Từ bao đời nay việc tổ chức lễ cưới, lễ tang vừa kế thừa truyền thống phong tục, tập quán, mang bản sắc riêng của dân tộc, vừa được cách tân ngày càng vǎn minh theo sự phát triển của thờ
Trang 1BÀI THUYẾT TRÌNH
HỆ THỐNG CÁC VĂN BẢN BAN HÀNH QUY ĐỊNH NỘI DUNG VIỆC THỰC HIỆN NẾP SỐNG VĂN HÓA TRONG VIỆC TANG
I.Mở Đầu
Thưa cô và các bạn
Theo phong tục tập quán của dân tộc ta, từ xưa đến nay lễ cưới và lễ tang chính là biểu hiện nếp sống văn hóa của mỗi gia đình, của cộng đồng và toàn
xã hội
Từ bao đời nay việc tổ chức lễ cưới, lễ tang vừa kế thừa truyền thống phong tục, tập quán, mang bản sắc riêng của dân tộc, vừa được cách tân ngày càng vǎn minh theo sự phát triển của thời đại Tuy nhiên từ phong tục, tập quán trở thành thói quen trong suy nghĩ của mỗi người, mỗi gia đình, nhiều năm qua, không ít nơi vẫn còn nhiều thủ tục nặng nề, khi gia đình có việc cưới, việc tang đều tổ chức ăn uống linh đình, dài ngày, kèm theo nhiều hủ tục lạc hậu gây tốn kém, lãng phí thời gian, tiền bạc Một số đám cưới, đám tang có xu hướng phô trương, vụ lợi Đặc biệt việc ăn uống tràn lan đã gây nên nhiều vụ ngộ độc thực phẩm tập thể, hiện tượng cờ bạc trá hình trong đám cưới, đám tang đã có diễn biến phức tạp làm mất trật tự an ninh Những tác động tiêu đã làm ảnh hưởng đến nét đẹp văn hóa thanh lịch của cộng đồng xã hội, không còn phù hợp với xu hướng phát triển hiện nay
Đứng trước thực trạng đó, Bộ chính trị đã ban hành chỉ thị 27- CT/TW ngày
12 tháng 01 năm 1998 để chỉ đạo về việc thực hiện việc cưới, việc tang theo nếp sống văn hóa Thực hiện chỉ thị 27, các cấp ủy Đảng, Chính quyền , các ban ngành
đã có nhiều văn bản triển khai thực hiện Theo chỉ thị của trung ương các cấp phòng văn hóa, ủy ban nhân dân triển khai phổ biến để nhân dân thực hiện nội dung hướng dẫn, quy định cụ thể để vận động nhân dân thực hiện việc cưới, việc tang theo nếp sống văn hóa theo quy định
nguồn : CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ BỘ TƯ PHÁP
II Nội Dung
1.Khái niệm việc Tang.
Tang lễ hay tang ma, đám ma, đám tang là một trong những phong tục của người Việt Từ xa xưa do đã chịu ảnh hưởng rất nhiều từ nghi lễ của Trung Hoa nên tang lễ của người Việt cũng gồm rất nhiều quy trình, song đã cải biến nhiều chỗ để phù hợp với truyền thống dân tộc Việt
Trang 2Tang lễ là tất cả những nghi thức do người sống thực hiện cho người chết từ lúc hấp hối cho đến khi chôn cất, nhằm thể hiện lòng thành kính, biết ơn đối với người đã khuất
Sinh hoạt xã hội Á Đông rất coi trọng tình cảm, đề cao tình thân, coi trọng huyết thống gia đình thân tộc hơn nên những nghi thức nghi lễ trong tang ma được thực hiện rất chu đáo, bài bản Trong tư tưởng triết gia Á Đông, việc thực hiện nghi
lễ tang ma đối với người chết là rất quan trọng, là bổn phận của những người sống đối với người khuất là cha mẹ, anh chị em, họ hàng thân tộc của mình Cái chết đối với mỗi người không ai tránh khỏi và tang lễ là vấn đề nghiêm trọng đối với một gia đình nào đó Ngay từ giờ phút hấp hối của một người, khôn khí gia đình đã trở nên trầm lắng xuống với vẻ thiêng liêng; con cháu gần xa được báo tin vội vã quay
