Bài 25. Sự nhiễm từ của sắt, thép - Nam châm điện

 Lõi sắt hoặc thép đã làm tăng tác dụng từ của ống dây có dòng điện chạy qua vì khi đặt trong từ trường sắt, thép bị nhiễm từ và trở thành một nam châm nữa..  Lõi sắt hoặc thép đã

BÀI GIẢNG

VẬT LÍ 9

TRƯỜNG THCS KHÁNH BÌNH

KIỂM TRA BÀI CŨ

Câu 1: Nêu kết luận về từ phổ, đường sức từ của

ống dây có dòng điện chạy qua?

TRẢ LỜI

- Phần từ phổ bên ngoài của ống dây có dòng điện chạy qua

và bên ngoài của thanh nam châm giống nhau Trong lòng ống dây cũng có các đường sức từ, được sắp xếp gần như

song song với nhau.

- Đường sức từ của ống dây là những đường cong khép kín

- Giống như thanh nam châm, tại hai đầu ống dây, các đường sức từ có chiều cùng đi vào một đầu và cùng đi ra ở đầu kia.

Câu 2: Phát biểu quy tắc nắm tay phải Hãy xác định chiều của đường sức từ trong ống dây và các từ cực của ống dây biết chiều mũi tên là chiều dòng điện? (theo hình sau).

KIỂM TRA BÀI CŨ

Trả lời: Quy tắc nắm tay phải: Nắm bàn tay phải, rồi đặt sao cho bốn ngón tay hướng theo chiều dòng điện qua các vòng dây thì ngón tay cái choãi ra chỉ chiều của đường sức

từ trong lòng ống dây

B A

Một nam châm điện mạnh có thể hút được xe tải nặng hàng chục tấn, trong khi đó chưa có nam

châm vĩnh cửu nào có được lực hút như vậy Nam châm điện được tạo ra như thế nào? Có gì lợi hơn

so với nam châm vĩnh cửu? Chúng ta cùng nghiên cứu bài này.

Bài 25: SỰ NHIỄM TỪ CỦA SẮT,

THÉP-NAM CHÂM ĐIỆN

có lõi sắt (thép)

K K

Ống dây không có lõi thép (sắt non) Ống dây có lõi thép (sắt non)

K K

Ống dây không có lõi thép (sắt non)

Quan sát và cho nhận xét về góc lệch của kim nam châm so với trường hợp ống dây không có lõi sắt

(thép)

CÁC EM CÙNG QUAN SÁT THÍ NGHIỆM

Ống dây có lõi thép (sắt non)

NX: Góc lệch của kim nam

châm trong trường hợp ống

dây có lõi sắt (thép) lớn hơn.

Ống dây có lõi sắt non Ống dây có lõi thép

Ống dây có lõi sắt non Ống dây có lõi thép

CÁC EM CÙNG QUAN SÁT THÍ NGHIỆM

Đinh sắt bị rơi Đinh sắt bị không rơi

C1 Nhận xét về tác dụng từ của ống dây có lõi sắt non và ống dây có lõi thép khi ngắt dòng điện qua ống dây.

I Sự nhiễm từ của sắt, thép

1 Thí nghiệm

a Thí nghiệm 1

Nhận xét: Góc lệch của kim nam châm trong trường hợp ống dây có lõi sắt hoặc thép lớn hơn góc lệch của kim

nam châm trong trường hợp ống dây không có lõi sắt

 Lõi sắt hoặc thép đã làm

tăng tác dụng từ của ống dây

có dòng điện chạy qua vì khi

đặt trong từ trường sắt, thép

bị nhiễm từ và trở thành một

nam châm nữa.

Sự nhiễm từ của sắt và thép có gì khác nhau?

Khi ngắt dòng điện, lõi sắt

non mất hết từ tính còn lõi

thép vẫn giữ được từ tính.

Sắt, thép được dùng để làm gì?

Cấu tạo: Gồm ống dây dẫn

trong có lõi sắt non

Hãy cho biết ý nghĩa của các con số ghi trên nam châm điện trên hình?

 Lõi sắt hoặc thép đã làm tăng

tác dụng từ của ống dây có dòng

điện chạy qua vì khi đặt trong từ

trường sắt, thép bị nhiễm từ và

trở thành một nam châm nữa

Khi ngắt dòng điện, lõi sắt non

mất hết từ tính còn lõi thép vẫn

giữ được từ tính.

I Sự nhiễm từ của sắt, thép

1 Thí nghiệm

1A - 22

Có những cách nào có thể làm tăng lực từ của nam châm điện?

a Thí nghiệm 1

b Thí nghiệm 2

2 Kết luận

II Nam châm điện

Cấu tạo: Gồm ống dây dẫn trong có

lõi sắt non

Khi ngắt dòng điện, lõi sắt non mất

hết từ tính còn lõi thép vẫn giữ được

Có thể làm tăng lực từ của nam châm

điện bằng cách tăng cường độ dòng

điện chạy qua các vòng dây hoặc tăng

số vòng dây của ống dây

Lõi sắt hoặc thép đã làm tăng tác

dụng từ của ống dây có dòng điện

chạy qua vì khi đặt trong từ trường

C3 So sánh các nam châm điện: a và b; c và

d; b,d và e nam châm nào mạnh hơn?

d

III Vận dụng

C4: Tại sao khi chạm mũi chiếc kéo vào đầu thanh nam châm thì sau đó mũi chiếc kéo hút được các vụn sắt?

