Bài 10. Tính tương đối của chuyển động. Công thức cộng vận tốc

I.TÍNH TƯƠNG ĐỐI CỦA CHUYỂN ĐỘNG Đối với người đứng trên xe chuyển động thẳng đều, quả bóng rơi theo phương thẳng đứng... TÍNH TƯƠNG ĐỐI CỦA CHUYỂN ĐỘNG :Đối với người đứng trên đường, x

KiỂM TRA BÀI CŨ

Câu 1:

Chuyển động cơ học là gì?

Câu 2:

Lấy ví dụ chứng minh chuyển động

và đứng yên có tính tương đối?

I.TÍNH TƯƠNG ĐỐI CỦA CHUYỂN ĐỘNG

Đối với người đứng trên xe chuyển động thẳng đều, quả bóng rơi theo phương thẳng đứng

I TÍNH TƯƠNG ĐỐI CỦA CHUYỂN ĐỘNG :

Đối với người đứng trên đường, xe chuyển động thẳng đều, quỹ đạo của quả bóng là một đường parabol.

Kết quả xác định vị trí và vận tốc của cùng một vật tùy thuộc hệ quy chiếu Vị trí ( do đó quỹ đạo ) và vận tốc của một vật có tính tương đối.

I TÍNH TƯƠNG ĐỐI CỦA CHUYỂN ĐỘNG

Ta gọi :

Hệ quy chiếu gắn với bờ sông:là hệ quy chiếu đứng yên

Hệ quy chiếu gắn với bè:là hệ quy chiếu chuyển động Vận tốc của người đối với hệ quy chiếu đứng yên:là vận tốc tuyệt đối

Vận tốc của người đối với hệ quy chiếu chuyển động: vận tốc tương đối

Vận tốc của hệ quy chiếu chuyển động đối với hệ quy chiếu đứng yên:là vận tốc kéo theo

II VÍ DỤ VỀ CHUYỂN ĐỘNG CỦA NGƯỜI ĐI TRÊN BÈ

A

B

B’ A’

1 Trường hợp người đi dọc từ cuối về phía đầu bè :

II.VÍ DỤ VỀ CHUYỂN ĐỘNG CỦA NGƯỜI ĐI TRÊN BÈ

- là độ dời của người đối với bờ, là độ dời tuyệt đối

- là độ dời của người đối với bè, là độ dời tương

đối

- là độ dời của bè đối với bờ, là độ dời kéo theo

'

AB

uuuur

' '

A B

uuuuur

'

AA

uuur

Độ dời của người đối với bờ là:

' AA' ' ' ' ' AA'

AB = + A B = A B + uuuur uuur uuuuur uuuuur uuur

1.Trường hợp người đi dọc từ cuối về phía đầu bè:

' AA' ' ' ' ' AA'

uuuur uuur uuuuur uuuuur uuur

' AA' ' ' ' ' AA'

uuuur uuur uuuuur uuuuur uuur

-Chia cả hai vế cho t, ta được:

-Trong đó: là vận tốc của người đối với bờ, là vận tốc tuyệt đối

là vận tốc của người đối với bè, là vận

tốc tương đối

là vận tốc của bè đối với bờ, là vận tốc

1,3

v r v1,2

r

2,3

v r

B

B’

2.Trường hợp người đi ngang trên bè từ mạn này sang mạn kia :

- là vecto độ dời tuyệt đối của người đối với bờ

- là vecto độ dời tương đối của người đối với bè

- là vecto độ dời kéo theo của bè đối với bờ

'

AB

uuuur

' '

A B

uuuuur

'

AA

uuur

Độ dời của người đối với bờ là: uuuur uuur uuuuur AB ' AA' = + A B ' '

2.Trường hợp người đi trên bè từ mạn này sang

mạn kia :

' AA' ' ' ' ' AA'

AB = + A B = A B +

uuuur uuur uuuuur uuuuur uuur

t

uuuu r uuuuu r uuur

- Chia cả hai vế cho t, ta được :

1,3 1,2 2,3

v v v

⇒ r = r + r

2.Trường hợp người đi trên bè từ mạn này sang

mạn kia :

Trong đó: là vận tốc của người(1) đối với

bờ(3): vận tốc tuyệt đối

là vận tốc của người(1) đối với

bè(2): vận tốc tương đối

là vận tốc của bè(2) đối với bờ(3):

vận tốc kéo theo

1,3

v r

2,3

vr 1,2

v r

2.Trường hợp người đi trên bè từ mạn này sang

mạn kia :

-Ý nghĩa: ⇒ v r1,3 = v r1,2 + v r2,3

-Vận tốc tuyệt đối của người đối với bờ bằng vận tốc tương đối của người đó đối với bè cộng với vận tốc kéo theo của bè đối với bờ

III CÔNG THỨC CỘNG VẬN TỐC

- Tại mỗi thời điểm, vecto vận tốc tuyệt đối bằng

tổng vecto của vecto vận tốc tương đối và vecto vận tốc kéo theo

1,3 1,2 2,3

IV BÀI TẬP VẬN DỤNG

Một chiếc phà luôn luôn hướng mũi theo phương vuông góc với bờ sông chạy sang bờ bên kia với vận tốc 10 km/h đối với nước sông Cho biết nước sông chảy với vận tốc 5

km/h Xác định vận tốc của phà đối với một người đứng

trên bờ.

1,3 11, 2 /

v = km h

Đáp số:

Vận tốc của phà đối với

người đứng yên trên bờ có

độ lớn có

phương hợp với phương

ngang một góc α = 63, 43o vr 1,2

1,3

vr

2,3

vr

α

16