NHỮNG vấn đề cơ bản của CHỦ NGHĨA DUY vật BIỆN CHỨNG

Nhận thức là quá trình phản ánh tích cực, tự giác và sáng tạo thế giới khách quan vào bộ óc người trên cơ sở thực tiễn mang tính lịch sử - xã hội cụ thể... Thứ nhất: Thực tiễn không phải

Bài 1 :

NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA DUY VẬT BIỆN CHỨNG

NỘI DUNG

1 KHÁI LƯỢC VỀ TRIẾT HỌC

2 CHỦ NGHĨA DUY VẬT MÁCXÍT – CƠ SỞ KHOA HỌC CHO NHẬN THỨC VÀ CẢI TẠO HIỆN THỰC

3 NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA PHÉP BIỆN CHỨNG DUY VẬT

4 LÝ LUẬN NHẬN THỨC DUY VẬT BIỆN CHỨNG

4.1.1 Quan niệm của chủ nghĩa duy tâm

khả năng nhận thức của con

người nhưng lại thần bí hóa nó.

4.1.2 Quan niệm của chủ nghĩa DVBC

Nhận thức có vận động, biến đổi, phát triển, đi từ chưa biết đến biết, từ biết ít đến biết nhiều hơn, từ chưa đầy đủ đến đầy đủ hơn nhưng lại không

có giới hạn cuối cùng.

(đối tượng)

Bộ óc người (công cụ phản ánh )

Nhận thức là quá trình phản ánh tích cực, tự giác và sáng tạo thế giới khách quan vào bộ óc người trên cơ sở thực tiễn mang tính lịch sử -

xã hội cụ thể.

4.2 Quan hệ giữa thực tiễn và lý luận

4.2.1 Khái niệm thực tiễn

Thực tiễn

là gì?

Thực tiễn là toàn bộ hoạt

mang tính lịch sử, có mục

cải biến tự nhiên, xã hội.

Thứ nhất: Thực tiễn không phải là tất cả

hoạt động của con người mà chỉ là những hoạt động vật chất – cảm tính

Chủ thể Con người

Khách thể

Các yếu tố vật chất cấu thành một hoạt động vật chất:

Công cụ

CẢI BIẾN KHÁCH THỂ, NHẬN THỨC KHÁCH THỂ

- Là hoạt động của con người, diễn ra trong xã hội.

- Hoạt động được tạo nên bởi tổng thể các quan hệ chính trị, pháp luật, kinh tế, văn hoá của con người.

Các yếu tố

xh khác

Thứ ba: Thực tiễn là hoạt động có tính

mục đích nhằm cải biến tự nhiên, xã hội phục vụ đời sống con người.

CẢI BIẾN MÔI TRƯỜNG TỰ NHIÊN VÀ CẢI BIẾN ĐỜI SỐNG XÃ HỘI

+ Hoạt động

thực nghiệm khoa học

3 HÌNH THỨC

THỰC TIỄN

CƠ BẢN

Lý luận

là gì?

4.2.2.Khái niệm lý luận

Lý luận là hệ thống những tri thức được khái quát từ thực tiễn, phản ảnh những mối liên

hệ bản chất, tất nhiên, mang tính quy luật của các sự vật, hiện tượng trong thế giới và được biểu đạt bằng hệ thống nguyên lý, quy luật, phạm trù.

Đặc trưng của lý luận:

- Lý luận có tính hệ thống, tính khái quát cao, tính logic chặt chẽ.

- Cơ sở của lý luận là những tri thức kinh nghiệm thực tiễn

- Lý luận xét về bản chất có thể phản ánh được bản chất sự vật, hiện tượng

4.2.3 Sự thống giữa LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN4.2.3.1 Vai trò của thực tiễn đối với lý luận.

Thứ nhất: Thực tiễn là cơ sở, là động lực chủ

yếu và trực tiếp nhất của nhận thức, của lý luận

Quá trình cải tiến nông cụ và phương thức canh tác nông nghiệp

Thực tiễn luôn vận động biến đổi, luôn đặt ra những yêu cầu, nhiệm vụ mới để lý luận được bổ sung hoàn thiện

Từ lý luận của Mác đến Lênin và đến thực tiễn cách mạng Nga và Việt Nam

Thứ hai: Thực tiễn là mục đích của nh.thức, lý luận

Lý luận được hình thành từ thực tiễn nhưng

có mục đích là đáp ứng yêu cầu của thực tiễn.

Chỉ có qua thực nghiệm mới có

thể xác định tính đúng đắn của

một tri thức

Aistot ： Vật thể khác nhau

về trọng lượng thì sẽ khác nhau về tốc độ rơi.

Galilê： Vật thể khác nhau về trọng lượng nhưng cùng tốc độ khi rơi xuống.

THỰC NGHIỆM TRÊN THÁP NGHIÊNG

- Lý luận đóng vai trò soi đường cho thực tiễn

vì lý luận có khả năng định hướng mục tiêu xác

định lực lượng, phương pháp, biện pháp thực

hiện

4.2.3.2 Vai trò của lý luận đối với TT.

- Lý luận khoa học góp phần giáo dục, thuyết phục, động viên, tập hợp quần chúng nhân dân.

Lý luận không chỉ giúp con người hoạt động hiệu quả mà còn

là cơ sở khắc phục những hạn chế và tăng năng lực hoạt động của con người.

- Lý luận đóng vai trò định hướng, dự báo cho hoạt động thực tiễn

Sự thống nhất giữa LLvà TT là nguyên tắc

cơ bản của Chủ nghĩa Mác - Lênin

4.2.3.3 Ý nghĩa phương pháp luận

Thực tiễn phải được chỉ đạo bởi lý luận, ngược lại lý luận phải được vận dụng vào thực tiễn, tiếp tục bổ sung và phát triển trong thực tiễn

Nhận thức và hoạt động phải xuất phát từ thực tiễn, trên cơ sở thực tiễn, coi trọng việc tổng kết thực tiễn để có những nhận thức đóng vai trò định hướng cho hoạt động thực tiễn tiếp theo

- Phải có quan điểm thực tiễn trong

nhận thức và hoạt động thực tiễn

- Yêu cầu của quan điểm thực tiễn

Một là, Nhận thức sự vật phải gắn với nhu cầu thực tiễn của con người, xuất phát

từ thực tiễn địa phương, ngành, đất nước

Hai là, nghiên cứu lý luận phải liên hệ với thực tiễn, học phải gắn với hành

Ba là, chú trọng công tác tổng kết thực tiễn để bổ sung, hoàn thiện và phát triển

lý luận cũng như đường lối, chủ trương, chính sách Căn cứ vào thực để kiểm tra tính đúng đắn của lý luận

- Phê phán bệnh giáo điều và bệnh kinh nghiệm trong hoạt động lãnh đạo, quản lý

Cần tránh hai khuynh hướng.

+ Xa rời thực tiễn chúng ta sẽ rơi vào bệnh giáo điều, chủ quan, duy ý chí.

+ Tuyệt đối hóa thực tiễn sẽ mắc bệnh kinh nghiệm chủ nghĩa.

Phân tích quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh :

“Thực tiễn mà không có lý luận hướng dẫn thì thành thực tiễn mù quáng

Lý luận mà không liên hệ thực tiễn là lý luận suông”

Vận dụng quan điểm này vào thực tiễn công tác của đ/c.

Xin cảm ơn các đ/c!