Bài 2. Vận tốc trong chuyển động thẳng. Chuyển động thẳng đều

Vectơ M1M2 gọi là vectơ độ dời của chất điểm trong khoảng thời gian t x2 x1 O x... Nếu chọn hệ trục tọa độ Ox trùng với đường thẳng quỹ đạo thì vectơ độ dời có phương trùng với trục ấy

BÀI GIẢNG VẬT LÝ LỚP 10 NC_ NĂM HỌC 2011-2012

Tiết 2,3_ Bài 2_ Lớp 10 NC

VẬN TỐC TRONG CHUYỂN ĐỘNG THẲNG

CHUYỂN ĐỘNG THẲNG ĐỀU (tiết1)

GIÁO VIÊN: TRẦN VIẾT THẮNG TRƯỜNG THPT CHU VĂN AN

KIỂM TRA BÀI CŨ Câu 1 Câu nào đúng với chuyển động cơ?

A Mặt trời mọc ở đằng Đông, lặn ở đằng Tây vì trái đất quay quanh trục Bắc – Nam từ Tây sang Đông

B Đối với đầu mũi kim đồng hồ thì trục của nó là đứng yên

C Khi xe đạp chạy trên đường thẳng, người đứng trên đường thấy đầu van xe vẽ thành một đường tròn

D Một vật đứng yên nếu khoảng cách từ nó đến vật mốc luôn

có giá trị không đổi

KIỂM TRA BÀI CŨ Câu 2 Chọn câu trả lời đúng Chất điểm là những vật mà:

A Kích thước và hình dạng của chúng hầu như không ảnh hưởng tới kết quả của bài toán

B Kích thước của nó nhỏ hơn milimét

C Là vật có kích thước rất nhỏ so với quĩ đạo chuyển động của nó

D Cả A và C đều đúng

KIỂM TRA BÀI CŨ

Câu 3 Chọn phát biểu đúng Chuyển động nào sau đây là chuyển động tịnh tiến

A Điều kiện cần và đủ của chuyển động tịnh tiến là mọi điểm của

nó có chiều dài quĩ đạo bằng nhau

B Khi vật chuyển động tịnh tiến, mọi điểm của nó có quĩ đạo

giống hệt nhau

C Quĩ đạo của một chuyển động tịnh tiến phải là một đường thẳng

D Cả A, B, C đều đúng

Trong khoảng thời gian t = t2 – t1, chất điểm từ M1 đến M2

M2

M1

Véc tơ độ dời

+ Gốc : Vị trí ban đầu của chất điểm.

+ Hướng từ vị trí ban đầu đến vị trí cuối

+ Độ lớn: bằng độ dài của đoạn thẳng nối

điểm đầu và điểm cuối theo tỉ lệ xích chọn

1 Độ dời

a Độ dời Chất điểm chuyển động theo một quỹ đạo bất

kì.Tại t1; t2 , chất điểm ở vị trí M1; M2

Vectơ M1M2 gọi là vectơ độ dời của

chất điểm trong khoảng thời gian t

x2

x1

O

x

M1

O

x1

M2

x2

x

Độ dời của chất điểm trong khoảng thời gian t = t2  t1 là đoạn thẳng M1M2 có giá trị đại số là :

x = x2  x1

b Độ dời trong CĐ thẳng

b) Độ dời trong chuyển động thẳng

-Trong chuyển động thẳng, véctơ độ dời nằm trên đường thẳng quỹ đạo Nếu chọn hệ trục tọa độ Ox trùng với đường thẳng quỹ đạo thì vectơ độ dời có phương trùng với trục ấy Giá trị đại số của vectơ độ dới M1M2 bằng: x = x2 – x1 trong đó x1 , x2 là tọa độ của các điểm M1

và M2 trên trục Ox

Trong chuyển động thẳng của một chất điểm, thay cho xét vectơ độ dời M1M2 , ta xét giá trị đại số x của vectơ độ dời và gọi tắt là độ dời

