Giáo viên chủ nhiệm giúp đỡ học sinh dân tộc thiểu số không bỏ học

Tôi đặt vấn đề GVCN lớp 6 giúp đỡ học sinh dân tộc thiểu số không bỏ học với lí do rất thực tế đó là: Khi học sinh bước vào lớp 6 về phương tiện đi lại, đồ dùng học tập, phương pháp học tập thay đổi rất nhiều. Mặc dù các em được cấp phát sách vở miễn phí, không phải đóng học phí nhưng gia đình vẫn phải chi phí cho một học sinh một khoản không nhỏ như quần áo, giày dép, chi tiêu sinh hoạt và các khoản đóng góp khác ở bậc THCS sẽ nhiều hơn so với bậc tiểu học. Những học sinh này có thể bỏ học khi chưa tới trường hoặc nhập học được một thời gian ngắn rồi phải bỏ học. Việc các em bỏ học sớm sẽ làm tăng thêm lực lượng lao động không có tay nghề, không qua đào tạo, năng suất lao động thấp, chưa kể việc các em rất dễ bị lôi kéo vào các tệ nạn xã hội. Vấn đề quan trọng là làm thế nào để biết hoàn cảnh của từng học sinh trong lớp mình? GVCN có biện pháp giúp đỡ các em không? Thực tế là lâu nay GVCN đã không xuống gia đình các em hoặc nếu có cũng rất ít và chỉ dừng lại ở mức độ tìm hiểu hoàn cảnh kinh tế và động viên chứ chưa có biện pháp thiết thực để giúp đỡ các em. Đảng, Nhà nước, ngành Giáo dục đã rất quan tâm và thực hiện nhiều biện pháp giúp đỡ học sinh dân tộc thiểu số để các em không bỏ học nhưng tình trạng bỏ học của các em vẫn diễn ra. Đảng, Nhà nước, ngành GD, nhà trường trên thực tế chỉ quan tâm cái chung nhất, còn những cái riêng, cái nhỏ thì chỉ có GVCN và gia đình mới nhìn thấy và có biện pháp cụ thể để giải quyết từng chi tiết nhỏ nhưng hiệu quả mang lại rất lớn. Mấu chốt của vấn đề là GVCN cần phối hợp với gia đình, nhà trường và các tổ chức đoàn thể trong xã một cách chặt chẽ và thường xuyên. Muốn đạt được kết quả cao GVCN cần phải nắm chắc đối tượng, tìm hiểu rõ nguyên nhân dẫn tới bỏ học của từng học sinh và cần phải có biện pháp giải quyết trước mắt, lâu dài. Từ những suy nghĩ đó tôi đã tiến hành những biện pháp giúp đỡ các em như sau.

I PHẦN MỞ ĐẦU

Phòng GD & ĐT Huyện Ea H’Leo Trường THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm   

I.1 Lí do chọn đề tài

Trường THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm là một trường được xây dựng trên địabàn xã EaSol, là một địa bàn có nhiều dân tộc anh em sinh sống, có 22 thônbuôn, đời sống kinh tế khó khăn, đại đa số nhân dân làm nông nghiệp, địa bànrộng nên việc đi học của học sinh còn gặp rất nhiều khó khăn

Số học sinh đồng bào dân tộc thiểu số chiếm hơn một nửa so với tổng sốhọc sinh của trường Và hiện tượng học sinh dân tộc thiểu số bỏ học cũng chiếm

tỷ lệ rất cao Theo số liệu thống kê học sinh bỏ học năm học 2011-2012 như sau: Khối 6 có 26 HS bỏ học thì có tới 25 HS là HS dân tộc thiểu số

Khối 7 có 7 HS bỏ học thì có tới 4 HS là HS dân tộc thiểu số

Khối 8 có 9 HS bỏ học thì có tới 6 HS là HS dân tộc thiểu số

Khối 9 có 12 HS bỏ học thì có tới 10 HS là HS dân tộc thiểu số

Nhìn vào số liệu trên ta thấy rằng ở khối 6 tỷ lệ học sinh dân tộc thiểu số

bỏ học chiếm khoảng 96% Còn ở khối 7, 8, 9 thì tỷ lệ này có phần giảm hơn Vìsao số lượng HS dân tộc thiểu số ở lớp 6 lại bỏ học nhiều đến vậy?

