỗi quốc gia muốn phát triển và hưng thịnh đều phải coi trọng công tác giáo dục Việt Nam chúng ta đang trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, đòi hỏi phải nhanh chóng xây dựng và phát triển nguồn nhân lực có chất lượng cao, thực hiện đi tắt đón đầu, áp dụng những thành tựu khoa học - kỹ thuật tiên tiến nhất của thế giới vào sản xuất và phát triển đất nước Để thực hiện được nhiệm vụ nói trên, giáo dục và đào tạo đóng một vai trò, vị trí đặc biệt quan trọng Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều Chỉ thị, Nghị quyết riêng cho sự nghiệp giáo dục như: Nghị quyết TW2 (KVIII) xác định:
“Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu”; ban hành Luật giáo dục Nghị quyết
Hội nghị lần thứ 6 BCH Trung ương Đảng Khóa XI xác định: “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đạo tạo…” Chấn hưng giáo dục là chìa khoá mở cửa vào
tương lai Tư tưởng “Hiền tài là nguyên khí quốc gia” luôn minh chứng về sự thịnh
suy của đất nước gắn liền với nhân tố con người
Qua việc dự giờ thăm lớp, và thực tiễn quá trình dạy học ở trường THPT, đặc biệt là qua đợt tập huấn từ ngày 06 đến ngày 10 tháng 01 năm 2015 về việc đổi mới chương trình sách giáo khoa bậc THPT do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức, tôi là người vinh dự được tham gia, và cũng từ đó tôi thấy được sự cần thiết của phương pháp dạy học theo chuyên đề
Vấn đề dạy học theo chuyên đề đã được nhắc đến bắt đầu từ năm học 2014 –
2015 Tuy nhiên đây là vấn đề mới nên nhiều giáo viên còn băn khoăn, không biết bắt đầu từ đâu, cách thức thực hiện như thế nào, cấu trúc của chương trình ra sao,
có mang lại hiệu quả thiết thực cho giáo viên và học sinh hay không
Trong khả năng và điều kiện cho phép, tôi chỉ xin đề cập và đã thử nghiệm một mảng nhỏ trong một giai đoạn lịch sử lớp 12 ban cơ bản đó là: Dạy học theo chuyên đề phần Lịch sử Việt Nam giai đoạn 1919-1930 Trong giai đoạn đó, tôi chọn chuyên đề: Phong trào công nhân Chuyên đề được thực hiện trong hai tiết dạy ở Trường THPT Krông Nô
Trang 3Mục đích của đề tài là giúp giáo viên và các em học sinh có thể làm quen với dạy học chuyên đề Đặc biệt là đối với giáo viên, bởi vì đây chính là quan điểm dạy học của Bộ Giáo dục và Đào tạo đối với bộ môn Lịch sử nói riêng và với các môn học khác ở bậc THPT nói chung sau khi có chương trình sách giáo khoa mới từ năm 2018 Đồng thời để tăng hiệu quả, tính hứng thú trong dạy học Lịch Sử
Quy trình thực hiện, được thực hiện trên hai lớp, lớp 12A1 là lớp thực nghiệm và lớp 12A3 là lớp đối chứng Kết quả cho thấy sự khác biệt rõ nét giữa lớp thực nghiệm và lớp đối chứng sau khi áp dụng việc dạy học chuyên đề
2 Giới thiệu:
a Hiện trạng
Trong năm học 2016 – 2017 việc học sinh đăng ký thi tốt nghiệp tổ hợp môn khoa học xã hội ở các trường thường rất thấp, việc đăng ký thi tổ hợp môn khoa học xã hội để lấy điểm môn Lịch sử xét Đại học lại càng ít; trong quá trình dạy học
ở các trường THPT cả giáo viên và học sinh đều thấy rất khó khăn trong việc tiếp cận kiến thức, một số học sinh còn thấy sợ khi đến tiết dạy môn Lịch Sử Qua tìm hiểu cho thấy một số nguyên nhân cơ bản sau:
- Do giáo viên ít sử dụng phương pháp dạy học mới, nhất là việc áp dụng phương pháp dạy học chuyên đề
- Do chương trình nặng về kiến thức hàn lâm, đề cập quá nhiều về các mốc thời gian sự kiện, và các số liệu
- Do thiếu cơ sở vật chất phục vụ cho quá trình dạy học
- Học sinh học thực dụng, chỉ chú trọng đến các môn tự nhiên
- Do một số học sinh có tâm lý chỉ đến khi sắp thi mới học
- Do tác động của kinh tế thị trường, học sinh chỉ muốn học những ngành như quản trị, công nghệ thông tin…nên dẫn đến việc học lệch
- Do bố mẹ thoái thác việc dạy học cho nhà trường
- Do môn Lịch Sử chỉ là một môn trong tổ hợp môn khoa học xã hội (tự chọn),
Trang 4- Trong các nguyên nhân trên tôi chọn nguyên nhân: “Do giáo viên ít sử dụng phương pháp dạy học mới, nhất là việc áp dụng phương pháp dạy học chuyên đề” để tác động.