về để “gặp mặt lần cuối”, tuy đông đủ nhưng đều im lắng với một vẻ u ám, buồn bã
2 Các Nghi thức trong đám tang.
1.Hú vía: Con cầm áo người chết trèo lên nóc nhà đi lối phía trước, gọi tên
người chết ba lần “Ba hồn bảy vía ông… đâu, về với con!” đoạn trèo xuống đàng sau, cầm áo ấy phủ lên thây, có ý cầu mong cho người sống lại
2.Mộc dục: Sắp đủ một dải lụa để buộc tóc, một con dao nhỏ để cắt móng
tay chân, hai khăn vải trắng (một tắm, một lau mặt), một lược thưa để chải tóc, một chiếc gáo, châu tắm lau thi thể bằng rượu hay cồn, một chậu để nước thừa Thay bỏ
áo cũ, mắc áo mới Công việc này có ý nghĩa là vệ sinh khử trùng, và phải tiến hành sớm, nhanh để kịp giờ khâm liệm Tránh để thi thể quá lau bên ngoài vì sau một ngày đêm xác sẽ hư và bốc mùi hôi thối Việc khâm liệm ngày nay được thầy cúng coi ngày giờ, được chọn ngày tốt gần nhất để khâm liệm và nhập quan
3.Hồn bạch: lấy bảy thước lụa đã đặt trên ngực trước khi tắt thở (đón hơi
thở người chết vào đấy) kết như hình người Sauk hi nhập quan, đặt hồn bạch lên ỷ trên linh sàng để sớm tối rước ra vào Ngày nay, người ta dùng di ảnh thay hồn bạch
Tang chủ và chủ phụ: Tang chủ lập cho con trưởng, nếu con trưởng đã chết thì lập cho con trai đầu lòng của con trưởng (hay gọi là cháu đức tôn)
Trang 3Tướng lễ, hộ tang, tư thư, tư hóa:
+ Lập tướng lễ là người phải thông thạo cách xếp đặt mọi việc tang lễ
+ Hộ tang là người hiểu biết lễ nghi để giúp việc
+ Tư thư biên lễ khách đưa đến phúng
+ Cử người tư hóa để ghi chép việc tiêu dùng
4.Cáo phó: Người tư thư làm cáo phó
5.Trị quan: Sửa soạn quan tài và tất cả mọi thứ phụ tùng đem đến đặt dọc
theo một bên nơi đặt thi hài Dùng giấy bổi hay giấy bản lót đáy quan tài hoặc có nhà không dùng giấy mà dùng bỏng nẻ hay trà búp khô trải khắp đáy Thầy cúng làm lẽ phạt mộc, tay cầm dao, tay cầm nén hương niệm để trừ thạch tinh cốt khí có thể ẩn náu trong gỗ Nhiều nhà còn tin tưởng họ dán cả bùa trong ngoài áo quan Ngày nay, việc dùng trà búp khô để lót trong quan tài rất phổ biến nhằm để tỏa mùi thơm, ác đi mùi hôi của thây
6.Phạn hàm: Gạo vo sach và ba đồng tiền mài sáng, tang chủ dùng thìa xúc
gạo và đồng tiền đổ vào miệng, lần đầu là sơ phạn hàm, lần hai là tái phạn hàm, lần cuối ta, phạn hàm Phạn hàm là dụng ý tránh chẳng để miệng người chết hư không
7.Liệm (gồm đại liệm và tiểu liệm): Khi liệm, tang chủ vào khóc quỳ xuống,
người chấp sự quỳ theo và khấn: “Được ngày giờ, xin lễ liệm, cẩn cáo.” Tang chủ sụp lạy và đứng lên Những người lo việc liệm xác phải tiến hành những việc: Cởi