Như vậy nhà trường, GVCN đã có những biện pháp như thế nào trước tình hình

bỏ học cao ở học sinh dân tộc thiểu số?

Là một GVCN khối 6 tôi luôn tự ý thức mình phải có trách nhiệm, tìnhthương và tâm huyết với sự nghiệp giáo dục mới đóng góp làm hạn chế từngbuổi bỏ học của học sinh nói chung và đặc biệt là học sinh dân tộc thiểu số nóiriêng bởi chính các em là những người chịu thiệt thòi rất nhiều Chính vì thế nên

tôi đã chọn đề tài “Giáo viên chủ nhiệm lớp 6 giúp đỡ học sinh dân tộc thiểu

số không bỏ học” có như vậy mới mang lại tương lai cho thế hệ trẻ, giải quyết

các mối quan hệ: Nhà trường - gia đình - xã hội, góp phần làm cho xã hội ngàycàng “công bằng và văn minh”

I.2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài

* Mục tiêu:

Tìm ra những biện pháp để giúp đỡ học sinh dân tộc thiểu số không bỏhọc và đồng thời nâng cao nhận thức cho các em Giúp các em vượt qua khókhăn, mặc cảm, tự tin và cảm thấy mỗi ngày đến trường là một niềm vui

* Nhiệm vụ:

Có nhiều lý do khác nhau để khiến các em học sinh dân tộc thiểu số bỏhọc nhưng điều quan trọng của người GVCN là phải làm sao cho các em cảmthấy thật sự tin tưởng để chia sẻ những tâm sự, những khó khăn mà mình đanggặp phải Đồng thời GVCN tìm hiểu thêm về hoàn cảnh, môi trường sống,những yếu tố tác động để nắm được nguyên nhân dẫn tới học sinh dân tộc thiểu

số bỏ học

I.3 Đối tượng nghiên cứu

Để giải quyết được vấn đề giáo viên chủ nhiệm lớp 6 giúp đỡ học sinhdân tộc thiểu số không bỏ học chúng ta cần phân chia thành các đối tượng:

- Học sinh dân tộc thiểu số có hoàn cảnh khó khăn nên phải bỏ học

- Học sinh dân tộc thiểu số có lực học yếu nên bỏ học

- Học sinh dân tộc thiểu số có hoàn cảnh khó khăn và có lực học yếu nên

bỏ học

I.4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

Học sinh lớp 6G trường THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm năm học 2012-2013

I.5 Phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp nghiên cứu lí luận

Nghiên cứu các văn kiện của Đảng, Nhà nước, của Bộ GD & ĐT, các tàiliệu có liên quan đến vấn đề nghiên cứu xây dựng cơ sở lý luận của đề tài

* Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Điều tra, khảo sát tình hình bỏ học của học sinh dân tộc thiểu số trường

THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm và đánh giá tính khả thi của đề tài.

Thực nghiệm kiểm tra, so sánh với nhóm đối chứng để đánh giá hiệu quả của đềtài

II PHẦN NỘI DUNG

II.1 Cơ sở lý luận

Để giải quyết vấn đề giúp đỡ học sinh dân tộc thiểu số thì Đảng, Nhànước, ngành GD đã đề ra nhiều chính sách ưu tiên, tạo điều kiện cho con em dântộc thiểu số, con em gia đình ở vùng có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khókhăn được đến lớp “Nhà nước đã miễn học phí đối với học sinh dân tộc thiểu

số, giảm học phí đối với hộ cận nghèo, hỗ trợ học phí cho học sinh thuộc hộ thunhập thấp” (Nghị quyết của Quốc hội số 35/2009/NQ-QH12)