 Vì khi chạm vào đầu thanh

nam châm thì mũi kéo đã bị nhiễm từ và trở thành một nam châm Mặc khác, kéo làm bằng thép nên sau khi không còn tiếp xúc với nam châm nữa, nó vẫn giữ được từ tính lâu dài

C5: Làm thế nào nam châm điện mất hết từ tính?

 Chỉ cần ngắt dòng điện đi qua ống dây của nam châm.

C6: Nam châm điện có lợi ích gì hơn nam châm vĩnh cửu

Lợi ích của nam châm điện :

- Có thể chế tạo nam châm điện cực mạnh bằng cách tăng số vòng dây và tăng cường độ dòng điện đi qua ống dây

- Chỉ cần ngắt dòng điện đi qua ống dây là nam châm điện mất hết từ tính

- Có thể thay đổi tên từ cực của nam châm điện bằng cách đổi chiều dòng điện qua ống dây

N

S

châm điện bằng cách tăng cường độ

dòng điện chạy qua các vòng dây hoặc

tăng số vòng dây của ống dây

II Nam châm điện

Cấu tạo: Gồm ống dây dẫn trong có

lõi sắt non.

 Lõi sắt hoặc thép đã làm tăng tác

dụng từ của ống dây có dòng điện

chạy qua vì khi đặt trong từ trường

Khi ngắt dòng điện, lõi sắt non mất

hết từ tính còn lõi thép vẫn giữ được

Việc sử dụng Nam châm điện thay cho các động cơ nhiệt để vận chuyển hàng hoá(sắt, thép…) trong sản xuất giúp phần bảo vệ môi trường

Củng cố

So sánh sự nhiễm từ của sắt và thép

Sắt, thép khi đặt trong từ trường, đều

bị nhiễm từ.

Sau khi đã bị nhiễm từ, sắt non không còn giữ được từ

tính lâu dài, còn thép thì giữ được từ tính

lâu dài

III Vận dụng

châm điện bằng cách tăng cường độ

dòng điện chạy qua các vòng dây hoặc

tăng số vòng dây của ống dây

lõi sắt non.

tính.

 Lõi sắt hoặc thép đã làm tăng tác

dụng từ của ống dâycó dòng điện chạy

qua vì khi đặt trong từ trường sắt, thép

Câu 1: Cách nào để một thanh thép bị nhiễm từ ?

A Hơ trên một ngọn lửa.

B Cho cọ sát với vải khô.

C Đặt vào trong lòng một ống dây có dòng điện chạy qua.

D Để gần nguồn điện.

C Đặt vào trong lòng một ống dây có dòng điện chạy qua.

III Vận dụng

châm điện bằng cách tăng cường độ

dòng điện chạy qua các vòng dây hoặc

tăng số vòng dây của ống dây

lõi sắt non.

tính.

 Lõi sắt hoặc thép đã làm tăng tác

dụng từ của ống dây có dòng điện

chạy qua vì khi đặt trong từ trường sắt,

Câu 2: Chọn câu không

đúng trong các câu sau đây:

A Khi đặt trong từ trường sắt, thép và một số vật liệu từ khác đều bị nhiễm từ.

B Khi không cho dòng điện chạy qua ống dây nam châm điện vẫn còn từ tính.

C Dùng nam châm điện trong sản xuất thay cho động cơ nhiệt

là một biện pháp bảo vệ môi trường.

D Khi tăng cường độ dòng điện chạy qua các vòng dây của nam châm điện thì từ tính của nam châm điện tăng lên

B Khi không cho dòng điện chạy qua ống dây nam châm điện vẫn còn từ tính.

III Vận dụng

châm điện bằng cách tăng cường độ

dòng điện chạy qua các vòng dây hoặc

tăng số vòng dây của ống dây

lõi sắt non.

tính.

 Lõi sắt hoặc thép đã làm tăng tác

dụng từ của ống dây có dòng điện

chạy qua vì khi đặt trong từ trường sắt,

- Sau khi bị nhiễm từ thì sắt

non không giữ được từ tính

lâu dài, còn thép thì giữ được

từ tính lâu dài.

2 Nam châm điện:

- Nam châm điện là một ống dây dẫn trong có đặt một lõi sắt non

- Khi cho dòng điện chạy qua ống dây nó có thể tạo ra xung quanh nó một từ trường

- Có thể làm tăng lực từ của một nam châm điện tác dụng lên một vật bằng cách tăng cường

độ dòng điện qua ống dây hay tăng số vòng của ống dây

Xin chân

các em đã lắng nghe.