bỏ buộc hàm, chít đầu và phủ mặt xác chết bằng vải vuông hay vóc nhiễu màu đen lót hàng màu hồng có dải buộc ra đằng sau gáy, lồng bao tay, mang vớ và giày Trước khi nhập quan, trong áo quan có rải sẵn một lượt trà, bỏng gạo hoặc bất cứ thứ gì có thể hút nước của người chết tiết ra
Dùng vải trắng hoặc lụa Tiểu liệm gồm một miếng vải trắng dài 14 thước ta,
có ba đoạn vải ngang, mỗi đoạn 6 thước ta đặt thẳng góc với miếng vải chính Đại liệm cũng có chiều dài tương tự nhưng gồm 5 đoạn ngang Các đoạn này phải sắp cho vừa với thân người để buộc lại khi liệm thành mảnh thứ nhất ngang đầu và tới
Trang 4mảnh cuối cùng ngang bàn chân người chết Khiêng thây đặt ngay ngắn, chỉnh tề tránh để nước mắt con cháu rơi trúng, sợ sau này con cháu khó làm ăn
8.Tạ quan: cần phải có đầy đủ trong quan tài như là gối kê đầu, hai gối lót
hai bên tai, một tấm đệm đầu, hai tấm đệm chân, hai tấm đệm dựa về đùi, hai tấm đệm về chân, tấm che mặt Tất cả những thứ này đều làm bằng giấy bồi, trong có nhồi bấc
9.Lễ nhập quan: được tiến hành ngay sau khi liệm xong Thân nhân có mặc
đứng thứ tự xa gần, trên dưới quanh quan tài Phải canh đúng “giờ tốt” do thầy cúng hay thầy tu ở chùa coi sách chọn Những người kỵ tuổi với người chết (trong vòng con cháu ruột), vào giờ nhập quan phải lánh mặt ra chỗ khác, xa hẳn để phòng ngừa tai hại về sau (vì theo cổ tục người ta tin rằng người chết có thể bắt theo)
10.Thiết linh sàng, linh tọa:
Thiết linh sàng là kê giường nằm cho vong hồn người chết
Linh tọa: là bàn thờ, bao giờ cũng đặt ở phía trước linh cữu Trên linh tọa về phía trong nơi giữa đặt bài vị đề chức tước, họ, tên húy, tên thùy (ngày nay có thêm di ảnh)
11.Thành phục: Ngày sau khi thiết linh tọa thì làm lễ thành phục Sắp sẵn
đủ đồ tang phục cho con trai, con giá, con dâu, con rễ và anh em
12.Phục tang: Con trai mặc áo sô, đội mũ nùn, ngày nay dùng một cái khăn
hình tam giác cùng vải tang, có dây cột, trùm buột lên đầu cho gọn và đặt trên một cái bích cân làm bằng rơm quấn dây vải, hai thứ này được gọi là mũ bạc hay mũ rơm Thân mình quấn một cái đai làm bằng dây rơm cũng quấn vải, gọi là dây rơm Con trai còn phải cầm gậy, cha gậy tre mẹ gậy tầm vông Các cháu trai cũng mặc tang phục như con trai, chỉ khác là có làm dấu đỏ tròn trên mũ ở trước trán để mọi người nhìn vào dễ phân biệt Con dâu cũng mặc sô gai thắt lưng ra ngoài bằng dây bện bẹ chuối, áo sổ gấu hay không thì tùy trường hợp còn cha hay mẹ ruột, cũng như con gái còn ở nhà khác con gái đã lấy chồng: áo có sổ gấu và không Mọi người đều xõa tóc đội mũ mấn Con rể và anh em mặc áo thụng trắng, chị em quấn vặn khăn trắng với tóc Tất cả thân thuộc đều mặc đồ trắng cả
