MỘT số vấn đề về PHƯƠNG PHÁP bồi DƯỠNG học SINH GIỎI LỊCH sử ở TRƯỜNG THCS

MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ PHƯƠNG PHÁP BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎILỊCH SỬ Ở TRƯỜNG THCS A.Mục tiêu: - Chuyên đề cung cấp những nội dung chủ yếu về công tác bồi dưỡng HSG môn Lịch sử trong trường THCS

MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ PHƯƠNG PHÁP BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI

LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG THCS A.Mục tiêu:

- Chuyên đề cung cấp những nội dung chủ yếu về công tác bồi dưỡng HSG môn Lịch sử trong trường THCS ( Về thực trạng học tập bộ môn, đề xuất một số giải pháp, phương pháp bồi dưỡng, những lưu ý quan trọng, những kinh nghiệm về bồi dưỡng và giảng dạy bộ môn )

- Hệ thống một số dạng câu hỏi, cách phân loại đối tượng học sinh, phân loại câu hỏi trong bồi dưỡng bộ môn; Hệ thống kiến thức cơ bản khóa trình lịch sử THCS theo giai đoạn

B Yêu cầu:

2.1 Đối với giáo viên:

- Chuyên đề bồi dưỡng phải bám sát các chương trình bồi dưỡng thường xuyên

giáo viên cấp học THCS

- Bồi dưỡng có trọng tâm, tập trung vào các vấn đề nổi cộm, tồn tại, khó khăn

như tìm ra các giải pháp, phương pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác bồi dưỡng HSG môn Lịch sử THCS

- Giảng viên biên soạn nội dung chương trình cần lựa chọn những nội dung phù

hợp, khoa học với thực tế giảng dạy, bồi dưỡng, căn cứ trên chất lượng cụ thể trong các nhà trường trong năm học 2011-2012

- Chuyên đề bồi dưỡng HSG phải được đánh giá cụ thể, đi đến những kết luận

cuối cùng mang tính khả thi

2.2 Đối với học viên: Đảm bảo có đủ:

- Tài liệu hướng dẫn chuẩn kiến thức kĩ năng;

- Một số giáo án bồi dưỡng HSG môn Lịch sử THCS đã thực hiện và đạt kết quả

khá cao trong các nhà trường

- SGK, SGV Lịch sử từ lớp 6 đến lớp 9.

- Máy tính xách tay; mạng internet (3G nếu có);

- Tiếp thu nội dung, chương trình tập huấn một cách nghiêm túc

C Nội dung chính:

I/ Một số đặc trưng môn học cần chú ý :

Trong bồi dưỡng học sinh giỏi có những cách làm, phương thức tiến hành, phương tiện, điều kiện thực hiện để đạt mục đích Tuy nhiên mỗi bộ môn muốn có kết quả cao thì phải chú ý đến đặc trưng nhận thức của môn học Môn Lịch sử có những đặc trưng nhận thức sau đây :

Đặc trưng nổi bật của nhận thức Lịch sử là con người không thể tri giác

trực tiếp những gì thuộc về quá khứ Mặt khác, Lịch sử là những sự việc đã diễn

ra, là hiện thực trong quá khứ, là tồn tại khách quan, không thể ‘’phán đoán’’ hay ‘’suy luận’’ để biết Lịch sử Vì vậy nhiệm vụ đầu tiên, tất yếu của bộ môn Lịch sử ở trường phổ thông là cho học sinh tiếp xúc với những chứng cớ vật chất, những dấu vết của quá khứ, tạo ra ở họ những hình ảnh cụ thể, sinh động, chính xác về các sự kiện, hiện tượng lịch sử, tạo ra ở học sinh những biểu tượng

về con người và hoạt động của họ trong một bối cảnh thời gian, không gian xác định, trong những điều kiện lịch sử cụ thể Đây là công việc đầu tiên, rất quan trọng của quá trình nhận thức môn Lịch sử ở trường phổ thông Làm tốt quy trình này trên lớp là tiền đề thuận lợi cho bước tiếp sau của bồi dưỡng học sinh giỏi môn Lịch sử

