Bài 2. Phương trình động lực học của vật rắn quay quanh một trục cố định tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận á...
Trang 2Bài 2 phương trình động lưc học của vật rắn
Trang 3Bài 2 phương trình động lưc học của vật rắn
quay quanh một trục cố định
1 Mối liên hệ giữa gia tốc góc và momen lực
a Momen lực với trục quay
Momen của lực đối với trục quay : M=Fd
Trong đó d là cánh tay đòn của lực.
Đơn vị của momen lực là (Nm)
∆
F
C2 Ta chỉ xét thành phần tiếp tuyến của lực vì thành phần này gây ra gia tốc tiếp tuyến, tức làm biến đổi tốc độ góc Thành
phần pháp tuyến có tác dụng làm chất điểm chuyển động trên
đường tròn nhưng không ảnh hưởng đến sự biến đổi tốc độ góc
Trang 4Bài 2 phương trình động lưc học của vật rắn
quay quanh một trục cố định
t
F
1 Mối liên hệ giữa gia tốc góc và momen lực
b Mối liên hệ giữa gia tốc góc và momen lực
Trường hợp vật rắn gồm quả cầu nhỏ có khối lượng m gắn vào đầu một thanh rất nhẹ dài r và chỉ có thể quay trên mặt phẳng nhẵn nằm ngang xung quanh một trục thẳng đứng
đi qua đầu kia của thanh
Tác dụng vào quả cầu một lực theo phương tiếp
tuyến với quỹ đạo tròn của quả cầu thì momen của lực đối với trục quay là M= F r Với
t
F
Trang 5Bài 2 phương trình động lưc học của vật rắn
quay quanh một trục cố định
γ
) (m r2
M i = i i
1 Mối liên hệ giữa gia tốc góc và momen lực
b Mối liên hệ giữa gia tốc góc và momen lực
Trường hợp vật rắn gồm nhiều chất điểm có
khối lượng , …
ở cách trục quay những khoảng , thì :
Momen lực tác dụng lên mỗi chất điểm là :
Momen lực tác dụng lên toàn bộ vật rắn là:
mi m j
ri r j
γ
) ( mi ri2
M = ∑
C3 Công thức cho thấy với cùng momen lực tác dụng vật rắn nào có tổng miri lớn thì gia tóc góc nhỏ, đặc trưng cho mức quán tính của vật quay
Trang 6Bài 2 phương trình động lưc học của vật rắn quay
quanh một trục cố định
2 Momen quán tính
- Momen quán tính I đối với một trục đặc trưng cho mức
quán tính của vật rắn trong chuyển động quay quanh trục ấy.
Biểu thức:
- Đơn vị của momen quán tính trong hệ SI là
- Một vài công thức tính momen quán tính của vật rắn đồng
chất có dạng hình học đối với trục đối xứng:
2
i
i r m
I = ∑
2
.m
kg
Trang 7Bài 2 phương trình động lưc học của vật rắn
Trang 8Bài 2 phương trình động lưc học của vật rắn
Trang 9Bài 2 phương trình động lưc học của vật rắn
Trang 10Bài 2 phương trình động lưc học của vật rắn
Trang 11Bài 2 phương trình động lưc học của vật rắn quay quanh
γ
4 Ví dụ:
Phân tích bài toán
- Chuyển động của thùng nước là chuyển động tịnh tiến.
- Chuyển động của hình trụ là chuyển động quay quanh một trục cố định.
- Gia tốc tịnh tiến của thùng và gia tốc góc của hình trục liên hệ với nhau bằng
công thức:
R
a
= γ
Trang 12Bài 2 phương trình động lưc học của vật rắn
T là lực căng của sợi dây
Áp dụng phương trình động lưc học cho chuyển động quay của hình trục, ta có:
M = TR = I (2)
Hệ thức giữa gia tốc dài và giai tốc góc là:
Trang 13Bài 2 phương trình động lưc học của vật rắn
I
T = γ =
ma R
Ia
mg − 2 =
g mR
R m
mg a
)
1 1
(
1 1
2
2 = + +
=
Trang 14Bài 2 phương trình động lưc học của vật rắn
quay quanh một trục cố định
/
5 10
50 2
s
rad I
Bài 1 Một momen lức không đổi 50 Nm tác dụng vào bánh đà
có khối lượng momen quán tính 10 kgm2 Nếu bánh đà bắt đầu quay thì sau bao lâu bánh đà đạt tới 60 rad/s?
Hướng dẫn
Gia tốc góc của bánh đà:
60
ω
Trang 15Bài 2 phương trình động lưc học của vật rắn
quay quanh một trục cố định
Bài 2 Tính momen quán tính cuả một quả cầu có khối lượng 20
kg, có bán kính 0,4 m khi trục quay đi qua tâm của nó
Hướng dẫn
Momen quán tính:
2 2
2 20 04 1 , 28
5
2 5
2
m kg mR
Trang 16Bài 2 phương trình động lưc học của vật rắn
quay quanh một trục cố định
2
/
1008
,0
4,0.2
s
rad I
r
F I
Hướng dẫn
Gia tốc góc:
Trang 17Bài 2 phương trình động lưc học của vật rắn
quay quanh một trục cố định
Bài 4 Một đĩa mài trụ có khối lượng 0,55 kg và bán kính 7,5cm tính:
a Momen quán tính của nó đối với trục đi qua tâm
b Momen lực cần thiết phải tác dụng vào đĩa mài để tăng tốc từ nghỉ đến 1500 vòng/ phutstrong 5s, nếu biết rằng sau khi ngừng tác dụng của momen lực thì đĩa quay
chậm dần cho đến lúc dừng lại mất 45s
Trang 18Bài 2 phương trình động lưc học của vật rắn
2
2 1
1
/ 9
10 45
60
2 1500
/
10 5
60
2 1500
s
rad t
s
rad t
π π
ω γ
π π
ω γ
Bài 4 Hướng dẫn: Cho m= 0,55 kg ,r= 7,5cm a, Tìm I? b, Mms=?; MF=?
a, Momen quán tính của đĩa: I= = 1,55.10 -3 kgm 2
Khi đĩa quay nhanh dần đều:
Khi đĩa quay chậm dần đều:
Ta có:
Nm I
I M
I I
M M
I
M ms F ms
054 , 0
10 10
.
10
; 9
10
1 2
= +
=
⇒
=
= +
−
=
=
π π
π γ
π γ
Trang 19Bài 2 phương trình động lưc học của vật rắn
quay quanh một trục cố định
Bài 5 Một ròng rọc có hai rãnh với bán kính R và r<R Mỗi rãnh có
một dây không dãn quấn vào, đầu tự do của mỗi dây mang một vật
Các khối lượng m1 và m2>m1 Tính gia tốc của ròng rọc và các lực
r
m1
m2
Hướng dẫn: Dễ thấy m2 đi xuống m1 đi lên
Phương trình chuyển động của 2 vật:
Trang 20Bài 2 phương trình động lưc học của vật rắn
quay quanh một trục cố định
γ
γ
R a
Bài 5 Hướng dẫn:
Mặt khác ta còn có: (4)
(5) Giải hệ phương trình tìm được
;
)
(
21
22
12
γ
I r
m R
m
g r m R
m
+ +
−
=