13.Triêu tịch điện: Sau lễ thành phục, mỗi ngày buổi sớm và buổi chiều
cúng cơm
14.Kèn giải: từ lúc tế thành phục rồi, phường nhạc phải túc trực một bên,
mỗi khi khách đến phúng điếu lại thổi kèn và nổi trống cho khách hành lễ Kèn giải
Trang 5như một cách để báo tin, làng xóm nghe trống kèn lễ biết nhà tang để đến phúng viếng, chia buồn
15.Phúng viếng: Xưa, lễ cúng viếng thường là trầu cau trà rượu, nhưng
cũng có người viếng những câu đối, những bức trướng trong đó có nhắc lại cách ăn
ở hay tính tốt của người vừa qua đời Nay, người ta lễ với tiền mặc, nhang đèn, giấy tiền vàng bạc, tràng hoa cườm hay hoa tươi… Xưa, những bức trướng và câu đối phúng viếng được treo ngay ở xung quanh tường vách nơi đặt linh cữu để hương hồn người khuất có thể nhận thấy được, và cũng để những khách tới viếng
có thể đọc thưởng thức nghệ thuật văn chương với ý hay, lời đẹp Ở thôn quê, người trong cùng thôn xóm khi cúng một số tiền để trực tiếp giúp đỡ tang gia lúc cần thiết Đây là một việc rất thực tiễn Mọi món tiền hoặc đồ lễ phúng viếng của đều được ghi rõ ràng và được ghi vào quyển sổ, để về sau tang chủ coi theo mà cảm ơn, trả ơn hoặc khi có người nào lâm vào tình cảnh tang chế như mình thì cúng viếng giúp đỡ lại Đây là một đặc điểm của tương quan giao tế xã hội mà người Việt đã ý thức có từ lâu trong cuộc sống cộng đồng tập thể
Tất cả các trai gái dâu rể phải luôn luôn túc trực hai bên linh tọa và linh cữu, vẫn nam tả nữ hữu và phải đáp lễ những khách đến phúng điếu Linh cữu còn để trong nhà thì khách đến phúng điếu phải lễ hai lạy như đối với người sống, cả gia đình chủ tang mỗi người đáp lại một nữa lễ tức là một lạy Ngày nay, khách đến viếng mà lạy hai lạy có nghĩa là khi đưa đám, người ấy sẽ đi tiễn đưa người chết đến huyệt mộ hay lò hỏa táng Còn như người ấy lễ ba lạy thì có nghĩa người ấy bận việc không thể đi tiễn đưa lúc di chuyển linh cữu được
16.Chuyển cữu: trước khi tống tang, phải khiêng linh cữu sang nhà thờ tổ
hoặc trước bàn thờ tổ để người chết yết tổ Chủ tang thực hiện nghi lễ này, rước hồn bạch (di ảnh) sang nhà thờ tổ, làm lễ cáo yết thay người chết lễ bốn lạy xong, lại rước hồn bạch về linh tọa Chuyển cữu thì con cháu trong nhà đích thân bắt tay vào khiêng, không để người ngoài là ý nâng giấc người chết như lúc còn sống Cáo thần đạo lộ: ngày đưa đám, trước khi rước linh cữu lên đường người ta làm lễ cáo thần đạo lộ lễ trầu rượu oản quả hay lễ mặn tùy tâm
17.Đưa đám: xưa hay nói tiếng chữ là phát dẫn.