Đặc trưng thứ hai của bộ môn Lịch sử là : Học tập Lịch sử để hình dung rõ

ràng, giải thích đúng, có cơ sở khoa học về lịch sử Các sự kiện, hiện tượng, biến

cố lịch sử không phải xuất hiện một cách tuỳ ý, hoàn toàn ngẫu nhiên mà chính là sản phẩm của những điều kiện lịch sử nhất định, có những mối liên hệ nhân quả nhất định, tuân theo những quy luật nhất định Bộ môn Lịch sử có nhiệm vụ giúp học sinh nắm được bản chất các sự kiện lịch sử, hình thành các khái niệm lịch sử, rút ra các bài học lịch sử Do đó giáo viên cần cần khuyến khích những phương thức làm việc tích cực : Đó là, trên cơ sở sử liệu đã được lĩnh hội, tổ chức hoạt động học tập tự giác, sáng tạo của học sinh Cần tổ chức bài học thành vấn đề học tập, tạo điều kiện và tổ chức học sinh độc lập suy nghĩ, mạnh dạn trình bày ý kiến riêng của mình Giáo viên cũng có thể đưa ra nhiều ý kiến khác nhau, xuất phát từ các cơ sở khác nhau để học sinh lựa chọn hoặc đưa

ra các ý kiến riêng của mình Đây là một cách làm tốt có thể áp dụng thường xuyên trong bồi dưỡng học sinh giỏi, để học sinh giỏi dễ thích ứng với mọi điều kiện

Điểm thứ ba của đặc trưng bộ môn Lịch sử là : Lịch sử đã qua đi nhưng

không hoàn toàn biến mất mà còn để lại ‘’ dấu vết’’ của nó qua các ký ức của nhân loại ( Văn học dân gian, phong tục tập quán, lễ hội ), qua những thành tựu văn hoá vật chất (Thành quách, nhà cửa, lâu đài, đình, chùa ), qua các hiện tượng lịch sử, qua ghi chép của người xưa, qua tranh ảnh, báo chí đương thời Trên cơ sở những chứng cớ trên mới có nhận thức và trình bày về lịch sử Do đó

có thể tổ chức nhiều hình thức dạy học ( Ngoài các tiết học trên lớp ) để khuyến khích hứng thú, tài năng của các cá nhân

II/ Một số biện pháp bồi dưỡng học sinh giỏi môn lịch sử.

1/ Lựa chọn đội tuyển:

Có hai cách lựa chọn: Hoặc từ lớp 6,7 hoặc từ lớp 8,9, nhưng lưu ý phát hiện những học sinh có năng khiếu bộ môn Có một số biểu hiện chung của các em là : Chăm chú nghe giảng, hăng hái phát biểu ý kiến và có nhiều ý kiến hay, độc đáo đọc và sưu tầm cỏc đầu sỏch lịch sử Ngoài các tiết học trên lớp, các em rất chịu khó tham gia các cuộc thi viết có chủ đề Lịch sử (có thể để thử sức), có tinh thần trách nhiệm trong các buổi ngoại khoá có chủ đề của bộ môn, trong các bài kiểm tra luôn biết xỏc định đúng yêu cầu cõu hỏi, đạt được yờu cầu kiến thức cơ bản bộ mụn Tuy nhiên không nên cho rằng các em học sinh có điểm cao môn học nào là những em học sinh học giỏi bộ môn đó

Để lựa chọn học sinh giỏi môn lịch sử cần dựa vào các tiêu chí sau:

- Học sinh phải nắm đúng kiến thức lịch sử trong chương trình (chính xác sự kiện, thời gian, từng nhân vật, địa danh )

- Biết trình bày nội dung sự kiện lịch sử qua việc miêu tả, tường thuật, sử dụng các loại tài liệu tham khảo và đồ dùng trực quan vừa sức

- Nắm được các khái niệm lịch sử của trương trình học đủ để hiểu những vấn đề

lý thuyết cơ bản để làm sáng tỏ những sự kiện đang học (những vấn đề quy luật, đánh giá, nhận định sự kiện)

- Có kĩ năng cần thiết cho việc học lịch sử (biết sử dụng bản đồ, lập niên biểu, biết trình bày nói và viết )

