Bài 22. Tác dụng từ của dòng điện - Từ trường

Bài 22. Tác dụng từ của dòng điện - Từ trường tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tấ...

KIỂM TRA BÀI CŨ

A - Phần giữa của thanh nam châm

B - Chỉ có từ cực bắc

C - Cả hai từ cực

D - Mọi chỗ đều hút sắt mạnh như nhau

Câu 2 Trên thanh nam châm, chỗ nào hút sắt mạnh nhất?

Câu 1 Có một số quả cầu bằng đồng và một số quả cầu bằng sắt mạ đồng Nêu cách nhận biết?

A – Dùng cân để xác định khối lượng của mỗi chiếc

B – Dùng nam châm

C – Quan sát màu sắc

D – Dùng dũa mài 1 điểm nào đó trên quả cầu để kiểm tra

B

C

I Lực từ

C1 Đóng khoá K Quan sát

và cho biết:

+ Có hiện tượng gì xảy ra

với kim nam châm?

+ Lúc đã nằm cân bằng kim

nam châm còn song song

với dây dẫn nữa hay không?

1 Thí nghiệm

On Off

+ 1.5 V

-Thí nghiệm:

I Lực từ

C1 Đóng khoá K Quan sát

và cho biết:

+ Có hiện tượng gì xảy ra

với kim nam châm?

+ Lúc đã nằm cân bằng kim

nam châm còn song song

với dây dẫn nữa hay không?

+ Ngắt khoá K Thì hiện

tượng gì xảy với kim nam

châm?

1 Thí nghiệm

Kim nam châm lệch khỏi vị trí ban đầu

Kim nam châm không còn song song với dây dẫn nữa

Kim nam châm trở về vị trí ban đầu, nằm dọc theo hướng Bắc Nam

Thí nghiệm trên hình 22.1 được gọi

là thí nghiệm Ơ-xtét do nhà vật lý

học người Đan Mạch H.C.Ơ-xtét

(HansChristian Oersted, 1777-1851),

tiến hành năm 1820 Phát kiến của

Ơ-xtét về sự liên hệ giữa điện và từ (mà

hàng ngàn năm về trước con người

vẫn coi là hai hiện tượng tách biệt,

không có liên hệ gì với nhau ) mở

đầu cho bước phát triển mới của điện

từ học thế kỷ XIX và XX Thí

nghiệm về tác dụng từ của dòng điện

của Ơ-xtét là cơ sở cho sự ra đời của

động cơ điện

CÓ THỂ EM CHƯA BIẾT

I Lực từ

1 Thí nghiệm Ơ-xtét

Đặt một dây dẫn song song với

kim nam châm đang đứng yên

trên một trục quay thẳng đứng

Cho dòng điện chạy qua dây dẫn,

ta thấy kim nam châm bị lệch đi,

không còn nằm song song với

dây dẫn nữa Khi ngắt dòng điện

chạy qua dây dẫn, kim nam

châm lại trở về vị trí ban đầu

Khi cho dòng điện chạy qua dây dẫn thẳng hay một dây dẫn có hình dạng bất kỳ, kim nam châm bị lệch đi Hiện tượng này chứng tỏ điều gì?

Dòng điện chạy qua dây dẫn thẳng hay một dây dẫn có hình dạng bất kỳ

đều gây ra tác dụng lực lên kim nam

châm đặt gần nó Lực đó gọi là lực

từ.

2 Kết luận

Điều đó chứng tỏ, dòng điện tác

dụng lực lên kim nam châm thử

Ta nói dòng điện có tác dụng từ

C4: Nếu có một kim nam châm thì

em làm thế nào để phát hiện ra trong dây dẫn AB có dòng điện hay không?

Đặt kim nam châm lại gần dây dẫn

AB Nếu kim nam châm lệch khỏi hướng Nam Bắc thì dây dẫn AB có dòng điện chạy qua và ngược lại

I Lực từ

Bài 22: TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN - TỪ TRƯỜNG

II Từ trường

1 Thí nghiệm

Một KNC (gọi là nam châm

thử) được đặt tự do trên

trục thẳng đứng, đang chỉ

hướng Nam-Bắc Đưa nó

đến các vị trí khác nhau

xung quanh dây dẫn có

dòng điện hoặc xung quanh

nam châm,

C2 Có hiện tượng gì xảy ra với kim nam châm?

S

N

I Lực từ

II Từ trường

1 Thí nghiệm

C3: Ở một vị trí, sau khi nam

châm đã đứng yên, xoay cho

nó khỏi hướng vừa xác định,

buông tay Nhận xét hướng của

kim nam châm sau khi đã trở

lại vị trí cân bằng Kim nam châm luôn luôn chỉ

một hướng xác định

2 Kết luận:

Không gian xung quanh nam

châm, xung quanh dòng điện

tồn tại một từ trường Nam

châm hoặc dòng điện đều có

khả năng tác dụng lực lên kim

nam châm đặt gần nó

Nơi nào trong không gian có

lực từ tác dụng lên kim nam

châm thì nơi đó có từ trường.