b Giải pháp thay thế
Qua những lần dự giờ giáo viên dạy bộ môn Lịch sử Trường THPT Krông
Nô và nhiều thầy cô ở các trường khác trên địa bàn tỉnh Đăk Nông, ngay cả đợt thi giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh năm 2017 vừa qua, tôi thấy các thầy cô chưa mạnh dạn hoặc thậm chí là còn nhiều lúng túng trong việc triển khai dạy học theo chuyên đề,
cụ thể như:
Cách thức để tiến hành dạy học theo chuyên đề?
Cách đặt tên một chuyên đề? Tên chuyên đề với chủ điểm có khác nhau hay không?
Nếu đã dạy học chuyên đề thì cấu trúc chương trình sẽ phải thay đổi, vậy sẽ thay đổi như thế nào?
Những bài chỉ lấy một phần trong dạy học chuyên đề thì phần còn lại được dạy như thế nào?
Thời lượng của mỗi chuyên đề?
Chuẩn bị đồ dùng học tập, tài liệu như thế nào khi tổ chức dạy học theo chuyên đề?
Các tiết dạy học chuyên đề sẽ được kiểm tra đánh giá như thế nào? Đặc biệt
là từ năm học 2016 – 2017 này sẽ là năm đầu tiên áp dụng hình thức thi trắc nghiệm cho kỳ thi THPT Quốc gia
Trên thực tế đây là vấn đề còn rất mới, bản thân tôi chưa tìm thấy đề tài nào
đề cập đến việc dạy học chuyên đề về phong trào công nhân giai đoạn 1919 - 1930 Chỉ qua tập huấn và thực tiễn dạy học Lịch Sử ở trường THPT Krông Nô mà tôi mạnh dạn viết đề tài này nhằm được chia sẻ, học hỏi
Giải pháp thay thế: Để thay đổi hiện trạng nêu trên, đề tài này chỉ ra cách thức
tổ chức hoạt động dạy học chuyên đề một cách có hiệu quả, khắc phục được những
Trang 5lúng túng của giáo viên, sự thụ động của học sinh và sự nhàm chán của tiết dạy Từ
đó giúp học sinh tiếp thu bài nhanh hơn, nhớ lâu hơn, yêu thích môn Lịch sử hơn
Quy trình nghiên cứu:
Nghiên cứu được tiến hành trên hai nhóm tương đương: Nhóm thực nghiệm (Lớp 12A1) và nhóm đối chứng (lớp 12A3) Trường THPT Krông Nô tỉnh Đăk Nông
- Nhóm đối chứng: Quy trình chuẩn bị bài dạy bình thường, không áp dụng phương pháp dạy học chuyên đề
- Lớp thực nghiệm: Giáo viên áp dụng phương pháp dạy học chuyên đề,
cụ thể như sau: Chuyên đề được thực hiện trong 02 tiết
Chuyên đề:
PHONG TRÀO CÔNG NHÂN TRONG PHẦN LỊCH SỬ VIỆT NAM LỚP 12 GIAI ĐOẠN 1919 - 1930 LÀM TĂNG KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH
Giáo viên giới thiệu:
Trong Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản, Mác-Ăngghen viết: “Vì luôn luôn bị thúc đẩy bởi nhu cầu về những nơi tiêu thụ sản phẩm, giai cấp tư sản xâm lấn khắp toàn cầu Nó phải xâm nhập vào khắp nơi, trụ lại ở khắp nơi và thiết lập những mối liên hệ ở khắp nơi” Do yêu cầu tìm kiếm thị trường và thuộc địa ngày càng lớn, cuộc chạy đua cạnh tranh, giành giật thị trường giữa Pháp với các nước tư bản khác
ở khu vực châu Á, đặc biệt với các nước tư bản mạnh lúc bấy giờ như Anh, là một trong những nguyên nhân trực tiếp dẫn đến cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam của thực dân Pháp