- Biết vận dụng kiến thức đã học để hiểu kiến thức mới (rút bài học kinh nghiệm, đánh giá nguyên nhân thành công, thất bại của một sự kiện lịch sử Nhận xét được mặt tích cực hạn chế của một sự kiện lịch sử )

2/ Các phương pháp bồi dưỡng học sinh giỏi môn Lịch sử:

Đã có nhiều cách phân loại phương pháp dạy học Lịch sử :

- Tạo nguồn nhận thức ( Lời nói, đồ dùng trực quan, bài viết, thực hành )

- Theo quy luật của nhận thức ( Tạo biểu tượng, hình thành khái niệm, rút

quy luật, bài học, kinh nghiệm lịch sử )

- Theo những thao tác nghiệp vụ cụ thể của quá trình học tập ( Dùng lời nói,

SGK, tài liệu tham khảo, viết bảng, lên lớp, hoạt động ngoại khoá )

Phương pháp dạy học không phải là kinh nghiệm, thủ thuật trong dạy học, theo từng công việc cụ thể; như vậy sẽ tản mạn, lại không tập trung vào mục

đích chính của nó trên cơ sở khoa học Phương pháp dạy học Lịch sử là con đường, cách thức hoạt động của thầy và trò trong quá trình thống nhất của việc giảng dạy và học tập (Hoạt động nhận thức ) nhằm truyền thụ và tiếp thu kiến thức lịch sử (Về sự kiện, lý thuyết và thực hành ) Trong quá trình này giáo viên

là người tổ chức, lãnh đạo, hướng dẫn quá trình học tập, học sinh phải giữ vai trò chủ thể, trung tâm

Theo những thành tựu mới về phương pháp dạy học Lịch sử thì việc phân loại phải dựa vào các cơ sở trên, do đó cần chú trọng :

- Quá trình nhận thức hợp quy luật trong quá trình học tập Lịch sử

- Đặc trưng của việc nhận thức trong học tập Lịch sử

Từ những cơ sở trên có thể phân loại phương pháp giảng dạy, học tập Lịch

sử như sau:

a/ Phương pháp thông tin tái hiện Lịch sử : Cung cấp kiến thức cơ bản để

tạo biểu tượng chính xác, có hình ảnh về quá khứ

b/ Phương pháp nhận thức Lịch sử : Hình thành khái niệm, rút quy luật,

bài học lịch sử, vận dụng vào thực tiễn (Trong thi, kiểm tra và trong đời sống xã hội )

c/ Phương pháp tìm tòi nghiên cứu : Đặt vấn đề và giải quyết vấn đề.

Hệ thống phương pháp này được thực hiện thông qua nhiều hình thức, biện pháp, cách dạy học cụ thể, chủ yếu là trình bày miệng, sử dụng đồ dùng trực quan, các phương tiện dạy học hiện đại, sử dụng sách giáo khoa và các loại tài liệu tham khảo ; được tiến hành ở các hình thức dạy học thích hợp ( nội khoá và các hoạt động ngoại khoá )

Từ những nguyên tắc cơ bản nêu trên về phương pháp dạy học Lịch sử, chúng tôi xin nêu một số biện pháp cụ thể để bồi dưỡng học sinh giỏi môn Lịch

sử :

2.1 Nắm vững kiến thức cơ bản của chương trình

Nắm vững kiến thức cơ bản, có kiến thức lịch sử phong phú nhưng học sinh giỏi Sử còn cần phải nắm vững khoá trình lịch sử gồm lịch sử thế giới và lịch sử dân tộc theo tiến trình thời gian