Nghi thức phát dẫn: đám tang lớn hành ngơi đi đường thường theo thứ tự sau đây:
Đưa tang và để tang còn có tục cha đưa mẹ đón (tang cha - đi sau quan tài, tang mẹ - đi giật lùi phía đầu quan tài) và tục áo tang cha thì mặc trở đàng sống lưng ra, tang mẹ mặc trỏ đằng sông lưng vô - hai tục sau cũng đều thể hiện triết lí
âm dương qua cặp nghĩa hướng ngoại (dương, cha) - hướng nội (âm, mẹ)
Trang 6+ Dẫn lộ là hai phương tướng, đò mã nan tre phất giấy hình mặt dữ tợn, cầm hung khí đi hai bên linh cữu (đặc điểm này theo Trung Hoa)
+ Thứ đến là thể kỳ là bức hoành vải trắng treo trên trước linh tọa, đem căng trên khung, hai bên treo đèn lồng đề chức tước thụy hiệu của người chết Người qua lại trông thể kỳ biết là đám tang đàn ông hay đàn bà
+ Kế sau là minh tinh
Nhà trạm: là trạm ở dọc đường để dừng lại tế điện trung đồ vừa trọng thể
lại vừa có ý nghĩa dùng dằng cho thêm chậm việc tống táng để tỏa lòng luyến tiếc Đến chỗ huyệt lại có một trạm đặt linh cữu dừng lại để tế hạ huyệt
18.Hạ huyệt: trước khi hạ huyết có tế thổ thần Huyệt đã đào theo hướng
thầy địa lý chỉ bảo Được giờ hoàng đạo thì đặt cữu xuống gọi là hạ huyệt, hay hạ dộng
19.Rước về: đám tang đi một đường về một nẻo, trái với đám cưới đi về
phải cùng nẻo Lúc về phải rước theo thứ tự như lúc đi Bàn thờ thiết lập nơi trang trọng nhất trong nhà, nhưng không được đặt trong nhà thờ tổ (hay trên ùng bàn thờ tổ)
20Tế ngu: Ngu là vui Tế ngu là làm nguôi lòng đau thương của cha hay mẹ
vừa mất, để tỏ lòng hiếu kính cho người được yên vui phần nào Tế ngu là tế chah
ay mẹ, không phải tế thần linh
21.Viếng mộ: liền ba ngày sau khi chôn cất, con cái mỗi buổi sớm đi viếng
mộ nhwung bao giờ cũng phải có trưởng nam hay cháu đức tôn (thừa trọng tôn)
22.Lễ mát nhà: mời thầy cúng đến bày đàn mũ mã ccungs tống hung thần,
ném gạo muối tiễn, bùa trấn trạch dán cổng trên nhà cửa buồn để cấm tà ma, cuống gọn bỏ trong ống tre vát nhọn một đầu, cắp nhập xuống đất phía trước mộ chí
Nhà mồ: là nhà để che mưa nắng cho người nằm dưới lòng đất.
Cúng cơm: sau khi chôn cất, suốt một trăm ngày hai bữa cúng cơm.
23.Thất thất: cứ mỗi tuần bảy ngày mời thầy cúng về cúng cơm cầu siêu,
hết bảy tuần (49 ngày) mới thôi Cúng ngày thứ bốn mươi chín gọi là tuần tứ cửu, làm lễ tốt khóc, mời bà con, họ hàng nhữn người thân thích đến dự lễ
24.Tiểu tường: là giỗ đầu, một năm sau ngày mất.
25.Đại tường: là giỗ hết, hai năm sau dúng ngày mất làm lễ đại tường.