Độ dời = Độ biến thiên toạ độ = Toạ độ sau - Toạ độ trước

x = x2 – x1

m 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

m 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

A

B

xA = 9 – 1 = 8 (m)

xB = 7 – 2= 5 (m)

Nếu x > 0 thì chiều chuyển động trùng với chiều dương của trục OX.

x

M1

O

x1

M2

x2

x > 0

Nếu x < 0 thì chiều chuyển động ngược với chiều dương của trục ox

x

O

x2

x1

x < 0

M1

O

x1

x = s

M2

x2

2 Độ dời và quãng đường đi

Khi hất điểm CĐ, quãng đường đi được có thể không trùng với độ dời

- Nếu chất điểm chuyển động theo một chiều và lấy chiều đó làm chiếu dương của trục tọa thì độ độ dời trùng với quãng đường đi được

s = x = x2 – x1

3 Vận tốc trung bình

Vận tốc là đại lượng vật lý đặc trưng cho sự nhanh, chậm của CĐ Ai chạy nhanh hơn?

1 Việt chạy được 100m, Nam chạy được 110m

2 Việt chạy hết 10s, Nam chạy hết 11s

3 Việt chạy 400m hết 50s; Nam chạy 1500m hết 4 phút

Vận tốc phụ thuộc các yếu tố nào?

3 VẬN TỐC TRUNG BÌNH

m 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

m 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

A

B

xA

t

xB

t

 >

 vA > vB

M

M

v tb



 1 2

Vectơ vận tôc trung bình có phương, chiều trùng với vetơ độ dời .M1M2

Trong chuyển động thẳng, vectơ vận tôc trung bình vtb có phương

trùng với đường thẳng quỹ đạo Chọn trục tọa độ Ox trùng với đường thẳng quỹ đạo thì giá trị đại số của vectơ vận tốc trung bình bằng:

x2 – x1 x M1M2

t t t2 – t1

vtb = = =

trong đó x1 , x2 là tọa độ của chất điểm tại các thời điểm t1 và t2 Vì đã biết phương của vectơ vận tốc trung bình vtb, ta chỉ cần xét giá trị đại

số của nó và gọi tắt là vận tốc trung bình

3.Vận tốc trung bình

Vectơ vận tốc trung bình vtb của chất điểm trong khoảng thời gian

từ t1 đến t2 bằng thương số của vectơ độ dời M1M2 và khoảng thời gian t = t1 – t2 :

Vận tốc trung bình = độ dời

Thời gian thực hiện độ dời

Tốc độ trung bình = Quảng đường đi được

Khoảng thời gian đi Đơn vị của vận tốc trung bình là m/s hay km/h

O A B C

OA +AB + BC

t

VTB = =

OC

t

Vận tốc trung bình của một chất điểm đặc

trưng cho độ nhanh hay chậm của chuyển

động và được đo bằng thương số của độ

dời và khoảng thời gian có độ dời ấy

O M A N B

4 VẬN TỐC TỨC THỜI

Để đặc trưng chính xác cho độ

nhanh chậm của chuyển động ;

người ta dùng đại lượng vật lí vận

tốc tức thời

 vM > vN

4 Vận tôc tức thời

t

MM v



 '

t

s t

x











Vận tốc tức thời v tại thời điểm t đặc trưng cho chiều và độ nhanh

chậm của chuyển động tại thời điểm đó

Mặt khác khi t rất nhỏ thì độ lớn của độ dời bằng quãng đường đi được , ta có

tức độ lớn của vận tốc tức thời luôn luôn bằng tốc độ tức thời

(khi t rất nhỏ)

(khi t rất nhỏ)

Vectơ vận tốc tức thời tại thời điểm t, kí hiệu là vectơ v, là thương số của vectơ độ dời MM’ và khoảng thời gian t rất nhỏ (từ t đến t +t) thực hiện độ dời đó

Củng cố:

1 Các yếu tố của véc tơ độ dời? Giá trị đại số của véc tơ độ dời trong CĐ thẳng?

2 Trong CĐ thẳng véc tơ vận tốc tức thời có phương chiều như thế nào?

3 Cách tính vận tốc trung bình của một CĐ