Phần I: Lịch sử Việt Nam

I Lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến thế kỷ X

1 Buổi đầu lịch sử nước ta (Thời kỳ nguyên thủy)

2 Thời kỳ Văn Lang – Âu Lạc (Thời kỳ dựng nước).

3 Thời kỳ Bắc thuộc và cuộc đấu tranh giành độc lập (thời kỳ giữ nước)

II Lịch sử ViệtNamtừ thế kỷ X đến giữa thế kỷ XIX

1 Sự phát triển kinh tế, chính trị, văn hóa, xó hội qua cỏc triều đại

2 Các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm bảo vệ đất nước từ thế kỷ X đến giữa thế kỷ XIX

III Lịch sử ViệtNamtừ năm 1858 đến năm 1918

1 Quá trình xâm lược Việt Namcủa thực dân Pháp

* Nguyên nhân thực dân Pháp xâm lược VN

* Âm mưu xâm lược VN của thực dân Pháp

* Quá trình xâm lược VN của thực dân Pháp

2 Phong trào kháng Pháp trong những năm cuối thế kỷ XIX (từ sau năm 1885)

3 Phong trào yêu nước chống Pháp trong những năm đầu thế kỷ XX đến năm 1918

IV Lịch sử ViệtNamtừ năm 1919 đến nay

1 Việt Nam trong những năm 1919 – 1930

2 Việt Nam trong những năm 1930 – 1945

3 Việt Nam trong những năm 1945 – 1954

4 Việt Nam trong những năm 1954 – 1975

5 Việt Nam trong những năm 1975 đến nay

Phần II: Lịch sử thế giới

I Khái quát lịch sử thế giới nguyên thủy và cổ đại

II Khái quát lịch sử thế giới trung đại

1 Xã hội phong kiến châu Âu

2 Xã hội phong kiến phương Đông

III Lịch sử thế giới cận đại (từ giữa thế kỷ XVI đến năm 1917)

1 Cách mạng tư sản và sự xác lập của chủ nghĩa tư bản

2 Các nước Âu – Mĩ cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX

3 Châu Á thế kỷ XVIII – đầu thế kỷ XX.

4 Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914-1918)

IV Lịch sử thế giới hiện đại (từ năm 1917 đến năm 1945)

1 Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917 và công cuộc xây dựng CNXH ở Liên Xô (1921 – 1941)

2 Châu Âu và nước Mĩ giữa hai cuộc Chiến tranh thế giới (1918-1939)

3 Châu Á giữa hai cuộc Chiến tranh thế giới (1918-1939)

4 Chiến tranh thế giới thứ hai (1939-1945)

V Lịch sử thế giới hiện đại từ năm 1945 đến nay

1 Liên Xô từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai

2 Các nước Á, Phi, Mĩ La-tinh từ năm 1945 đến nay

3 Mĩ, Nhật Bản, Tây Âu từ năm 1945 đến nay

4 Quan hệ quốc tế từ năm 1945 đến nay

5 Cuộc cách mạng khoa học – kĩ thuật từ năm 1945 đến nay

Công đoạn này cần thực hiện để học sinh không nhầm lẫn các sự kiện lịch

sử có diễn biến, tính chất gần giống nhau Ví dụ trong Lịch sử dân tộc ta có nhiều triều đại phong kiến, các cuộc khởi nghĩa nông dân, chiến thắng Bạch Đằng năm 938, 981,1288 ,nắm vững khoá trình Lịch sử sẽ giúp các em học sinh hiểu sâu sắc bản chất kiến thức Lịch sử, không nhầm lẫn sự kiên lịch sử, tự tin trong các tình huống mà các em gặp phải

2.2: Xây dựng hệ thống câu hỏi, bài tập sau mỗi phần để khắc sâu kiến thức

cơ bản

Kiến thức cơ bản không phải chỉ là những sự kiện đơn lẻ mà phải bao gồm một hệ thống những hiểu biết cần thiết về những sự kiện, niên đại, nhân vật, địa danh, các nguyên lý, quy luật, những kết luận khái quát, phương pháp, kĩ năng Vì vậy chọn lựa những kiến thức nào là điều mà cả giáo viên và học sinh phải suy nghĩ Nguồn tiếp nhận kiến thức là sách giáo khoa, bài giảng của giáo viên, các tài liệu tham khảo trong sách báo và cuộc sống Do vậy, vai trò của giáo viên hướng dẫn các em trong đội tuyển nắm được những kiến thức cơ bản của bộ môn rất quan trọng Cần phải có một kế hoạch ôn luyện hợp lý để không bỏ sót nội dung nhưng cũng không có nghĩa là học laị toàn bộ kiến thức Cần xây dựng một hệ thống câu hỏi giúp học sinh tìm hiểu vấn đề một cách sâu