Mục đích của chúng là vơ vét nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, bóc lột nguồn nhân công rẻ mạt, mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm hàng hóa, xuất khẩu tư bản để làm giàu, tiến tới độc chiếm thị trường Việt Nam nói riêng và Đông Dương nói chung Nhưng, về mặt khách quan, cuộc khai thác thuộc địa đã làm cho nền kinh tế Việt Nam có những chuyển biến mới, đồng thời làm cho xã hội nước ta
Trang 6phân hóa ngày càng sâu sắc Bên cạnh những giai cấp cũ đã xuất hiện thêm những giai cấp, tầng lớp mới trong đó có giai cấp công nhân
Dưới tác động của chương trình khai thác thuộc địa lần thứ 2 giai cấp công nhân Việt Nam có sự chuyển biến sâu sắc Vậy sự chuyển biến đó là gì? Chúng ta cùng tìm hiểu chuyên đề
2 Thiết kế các hoạt động học tập:
* Hoạt động 1: Sự ra đời và đặc điểm của giai cấp công nhân Việt Nam
Hoạt động: cá nhân
Tư liệu: (Hình 1; hình 2 Phụ lục 1; Phụ lục 2)
- Giáo viên yêu cầu học sinh quan sát kênh hình và trả lời câu hỏi: Trình bày
sự ra đời của giai cấp công nhân Việt Nam? Rút ra đặc điểm?
Sự ra đời:
- Giai cấp công nhân ra đời trong chương trình khai thác thuộc địa lần thứ nhất của thực dân Pháp
- Số lượng công nhân tăng nhanh: 5 vạn người lên 22 vạn người (từ đầu thế
kỷ XX- 1929)
Đặc điểm của giai cấp công nhân Việt Nam: Vừa mang đầy đủ những đặc
điểm chung của giai cấp công nhân quốc tế, ngoài ra giai cấp công nhân Việt Nam còn có những đặc điểm riêng:
- Ra đời trước giai cấp tư sản dân tộc
- Bị ba tầng áp bức, bóc lột của đế quốc, phong kiến, tư sản người Việt
- Có quan hệ gần gũi, gắn bó và xuất thân chủ yếu từ nông dân;
- Kế thừa truyền thống yêu nước anh hùng, bất khuất của dân tộc
- Sớm chịu ảnh hưởng của trào lưu cách mạng vô sản
-> Giai cấp công nhân Việt Nam sớm trở thành một lực lượng chính trị độc lập, thống nhất, tự giác trong cả nước, trên cơ sở đó nhanh chóng vươn lên nắm quyền lãnh đạo cách mạng nước ta
Trang 7* Hoạt động 2: Quá trình phát triển của phong trào công nhân Việt Nam 1919-1930
Hoạt động: nhóm, giáo viên chia lớp thành 04 nhóm cùng tìm hiều 02 vấn đề
Nhóm 1, 2: Trình bày về nguyên nhân, phong trào đấu tranh của công nhân giai
đoạn 1919-1925? Nêu và nhận xét đặc điểm của phong trào thời kỳ này?
Tư liệu: (Hình 3; hình 4 Phụ lục 3)
- Học sinh đã chuẩn bị nội dung ở nhà Cử đại diện nhóm trình bày sản phẩm
* Nguyên nhân:
- Tác động của cuộc khai thác thuộc địa lần thứ 2 của thực dân Pháp.
- Hoạt động của Nguyễn Ái Quốc 1919-1925.
- Ảnh hưởng của cách mạng tháng Mười Nga
* Phong trào đấu tranh: Có 25 vụ đấu tranh riêng rẽ
- Mở đầu là cuộc bãi công của thuỷ thủ Hải Phòng, Sài Gòn đòi phụ cấp đắt đỏ.
- Năm 1920, công nhân Sài Gòn, Chợ Lớn đã thành lập Công hội (bí mật) do Tôn Đức Thắng đứng đầu.