Đốt mã: Ngày rằm tháng bảy đầu tiên sau tiểu tường, làm lễ đốt mã cho
vong
Trang 7Làm chay: tin rằng, những người chết phần nhiều vì tiền oan nghiệp chướn, cần làm chay để giải oan tẩy oan, để vong hồn được siêu thoát
Thời gian để Tang:
Việc để tang ở nước ta chia ra đại tang và tiểu tang
Về tiểu tang có 4 bậc, đại tang chỉ có một bậc Đại tang và tiểu tang gồm tất cả 5 bậc, gọi là ngũ phục
Đại tang: để tang 3 năm
26.Cải táng: chôn lúc mới chết gọi là hung táng Ba bốn năm sau con cái lo
cải táng nghĩa là đem hài cốt táng nơi khác, bình dân gọi là bốc mộ Tùy theo từng nhà mà thực hiện nghi thức cải táng này, có nhiều nhà họ không dùng đến nghi thức này
27.Mộ phần: gồm có hai loại : mộ đất và mộ đá Ngày nay, có thêm mộ
tháp thường dùng trong chùa, các nhà sư trụ trì chùa, người có chức sắc Tùy theo từng hoàn cảnh gia đình mà người ta cho xây mộ đá hay mộ đất Mộ đá ngày nay rất đa dạng, trang trí đẹp, cho xây dựng nhà mồ của dòng họ Ngày xưa, bia mộ được đặt trước mộ (tức là dưới chân người chết) để khi viếng người chết có thể nhìn thấy người đến viếng Ngày nay, tấm bia được đặt ngay phía trên mộ (tức trên phần đầu nằm của người chết)
Theo phong tục tập quán từ xưa đến nay, người Việt coi tang lễ và thực hiện các nghi thức trong tang lễ là rất quan trọng, thể hiện nếp sống, văn hóa truyền thống của mỗi vùn miền, dân tộc Nên luôn thực hiện một cách chỉnh chu và cẩn trọng Với tất cả các tang ma, việc làm tang ma cho cha mẹ là rất quan trọng, nên luôn cần phải đảm bảo tính linh thiêng, trang trọng và chu đáo
Nhiều phong tục tang ma cũng đã thay đổi theo hướng giản lược như tang phục đơn giản hơn trước Con trai đội khăn tang, không mặc áo tang và không nhất thiết phải có dây rơm mũ bạc ; con gái, con dâu không trùm khăn như trước; cháu chỉ đội khăn; con trai không còn đi lùi trước quan tài của cha hay mẹ Ngày trước
để tang cha mẹ đến 3 năm, nay thì rút gọn còn 1 năm, thậm chí có thể xả tang ngay khi vừa chôn xong hoặc lúc mở cửa mả, do phải đi làm ăn xa hoặc cho bớt nặng nề trong tang chế Vẫn giữ những nghi thức cần thiết trong tang ma cho tròn chữ hiếu với người đã mất, nhưng cách thức tiến hành trong tập tục này đã theo hướng giản lược, biến hóa một cách linh hoạt, sao cho không nặng nề cho cả người chết lẫn người ở lại Đó cũng là đặc trưng mang tính nhân văn của cư dân nơi đây, thích nghi với nhịp sống thời đại
Tài liệu tham khảo :
Trang 8Trần Ngọc thêm, Cơ sở văn hóa Việt Nam NXB ĐHQG HCM.
Nhất Thanh, Đất lề quê thói NXB Văn học
Đào Duy Anh, Việt Nam văn hóa sử cương NXB Văn học
Phong tục tập quán : Tang lễ Việt Nam
III.Thực trạng tang ma ở Việt Nam
Vào mạng Internet, hỏi Google”, lập tức sẽ hiển thị “một đống” kết quả như:
“Chúng tôi là cơ sở dịch vụ việc hiếu TH Chúng tôi từng phục vụ tại nhiều tỉnh,
TP như Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh được gia chủ đánh giá cao về sự nhiệt tình, tận tâm và phong cách chuyên nghiệp Liên hệ ”