sắc bằng cách trả lời các câu hỏi : Tại sao ? Như thế nào ? ý nghĩa, bài học rút ra ? Ví dụ : Trong sự kiện lịch sử là Phong trào Cách mạng 1930- 1931 ở

nước ta các em phải trả lời được : Tại sao phong trào bùng nổ ? Phong trào diễn

ra như thế nào (Thời gian, quy mô, lực lượng, đối tượng của cách mạng ) Phong trào có ý nghĩa lớn lao như thế nào cho các phong trào cách mạng sau này ? Bài học kinh nghiệm rút ra sau phong trào ?

Sau khi đã hướng dẫn học sinh tìm hiểu để nắm được kiến thức cơ bản cần giúp các em cách thức khái quát vấn đề Khái quát tức là nói gọn lại, hệ thống lại các kiến thức đã học có cùng nội dung thành một vấn đề lớn Với học sinh trung học cơ sở việc làm này tương đối khó khăn do đó cần sự trợ giúp tích cực của giáo viên để công đoạn này thực sự hiệu quả Ví dụ : Sau khi học xong chương 3 và chương 4 chương trình Lịch sử lớp 6 (Thay sách ) giáo viên hướng dẫn học sinh khái quát thành 4 nội dung lớn :

+ Chính sách cai trị, đô hộ của các triều đại phong kiến phương Bắc

+ Cuộc đấu tranh anh dũng bất khuất của dân tộc ta: Đấu tranh vũ trang, đấu tranh chống đồng hoá giữ gìn nền văn hoá của dân tộc, xây dựng, phát triển kinh tế

+ Những chuyển biến về kinh tế, xã hội của nước ta từ thế kỷ I đến thế kỷ IX

+ Vương quốcChămPa( Lịch sử, quá trình phát triển)

Trong hướng dẫn học sinh tìm hiểu vấn đề và nắm kiến thức cơ bản giáo viên cần hướng dẫn các em cách học, nghiên cứu ở nhà thế nào cho có hiệu quả (học theo hướng dẫn của giáo viên) Tuy nhiên không nên để các em tự học mà

không kiểm tra Cần kiểm tra bằng các câu hỏi, bài tập nhỏ sau đó là các bài tập tổng hợp (Từ dễ đến khó ) Ví dụ: Tại sao Hai Bà Trưng chọn thời điểm

phát động khởi nghĩa vào mùa xuân ? Có tác dụng như thế nào ?Tại sao khởi nghĩa thắng lợi nhanh chóng? Tại sao thất bại? Bình luận nhận định sau của sử gia Lê Văn Hưu: ‘’Trưng Trắc, Trưng Nhị là đàn bà, hô một tiếng mà các quận Cửu Chân, Nhật Nam, Hợp Phố, cùng 65 thành ở Lĩnh Ngoại đều hưởng ứng, việc dựng nước xưng vương dễ như trở bàn tay, có thể thấy tình thế đất Việt ta

đủ dựng được nghiệp bá vương ‘’

Kiến thức môn học nào cũng vậy, không có giới hạn Kiến thức môn Lịch sử càng không có giới hạn, bởi cuộc sống của con người và xã hội loài người vẫn đang diễn ra Người giáo viên dạy môn Lịch sử phải cho học sinh biết học gì , học như thế nào để đáp ứng các yêu cầu cụ thể

Để đánh giá được học sinh trong quá trình bồi dưỡng giáo viên cần dựa vào việc cho học sinh trả lời các câu hỏi:

- Như thế nào? (Khôi phục và miêu tả quá khứ đúng như nó tồn tại).

- Vì sao? Giải thích sự kiện, nhân vật lịch sử xuất hiện về hoàn cảnh, điều kiện,

nguyên nhân, kết cục đánh giá, nhận định )

- Để làm gì? (Vận dụng vào cuộc sống).