- Năm 1922, công nhân viên chức Bắc Kỳ đòi chủ phải cho nghỉ ngày chủ nhật có trả lương Cùng năm đó, còn có cuộc bãi công của công nhân thợ Nhuộm
ở Chợ Lớn đòi tăng lương.
- Đặc biệt vào năm 1925, cuộc bãi công của thợ máy sửa chữa tàu thuỷ của xưởng Ba Son (Sài Gòn) (học sinh phải nêu được sự kiện 8/1925 đánh dấu
phong trào công nhân bước đầu chuyển từ tự phát sang tự giác)
* Đặc điểm:
- Diễn ra còn lẻ tẻ, tự phát
- Mục tiêu đấu tranh chủ yếu vẫn là đòi quyền lợi kinh tế trước mắt
- Bước đầu đã xuất hiện tính tổ chức và ý thức chính trị song còn mang tính
tự phát
Trang 8Giáo viên mời các nhóm còn lại nhận xét phần trình bày của nhóm 1, Học sinh các nhóm thảo luận đặt câu hỏi cho nhau
Giáo viên nhận xét, chốt ý nếu cần thiết và hướng dẫn học sinh ghi bài
Nhóm 3, 4: Trình bày về nguyên nhân, phong trào đấu tranh của công nhân giai
đoạn 1926-1930? Nêu và nhận xét đặc điểm của phong trào thời kỳ này?
- Học sinh đã chuẩn bị nội dung ở nhà Cử đại diện nhóm trình bày sản phẩm
* Nguyên nhân:
- Bài học kinh nghiệm từ sự thất bại của Công xã Quảng Châu- Trung Quốc
- Đại hội V của Quốc tế cộng sản.
- Sự ra đời và hoạt động của Hội Việt Nam Cách mạng thanh niên.
* Phong trào đấu tranh:
- Trong hai năm 1926 - 1927, có 27 cuộc đấu tranh của công nhân Lớn nhất là cuộc bãi công của 1000 công nhân nhà máy sợi Nam Định, của 500 công nhân đồn điền cao su Cam Tiêm, đồn điền cao su Phú Riềng
- Năm 1928, chủ trương “vô sản hóa” làm cho phong trào công nhân có sự chuyển biến sâu sắc Trong hai năm 1928 - 1929, có khoảng 40 cuộc bãi công của công nhân nổ ra từ Bắc chí Nam Tiêu biểu là:
+ Năm 1928, bãi công của công nhân nổ ra ở mỏ than Mạo Khê, đồn điền Lộc Ninh, nhà máy cưa Bến Thuỷ, nhà máy xi măng Hải Phòng, đồn điền cao su Cam Tiêm,
+ Năm 1929, bãi công của công nhân nổ ra ở nhà máy chai Hải Phòng, nhà máy xe lửa Trường Thi (Vinh), nhà máy điện Nam Định, dệt Nam Định, đồn điền cao su Phú Riềng v.v
(GV: nhấn mạnh chủ trương “vô sản hóa” đối với phong trào công nhân Việt Nam)
* Đặc điểm:
- Phong trào đấu tranh nổ ra liên tục, rầm rộ, sôi nổi, rộng khắp.
Trang 9- Có sự phối kết hợp giữa các địa phương, đơn vị đấu tranh, có sự lãnh đạo chặt chẽ của tổ chức công hội hay thanh niên với quy mô ngày càng lớn.
- Mục tiêu đấu tranh: Kinh tế gắn với chính trị.
Giai cấp công nhân Việt Nam đang chuyển dần từ đấu tranh tự phát lên đấu tranh tự giác.
- Giáo viên mời các nhóm còn lại nhận xét phần trình bày của nhóm 3, học sinh các nhóm thảo luận đặt câu hỏi cho nhau
- Giáo viên nhận xét, chốt ý nếu cần thiết và hướng dẫn học sinh ghi bài
* Hoạt động 3: Vai trò của phong trào công nhân đối với sự thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam.
Hoạt động: cá nhân- toàn lớp
Tư liệu 1 Phim tư liệu về quá trình thành lập Đảng cộng sản Việt Nam, lưu ý chỉ
nhấn mạnh khai thác khía cạnh vai trò của phong trào công nhân đối với sự thành lập Đảng cộng sản Việt Nam
Tư liệu 2 Giáo viên yêu cầu học sinh quan sát 2 sơ đồ.