Tình trạng học sinh dân tộc thiểu số bỏ học diễn ra là chuyện lớn của xãhội, việc để học sinh bỏ học dù ít hay nhiều cũng là thiếu công bằng với các em.Hơn nữa, đây chính là những đối tượng dễ trở thành gánh nặng cho xã hội Vìvậy “Nhà nước đã thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục, tạo điều kiện để aicũng được học hành.”(Điều 10 Luật Giáo dục 2009)

Nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp và huy động được các nguồn lực trong

xã hội tham gia ngày càng tích cực vào sự nghiệp GD & ĐT Điều 93 Luật GDnăm 2009 khẳng định: “Nhà trường có trách nhiệm chủ động phối hợp với giađình và xã hội để thực hiện mục tiêu, nguyên lý giáo dục”

Hiện nay mỗi lớp, mỗi trường đều có ban đại diện cha mẹ học sinh để giữmối liên hệ giữa các bậc phụ huynh với nhà trường, với GVCN và các GVBM

* Khó khăn:

Xã EaSol là một địa bàn có nhiều dân tộc anh em sinh sống, đời sống kinh

tế khó khăn, đại đa số nhân dân làm nông nghiệp, địa bàn rộng nên việc đi họccủa học sinh còn gặp nhiều khó khăn, trình độ dân trí thấp nên việc giảng dạy vàvận động các em đến trường cũng gặp rất nhiều khó khăn.

b Thành công - hạn chế

* Thành công:

Đã làm giảm đáng kể được tình trạng học sinh dân tộc thiểu số bỏ học đó

là thành công của đề tài này

* Mặt yếu:

Mặc dù người giáo viên chủ nhiệm rất nỗ lực cố gắng để hiểu, để tâm sự,chia sẻ nhưng do sự khác biệt về ngôn ngữ nên đã gây rất nhiều khó khăn trongcông tác tuyên truyền, vận động và phổ cập trong giáo dục

d Các nguyên nhân, các yếu tố tác động

Có rất nhiều nguyên nhân và các yếu tố tác động dẫn đến sự bỏ học củahọc sinh dân tộc thiểu số, có thể kể đến một số nguyên nhân như: Sự nhận thức,

tư tưởng, tư duy của người dân còn nhiều hạn chế, sự khác biệt về ngôn ngữ,phong tục tập quán dẫn đến tự ti mặc cảm, thiếu sự quan tâm của gia đình hoặc

là do hoàn cảnh khó khăn không đủ điều kiện để tiếp tục theo học

e Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trạng mà đề tài đặt ra

Tôi đặt vấn đề GVCN lớp 6 giúp đỡ học sinh dân tộc thiểu số không bỏhọc với lí do rất thực tế đó là: Khi học sinh bước vào lớp 6 về phương tiện đi lại,

đồ dùng học tập, phương pháp học tập thay đổi rất nhiều Mặc dù các em đượccấp phát sách vở miễn phí, không phải đóng học phí nhưng gia đình vẫn phải chiphí cho một học sinh một khoản không nhỏ như quần áo, giày dép, chi tiêu sinhhoạt và các khoản đóng góp khác ở bậc THCS sẽ nhiều hơn so với bậc tiểu học.Những học sinh này có thể bỏ học khi chưa tới trường hoặc nhập học được mộtthời gian ngắn rồi phải bỏ học Việc các em bỏ học sớm sẽ làm tăng thêm lựclượng lao động không có tay nghề, không qua đào tạo, năng suất lao động thấp,chưa kể việc các em rất dễ bị lôi kéo vào các tệ nạn xã hội Vấn đề quan trọng làlàm thế nào để biết hoàn cảnh của từng học sinh trong lớp mình? GVCN có biệnpháp giúp đỡ các em không?