2.3 Hướng dẫn học sinh sưu tầm và sử dụng tư liệu:

Đây là một công việc không những gây hứng thú học tập cho học sinh mà còn giúp học sinh có thêm nhiều kiến thức Lịch sử phong phú Có nhiều loại tư liệu Lịch sử nhưng giáo viên nên hướng dẫn cho học sinh sưu tầm những loại tư liệu sau :

- Tư liệu là các nhận định, trích dẫn bình luận của các sử gia, của những

người đương thời về các nhân vật lịch sử tiêu biểu, các sự kiện lịch sử tiêu biểu, các triều đại phong kiến, các công trình văn hoá của dân tộc hoặc trên thế giới Loại tài liệu này phục vụ đắc lực cho quá trình nhận thức lịch sử nhưng khó tìm nên giáo viên cần hướng dẫn học sinh cách tìm và tìm ở đâu

- Tư liệu là các mẩu chuyện Lịch sử : Loại tư liệu này có rất nhiều, dễ tìm

nhưng giáo viên cần hướng dẫn các em biết cách chọn lọc truyện để đọc, tránh tình trạng các em quá say mê mà quên nhiệm vụ chính: Làm phong phú kiến thức Lịch sử

- Tư liệu là các tác phẩm sử học lớn : Đây là nguồn tài liệu vô cùng phong

phú, dễ khai thác và có tác dụng lớn trong bồi dưỡng học sinh giỏi môn Lịch sử,

nó không chỉ cung cấp cho giáo viên và học sinh nguồn tư liệu quí, bổ ích mà còn làm tăng hứng thú học tập, làm cho các em tự tin hơn khi thấy kiến thức Lịch sử của mình ngày càng nhiều hơn, sâu sắc hơn

Sau khi hướng dẫn cách thức sưu tầm tư liệu lịch sử giáo viên cần hướng dẫn học sinh cách ghi chép tư liệu bằng cách thiết lập “sổ tư liệu’’ thì việc bổ sung kiến thức Lịch sử mới mang tính khoa học

Cách sử dụng tư liệu lịch sử:

- Khi đề bài yêu cầu minh họa, dẫn chứng, bình luận một câu nói, một đoạn trích tài liệu thi học sinh nên dẫn các tài liệu lịch sử vào bài

- Khi đưa tài liệu lịch sử vào bài thi cần đảm bảo đúng nội dung đoạn trích, không được suy diễn, lồng ý vào

- Phải đảm bảo xuất xứ của đoạn trích

- Các đoạn trích và tài liệu lịch sử đưa vào bài phải đúng yêu cầu câu hỏi, góp phần giải quyết vấn đề chính mà câu hỏi đề cập tới, tránh lan man, dài dòng, xa

đề hoặc thậm chí không liên quan đến câu hỏi

3/ Bồi dưỡng phương pháp học và ôn tập bộ môn:

Môn Lịch sử là môn có đặc trưng nhận thức khác với các môn khoa học khác do đó cần hướng dẫn các em học và ôn có hiệu quả

3.1.Biết coi trọng việc ghi chép

Có hai dạng: Một là ghi rất tỉ mỉ, chi tiết, ghi không kịp nghĩ và cũng không cần suy nghĩ Hai là, ghi chép rất sơ lược, đại khái; cả hai trường hợp trên đều không tốt, thể hiện sự coi nhẹ khâu ghi chép Vậy ghi như thế nào ?

+ Ghi đủ những sự kiện tiêu biểu, cơ bản nhất

+ Ghi đúng các lời nhận xét, đánh giá các sự kiện lịch sử đó

+ Ghi chính xác tên đất, tên người, năm tháng

+ Ghi các thuật ngữ, khái niệm lịch sử và lời giải thích

+ Ghi cấu trúc, hệ thống dàn ý, vị trí của bài trong SGK theo tiến trình lịch sử

Trong quá trình nghe giảng trên lớp các em vừa biết ghi chép, nghe giảng vừa biết cách tìm hiểu kiến thức một cách sâu sắc bằng cách đặt các câu hỏi bên ngoài lề vở hoặc ghi ở cuối bài khi trên lớp các em chưa trả lời được Về nhà trên cơ sở SGK, vở ghi, tài liệu các em học sinh giỏi sẽ tiếp tục nghiên cứu,

bổ sung để hoàn thiện bài học của mình

3.2 Biết sử dụng, khai thác nội dung SGK

Các bài học trong SGK là tài liệu cơ bản nhất với câu chữ ngắn gọn, cách viết súc tích, chính xác Ta phải đọc kỹ, nghiền ngẫm các sự kiện cơ bản nhất, các đánh giá chính thống về các sự kiện, nhân vật lịch sử đó