Sơ đồ: Phân hóa các tổ chức cách mạng
Tâm tâm xã
Phục Việt
Đảng lập
hiến
Hội VN CM thanh niên Đông dương CS Đảng
Đảng cộng sản Việt Nam Tân việt cách
mạng Đảng
An Nam
CS Đảng
VN Quốc dân đảng
Đông dương
CS liên đoàn Đảng lập
hiến
Trang 10Sơ đồ: Các yếu tố hình thành Đảng cộng sản Việt Nam
- Học sinh thảo luận để trả lời câu hỏi: Đánh giá vai trò của phong trào công nhân đối với sự thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam?
- Học sinh báo cáo kết quả làm việc
- Giáo viên nhận xét, hướng dẫn học sinh chốt ý:
+ Phong trào công nhân phát triển mạnh mẽ, có ý thức chính trị rõ rệt (cùng với phong trào yêu nước) đòi hỏi có sự lãnh đạo của tổ chức đảng cách mạng tiên phong Các tổ chức cộng sản ra đời sau đó thống nhất thành Đảng cộng sản Việt Nam
+ Phong trào công nhân là điều kiện bên trong, là mảnh đất màu mỡ để đón nhận Chủ nghĩa Mác – Lê Nin từ bên ngoài vào Việt Nam
+ Phong trào công nhân là một trong ba nhân tố dẫn đến sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam
- Giáo viên: Trình bày quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về vai trò của phong trào công nhân Liên hệ vai trò của phong trào công nhân trong thời đại ngày nay
Chủ nghĩa Mác-Lê nin
Đảng cộng sản Việt Nam Phong trào công nhân
Phong trào yêu nước
Trang 11 Phần mở rộng: Vai trò của giai cấp công nhân Việt Nam trong thời đại ngày ngay.
Kể từ khi ra đời trong cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất của thực dân Pháp, giai cấp công nhân Việt Nam đã lớn mạnh và có vai trò to lớn trong tiến trình cách mạng nước ta; thông qua Đảng Cộng sản Việt Nam, giai cấp công nhân là người lãnh đạo, đồng thời cũng là một trong những lực lượng cơ bản, chủ yếu của cách mạng và thực sự là lực lượng tiên phong trong tiến trình xây dựng và bảo vệ
Tổ quốc Việt Nam Trong quá trình cách mạng xã hội chủ nghĩa, thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, giai cấp công nhân Việt Nam đã và đang trải qua những biến động về cơ cấu, số lượng, tâm lý, tư tưởng, phong cách lao động Cũng chính vì thế, đã có biểu hiện coi nhẹ vị trí, vai trò của giai cấp công nhân
Chúng ta đang chứng kiến sự phát triển nhanh chóng của thời đại công nghệ thông tin, thời đại kỹ thuật số, giai cấp công nhân trên toàn thế giới nói chung, giai cấp công nhân Việt Nam nói riêng cần có một cái nhìn nhận thức đúng đắn về vai trò của họ; trong sự nghiệp đổi mới đất nước, công nghiệp hoá, hiện đại hoá là vấn
đề thời sự cấp bách và lâu dài của Đảng và Nhà nước ta đề ra Trên cơ sở Nghị quyết số 20-NQ/TW, ngày 28/01/2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá
X về tiếp tục xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước và Kết luận số 79-KL/TW, ngày 25/12/2013 của Bộ Chính trị khoá XI
về đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 20-NQ/TW Cụ thể, chúng ta cần nhận thức
đúng đắn những vấn đề lý luận cũng như thực tiễn về vai trò và sứ mệnh của giai cấp công nhân Việt Nam sau đây:
Thứ nhất: Giai cấp công nhân là con đẻ của nền sản xuất đại công nghiệp,
được nền đại công nghiệp rèn luyện, đoàn kết và tổ chức lại thành một lực lượng xã hội hùng mạnh; từ đó họ làm được cuộc cách mạng giành chính quyền, giải phóng con người, xây dựng xã hội mới, xóa bỏ nghèo nàn, lạc hậu, xây dựng cuộc sống
ấm no hạnh phúc cho nhân dân mới là mục tiêu cuối cùng của cách mạng xã hội