Thực tế là lâu nay GVCN đã không xuống gia đình các em hoặc nếu cócũng rất ít và chỉ dừng lại ở mức độ tìm hiểu hoàn cảnh kinh tế và động viên chứchưa có biện pháp thiết thực để giúp đỡ các em Đảng, Nhà nước, ngành Giáodục đã rất quan tâm và thực hiện nhiều biện pháp giúp đỡ học sinh dân tộc thiểu

số để các em không bỏ học nhưng tình trạng bỏ học của các em vẫn diễn ra.Đảng, Nhà nước, ngành GD, nhà trường trên thực tế chỉ quan tâm cái chungnhất, còn những cái riêng, cái nhỏ thì chỉ có GVCN và gia đình mới nhìn thấy và

có biện pháp cụ thể để giải quyết từng chi tiết nhỏ nhưng hiệu quả mang lại rấtlớn

Mấu chốt của vấn đề là GVCN cần phối hợp với gia đình, nhà trường vàcác tổ chức đoàn thể trong xã một cách chặt chẽ và thường xuyên Muốn đạtđược kết quả cao GVCN cần phải nắm chắc đối tượng, tìm hiểu rõ nguyên nhândẫn tới bỏ học của từng học sinh và cần phải có biện pháp giải quyết trước mắt,lâu dài Từ những suy nghĩ đó tôi đã tiến hành những biện pháp giúp đỡ các emnhư sau

II.3 Giải pháp, biện pháp

II.3.1 Mục tiêu của giải pháp, biện pháp

Sau khi tìm hiểu hoàn cảnh gia đình, học lực của từng em để có biện pháp giúp đỡ các em trước mắt và lâu dài về các mặt vật chất, học tập cũng như tinh thần từ đó xây dựng tình cảm giữa các em với bạn bè trong lớp, giữa các em với thầy cô giáo, với mái trường thân yêu… nhằm hướng tới mục tiêu: “Mỗi ngày đến trường là một niềm vui” Làm sao để các em tìm thấy được niềm vui, niềm hạnh phúc và biết thêm được nhiều kiến thức bổ ích khi đến trường có như vậy các em sẽ cố gắng học tập chuyên cần và không bỏ học nữa

II.3.2 Nội dung và cách thực hiện giải pháp, biện pháp

a Tìm hiểu nguyên nhân bỏ học

Khi bắt đầu bước vào năm học mới tôi được phân công chủ nhiệm lớp 6G, tôi rất bỡ ngỡ không biết tên cũng như hoàn cảnh của từng học sinh trong lớp mình thế nên tôi quyết định dùng phiếu thăm dò có nội dung như sau:

1 Họ và tên học sinh: Dân tộc:

2 Bố, Mẹ em làm nghề gì?

3 Gia đình em có bao nhiêu anh, chị em? Các anh chị còn theo học hay không?

4 Nếu anh chị còn theo học thì học lớp mấy? Nếu không thì hiện nay đang làm gì ? Đã lập gia đình chưa?

5 Kinh tế gia đình em có khó khăn hoặc không khó khăn? Có sổ hộ nghèokhông?

6 Em thường giúp đỡ bố mẹ như thế nào?

7 Mong muốn lớn nhất của em hiện nay là gì?

Phiếu thăm dò tôi chuẩn bị sẵn, khi lớp đã đầy đủ tôi phát cho học sinh(Tôi không đề tiêu đề là phiếu thăm dò để tránh sự khai không đúng của họcsinh) Phiếu thăm dò sẽ giúp tôi biết được trong lớp mình có bao nhiêu học sinhdân tộc thiểu số có hoàn cảnh khó khăn Kết hợp với phiếu thăm dò tôi còn dựakết quả học bạ ở tiểu học và sự đánh giá nhận xét của các thầy cô giáo bộ mônqua những tuần đầu của năm học để biết được lớp mình có bao nhiêu học sinhyếu kém Ngoài ra tôi còn dựa báo cáo của ban cán sự lớp trong từng tuần về cácnội dung như: báo cáo về sĩ số của từng buổi học, số học sinh vi phạm (như bỏtiết, không học bài cũ, đi muộn, đánh nhau, không chấp hành nội quy củatrường, lớp…) để từ đó có phương hướng khắc phục và giúp đỡ các em