- Phải nắm và giải thích được các bản đồ, sơ đồ, biểu đồ, ảnh, tranh minh hoạ

- Nắm được cấu trúc bài, quan hệ với bài trước và bài sau đó

- Trả lời được các câu hỏi cuối mỗi bài, tự làm các đề thi đã ra thuộc nội dung các bài đó

- Tập tóm tắt nội dung chính từng bài đã học theo kiểu đề cương vắn tắt

3.3 Tập vận dụng kiến thức Lịch sử vào thực tiễn cuộc sống:

Đây chính là sự đánh giá mức độ ‘’hiểu’’ kiến thức Lịch sử của các em học

sinh giỏi Có nhiều cách vận dụng: Trả lời câu hỏi trong SGK, giải các bài tập, các đề thi trong phạm vi kiến thức đã học, nhưng phải là các bài tập khó để rèn luyện khả năng ứng phó với mọi tình huống (Ví dụ các đề thi )

Tóm lại , có 3 phương pháp học tập môn Lịch sử như sau:

- Tái hiện lịch sử : Người học cần nắm được hình ảnh quá khứ sinh động và

hấp dẫn, diện mạo lịch sử rõ ràng Hình ảnh quá khứ càng đậm nét thì nhận thức lịch sử càng sâu sắc, càng đi vào bản chất của sự kiện lịch sử

- Nhận thức lịch sử : Người học vận dụng bài học lịch sử vào thực tiễn cuộc

sống

- Tập tìm hiểu, nghiên cứu lịch sử : Tập cho người học biết đặt vấn đề, giải

quyết các vấn đề về lịch sử

Nếu học sinh có cách học môn Lịch sử tốt, sẽ :

+ Nắm được các kiến thức cơ bản trong SGK

+ Lĩnh hội được các vấn đề giáo viên giảng

+ Biết thêm kiến thức ở các kênh khác (Báo chí, phát thanh, truyền hình ) học sinh sẽ được bổ sung thêm nhiều tri thức mới mà không bị tù hãm trong SGK chật hẹp, không bị giới hạn vào bài giảng trên lớp

4 Hướng dẫn học sinh phương pháp tìm hiểu đề thi.

Trước hết cần nhận thức sự khác nhau giữa đề thi giữa kì, đề thi cuối kì với

đề thi học sinh giỏi môn Lịch sử Với đề thi lên lớp, yêu cầu kiểm tra các khả năng ghi nhớ là cơ bản Đề thi cuối kì, thường thì có yêu cầu kiểm tra khả năng ghi nhớ kiến thức và các kỹ năng khác ( Phân tích, tổng hợp, bình luận, liên hệ thực tế, nêu nguyên nhân, ý nghĩa và bài học lịch sử ) trong đó yêu cầu kiểm tra

sự ghi nhớ là chủ yếu, kiến thức để làm bài thi tốt nghiệp nằm trong chương trình Lịch sử lớp 9

Thi học sinh giỏi có khác hơn, vừa kiểm tra các khả năng ghi nhớ kiến thức nhưng chú ý hơn yêu cầu kiểm tra các kỹ năng Trong nội dung kiến thức không chỉ trong lớp 9 mà bao gồm kiến thức bộ môn Lịch sử từ lớp 6 đến lớp 9 (Lịch

sử Việt Nam và Lịch sử thế giới) trong đó tỷ lệ Lịch sử Việt Nam là 14; Lịch sử thế giới là 6 (Thang điểm 20)

Bài làm của học sinh giỏi môn Lịch sử phải mang tính độc đáo, sáng tạo tức

là không nên quá phụ thuộc vào SGK, tài liệu Trong đặt vấn đề, giải quyết và kết thúc vấn đề đầy đủ nội dung nhưng phải lô gíc, cân đối giữa đặt, giải quyết