Tôi nhận thấy đã hình thành một “ngành dịch vụ tang lễ” mới hái ra tiền với một lực lượng lao động hùng hậu từ cho thuê ôtô, loa đài, trống, kèn rồi đội sênh tiền, thanh nữ, phật tử, quay phim, chụp ảnh Các cơ sở dịch vụ tang lễ có khi liên kết với nhau nhưng cũng cạnh tranh nhau khốc liệt để giành “thị phần” Không chỉ tung lực lượng “tiếp thị”, các cơ sở còn tăng cường quảng cáo
Những “đám ma to”
Không chỉ có nhiều mục, các cơ sở kinh doanh dịch vụ đám ma còn có nhiều
“gói dịch vụ” đáp ứng mọi nhu cầu của khách Gia đình định làm mức giá nào? 30,
50 hay 100, 200 triệu? Từ mức giá 100 triệu trở lên, đám tang được xếp vào hàng
“đám ma to” Những đám tang này có đội nhân viên phục vụ tới vài chục người, có thêm nhiều “tiết mục” được cho là hay, mới lạ nhưng dưới con mắt của những người hiểu biết về phong tục thì lại bát nháo đến kệch cỡm
Kèn trông linh đình :Trong tang lễ thì các "ban nhạc lễ" không sử dụng bài, bản nhạc tang truyền thống, mà biến tấu, thậm chí sử dụng cả ca khúc (nhạc đỏ, nhạc vàng, nhạc tây), không phù hợp với không gian tang lễ và làm lễ tang hỗn tạp;
có nơi còn biến nơi tổ chức tang lễ thành nơi biểu diễn nghệ thuật, thậm chí còn biểu diễn cả thời trang (biểu diễn tạp kỹ)
Từ lâu, theo phong tục cổ truyền Việt Nam, nhạc tang dùng trong lễ viếng chủ yếu là phường bát âm Ngày nay, trong xu thế “hòa nhập”, đám tang xuất hiện thêm đội kèn đồng với khoảng 20-30 người Khi đưa đám, phường bát âm và đội kèn đồng thi nhau thổi kèn, đánh trống tạo nên màn kết hợp cổ - kim bát nháo Phường bát âm chưa dứt điệu “Hành vân” truyền thống thì dàn kèn đồng vang lên bài “Hồn tử sĩ” rồi đến “Tiến quân ca” đầy hùng tráng dù người mới mất chưa hề một ngày trong quân ngũ phô phang đối nghịch trong một đám tang lẫn lộn cả phường bát âm tò tí te với dàn nhạc kèn mặc sức diễn tấu
Trang 9Vòng hoa, hương hỏa : Sự bành trướng của vòng hoa, câu đối tại những
“đám ma to” khiến không ít người lắc đầu ngao ngán Đám ma mẹ vợ của một lãnh đạo cấp sở có tới gần 300 vòng hoa Vòng đời của những bông hoa này thật ngắn ngủi: Từ quán hoa đến nơi phúng viếng sau đó chất lên xe, chở đến nghĩa trang rồi
đổ thành đống ven đường Với giá dao động từ 200 đến 300 nghìn đồng/vòng hoa, mỗi “đám ma to” tiêu thụ hết vài trăm vòng thì các chủ quán hoa thu được vài chục triệu
Khóc thuê :Một đám tang khác, người đi đường cảm động khi chứng kiến cảnh ông lão nước mắt đầm đìa bám vào quan tài nức nở: “Bà ơi, thế là từ đây đôi ngả cách xa, bà về nơi chín suối để cháu con bơ vơ thế này ” Đến nghĩa trang, xong phần tang lễ, ông lão nọ không đi về cùng đám con cháu mà nhảy lên xe máy của một người khác, phi thẳng về quán bia làm vài cốc giải khát Chứng tỏ ông
“thợ khóc” chứ chẳng có dây mơ rễ má gì với “bà” vừa chết Nghề khóc thuê đã
“chết” từ sau năm 1945 nhưng thời gian gần đây nó lại được “hồi sinh” Những người chuyên hành nghề đau khổ giả tạo để kiếm cơm thiên hạ
Dịch vụ dẫn vong : Trọn gói dịch vụ dẫn vong này lên tới vài chục triệu đồng với đoàn xe ôtô đen, bên trên đặt đài sen, rồi lọng che đầu, ngựa giấy to
“Đám ma to” có thể hiện được sự hiếu nghĩa của con cái đối với người đã khuất?
Chưa kể đến việc tổ chức ăn uống linh đình
Ai là người tổ chức “đám ma to”?