Bài 22: TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN - TỪ TRƯỜNG

I Lực từ

II.Từ trường

1 Thí nghiệm

2 Kết luận

3 Cách nhận biết từ trường

Từ trường của dây dẫn

Từ trường của Trái Đất

+ Trong không gian, từ trường

và điện trường tồn tại trong một

trường thống nhất là điện từ

trường Sóng điện từ là sự lan

truyền của điện từ trường biên

thiên trong không gian

+ Các sóng radio, sóng vô

tuyến, ánh sáng nhìn thấy, tia X,

tia gama cũng là sóng điện từ

Các sóng điện từ lan truyền

mang theo năng lượng Năng

lượng sóng điện từ phụ thuộc

vào tần số và cường độ sóng

Bài 22: TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN - TỪ TRƯỜNG

- Xây dựng các trạm phát sóng

điện từ xa khu dân cư

- Sử dụng điện thoại di động

hợp lý, đúng cách; không sử

dụng điện thoại di động để đàm

thoại quá lâu để giảm thiểu tác

hại của sóng điện từ đối với cơ

thể, tắt điện thoại khi ngủ hoặc

để xa người

- Giữ khoảng cách giữa các

trạm phát sóng phát thanh

truyền hình một cách hợp lý

- Tăng cường sử dụng truyền

hình cáp, điện thoại cố định; chỉ

sử dụng điện thoại di động khi

thật cần thiết

I Lực từ

II Từ trường

III Vận dụng

C6 Tại một điểm trên bàn làm việc, người ta thử đi thử lại vẫn thấy kim nam châm luôn nằm dọc theo một hướng xác định, không trùng với hướng Nam – Bắc Từ đó có thể rút ra kết luận

gì về không gian xung quanh kim nam châm ?

C6 Không gian xung quanh kim nam châm có từ trường

Bài tập 1

Ta nói rằng tại một điểm A trong không gian có từ trường khi:

a) Một vật nhẹ để gần A bị hút về phía A

b) Một thanh đồng để gần A bị đẩy ra xa A

c) Một kim nam châm đặt tại A bị quay lệch khỏi hướng Nam-Bắc

d) Một kim nam châm đặt tại A bị nóng lên

Bài tập 2

Có một số Pin để lâu ngày và

một đoạn dây dẫn Nếu không

có bóng đèn pin để thử, có

cách nào để kiểm tra được Pin

còn điện hay không khi chỉ có

một kim nam châm?

Mắc 2 đầu dây dẫn vào hai

cực của Pin Đưa kim nam

châm lại gần dây dẫn Nếu kim

nam châm lệch khỏi hướng

Nam-Bắc thì Pin còn điện

• Không gian xung quanh nam châm, xung quanh dòng điện tồn tại một từ trường Nam châm hoặc dòng điện đều có khả năng tác dụng lực từ lên kim nam châm.

• Người ta dùng kim nam châm (gọi là nam châm thử)

để nhận biết từ trường.

Bài tập 3: Hãy ghép nội dung của mỗi thành phần a, b, c, d với một thành phần 1, 2, 3, 4 để được câu đúng:

a) Ng ười ta dùng kim nam châm để 1) Chúng sẽ tương tác nhau.

b) Đặt kim nam châm gần dòng điện 2) Kim nam châm sẽ bị lực từ tác

dụng c) Hai dòng điện đặt gần nhau 3) Nhận biết từ trường

d) Xung quanh nam châm và dòng điện

luôn luôn có.

4) Từ tr ường.

a) Người ta dùng kim nam

châm để

3) Nhận biết từ trường.

b) Đặt kim nam châm gần dòng

điện

2) Kim nam châm sẽ bị lực từ tác dụng.

c) Hai dòng điện đặt gần

nhau

1) Chúng sẽ tương tác nhau.

d) Xung quanh nam châm

và dòng điện luôn luôn có

4) Từ trường.

Bài 22: TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN - TỪ TRƯỜNG

Bài 22.1: Trong phòng thí nghiệm phát hiện tác dụng từ của dòng điện, dây dẫn AB được bố trí

như thế nào?

A Tạo với kim nam châm một góc bất kỳ

B Song song với kim nam châm

C Vuông góc với kim nam châm

D Tạo với kim nam châm một góc nhọn

B Song song với kim nam châm

Hướng dẫn về nhà

- Học kỹ bài

- Làm bài tập 22.2, 22.4 trang 27-SBT.