Như vậy, thông qua kết quả học bạ ở tiểu học và sự đánh giá nhận xét củaGVBM qua những tuần đầu tôi đã biết được trong lớp tôi có 19 em học sinh dântộc thiểu số có lực học yếu: H’Đinh, H’Đuôn, Siu Đức, H’Hiêng, Y Khang,H’PLĩ, Y Minh, Ksơr Nghĩa, H’Nguôn, H’Phương, Y Quốc, H’Ring, Nay Thang(A), Nay Thang (B), H’Thương, H’Trắc, H’Trình, H’Un, H’Uôr Tiếp theo tôi

dựa vào phiếu thăm dò và qua tìm hiểu tôi đã biết được trong lớp mình có 5 em

HS dân tộc có hoàn cảnh khó khăn: H’Phương, H’Thương, H’Đuôn, H’Un,H’Uôr và điều đặc biệt là cả 5 em HS này đều có học lực yếu

Qua quá trình theo dõi sĩ số của lớp ở các tuần đầu tôi thấy HS H’Uôr,H’Phương, Ksơr Nghĩa thường xuyên vắng học nên tôi quyết định đến gia đìnhcủa 3 em học sinh này để tìm hiểu về nguyên nhân dẫn tới nghỉ học của các em

Tôi đã gặp ông Nay Chu Ao là phụ huynh của em H’Uôr nghe được tâm

sự của ông tôi thực sự xúc động Lý do em H’Phương thường xuyên nghỉ học vì

mẹ em đã qua đời sớm, gia đình thì đông nhân khẩu ngoài việc đi học trên lớpcác em phải dành phần lớn thời gian để giúp đỡ bố lo cho miếng cơm manh áo

và thay mẹ chăm sóc các em nhỏ nên thời gian học tập của em ở nhà rất ít Đâychính là nguyên nhân dẫn tới việc nghỉ học thường xuyên của em

Trường hợp của em H’Phương thì cũng tương tự, sau em là 6 đứa em nhỏnheo nhóc, gia đình em không có nguồn thu nhập ổn định chỉ sống chủ yếu nhờhoa màu và tiền làm thuê, mướn Theo quy định của nhà trường thì khi tới lớp

HS phải mang dép quai hậu nhưng vụ mùa vẫn chưa tới mà hàng ngày bố mẹ emlại phải lo từng bữa ăn, manh áo cho cả gia đình nên vẫn chưa mua được dépkhác Vì sợ làm ảnh hưởng đến thi đua của lớp và bị cô giáo phạt nên em đãthường xuyên vắng học

Còn HS Ksơr Nghĩa thì lại khác gia đình em không phải là giàu có nhưngtương đối có điều kiện chỉ có điều em đã bị lỗ hổng kiến thức quá lớn ngay từkhi còn học ở tiểu học nên lên tới THCS em không theo kịp được các bạn tronglớp Mỗi ngày đến lớp đối với em giờ đây không phải là niềm vui nữa mà là nỗi

lo sợ, đi học chỉ vì bố mẹ em ép buộc Em sợ bị thầy cô kiểm tra bài cũ hoặc gọitrả lời hay phải lên bảng làm bài tập Trường hợp của em Ksơr Nghĩa không phải

là ít - đó cũng là tâm trạng chung của những học sinh yếu, kém Vậy phải làmsao để giải quyết vấn đề học sinh học yếu, kém? Có phương pháp dạy riêng nàodành cho những đối tượng này không?

Trao đổi với phụ huynh của 3 em học sinh này tôi thấy họ cũng rất muốn

cho con em tiếp tục theo học nhưng người thì do hoàn cảnh gia đình khó khăn,người thì con họ học quá yếu nên đành chịu Gia đình các em rất mong nhậnđược sự giúp đỡ từ phía địa phương, nhà trường nhiều hơn nữa để các em có thểtiếp tục theo học.

Sau khi đã nắm chắc tình hình học tập chung của lớp cũng như tình hìnhkinh tế, hiểu rõ nguyện vọng gia đình của của từng em, để chia sẻ những khókhăn, thiếu thốn về mặt vật chất lẫn tinh thần và học tập của các em, tôi đã tiếnhành giúp đỡ các em về các mặt sau:

- Giúp đỡ về mặt vật chất đối với 5 em HS có hoàn cảnh khó khăn

- Giúp đỡ về mặt học tập đối với 19 em HS có học lực yếu (trong đó có cả

5 em HS có hoàn cảnh khó khăn)

- Giúp đỡ về mặt tinh thần đối với tất cả các em

b Các biệt pháp giúp đỡ HS dân tộc thiểu số

* Giúp đỡ về mặt vật chất

- Sự giúp đỡ của lớp:

+ Để giải quyết những khó khăn trước mắt, với tinh thần “lá lành đùm lá

rách” tôi đã phát động phong trào quyên góp ủng hộ cho 5 em học sinh có hoàncảnh khó khăn, đặc biệt là em H’Phương để em có tiền mua dép quai hậu theođúng quy định nhà trường đề ra Phong trào đã được các bạn trong lớp hưởngứng nhiệt tình, tuy số tiền không nhiều nhưng nó có tác dụng động viên tinh thầncho các em rất lớn

+ Thành lập quỹ “vòng tay bè bạn” mỗi học sinh đóng 3000 đồng/tháng(tương đương với mỗi học sinh nghèo được nhận 15000 đồng/HS/tháng) Tiềnquỹ phải được nộp vào một ngày nhất định trong tháng và phải nộp hàng thángchứ không được nộp gộp cả năm hay cả học kì Như vậy, hàng tháng các bạntrong lớp tự nguyện đóng tiền quỹ rất đầy đủ và gọi ngày này với một cái tên rấttrìu mến ngày “ vòng tay bè bạn” Số tiền này được trao cho các em hàng thángvào tiết sinh hoạt lớp Tuy số tiền không lớn nhưng cũng đã hỗ trợ cho các em

về phương tiện đi lại hàng tháng và đồ dùng học tập cho các em Phong trào đãlàm cho các thành viên trong lớp xích lại gần nhau hơn và đã phát huy được tinhthần đoàn kết giúp đỡ bạn bè, truyền thống “tương thân tương ái”.

+ Miễn các khoản đóng góp của lớp như tiền quỹ lớp

- Sự giúp đỡ của các tổ chức trong nhà trường:

Đối với HS dân tộc thiểu số được miễn các khoản tiền như: Tiền học phí,bảo hiểm y tế thì các em đã có, còn các khoản đóng góp khác như: quỹ hội phụhuynh, quỹ khuyến học, quần áo đồng phục, nước và vệ sinh, phô tô đề thi, thìcác em vẫn phải đóng bình thường như các bạn khác và tổng số tiền phải đónggóp là trên 250.000 đồng Xét thấy, số tiền này quá lớn đối với các em học sinhdân tộc thiểu số có hoàn cảnh khó khăn, nếu phải nộp ngay thì các em sẽ không

đủ khả năng Tôi đã mạnh dạn xin ý kiến của ban giám hiệu và được nhà trườngđồng ý là gia hạn nộp các khoản đóng góp này cho các em Ngoài ra để hỗ trợthêm cho các em HS dân tộc thiểu số có hoàn cảnh khó khăn tôi đã chủ độngquyên góp tiền mặt ngay trong lần họp phụ huynh đầu tiên với tổng số tiền thuđược là 480.000 đồng (tương ứng với mỗi học sinh dân tộc thiểu số có hoàncảnh khó khăn sẽ được giảm 96.000 đồng trên tổng số tiền 250.000 đồng phảiđóng)

- Sự giúp đỡ của các tổ chức ngoài nhà trường:

Để các em yên tâm tiếp tục học tập, tôi đã phối hợp với chi hội cha mẹhọc sinh (đặc biệt là ông Trần Thanh Vân làm chi hội trưởng) thực hiện nhữngcông việc sau:

+ Hướng dẫn làm thủ tục vay vốn hộ nghèo đối với gia đình H’Phương,H’Thương, H’Đuôn, H’Un, H’Uôr để làm kinh tế

Sau khi gia đình các em đã vay vốn hộ nghèo để sử dụng đồng vốn sao cho cóhiệu quả chúng tôi tiếp tục:

+ Vận động bố, mẹ của các em tham gia vào chi hội nông dân, hội phụ nữ

ở thôn, buôn Bố, mẹ các em đã đồng ý tham gia vào hội