“Chắc chắn đó không phải là nông dân hay công nhân với mức thu nhập chỉ vài triệu đồng một tháng mà chủ yếu là cán bộ, đảng viên và lãnh đạo doanh nghiệp, tóm lại là những người có quyền, có tiền ”
Tang lễ tưởng như chỉ là việc của một nhà, nhưng những biến tướng của dịch vụ tang ma đi ngược thuần phong mỹ tục, ảnh hưởng tới cả cộng đồng khiến
nó trở thành việc lớn, gây “đau đầu” toàn xã hội
Hiện nay, việc tổ chức tang lễ theo đúng quy định tổ chức trang trọng,
lành mạnh và tiết kiệm nhưng vẫn giữ được những lễ nghi truyền thống và không khí vui tươi, đầm ấm của các gia đình
Đáng mừng hơn, nhiều địa phương, gia đình tổ chức cưới theo nếp sống mới như: Tiệc trà, trao giấy chứng nhật đăng ký kết hôn tại trụ sở UBND phường, xã, đặt hoa tại đài tưởng niệm liệt sĩ, đám cưới không có thuốc lá, mô hình mỗi đám cưới ủng hộ quỹ khuyến học của địa phương giá trị bằng một mâm cỗ, báo hỷ sau cưới
Trang 10Hiện nay, đám cưới không thách cưới bằng tiền mặt, lễ vật không cầu kỳ và đám cưới chỉ diễn ra trong một ngày, không làm quá 40 mâm cỗ… đang được nhiều gia đình hưởng ứng, có sức lan tỏa cao
Hiện nay, việc tổ chức tang lễ theo đúng định hướng trang nghiêm, tiết kiệm, đậm nghĩa tình Hầu hết các thôn, làng đã thành lập ban tổ chức tang lễ thống nhất quy trình, nghi thức phù hợp với điều kiện của địa phương, gia đình, ít tốn kém, thể hiện mối quan tâm lẫn nhau giữa các thành viên trong cộng đồng khi gặp khó khăn, hoạn nạn
Tình trạng tổ chức tang lễ rườm rà, kéo dài nhiều ngày, ăn uống tràn lan, nhất là khu vực ngoại thành được khắc phục đáng kể Các hủ tục trong đám tang như: Lăn đường, khóc mướn, chơi cờ bạc… hầu như không còn Tỷ lệ hỏa táng người quá cố ngày càng cao
Mặc dù việc tổ chức tang lễ trên địa bàn thành phố có nhiều chuyển biến nhưng theo Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, hiện tượng sử dụng nhiều vòng hoa viếng gây lãng phí, mở nhạc lớn, gây cản trở giao thông khi đưa tang… vẫn còn ở một số đám tang, nhất là trong khu vực nội thành
Để hạn chế tình trạng này và để việc tang ngày càng văn minh cần sự vào cuộc bền bỉ, đồng bộ của các địa phương, đoàn thể trên địa bàn Hà Nội trong giai đoạn hiện nay và những năm tiếp theo
IV.HỆ THỐNG CÁC VĂN BẢN BAN HÀNH QUY ĐỊNH ND VIỆC THỰC HIỆN NẾP SỐNG VĂN MINH TRONG VIỆC TANG
-Căn cứ Nghị định số 185/2007/NĐ-CP ngày 25 tháng 12 năm 2007 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch;
-Căn cứ Nghị định số 103/2009/NĐ-CP ngày 06 tháng 11 năm 2009 của Chính phủ ban hành Quy chế hoạt động văn hoá và kinh doanh dịch vụ văn hoá công cộng; -Căn cứ Nghị định số 75/2010/NĐ-CP ngày 12 tháng 7 năm 2010 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động văn hóa;
-Căn cứ Chỉ thị số 14/1998/CT-TTg ngày 28 tháng 3 năm 1998 của Thủ tướng Chính phủ về thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội;